א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — ויצא (2026-11-16)

א קלאר ע
בליק
· בג
בעזהשי"ת
ב הגליו ן
ויצא
מדברי
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע
לחיזוק יסודות היהדות והחסידות ,בשייכות
לפרשיות השבוע ומועדי השנה
לע"נ האשה החשובה מרת שיינא טעמא בת ר' חיים אליעזר גורארי' ע"ה
נפטרה כח מרחשון ה'תשפ"ו
ת.נ.צ.ב.ה.
דבר המערכת
לקוטי שיחות ,או שיחות קודש, תש"י- השנים במשך
כפי שמצויין בסוף כל שיחה ,עם תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר
קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות מליובאוויטש זי"ע התוועדויות
שנעשו על ידינו. רבות ובמשך שעות ארוכות
במשך הדורות ,הרבו כ"ק השמיע שיחות קודש ומאמרים
האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד בכל חלקי התורה.
ולהשפיע חסידות ,מיוסד על שיחות אלו שנאמרו באידיש
תורת כ"ק מורנו הבעש"ט, נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת
והדריכו את החסידים בעבודת שיחות קודש ,אח"כ תורגמו ג"כ
ה' בהתאם למצבו של כל דור ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת
ודור .בשיחות קודש שלו מבאר מנחם התוועדויות.
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע חלקים מתוך אלפי שיחות קודש
את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך
השייכת למצב של דורנו זה ,מרחיב השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של
עלי' ומסביר אותה בשפה קלה לקוטי שיחות.
ופשוטה לאנשים כערכינו. בקונטרס "א טיפערן בליק"
מערכת "א טיפערן בליק" הננו מביאים קטעים מספרי
מתן שכרו בצדו!
בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן
בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון.
בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני.
תנאי ההשתתפות במבחן:
א .ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת.
ב .לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן.
במבחן יהיו 3-4שאלות ,העונה תשובות נכונות יזכה
במתן שכר של $10לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך).
לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר
ל718.977.5099
© כל הזכויות שמורות
הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת
הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב
נא לשלוח בקשה לatifernblik@gmail.com
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
ויצא
"ודבר זה אסור לאומרו בפני עם הארץ"
פארוואס טאר אן עם הארץ נישט
אלץ וויסן?
א.
אויפן פסוק אלקי אברהם אביך ואלקי יצחק ,1שטייט אין
כאטשמדרש - 2און רש"י ברענגט עס בפירושו על התורהַ ,אז ָ
דער אויבערשטער איז ניט מייחד שמו על הצדיקים בחייהם,
ווארום אויך ביי זיי איז מען ניט זיכער" 3שלא יטעה אותן היצר
ָ
געזאגט "ואלקי
ָ האט דער אויבערשטער הרע" ,פונדעסטוועגן ָ
נאך בחייו) ,ווייל "הואיל ונתייסם
דאס איז געווען ָ
יצחק" (הגם ָ
בעיניו ער איז געווארן בלינד כאילו הוא מת לפי שהי' גנוז לתוך
הבית ויצה"ר פסק ממנו".
איז אין דעם ניט מובן :הן אמת ַאז ַא סומא איז חשוב כמת ,ווי
זאגט" 4ארבעה חשובין כמת ,עני ומצורע וסומא ומי די גמרא ָ
ּ .1פרשתנו כח ,יג.
.2תנחומא תולדות ז.
.3ואף ש"הקב"ה יודע כל מה שיהי' ,וקודם שיהי' יודע שזה יהי' צדיק כו'" (לשון
הרמב"ם הל' תשובה ספ"ה .ועיי"ש הטעם מה שאין ידיעתו מכריחה כו') ,בכ"ז אינו
מייחד שמו על הצדיקים בחייהם בדבור (לומר "אלקי פלוני") ,כי כאשר הידיעה
שלמע' באה בגילוי (בדיבור) ,מכריחה היא את האדם .וכידוע בענין צדיק ורשע לא
קאמר (ראה תו"ח תולדות יג ,ג ואילך .ובכ"מ).
ועפ"ז יובן מה שהקשה הרמב"ם שם ספ"ו "והלא כתוב בתורה ועבדום וענו אותם
. .וקם העם הזה וזנה כו'" -אף שכבר כתב לפנ"ז (ספ"ה) שאין ידיעתו מכרחת כי
אין ידיעתו כידיעתנו (וכמו שהקשה בלח"מ שם) -כי מה ש"אין (ידיעת) הקב"ה
מושכו ולא גוזר עליו" ,הוא דוקא כשהידיעה אינה באה בדיבור ,אבל "ועבדום
וענו אותם" וכן "וקם העם הזה וזנה גו'" -שזהו דיבורו של הקב"ה ,ה"ז מכריח את
האדם .ובלשון הרמב"ם " -הרי גזר כו'".
.4נדרים סד ,ב .וש"נ .ב"ר פע"א ,ו .וש"נ.
ג
א טיפערן ב<>ליק
נאך מער ַאשאין לו בנים" ,און בנוגע צו ַא סומא געפינט מען ָ
פארגלייך צו מתּ :פונקט ווי ַא מת איז ּפטור מן המצות ,ווי עסַ
ראן ַא
פא ַ
שטייט "במתים חפשי"ַ ,5אזוי איז אויך בנוגע ַא סומאַ ,
דיעהַ ,אז ער איז פטור מכל המצות.6
דאס ָאבער ַאלץ ניט קיין הסברה אויף די רייד פון -איז ָ
דאך במוחש דערמאנטן מדרש ַאז "יצה"ר פסק ממנו" :מ'זעט ָ ָ
האט ַא תאוה ַ(א יצה"ר) און ערומעשים בכל יום ַאז ַא סומא ָ
זאגט דער מדרש קען זינדיקן 7א.ז.וו .און אזוי ווייטער? איז ווי ָ
"הואיל ונתייסם בעיניו . .יצר הרע פסק ממנו" ,און ַאז מצד
נאמען אויף האט דער אויבערשטער מייחד געווען זיין ָ דעם ָ
יצחק'ן אויך בחייו?
ב.
