gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: פלאצקער גאון · Plotzker Gaon

שבוע: ויצא (2026-11-16)

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פון‬ ‫פרשת‬ ‫ויצא‬ ‫געקליבענע‬ ‫תשפ”ז‬ ‫געדאנקען‬ ‫גליון רי”ט‬ ‫אויף די‬ ‫פרשה‬ ‫בס"ד‬ ‫שנה ו’‬ ‫ארי’ לייב צינגץאון‬ ‫הגאון רבי‬ ‫זי”ע‬ ‫בס״ד‬ ‫אויף אידיש‬ ‫און עס שטייט אין מדרש (ב"ר ע"ג ג)‪ ,‬אז די‬ ‫צדיקים זענען מהפך די מידת הדין לרחמים‪,‬‬ ‫נאר יעקב אבינו קען זוכה זיין אין‬ ‫וויבאלד אז יעקב האט נישט‬ ‫און די רשעים זענען מהפך די מדת החסד צו‬ ‫ארץ ישראל ווייל ער האט א שייכות‬ ‫געטראכט פארדעם אז עס איז דארט‬ ‫מדת הדין‪ ,‬קען זיין‪ ,‬אז דערפאר איז עשו נישט‬ ‫צו די מידת החסד‬ ‫דא אן השראת השכינה‪ ,‬איז געווען‬ ‫געווען ראוי צו באקומען ארץ ישראל‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אני ה' אלקי אברהם אביך ואלקי‬ ‫מוכח אז עס איז אן אמת'ע חלום‬ ‫דין איז‪ ,‬אז ווען צוויי שותפים ווילן זיך צוטיילן‬ ‫יצחק‪ ,‬הארץ אשר אתה שוכב עליה‬ ‫אכן יש ה' במקום הזה ואנכי לא‬ ‫אין קרקע וואס איז ווייניגער פון פיר אמות‬ ‫לך אתננה ולזרעך‪( .‬כח‪ ,‬יג)‬ ‫ידעתי‪( .‬כח‪ ,‬טז)‬ ‫פאר יעדן‪ ,‬קען מען זיי נישט מחייב זיין עס צו‬ ‫מען קען מסביר זיין דעם פסוק‪ ,‬לויט‬ ‫צוטיילן אין צוויי‪ ,‬נאר איינער נעמט די גאנצע‪,‬‬ ‫מען קען מסביר זיין די המשך הפסוק "אני‬ ‫ה' אלקי אברהם אביך ואלקי יצחק" מיט'ן‬ ‫וואס עס שטייט אין זוהר הק' אז הגם דער‬ ‫און ער באצאלט פאר דעם צווייטער דאס ווערד‬ ‫אויבערשטער האט קלאר געזאגט פאר יעקב‬ ‫אויספיר "הארץ אשר אתה שוכב עליה לך‬ ‫פון זיין האלבע‪ ,‬קען זיין‪ ,‬אז דערפאר האט‬ ‫אין חלום "והנה אנכי עמך"‪ ,‬האט ער נאכאלץ‬ ‫אתננה ולזרעך"‪ ,‬לויט וואס רש"י זאגט אויף‬ ‫יעקב גענומען די גאנצע‪ ,‬ווייל ווען עשו וואלט‬ ‫געזאגט "אם" יהיה אלקים עמדי ‪ -‬בלשון ספק‪,‬‬ ‫די ווערטער "הארץ אשר אתה שוכב עליה"‪ ,‬אז‬ ‫באקומען דאס לאנד‪ ,‬וואלט ער דאך מיט זיין‬ ‫ווייל יעקב האט מורא געהאט אז אפשר איז‬ ‫השי"ת האט צוזאמגעוויקלט גאנץ ארץ ישראל‬ ‫גרויס רשעות אייביג מעורר געווען דינים און‬ ‫עס געווען א חלום שוא‪ ,‬איז דערפאר האט ער‬ ‫אונטער די ד' אמות פון יעקב אבינו‪ .‬קען מען‬ ‫גבורה‪ ,‬און ממילא וואלט אר"י אייביג געווען‬ ‫געזאגט בלשון תנאי "אם" יהיה אלוקים עמדי‪,‬‬ ‫זאגן‪ ,‬אז דער רבש"ע האט אים מיט דעם מרמז‬ ‫איינגעצויגן‪ ,‬און עס וואלט געווען גרויס נאר ד'‬ ‫צו זאגן‪ ,‬אז טאמער די חלום איז טאקע געווען‬ ‫געווען‪ ,‬אז ארץ ישראל איז א לאנד וואס האט‬ ‫אמות וואס דאן איז עס נישט בכדי חלוקה‪ ,‬איז‬ ‫אמת‪ ,‬און ממילא וועט ער דאך זיכער ניצול‬ ‫נישט קיין באשטימטע גרויס‪ ,‬אזוי ווי די גמרא‬ ‫בע"כ וואלט עס איינער געדארפט אויסקויפן‬ ‫ווערן פון עשו‪ ,‬איז דאן‪ ,‬והאבן הזאת אשר‬ ‫זאגט (גיטין נז‪ ,).