פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — ויצא (2026-11-16)

פון
פרשת
ויצא געקליבענע
תשפ”ז געדאנקען
גליון רי”ט אויף די
פרשה בס"ד
שנה ו’
ארי’ לייב צינגץאון הגאון רבי
זי”ע
בס״ד
אויף אידיש
און עס שטייט אין מדרש (ב"ר ע"ג ג) ,אז די
צדיקים זענען מהפך די מידת הדין לרחמים,
נאר יעקב אבינו קען זוכה זיין אין וויבאלד אז יעקב האט נישט
און די רשעים זענען מהפך די מדת החסד צו
ארץ ישראל ווייל ער האט א שייכות געטראכט פארדעם אז עס איז דארט
מדת הדין ,קען זיין ,אז דערפאר איז עשו נישט
צו די מידת החסד דא אן השראת השכינה ,איז געווען
געווען ראוי צו באקומען ארץ ישראל ,ווייל דער אני ה' אלקי אברהם אביך ואלקי
מוכח אז עס איז אן אמת'ע חלום
דין איז ,אז ווען צוויי שותפים ווילן זיך צוטיילן יצחק ,הארץ אשר אתה שוכב עליה אכן יש ה' במקום הזה ואנכי לא
אין קרקע וואס איז ווייניגער פון פיר אמות לך אתננה ולזרעך( .כח ,יג) ידעתי( .כח ,טז)
פאר יעדן ,קען מען זיי נישט מחייב זיין עס צו מען קען מסביר זיין דעם פסוק ,לויט
צוטיילן אין צוויי ,נאר איינער נעמט די גאנצע, מען קען מסביר זיין די המשך הפסוק "אני
ה' אלקי אברהם אביך ואלקי יצחק" מיט'ן וואס עס שטייט אין זוהר הק' אז הגם דער
און ער באצאלט פאר דעם צווייטער דאס ווערד אויבערשטער האט קלאר געזאגט פאר יעקב
אויספיר "הארץ אשר אתה שוכב עליה לך
פון זיין האלבע ,קען זיין ,אז דערפאר האט אין חלום "והנה אנכי עמך" ,האט ער נאכאלץ
אתננה ולזרעך" ,לויט וואס רש"י זאגט אויף
יעקב גענומען די גאנצע ,ווייל ווען עשו וואלט געזאגט "אם" יהיה אלקים עמדי -בלשון ספק,
די ווערטער "הארץ אשר אתה שוכב עליה" ,אז
באקומען דאס לאנד ,וואלט ער דאך מיט זיין ווייל יעקב האט מורא געהאט אז אפשר איז
השי"ת האט צוזאמגעוויקלט גאנץ ארץ ישראל
גרויס רשעות אייביג מעורר געווען דינים און עס געווען א חלום שוא ,איז דערפאר האט ער
אונטער די ד' אמות פון יעקב אבינו .קען מען
גבורה ,און ממילא וואלט אר"י אייביג געווען געזאגט בלשון תנאי "אם" יהיה אלוקים עמדי,
זאגן ,אז דער רבש"ע האט אים מיט דעם מרמז
איינגעצויגן ,און עס וואלט געווען גרויס נאר ד' צו זאגן ,אז טאמער די חלום איז טאקע געווען
געווען ,אז ארץ ישראל איז א לאנד וואס האט
אמות וואס דאן איז עס נישט בכדי חלוקה ,איז אמת ,און ממילא וועט ער דאך זיכער ניצול
נישט קיין באשטימטע גרויס ,אזוי ווי די גמרא
בע"כ וואלט עס איינער געדארפט אויסקויפן ווערן פון עשו ,איז דאן ,והאבן הזאת אשר
זאגט (גיטין נז ,).אז ארץ ישראל איז ווי די הויט
פון דעם צוויטן ,משא"כ יעקב וואס מיט זיין פון א הערש וואס ווי נאר מען שינדט עס אראפ שמתי מצבה יהיה בית אלוקים וגו'.