וואס די גמרא 8דערציילט פארשטיין בהקדים ָ וועט מען עס ַ
וואס ער איז געוועןַ 6א סגי־נהורַ - 9אז בעתוועגן רב יוסף'ן ָ -
געמאכט ַא "יומא
ַ האט ער יארָ ,
געווארן זעכציק ָ
ָ ער איז ַאלט
דאס איז ווייל
געזאגט דעם טעם דערויףַ ,אז ָָ טבא לרבנן" און
"נפקי לי מכרת" העובר על עבירה שמחוייבים עליה עונש כרת ,הרי
הוא מת רח"ל קודם שיגיע לששים שנה (ראה להלן הערה .)22וכאשר
הגיע ר' יוסף לגיל ששים שנה ונתברר שיצא מחשש עונש כרת [דהיינו
האטשנתברר שלא עבר על איסור כרת] ,עשה סעודה ויום טוב לרבנןָ .
אויף דעם אביי אים געפרעגט "נהי דנפק לי' מר מכרת דשני,
מכרת דיומי מי נפיק מר" דגם לאחר ששים שנה אפשר שיעבור ח"ו
.5תהלים פח ,ו .שבת ל ,א.
.6קידושין לא ,א .ב"ק פז ,א.
.7ולהעיר מסנה' צא ,ריש ע"ב .שד"ח פאת השדה כללים א ,קמט (כרך ז' ע'
- 3084הוצאת קה"ת).
.8מו"ק כח ,א.
.9הטעם מה שהסומא נקרא בשם "סגי נהור" שּפירושו ריבוי אור -אף שלכאורה
הוא היפך ענין הסומא ,שהרי הסומא אינו רואה כלל -נתבאר בד"ה מן המיצר
תש"ה פ"ד .עיי"ש.
ד
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
על עבירה שיש עליה עונש כרת ,ועונשו הוא למות בתוך כמה ימים [וזה
האט אים געענטפערט "נקוט לך
נקרא כרת דיומי] ,און רב יוסף ָ
מיהא פלגא בידך".
פארשטיין:
דארף מען ַ
וואס אין דעם מאמר רז"ל ַ
ָ
מאכט ער ַא סעודה ראן ַא שמחהַ ,10
פא ַא) ווען ביי ַא אידן איז ַ
פאר ַאלע זיינע גוטע פריינט .היינט אויב אזוי ("יומא טבא") ַ
געמאכט ַא
ַ האט
רוואס דערציילט די גמרא ַאז רב יוסף ָ פא ַָ
"יומא טבא (דוקא) לרבנן"?11
ניטא קיין נפקא־ ָ דאך לכאורהב) אין דעם ענין פון כרת איז ָ
שטארבטַ מינה פון "כרת דשני" און "כרת דיומי" :ווען איינער
האט וואס ער ָ ר"ל ַא "מיתה חטופה" 12מצד ַאן איסור כרת ָ
יאר -איז געווארן זעכציק ָ
ָ נאכדעם ווי אים איז עובר געווען ָ
פארשטארבט ַ ַ זאך 13ווי ווען איינערעס לכאורה די זעלבע ַ
דורכפאלן אין ַאן איסור כרת פריער .איז ַ יאר איבערן זעכציק ָ
וויבאלד ַאז פון "כרת דיומי" איז רב יוסף ניט ַ דאך ניט מובן:
ָ
פארבליבן דער חשש "שמא ימות נאך ַאלץ ַ ַארויס און ס'איז ָ
מאכן ַא וואס צו ַ געהאט ָ
ַ האט ערוואס ָמיתה חטופה" - 14היינט ָ
וואס ער איז ַארויס פון "כרת "יומא טבא" און ַא שמחה דערפון ָ
דשני"?
האט ָאנגענומען ַאז "כרת דשני" און "כרת
ג) ווען רב יוסף ָ
[וואס דעריבער
באזונדערע ענינים ָטאקע יע צוויי ַ
דיומי" זיינען ַ
.10ושאני "עבידנא יומא טבא לרבנן" שבמס' שבת (קיט ,רע"א) וקדושין וב"ק
שם -כי המדובר שם הוא בנוגע לסיום מסכת* ושכר מצות .משא"כ "נפקי לי
מכרת" ,שזוהי שמחה על החיים.
*) ולהעיר מש"ך יו"ד סרמ"ו סקכ"ז :נהגו כל הבעלי בתים . .מנהג להודיעם כו'.
.11ואין לומר שזהו לפי שרק הם היו ידידיו -כי לפ"ז לא הו"ל להדגיש "לרבנן".
ודוחק לומר דזה גופא קאתי לאשמועינן דכל ידידיו היינו רק "רבנן".
.12לשון הגמ' במו"ק שם .וראה ּפרש"י שם ד"ה כרת דיומי.
.13כמובן ממה שהקשה אביי בּפשטות "נהי דנפק כו' מכרת דשני ,מכרת דיומי
מי נפיק מר".
.14לשון רש"י שם.
ה
א טיפערן ב<>ליק
וואס ער איז ַארויס
געמאכט ַא "יומא טבא" אויף דעם ָ ַ האט ערָ
כאטש פון "כרת דיומי" איז ער ניט לכה"פ פון "כרת דשני" ָ -
זאגן אביי'ן "נקוט לך מיהא חדא געדארפט ָ
ַ האט ער ַארויס]ָ ,
וואס דער לשון "פלגא" בידך" 15און ניט "נקוט . .פלגא בידך" ָ -
גופא ווייזטַ ,אז "כרת דשני" און "כרת דיומי" זיינען (צוויי
זאכן פון) איין ענין ,און ַאז מיט זיין ַאלט ווערן שיתין
האלבע ַ ַ
האלבן ענין פון כרת?
שנין איז ער ַארויס (בלויז) פון ַא ַ
ג.
נוסף צו די שאלות אין דעם סיפור פון רב יוסף'ן גופא ,איז
רשטאנדיק:
ַ פא
אויך ניט ַ
רוואס ברענגט זיך ניט אין שו"ע וכו' ַאז בעת איינער
פא ָא) ַ
מאכן ַא "יומא טבא"?
זאל ער ַיאר ָ
ווערט ַאלט זעכציק ָ
וואס אויףובמכל־שכן וק"ו :אויב בנוגע צו ַא סיום מסכתָ ,
דאן איזוואס ַגעזאגט "תיתי לי" תבוא לי זכות ָ
ָ האט אביי
דעם ָ
וואס דער לשון "תיתי לי" ווייזט"עבידנא יומא טבא לרבנן"ָ - 16
אויף ַאן ענין וועלכן מען טוט בלויז מצד מדת חסידות- 17
פונדעסטוועגן ווערט עס ָאּפגע'פסק'נט אין רמ"א( 18מיוסד אויף
דער גמרא) "כשמסיים מסכת מצוה לשמוח ולעשות סעודה";
געדארפט זיין ָאּפגע'פסק'נט דער
ַ האט
דאך עאכו"כ ַאז ַאזוי ָ
איז ָ
מאכן ַא
זאל ַ דין ָ(אדער מנהג) בנוגע צו "שיתין שנין" ַאז מען ָ
דאך די גמרא מיט ַא דאס דערציילט ָ ווארום ווייל ָ
"יומא טבא" ָ -
ּפשיטות (ניט ַאלס ַאן ענין פון "תיתי לי")ַ ,אז "רב יוסף כי הוה
.15וכמו שהקשה בחדא"ג מהרש"א (לסנה' צ ,ב -ד"ה מנין) על הלשון "פלגא"
שבסנה' שם.
.16שבת קיח ,סע"ב ואילך.
.17ראה ב"ח או"ח ס"ב :וכל תיתי לי דהתם כולהו מדת חסידות נינהו .וראה
יד מלאכי כלל תרמו ובספרים שנסמנו בשד"ח מע' תי"ו כלל א' (כרך ג' ע' .)1338
.18יו"ד סרמ"ו סכ"ו.
ו
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
בר שיתין עביד להו יומא טבא לרבנן" ,און אעפ"כ ברענגט זיך
טאקע?
רוואס ַ
פא ָ ָאט־דער ענין לגמרי ניט אין פוסקיםַ .19
ב) רב יוסף איז געווען אין דעם דריטן דור פון אמוראים.20
פאר אים זיינען געווען פיל אמוראים במשך פון כמה דורות, ַ
פאר זיי -פיל תנאים אין משך פון כמה דורות .און ס'איז און ַ
פארוואס ַַא דבר פשוטַ ,אז צווישן די פילע תנאים ואמוראים ָ
האבן דערגרייכט צו שיתין וואס ָרב יוסף'ן ,זיינען געווען ַא סך ָ
רוואס געפינט מען ניט בייפא ָ דאך די שאלה ַ - שנין .21ווערט ָ
געמאכט
ַ האבן
זאלן ָ
קיינעם פון יענע תנאים ואמוראים ַאז זיי ָ
יאר? ַא "יומא טבא" ביים דערגרייכן דעם עלטער פון זעכציק ָ
ד.
איז דער ביאור בכל הנ"ל:
האט עוברוואס בזמן הבית ,בעת איינער ָ
דעם טעם פון דעם ָ
פאר פופציקשטארבן ַ
ַ געווען ר"ל אויף ַאן איסור כרת פלעגט ער
22
יאר
פאר זעכציק ָ
יאר ,און אויף ַאן איסור מיתה בידי שמים ַ -
ָ
.19בספר לקט יושר -והוא ספר הנהגות דהמחבר תרומת הדשן -חיו"ד ע' 40
(בדפוס ברלין תרס"ד)" :ביום שסיים הגאון זצ"ל עשה סיום למסכת וזימן אליו ב'
זקנים כדי לפטרו גם מסעודת ששים" .אבל נוסף לזה ,שזו היתה הנהגה מיוחדת
של בעל תה"ד -שלכן לא נזכר זה בפוסקים כבפנים ,גם בעל תה"ד קישר ענין
זה עם סיום מסכת.
ואולי י"ל ,שגם אצל בעל תה"ד היו הוכחות שחיותו היא מקדושה ע"ד שהי' אצל
רב יוסף (ראה לקמן סעיף ו') ,ועד"ז -בנוגע ל"כרת דיומי" (ראה לקמן ס"ז) .אלא
שמ"מ ,מצד גודל ענוותנותו -קישר זה עם סיום מסכת.
הטעם למה שהזמין ב' זקנים -י"ל ,כי ההודאה על "דנפקי לי מכרת" היא בדוגמת
וע"ד ברכת ההודאה ,ברכת הגומל ,שצריכה להיות "בפני י' ושנים מהם ת"ח" (סדר
ברה"נ לאדה"ז פי"ג ה"ב).
.20ראה הקדמת הרמב"ם לספרו "היד" .סדר הדורות ד"א פב.
.21וגם בהסוגיא דמו"ק שם גופא -שרב הונא הגיע לגבורות ורב חסדא חי
תשעין ותרתין שנין ,והרי רב הונא ור"ח הוי לפני רב יוסף (ראה סה"ד בערכם).
.22כ"ה באגה"ת רפ"ד .והוא כשיטת הירוש' בכורים רפ"ב -כּפי' התוס' (שבת
כה ,א ד"ה כרת .יבמות ב ,א ד"ה אשת) .ובתוס' שם ,ששיטת הבבלי (מו"ק כח ,א)
היא ,שכרת היא -שאינו מגיע לששים שנה.
ומ"ש אדה"ז כשיטת הירושלמי ,י"ל:
ז
א טיפערן ב<>ליק
וואס קומען מלמעלה )23איז [וואס דער עונש (ווי ַאלע עונשים ָָ
מסובב בטבע פון דער עבירה גופא - ]24איז מבאר דער ַאלטער
רבי אין אגרת התשובהַ ,25אז ָ
דאס איז ווייל דורכן עובר זיין אויף
דאזיקע איסורים ווערט "נכרת ונפסק חבל ההמשכה משם די ָ
הוי' ב"ה" פירוש ,הנפש האלקית המחי' את כל אחד מישראל מקושרת
ומקבלת חיות משם הוי' ב"ה (ועל זה נאמר "כי חלק הוי' עמו יעקב חבל
נחלתו") ,ובעברו על איסור כרת ומיתה ח"ו נפסק חבל ההמשכה .און
היות ַאז ביי אידן איז אויך דער חיות פון דעם גוף פון נפש
וואס איז מקבל די שפע פון שם הוי' ב"ה ,דעריבער, האלקית ָ -
ווען דער "חבל" ווערט "נכרת ונפסק" -ווערט במילא נפסק
וואס אויך חייבי כריתות ומיתה דאס ָ
אויך דער חיות הגוף (און ָ
יאר יע לעבן ,איז
בידי שמים קענען ביז פופציק ָאדער זעכציק ָ
נאך ביי זיי איבער ַא "רשימו"
דאן בלייבט ָ
וואס ביז ַ
דערפאר ָ
ַ עס
פון דעם נפש האלקית.)24
וואס בכל
דאס ָפארענטפערט דער ַאלטער רביָ 26
און דערמיט ַ
ראן "כמה וכמה חייבי כריתות ומיתות והאריכו
פא ַ
דור זיינען ַ
א) כי אליבא דהירושלמי הקושיא "והרי נמצאו כו'" היא גם מחייבי כריתות
שהגיעו לנ' שנה ,ולכן נקט כאן שיטת הירושלמי בכדי לחזק את קושייתו.