צדקות איז ער משפיע די מדת החסד איז דאך ווערט זי איינגעצויגן ,און ווען די אידן וועלן זיך און די גמרא זאגט דאך (ברכות נה ,):אז א
גורם אז דאס לאנד זאל יא נתפשט ווערן ,איז פירן ערליך וועט זיך דאס לאנד פארברייטערן, מענטש חלום'ט ביינאכט פון דאס וואס ער
דערפאר האט עס יעקב באקומען בשלימות, און ווען די אידן וועלן ח"ו נישט זיין ערליך וועט האט געטראכט בייטאג ,איז דערפאר האט
ווייל ער איז מער ראוי עס צו יורש זיין ,און זי קלענער ווערן. יעקב אבינו געטראכט אז מן הסתם איז די חלום
דערפאר טאקע האט עשו באקומען ארץ שעיר יא אמת ,ווייל ער האט געוואוסט אז במשך
און די סיבה דערצו איז ,וויבאלד אז ארץ
אנשטאט זיין חלק אין אר"י. די גאנצע טאג איז אים נישט ארויף געקומען
ישראל איז א דבר רוחני ,און א רוחניות'דיגע
דאס האט דער אויבערשטער דא געזאגט זאך פארנעמט נישט קיין באשטימטע פלאץ, אויפן מחשבה אז אויף דעם פלאץ איז דא אן
פאר יעקב אבינו" ,אני ה' אלקי אברהם אביך אזוי ווי מען זעט אז א מלאך וואס געווענדליך השראת השכינה ,איז מן הסתם דער חלום יא
ואלקי יצחק" ,צו זאגן ,אז דערפאר גיי איך פארנעמט ער אזוי פיל ווי א שליש פון די וועלט, אמת.
דיר געבן די נחלת הארץ ,וויבאלד אז דו יעקב קען זיך צומאל מצמצם זיין צו זיין אזוי גרויס ווי דאס קען זיין פשט ,אז יעקב האט געזאגט
האסט דאך א שייכות סיי מיט די מדה פון א מענטש .און דערפאר האט ארץ ישראל אויך "אכן יש ה' במקום הזה" און ווי דער תרגום
אברהם וואס ווייזט אויף התפשטות און סיי נישט קיין באשטימטע גרויס ,נאר ווען מען איז טייטשט אויף אכן "בקושטא" ,זאגענדיג ,אז
מיט די מידה פון יצחק וואס ווייזט אויף צמצום, מעורר די מידה פון אברהם אבינו וואס דאס זיכער איז דער חלום אמת און עס איז טאקע דא
ווייל ווען די אידן וועלן זיך פירן ערליך און זיי איז מידת החסד וואס ווייזט אויף התפשטות, א השראת השכינה אויף דעם פלאץ ,והא ראיה,
וועלן זיין ראוי צו די מדת החסד ,וועט זיך די דורכדעם טוט זיך אר"י צושפרייטן ,און ווען ווייל "ואנכי לא ידעתי" איך האב דאך נישט
לאנד אויסשפרייטן ,און ווען זיי וועלן זינדיגן, מען איז מעורר די מידה פון יצחק וואס דאס איז געטראכט צו מיר אין הארץ אז דאס דארף צו
וועלן זיי ח"ו מגביר זיין די מדה פון יצחק און מידת הגבורה ,ווערט נשפע א צמצום ,און א"י זיין א מקום קדוש ,איז מן הסתם איז עס טאקע
די לאנד וועט זיך איינציען ,איז ממילא "הארץ ווערט איינגעצויגן. אמת.
דיהיילי עג
זיין ,אז צו זיין פארמעגן איז נישט שלום ,און אשר אתה שוכב עליה" "לך אתננה ולזרעך"
דערפאר דארף זיין טאכטער אליין גיין פאשען ווייל טראץ וואס והיה זרעך כעפר הארץ ,דאך
זיינע שאף ,וויבאלד אז רוב פון זיינע בהמות וועט עס זיין גענוג פאר דיר ,ווייל ופרצת ימה
צואה
ומי שישתדל בהדפסתן
זיינע זענען געשטארבן און ער האט געמוזט
פארשיקן זיינע פאסטוכער .אבער זייער כוונה
איז נישט געווען ווען זיי האבן אים געזאגט
והנה רחל באה עם הצאן ,אז יעצט קומט זי
וקדמה צפונה ונגבה ,דהיינו ,אז דו וועסט דאך
קענען משפיע זיין די מדה פון אברהם ,און
ממילא וועט זיך אר"י צושפרייטן צו אלע זייטן,
משא"כ עשו וואס האט נאר א שייכות מיט די
מדה פון יצחק ,קען ממה נפשך נישט יורש זיין
צו גיין פאשענען די שאף ,איז דערפאר האט
יהי' לו המחבר למליץ ער ווייטער געמיינט ,אז זיי נעמען שוין צוזאם
ארץ ישראל ,ווייל ער וועט אייביג משפיע זיין א
צמצום ,און אר"י וועט נישט זיין פאר אים כדי
אם יהי' לו זכות זייערע שעפעלעך צו אהיים גיין. חלוקה.