ב) בתוס' ישנים יבמות שם גרס גם בבבלי (במו"ק שם) "כי הוינא בן חמשים
. .נפיקנא מכרת" .ומכיון שגם בבבלי גופא ישנן ב' גירסאות במימרא דר"י שם
(ובפרט שמובא במו"ק שם לפנ"ז "מת בחמשים שנה . .כרת . .ששים . .מיתה
ביד"ש") -הרי ידוע הכלל (ראה יד מלאכי כלל צד .שם כללי שני התלמודים כלל
ח .שד"ח כללים מע' ב' אות צ' (כרך א' ע' .)138שם כללי הפוסקים סי' ב' (כרך ט'
ע' א'תתז)) שבמקום שישנן דיעות בבבלי ולא נפסקה הלכה -סמכינן אהירושלמי.
.23משא"כ עונשי ב"ד (ראה הערה הב' להערה .)28
.24בשל"ה בית אחרון (יב ,א־ב) מובאות שתי דיעות בזה .וממ"ש אדה"ז (תניא
ר"פ לז) "הגורם שכר המצוה היא המצוה בעצמה" ,מסתבר שס"ל לאדה"ז ,שכ"ה
גם בנוגע לעבירות* .וכ"מ באגה"ת פ"ה (הובא לקמן בפנים) .שעה"ת (לאדמוה"א)
ח"א ו ,ג .יז ,ד ואילך .נ ,סע"ב .דרמ"צ לח ,ב.
*) ראה תניא פל"ט (נג ,א)" :שכר מצוה מצוה פי' שמשכרה נדע מהותה
ומדרגתה" .שמזה מוכח שזהו גם הּפי' ד"שכר עבירה עבירה" (שהרי במשנה (אבות
פ"ד מ־"ב) נשנו שני הענינים בהמשך אחד) -והרי זה ש"משכרה נדע מהותה כו'",
בּפשטות הוא לפי שהשכר הוא מסובב כו'.
.25פ"ה.
.26שם פ"ו.
ח
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
ימיהם ושנותיהם בנעימים" - 27ווייל בזמן הגלות איז די השּפעה
פון דער שכינה מלובש אין די י' ספירות פון קליפת "נוגה" שהיא
מעורב מטוב ורע ,ויש לקליפה שם אחיזה .און דעריבער 28קען אויך
.27לשון אדה"ז באגה"ת פ"ד.
הטעם למה שמוסיף "בנעימים" -כי בלאו הכי הי' אפשר לפרש (בדוחק עכ"ּפ)
שנתקיים ע"י עונש עוני וכו' שנק' "מתו" בל' "הכתוב" (שמות ד ,יט) וב"דברי רז"ל"
(נסמן בהערה - 4הובא בּפרש"י עה"ת שמות שם).
אבל זה אין לומר ,שכוונתו ב"בנעימים" היא ,לפי שקושייתו היא דוקא מחייבי
כריתות אלו שלא הי' להם יסורים ,מכיון שבח"כ אלו שהי' להם יסורים יש לתרץ
(מה שהאריכו ימיהם) שהוא לפי ש"יסורין ממרקין" (כברפ"א דאגה"ת מסוף יומא)
– כי (א) גם יסורים במשך זמן מועט ,ממרקין הם (וע"ד שאמרו (מכות כג ,סע"א)
כיון שלקו נפטרו מידי כריתתן) ,ומזה שהאריכו כו' בנעימים אין שום הוכחה
שלא הי' להם יסורים גם זמן מועט( .ב) מכיון שקושיית אדה"ז כאן היא לפי
שהכרת ומיתה ביד"ש מסובבים הם בטבע (כבהערה הבאה) ,הרי קושייתו היא גם
על המשנה שבמכות שם (והברייתא דסוף יומא) -איך נפטר מכרת ע"י מלקות
(ויסורים) מכיון שבטבע אינו יכול לחיות.
.28הטעם שהוזקק אדה"ז לתירוץ זה
– אף ש"חייבי כריתות כו' אם עשו תשובה ב"ד שלמעלה מוחלין להן" (מכות יג,
ב) ,וא"כ אפשר שאותן שהאריכו ימיהם עשו תשובה [וכמו שתירצו בתוס' (כתובות
ל ,ריש ע"ב) על מה שאמרו (כתובות שם) דין ד' מיתות לא בטלו* ,אף ד"חזינן כמה
עבריינים ועובדי עבודת כוכבים שמתים על מטותם"] –
כי קושייתו (בפ"ד) היא על זה גופא -איך ע"י תשובה נפטרים מכרת ומיתה
ביד"ש .דמכיון שעונשים אלו** מסובבים בטבע מהעבירות ,איך אפשר ליפטר מהם
ע"י תשובה .וע"ּפ הביאור שבפ"ה ,שענין עונש כרת הוא לפי "שנכרת ונפסק חבל
ההמשכה כו'" ,מתורצת במילא גם קושיא זו ,כי מכיון ש"בתשובתו מחזיר השפעת
השכינה למקומה" (ספ"ו) -הרי עי"ז מקשר הנשמה לשרשה .וראה לקו"ת ר"פ
במדבר (א ,ב) :ונכרתה הנפש כו' כמשל האדם שנכרת גופו מראשו והעצה היעוצה
לזה הוא כמו ד"מ אם הי' נמצא*** ברפואות לחבר גופו אל ראשו כך הוא כו'
[ולהעיר אשר שם א ,סע"ד" :בענין כריתות כו'" -כנראה חסר].
*) הטעם לזה שקושיית התוס' שם היא על "דין ד' מיתות" שמחדש בגמרא שם,
ולא אחייבי כריתות ומיתה ביד"ש -כי אחייבי כריתות ומיתה ביד"ש אפשר לתרץ
כבאגה"ת (מובא בפנים).
**) משא"כ מלקות וד' מיתות ב"ד ,מכיון שעונשם נמסר לב"ד ,עכצ"ל שרצה
הקב"ה וביטל הטבע ד"תייסרך רעתך" שבעבירות אלו .וכ"ה גם בנוגע ל"דין ד'
מיתות" -מכיון שהם תמורת מיתת ב"ד.
(אבל צ"ע מדרז"ל (מכות י ,ב) עה"פ והאלקים אנה לידו דקאי ע"ז דהי' חייב
מיתה ואין עד כו').
ועּפ"ז יובן מה שקושיית אדה"ז (באגה"ת פ"ד) היא רק על חייבי כריתות ומיתה
ביד"ש ולא על דין ד' מיתות (אף שחמורים יותר).
***) להעיר מב"מ קז ,ב :הרוגי מלכות (הרוגי חרב .פרש"י) כו' אי לאו כו' עבדי
להו סמי וחיי .ולכאורה עּפ"ז קשה הל' "אם הי'" -שהרי ישנו ודאי .אבל ראה ב"ב
ט
א טיפערן ב<>ליק
ַא חייב כרת ומיתה בידי שמים מאריך ימים זיין (און ַאפילו
(כאטש ביי אים איז "נכרת
"בנעימים") מער ווי נ' ָאדער ס' שנה ָ
(געווארן דער) חבל ההמשכה משם הוי' ב"ה") -וויילָ ונפסק
דאן איז ער מקבל חיות פון היכלות הסט"א הסטרא אחרא ר"ל. ַ
דאן ,בזמן הגלות ,קען מען אויך דערפון לעבן.
און ַ
ה.
רוואס עס ברענגט זיך ניט
פא ָרשטאנדיק בפשטות ַ ַ פא
עּפ"ז איז ַ
אין שולחן ערוך ַאז בעת מען דערגרייכט דעם עלטער פון שתין
מאכן ַא "יומא טבא" ,ווייל [אויסער דעם דארפן ַ זאל מען ַשנין ָ
ווארנט פון "כרת דיומי" ,29איז
בא ָ
נאך לגמרי ניט ַ וואס מען איז ָ
ָ
נאך מער] אויך ווען מען דערגרייכט דעם עלטער פון שתין שנין, ָ
אינגאנצן קיין ראי' ניט (ביי ַא סך מענטשן) ַאז "נפק מכרתַ איז
דאך מאריך ימים זיין מערדשני" ַאפילו -ווייל בזמן הגלות קען ָ
וואס זיין "חבל ההמשכה" איז זא ָ יאר אויך ַאפילו ַא ַ
ווי זעכציק ָ
געווארן.
ָ יע ר"ל נכרת און נפסק
וואס עס ווערט ניט רשטאנדיק ָ
ַ פא
און דערמיט איז אויך ַ
נאכן חורבן ביהמ"ק)30 (וואס ָ
דערציילט ַאז די ַאנדערע תנאים ָ
האבןזאלן ָפאר רב יוסף'ןָ ,
וואס זיינען געווען ַ
און אמוראיםָ ,
געמאכט ַא "יומא טבא" ווען זיי זיינען געקומען צום עלטערַ
האבן זיי מוראווארום מצד גודל ענוותנותם ָיאר ָ -
פון זעכציק ָ
געהאט -בל' הידוע -איני יודע באיזו דרך מוליכין אותי,31 ַ
(עד ,ב) שאינו מצוי כלל .ועפ"ז מובנת ג"כ הוספת התיבה (אם הי') נמצא .וגם בזה
נראה גודל דיוק ל' רבותינו נשיאינו.
.29שגם מצד טעם זה עצמו -נשלל כבר הנתינת־מקום לעשיית יומא טבא
כשנעשה בר שיתין ,כדמוכח מקושיית אביי (ראה לעיל הערה .)13ועּפ"ז מובן
הטעם שלא מצינו שעשו יומא טבא אפילו קודם החורבן (ראה להלן בפנים) .ושאני
רב יוסף -כדלקמן סעיף ו' ואילך.
.30ראה הערה הקודמת.
.31ברכות כח ,ב.
י
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
דאך ַא מקום לספק ַאז זייער חיות קומט אפשר ר"ל
ובמילא איז ָ
גאר ניט פון היכלות הקדושה.
ָ
געמאכט ַא "יומא טבא" צו דער
ַ האט יע
וואס רב יוסף ָ
דאס ָאון ָ
וואס בנוגע צו אים איז געווען
דערפאר ָ
ַ געלעגנהייט ,32איז עס
נאר פון היכלות הקדושה, ַא הוכחה ברורה ַאז זיין חיות איז ָ
וכדלקמן.
ו.
וועגן רב יוסף'ן דערציילט די גמראַ ,33אז ער איז געווען "סיני"
("שהיו משניות וברייתות סדורות לו כנתינתן מהר סיני" ,)34און
רבה איז געווען ַאן "עוקר הרים" ַ(א "חריף ומפולפל בתורה".)33
מ'האט
ָ געדארפט ָאננעמען ַא ראש־ישיבה אוןַ האט
בעת מען ָ
האט מען זאל ממנה זייןָ , געקלערט וועמען פון די צוויי מען ָ
געשיקט קיין ארץ־ישראל צו ָאנפרעגן "איזה מהם קודם" .און
דארט געענטפערט "סיני עדיף . .הכל צריכין למרי מ'האט פון ָ
ָ
חטיא".
געוואלט
ָ האט רב יוסף ניט ַאף על ּפי כן ,דערציילט די גמראָ ,33
געווארן דער ראש־ישיבה. ָ ָאננעמען די התמנות און רבה איז
און די גמרא איז מסיים" :וכל שני דמלך רבה ,רב יוסף אפילו
דערפאר
ַ אומנא לביתי' לא חליף" .טייטשט דער רמ"הַ ,35אז
געוואלט פירן
ָ האט ניט
האט זיך משּפיל געווען און ָ וואס ר"י ָ
ָ
האט דער זכות פון זיין ענוה מגין קיין "שררה" בפני רבהָ ,
וואס במשך פון די ַאלע געווען אויף אים און אויף אנשי ביתו ָ -
וואס מלך רבה ,איז קיינער פון צוואנציק ָיאר ָ
יארן -צוויי און ַ ָ
האבן ַאפילו ניט קראנק ,ביז זיי ַָ זיין הויז־געזינד ניט געווען
געדארפט ָאנקומען צו ַאן "אומן" להקיז דם.
ַ
.32אף שגם הוא הי' עניו בתכלית (מס' סוטה בסופה .פרש"י שם).
.33סוף מס' הוריות .ועד"ז הוא בסוף מס' ברכות.
.34רש"י בהוריות שם.
.35הובא בתוס' הרא"ש להוריות שם .ומסיים "והדין פירוש מסתבר לן".
אי
א טיפערן ב<>ליק
דאך ַא הנהגה שלמעלה מהטבע :דער דין איז,36 דאס איז ָ וואס ָ
ָ
ניטא
ָ שטאט וואו ס'איז
ָ טאר ניט לעבן אין ַא
ַאז ַא תלמיד־חכם ָ
וואס דער אויבערשטער קיין "אומן" (מקיז דם) .ווייל מצד הטבע ָ
האט מטביע געווען אין גוף האדם ,מוז מען ָאנקומען צו הקזת ָ
גאנצע צוויי און דם .היינט אויב אזוי ווי איז שייך ַאז במשך פון ַ
געדארפט
ַ האט רב יוסף מיט זיינע בני בית ניט צוואנציק ָיאר ַָ
ָאנקומען דערצו?