יעקב אבינו האט זיך די פאסטוכער האבן געזאגט והנה
אונטערגענומען מגין געווען אויף רחל באה עם הצאן ,צו מרמז זיין אז
די שאף וואס זענען געלעגן ביי לבן איז געבליבן מיט זייער ווייניג
לבן'ס קינדער אז זיי זאלן נישט שאף ,ווייל עס איז געווען צווישן זיי
פארציקט ווערן א מגיפה
ויאמר להם השלום לו ויאמרו שלום
אם תעשה לי הדבר הזה אשובה
והנה רחל בתו באה עם הצאן .ויאמר
ארעה צאנך אשמור( .ל ,לא)
הן עוד היום גדול לא עת האסף
מען דארף מען פארשטיין פשט אין די לשון המקנה( ...כט ,ו-ז)
אשובה "ארעה" צאנך "אשמור" ,וואס איז די
רש"י איז מסביר אז יעקב האט געמיינט
נפקא מינא צווישן "ארעה" און "אשמור"? אז זיי האלטן ביים צוזאמנעמען די שאף און
מען קען עס מסביר זיין ,לויט וואס עס אהיימגיין ,און דערפאר האט ער זיי געזאגט "הן
שטייט אין מדרש (ב"ר עד ,יא) אויף דאס וואס עוד היום גדול לא עת האסף המקנה" .דארף
יעקב אבינו האט געזאגט פאר לבן (להלן לא ,לט)
מען אבער צי פארשטיין וויאזוי האט יעקב
געקענט אזוי מיינען גלייך נאך וואס זיי האבן
"אנכי אחטנה מידי תבקשנה" ,אז ביז ווען יעקב
אים געזאגט "והנה רחל בתו באה עם הצאן" אז
איז געקומען צו לבן ,איז געווען א גזירה אויף
רחל קומט הערשט יעצט צו גיין אנטרונקען די
לבן'ס שאף ,אז יעדן טאג איז געקומען א לייב
שאף?
און פארצוקט פון זיי ,און פון ווען יעקב איז
קען מען זאגן לויט ווי די גמרא זאגט (פסחים
אנגעקומען בבית לבן האט ער מגין געווען אז
ד ).אז ווען מען האט געפרעגט רב אויב זיינע
דער לייב זאל זיי נישט פארצוקן.
עלטערן לעבן ,האט ער נאר געענטפערט ברמז
דאס קען זיין פשט אין פסוק ,אז ווען יעקב אז נישט ,כדי נישט דערציילן קיין שלעכטע
האט דא אפגעטיילט די שאף ,און געגעבן א חלק בשורה .און עס שטייט אין תרגום יונתן ,אז
פאר די בני לבן און א חלק האט ער געהאלטן פאר ווען יעקב איז געקומען צו לבן ,איז אריין
ביי זיך ,האט לבן מורא געהאט אז דער לייב א מגיפה אין זיינע סטאדעס ,און רוב פון זיינע
בהמות זענען געשטארבן ,און וועגן דעם האט
איר קענט שיקן קוויטלעך וועט צוריק אנהייבן צי קומען ,און פארציקן פון
ער פארשיקט זיינע פאסטוכער ,און געשיקט
צום ציון הק' די חלק וואס ליגט ביי זיינע קינדער ,האט יעקב
אבינו געזאגט פאר לבן" :אשובה ארעה צאנך
רחל אז זי זאל פאשען די פארבליבענע בהמות.
להפקד בדבר ישועה ורחמים אשמור" ,דאס מיינט ,אז ער האט זיך אונטער קען זיין ,אז יעצט ווען יעקב האט געפרעגט
פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת
"השלום לו" האבן די פאסטוכער נישט געוואלט
גענומען צוויי באזונדערע זאכן ,איינס ,אשובה
אים מבשר זיין בפירוש פון די צרה וואס לבן
ארעה איך וועל פאשען די שאף -וואס וועט
האט נארוואס געהאט מיט זיינע בהמות ,איז
הגליון נתנד ליגן ביי מיר ,און אויסער דעם" ,צאנך" אשמור
וועל איך היטן "דיינע" שאף -וואס וועלן זיך
דערפאר האבן זיי אים געענטפערט" :שלום"
צו מרמז זיין ,אז דאס וואס דו האסט געפרעגט
ב
לכבוד השמחה בבית המו"ל געפונען ביי דיינע קינדער ,אז זיי זאלן אויך השלום לו ,איז פאר אים איז טאקע שלום,
הר"ר אברהם דוד ווייס שליט"א
בנשואי בנו החתן אליקים יהודה למז"ט
נישט פארצוקט ווערן. אבער" :והנה רחל בתו באה עם הצאן" ,צו מרמז
עב"ג בת
הר"ר שלמה שווארץ שליט"א
זכות הפצת תורת רבינו זי"ע יגן בעדו שהזיווג
יעלה יפה ויזכו לבנות בית נאמן בישראל מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק ,אדער אנטייל
צו נעמען אין די הוצאות ,ביטע זיך ווענדן צו.
gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868