איז דערפון געדרונגעןַ ,אז ביי אים איז דער חיות הגוף געווען
אין ַאן אופן פון למעלה מהטבע :זיין חיות איז געווען בגילוי
וואס זייער חיות איז
מצד ענוה און ביטול (בדוגמת מלאכיםָ ,
מצד יראת ה' און ביטול.)37
געזאגט מיט ַא ּפשיטות
ָ האט
וואס ר"י ָ
רשטאנדיק ָ
ַ פא
ועּפ"ז איז ַ
"נפקי לי מכרת" -הגם ַאז בזמן הגלות קען אויך ַא חייב כרת
יאר (מצד זיין מקבל ר"ל ,מאריך ימים זיין מער ווי זעכציק ָ
האט מען
זיין חיות פון היכלות הטומאה) -ווייל ביי רב יוסף'ן ָ
38
געזען בגילוי ,לעיני בשרַ ,אז זיין חיי הגוף "אינם חיים בשרים
כ"א חיים רוחניים"" - 39יראת 40ה' לחיים".
יאר,
געווארן זעכציק ָ
ָ נאר פונדעסטוועגן ,איידער אים איז ָ
האט ער חושש געווען ַאז ביי אים איז אפשר יע געווען ַאן עניןָ
פון איסור כרת -ווייל אויך ַא חייב כרת קען מקבל חיות זיין
דאן
ווארום ביז ַ יארָ ,
פון קדושה ביז פופציק ָאדער זעכציק ָ
נאך איבער ביי אים ַא "רשימו" פון זיין נפש האלקית, בלייבט ָ
געבראכט פריער (סעיף ד') פון אגרת התשובה.
ַ ווי
.36סנה' יז ,סע"ב .רמב"ם הל' דיעות ספ"ד.
.37ראה דרמ"צ טז ,ב.
.38ל' הכתוב משלי יד ,ל .ועפמש"כ באגה"ק מובן בפשטות מה שבב"ר רפנ"ז
בדרשו הכתוב בנוגע לאברהם -מפרש "בשרים" דלא כפשוטו.
.39אגה"ק סי' זך (קמו ,ב).
.40משלי יט ,כג (הובא באגה"ק שם*).
*) באגה"ק שם" :ויראת" (בוא"ו) ,וכבר נתקן ב"הערות ותיקונים" לתניא שם.
בי
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
ז.
פארשטיין:
נאך ָאבער ַ
דארף ָ
מען ַ
ראן
פא ַ
דאך ַא דבר ּפשוטַ ,אז דער כח הבחירה איז ַ ס'איז ָ
וואס ווייס זיכער ַאזזא ָ ביי יעדן אידן ,ובמילא איז ַאפילו ַא ַ
נאר "חיים רוחניים" קען זיין חיות איז ניט קיין "חיים בשרים" ָ
זאגטדערפאר ָ
ַ וואס
(מצד בחירתו) עובר זיין אויף ַאן איסורָ .
פאר יעדן אידן "ואל תאמין בעצמך עד ָאן תורהַ 41א הוראה ַ
וואס איז
דאך די שאלהָ : וויבאלד ַאזוי בלייבט ַָ יום מותך" .און
האט דערגרייכט שיתין געווען די שמחה ביי רב יוסף'ן ווען ער ָ
נאך ניט ַארויס פון "כרת דיומי"? שנין ,בשעת ער איז ָ
איז דער ביאור אין דעם:
האטעס ברענגט זיך אין ראשונים( 42פון "אגדה")ַ ,אז רב יוסף ָ
ביי זיך ניט געקענט ּפועל זיין ניט צו קוקן לחוץ פון זיינע ד'
געבראכט צו זיין ווערן ַא סגי־נהור
ַ האט אים דאס ָאמות ,און ָ
זאל
האט גע'ּפועל'ט ביי זיך ער ָוויבאלד ַאז ער ָ
ַ "סמי נפשי'" .און
וואס ברענגט 41צו "והלב חומד" האבן דעם "העין רואה" ָ ניט ָ
וואס פון דעם קומען ַארויס ַאלע 43ענינים בלתי־רצויים -איז ָ -
וואס זיין רצון ניט צו קוקן
רשטאנדיקַ ,אז דורך דעם ָ
ַ פא במילא ַ
באווירקט אויך זיין גוף ביז ניט צו קענעןהאט ַחוץ לד' אמותיו ָ
האט ער דערמיט עוקר געווען פון זיך אויך דעם "הלב זעען ָ -
וואס קען קומען ניט דורך ראיית העין ,ובמילא איז ער חומד" ָ
ווארנט אויך פון "כרת דיומי".בא ָ געווען ַ
געזאגט צו אביי'ן "נקוט לך מיהא
ָ האט ער
נאר פונדעסטוועגן ָ
ָ
נאך ניט געוועןפלגא בידך" ,ווייל מצד גודל הענוה איז ער ָ
דאך "אל תאמיןווארום סוכ"ס איז ָאינגאנצן זיכער אין דעםָ ,
ַ
בעצמך עד יום מותך"ָ .אבער מאידך גיסא ,זעענדיק ַאז פון
.41אבות פ"ב מ"ד.
.42ר"ן ורמב"ן בקידושין לא ,א.
.43ירושלמי ברכות פ"א ה"ה .רש"י שלח טו ,לט (מבמד"ר ותנחומא שם) ועוד.
גי
א טיפערן ב<>ליק
האט עס עם"כרת דשני" איז ער שוין זיכער ַארויס (כנ"ל ס"ו)ָ ,
מחזק געווען בבטחון ַאז ביי אים וועט שוין קיין "כרת דיומי"
געמאכט ַא "יומא
ַ דאן
האט ער ַ אויך ניט זיין .און דעריבער ָ
טבא".
האט וואס רב יוסף ָ דאס איז אויך דער ביאור פון דעם ָ און ָ
וואס
געזאגט "נקוט לך מיהא פלגא בידך" (און ניט "חדא")ָ , ָ
דער לשון "פלגא" ווייזט (כנ"ל סוף סעיף ב') ַאז זיין ַארויסגיין
נאר אויך)
נאר איין ענין בפני עצמוָ , פון "כרת דשני" איז (ניט ָ
ַא העלפט פון ַארויסגיין פון כרת בכלל (כולל אויך פון "כרת
דיומי")
האט אים מחזק -ווייל זיין ַארויסגיין פון "כרת דשני"ָ ,
דאס ָ
געווען דעם בטחון (עכ"ּפ)ַ ,אז ביי אים וועט שוין קיין "כרת
דיומי" אויך ניט זיין ח"ו.
זאכן [זיין ַארויסגיין פון "כרת
אין ַאנדערע ווערטער :ביידע ַ
דשני" און (דער בטחון) ַאז ביי אים וועט ניט זיין קיין ענין פון
וואס זיין
"כרת דיומי"] זיינען מסובב פון איין ענין -פון דעם ָ
געווארן.
ָ יצר הרע איז בטל
ח.
רוואס רב
פא ָפארשטיין דעם טעםַ ,ע"ּפ הנ"ל וועט מען אויך ַ
געמאכט ַא יומא־טבא דווקא לרבנן:
ַ האט
יוסף ָ
עס שטייט אין גמרא" :44אפילו לא קרא אדם אלא קריית שמע
שחרית וערבית קיים לא ימוש .ודבר זה אסור לאומרו בפני עם
הארץ" -ווייל ניט וויסנדיק דעם דין לּפרטיו ,וועט דער עם
פאלן.
דאס ָאננעמען כפשוטו אין ַאלע ַ
הארץ ָ
זאגן "בפני עם הארץ":
טאר מען עס ניט ָ
רוואס ָ
פא ָולכאורהַ ,
קלאר ,ווי ער איז
ָ דאך אים אויסטייטשן דעם דיןמען קען ָ
.44מנחות צט ,סע"ב.
די
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
דאך ,בפשטות ,דערפון קיין
דעמאלט וועט ָ
ָ לאמיתתו ,45און
קלקול ניט ַארויסקומען?
איז דער ביאור אין דעם :בטבע פון ַא מענטשן איזַ ,אז ווען ער
הערט ַא געוויסן ענין וועלכן אים ווילט זיך הערן און אים איז
דאן נקלט גוט .אויב ָאבער געשמאק ,ווערט עס ביי אים ַ
ַ דאסָ
וואס אים ווילט זיך ניטזא ָ דער ענין וועלכן ער הערט איז ַא ַ
הערן -ווערט עס ביי אים ניט נקלט ,סיידן חוץ דורך השתדלות
וכו'.
וואס "דבר זה אסור לאומרו בפני עם דאס איז דער טעם ָ און ָ
דערנאך וועט מען אים מסביר זיין
ָ הארץ"ַ - 46אפילו אויב גלייך
די ּפרטים שבזה (ווי ק"ש שחרית וערבית ַאליין איז ניט גענוג
וואס ביי אים וועט נחקק ווערן איז ַ -אז
וכו') -ווייל דער עיקר ָ
מיט ק"ש ַאליין איז מען אויך מקיים דעם "לא ימוש".
וואלט
דאס זעלבע איז בנדו"ד בנדון דידן :ווען רב יוסף ָ ָ
וואס
איינגעלאדן אויך ניט "רבנן" (עמי הארץ) צו דער סעודה ָ
ַ
געווארן שיתין שנין ,און מען
ָ וואס אים איז
דערפאר ָ
ַ מאכט
ער ַ
וואס רב יוסף
דאס איז מצד דעם ָ וואלט אויך מסביר געווען ַאז ָָ
אינגאנצן דעם "הלב חומד" (אוןַ האט פון זיך עוקר געווען ָ
וואס איז ָאבער
ַאפילו ביי אים ,איז עס בלויז ַאן ענין פון בטחון ָ
ניט שולל דעם "אל תאמין בעצמך עד יום מותך"),
וואלט זיך ביי זיי ,די עמי הארץ ,געקענט ָאּפלייגן ַאז (ביי יעדן
ָ
דארף מען יארַ , נאכדעם ווי מען ווערט ַאלט זעכציק ָ איינעם) ָ
האבן ַאנטקעגן דעם יצר הרע .און שוין מער קיין התחזקות ניט ָ
נאר "לרבנן". געמאכט די סעודה ָ
ַ האט רב יוסף דעריבער ָ
.45ראה קו"א בהל' ת"ת לאדה"ז פ"ג -ד"ה והנה חילוק זה.
.46וזהו גם הטעם למה שבכמה ענינים "אין להקל בפני עם הארץ" (ראה שו"ע
אדה"ז או"ח סשי"ז ס"ו .ועוד).
וט
א טיפערן ב<>ליק
ט.
זאגטוואס דער מדרש ָ
פארשטיין ָ ע"ּפ כל הנ"ל וועט מען אויך ַ
בנוגע צו יצחק'ן "הואיל ונתייסם בעיניו . .ויצה"ר פסק ממנו":
זאגט רש"י אין זיין אויפן ּפסוק "ותכהין עיניו מראות"ָ ,47
ערשטן ּפירוש "בעשנן של אלו (שהיו מעשנות ומקטירות
שאדט צו די אויגן
טאקע ַאז רויך (עשן) ַלע"ז .")48ולכאורה :אמת ַ
זאגןַ ,אז דער עשן
דאך ָאבער ָ
(וכמ"ש 49כעשן לעינים) -מוז מען ָ
האבן מעשן געווען און מקטיר געווען איז וואס די נשי עשו ָ ָ
מאכן יעדןזאל קענען בלינד ַ שטארק ביז ער ָ
ַ ניט געווען ַאזוי
דאך -לכל לראש -די נשי עשו וואלטן ָ
ווארום אויב יעָ , איינעםָ ,
האט עס רוואס ָ
פא ָ געווארן .היינט ַ
ָ גופא (און עשו ַאליין) בלינד
געשאדט?
ַ יצחק'ן יע
וואס ביי יצחק'ן איז געווען דאס ָ איז דער ביאור אין דעםַ ,אז ָ
טאקע ניט געווען בלויז דער "ותכהין עיניו מראות" ,איז עס ַ
וואס דער עשן איז געווען דערפאר ָ
ַ נאר
מצד דעם עשן גופאָ ,
האט ער "לע"ז" :יצחק איז געווען "טהור עינים מראות ברע"ָ ,50
פארליידן ַאן ענין פון ע"ז ,און אויף ַאזוידעריבער ניט געקענט ַ
פיל ביז "ותכהין -נתייסם בעיניו".
טשערנאבילער,
ָ [ובדוגמת ווי ס'איז ידוע 51די מעשה מיט ר' נחום
דערלאנגט חלב עכו"ם ,און
ַ מאל
האט מען אים ַא ַָאז ע"ּפ טעות ָ
דאס מסביר האט ר' נחום ָ
דערנאך ָ
ָ האט די מילך ניט געזען.ער ָ
געווען מיט דער משנה" 52חלב שחלבו עובד כוכבים ואין ישראל
.47תולדות כז ,א.
.48כ"ה ברא"ם שם( .וברוב הדפוסים ,כולל גם דפוס הראשון -ליתא) .וראה
יל"ש ותנחומא כאן.
.49משלי יו"ד ,כו.
.50חבקוק א ,יג -בשינוי לשון ,וראה רד"ק שם.
.51ד"ה כי נער ישראל תרס"ו (ותשט"ז) -נדפס בהמשך תרס"ו בהוספות.
.52ע"ז לה ,ב.
זט
?ןסיוו ץלא טשינ ץראה םע ןא ראט סאווראפ
רואהו"ַ ,אז דער ּפירוש אין "אין ישראל רואהו" איז ַ -אז ַא איד
דארף ניט זען ,זעט ער ניט].וואס ער ַ
דאס ָזעט עס ניט .וויילָ 53
וואס יצחק איז געווען ַא סגי־נהור איזדאס ָ
וויבאלד ַאז ָ
ַ און
האט בתכלית ניט געקענט וואס ער ָ
עס געקומען מצד דעם ָ
וואס
פארליידן ַאן ענין פון ע"ז ,דעריבער איז דורך דעם ָ ַ
גאנצעגעווארן די ַ
ָ "נתייסם בעיניו" איז פון אים ַאוועקגענומען
האט דערדערפאר ָ
ַ מציאות פון רע" - 54יצה"ר פסק ממנו" .און
נאמען אויך בחייו,
אויבערשטער אויף אים מייחד געווען זיין ָ
געזאגט "ואלקי יצחק".
ָ און
(משיחת י"א ניסן תשכ"ב -חגיגת סיום– שנת הששים)*55
[נדפס בלקוטי שיחות חלק ה]
.53ד"ה כי נער ישראל הנ"ל.
ועּפ"ז יש לבאר המחלוקת בכל מילתא דאמר רחמנא לא תעביד אי מהני בדעביד
(תמורה ד ,סע"ב).
.54וההוספה במדרש "גנוז לתוך הבית" – (ראה בתחילת השיחה) -יש לומר
שהוא לשלול האפשריות דהשפעה מבחוץ וע"ד שכאשר הקריב לבוא מצרימה,
דוקא אז (משא"כ לפנ"ז) אמר אברהם "הנה נא ידעתי גו'" (ראה לעיל לקוטי שיחות
חלק ה' ע' 60ובהערות שם).
* .55בהתועדות זו ,עשה כ"ק אדמו"ר שליט"א סיום על מס' פסחים .וראה לעיל
הערה .19
זי
המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון
זיך לויט די ָאנווייזונגען פון תורתנו תורת חיים און מקיים זיין
אירע מצות אויף וועלכע עס שטייט וחי בהםָ ,וו ָאס ָד ָאס איז דער
אמת'ר וועג ָוו ָאס ַא איד קען זיין גליקליך ,ניט ָנ ָאר אויף עטליכע
נאר ַא אמת'ר סיי בגשמיות און פגענארטער גליקָ ,
ַ מינוטען און ָא
סיי ברוחניות.
בברכה לבשו"ט בכל האמור
בשם כ"ק אדמו"ר שליט"א
מזכיר
געזאגטע ובפרט
ָ דאס אויבעןמאכען ָ
נ.ב .בכדי צו לייכטער ַ
דאוונען
פארן ַטאג ַ בנוגע דעם צלם אלקים ,איז כדאי ַאז יעדער ָ
דאוונען אויך
נאכן ַ זאסלטו געבען עטליכע סענט אויף צדקה ,און ָ ָ
זאגען דעם שיעור תהלים זאסלטו ָאפהיטען צו ָשבת און יום טוב ָ
פארטיילט אויף די טעג פון חדש.חדשי ,ווי עס [איז] ַ
[נדפסה באגרות קודש כרך כב מכתב ח'שנט]
◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים
ולמצבים מסוימים ,ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד .אך בכל זאת ,בהם באה
לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים ,ומכל מכתב ניתן לשאוב
הדרכה והשקפה לחיי היום־יום.
טי
בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל ,מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן
די משפחה איז מלא טענות
ב"ה ,י"ב אד"ר ,תשכ"ב
ברוקלין.
שלום וברכה!
אין ענטפער אויף דיין בריף פון 2/15אין וועלכען דו שרייבסט
פשטאם און ַאז דו לערנסט אין ַא
ַ וועגען דיין משפחה ,דיין ָא
חסידות'שער ישיבה ,און דער צלם אלקים איז קענטיג אויף דיין
פנים [און ניט ַאזוי ווי די וועלכע שעמען זיך דערמיט ,און טוען
באזייטיגען דעם צלם אלקים],
ראפנעמען און ַ פערשידענע עצות ַא ָ
פארטזעצען דעם לערנען וכו' און פרעגסט מיין מיינונג בנוגע צו ָ
האבען טענות צו דיר וואס אייניגע פון דער משפחה ָ און בפרט ָ
אין דעם.
פארשטענדליך ַאז די ַאלע טענות קומען פון דעם מלך זקן וכסיל ַ
דער יצר הרע ,וועלכע קריגט אויף הקב"ה תורתו ומצותיו ,און וויל
זאל איבערגעוועלטיגן מאכען פון ַא אידןַ ,אז דער נפש הבהמית ָ ַ
שטארק דעם נפש הבהמית ַ מאכט ַאזוי
דעם נפש האלקית ,און ַ
האבען טענות) ביז ער וויל איבערצייגען (אט ַאזוי ווי די וועלכע ָ ָ
דארף זיין א מענשַ .אזוי איז געווען די הנהגה זיינעעםַ ,אז ַאזוי ַ
האט איינגערעט צו נאך מתן תורהַ ,אז דער יצר הרע ָ באלד ָ ַ
זאלען שרייען אלה אלקיך ישראל ר"ל ,און מאכען ַא עגל ,און זיי ָ ַ
פראן אין דעם דור.
זיינע תלמידים זיינען אויך ַ
דארף זיין
פארשטענדליך ,ווי עס ַ געז ָאגטע איז ַ
דאס אויבען ָ
פון ָ
דיין הנהגה אויף ווייטער ,ווי דו האסט זיך געפירט ביז איצטער,
ָ
דערמ ָאנסטָ ,נ ָאר אויפפירען און ניט ווי דיינע קרובים וועלכע דו
המשך אויף עמוד יט