‬אז ארץ ישראל איז ווי די הויט‬ ‫פון דעם צוויטן‪ ,‬משא"כ יעקב וואס מיט זיין‬ ‫פון א הערש וואס ווי נאר מען שינדט עס אראפ‬ ‫שמתי מצבה יהיה בית אלוקים וגו'‪.‬‬ ‫צדקות איז ער משפיע די מדת החסד איז דאך‬ ‫ווערט זי איינגעצויגן‪ ,‬און ווען די אידן וועלן זיך‬ ‫און די גמרא זאגט דאך (ברכות נה‪ ,):‬אז א‬ ‫גורם אז דאס לאנד זאל יא נתפשט ווערן‪ ,‬איז‬ ‫פירן ערליך וועט זיך דאס לאנד פארברייטערן‪,‬‬ ‫מענטש חלום'ט ביינאכט פון דאס וואס ער‬ ‫דערפאר האט עס יעקב באקומען בשלימות‪,‬‬ ‫און ווען די אידן וועלן ח"ו נישט זיין ערליך וועט‬ ‫האט געטראכט בייטאג‪ ,‬איז דערפאר האט‬ ‫ווייל ער איז מער ראוי עס צו יורש זיין‪ ,‬און‬ ‫זי קלענער ווערן‪.‬‬ ‫יעקב אבינו געטראכט אז מן הסתם איז די חלום‬ ‫דערפאר טאקע האט עשו באקומען ארץ שעיר‬ ‫יא אמת‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט אז במשך‬ ‫און די סיבה דערצו איז‪ ,‬וויבאלד אז ארץ‬ ‫אנשטאט זיין חלק אין אר"י‪.‬‬ ‫די גאנצע טאג איז אים נישט ארויף געקומען‬ ‫ישראל איז א דבר רוחני‪ ,‬און א רוחניות'דיגע‬ ‫דאס האט דער אויבערשטער דא געזאגט‬ ‫זאך פארנעמט נישט קיין באשטימטע פלאץ‪,‬‬ ‫אויפן מחשבה אז אויף דעם פלאץ איז דא אן‬ ‫פאר יעקב אבינו‪" ,‬אני ה' אלקי אברהם אביך‬ ‫אזוי ווי מען זעט אז א מלאך וואס געווענדליך‬ ‫השראת השכינה‪ ,‬איז מן הסתם דער חלום יא‬ ‫ואלקי יצחק"‪ ,‬צו זאגן‪ ,‬אז דערפאר גיי איך‬ ‫פארנעמט ער אזוי פיל ווי א שליש פון די וועלט‪,‬‬ ‫אמת‪.‬‬ ‫דיר געבן די נחלת הארץ‪ ,‬וויבאלד אז דו יעקב‬ ‫קען זיך צומאל מצמצם זיין צו זיין אזוי גרויס ווי‬ ‫דאס קען זיין פשט‪ ,‬אז יעקב האט געזאגט‬ ‫האסט דאך א שייכות סיי מיט די מדה פון‬ ‫א מענטש‪ .‬און דערפאר האט ארץ ישראל אויך‬ ‫"אכן יש ה' במקום הזה" און ווי דער תרגום‬ ‫אברהם וואס ווייזט אויף התפשטות און סיי‬ ‫נישט קיין באשטימטע גרויס‪ ,‬נאר ווען מען איז‬ ‫טייטשט אויף אכן "בקושטא"‪ ,‬זאגענדיג‪ ,‬אז‬ ‫מיט די מידה פון יצחק וואס ווייזט אויף צמצום‪,‬‬ ‫מעורר די מידה פון אברהם אבינו וואס דאס‬ ‫זיכער איז דער חלום אמת און עס איז טאקע דא‬ ‫ווייל ווען די אידן וועלן זיך פירן ערליך און זיי‬ ‫איז מידת החסד וואס ווייזט אויף התפשטות‪,‬‬ ‫א השראת השכינה אויף דעם פלאץ‪ ,‬והא ראיה‪,‬‬ ‫וועלן זיין ראוי צו די מדת החסד‪ ,‬וועט זיך די‬ ‫דורכדעם טוט זיך אר"י צושפרייטן‪ ,‬און ווען‬ ‫ווייל "ואנכי לא ידעתי" איך האב דאך נישט‬ ‫לאנד אויסשפרייטן‪ ,‬און ווען זיי וועלן זינדיגן‪,‬‬ ‫מען איז מעורר די מידה פון יצחק וואס דאס איז‬ ‫געטראכט צו מיר אין הארץ אז דאס דארף צו‬ ‫וועלן זיי ח"ו מגביר זיין די מדה פון יצחק און‬ ‫מידת הגבורה‪ ,‬ווערט נשפע א צמצום‪ ,‬און א"י‬ ‫זיין א מקום קדוש‪ ,‬איז מן הסתם איז עס טאקע‬ ‫די לאנד וועט זיך איינציען‪ ,‬איז ממילא "הארץ‬ ‫ווערט איינגעצויגן‪.‬‬ ‫אמת‪.‬‬ ‫דיהיילי עג‬ ‫זיין‪ ,‬אז צו זיין פארמעגן איז נישט שלום‪ ,‬און‬ ‫אשר אתה שוכב עליה" "לך אתננה ולזרעך"‬ ‫דערפאר דארף זיין טאכטער אליין גיין פאשען‬ ‫ווייל טראץ וואס והיה זרעך כעפר הארץ‪ ,‬דאך‬ ‫זיינע שאף‪ ,‬וויבאלד אז רוב פון זיינע בהמות‬ ‫וועט עס זיין גענוג פאר דיר‪ ,‬ווייל ופרצת ימה‬ ‫צואה‬ ‫ומי שישתדל בהדפסתן‬ ‫זיינע זענען געשטארבן און ער האט געמוזט‬ ‫פארשיקן זיינע פאסטוכער‪ .‬אבער זייער כוונה‬ ‫איז נישט געווען ווען זיי האבן אים געזאגט‬ ‫והנה רחל באה עם הצאן‪ ,‬אז יעצט קומט זי‬ ‫וקדמה צפונה ונגבה‪ ,‬דהיינו‪ ,‬אז דו וועסט דאך‬ ‫קענען משפיע זיין די מדה פון אברהם‪ ,‬און‬ ‫ממילא וועט זיך אר"י צושפרייטן צו אלע זייטן‪,‬‬ ‫משא"כ עשו וואס האט נאר א שייכות מיט די‬ ‫מדה פון יצחק‪ ,‬קען ממה נפשך נישט יורש זיין‬ ‫צו גיין פאשענען די שאף‪ ,‬איז דערפאר האט‬ ‫יהי' לו המחבר למליץ‬ ‫ער ווייטער געמיינט‪ ,‬אז זיי נעמען שוין צוזאם‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬ווייל ער וועט אייביג משפיע זיין א‬ ‫צמצום‪ ,‬און אר"י וועט נישט זיין פאר אים כדי‬ ‫אם יהי' לו זכות‬ ‫זייערע שעפעלעך צו אהיים גיין‪.‬‬ ‫חלוקה‪.‬‬ ‫יעקב אבינו האט זיך‬ ‫די פאסטוכער האבן געזאגט והנה‬ ‫אונטערגענומען מגין געווען אויף‬ ‫רחל באה עם הצאן‪ ,‬צו מרמז זיין אז‬ ‫די שאף וואס זענען געלעגן ביי‬ ‫לבן איז געבליבן מיט זייער ווייניג‬ ‫לבן'ס קינדער אז זיי זאלן נישט‬ ‫שאף‪ ,‬ווייל עס איז געווען צווישן זיי‬ ‫פארציקט ווערן‬ ‫א מגיפה‬ ‫ויאמר להם השלום לו ויאמרו שלום‬ ‫אם תעשה לי הדבר הזה אשובה‬ ‫והנה רחל בתו באה עם הצאן‪ .‬ויאמר‬ ‫ארעה צאנך אשמור‪( .‬ל‪ ,‬לא)‬ ‫הן עוד היום גדול לא עת האסף‬ ‫מען דארף מען פארשטיין פשט אין די לשון‬ ‫המקנה‪( ...‬כט‪ ,‬ו‪-‬ז)‬ ‫אשובה "ארעה" צאנך "אשמור"‪ ,‬וואס איז די‬ ‫רש"י איז מסביר אז יעקב האט געמיינט‬ ‫נפקא מינא צווישן "ארעה" און "אשמור"?‬ ‫אז זיי האלטן ביים צוזאמנעמען די שאף און‬ ‫מען קען עס מסביר זיין‪ ,‬לויט וואס עס‬ ‫אהיימגיין‪ ,‬און דערפאר האט ער זיי געזאגט "הן‬ ‫שטייט אין מדרש (ב"ר עד‪ ,‬יא) אויף דאס וואס‬ ‫עוד היום גדול לא עת האסף המקנה"‪ .‬דארף‬ ‫יעקב אבינו האט געזאגט פאר לבן (להלן לא‪ ,‬לט)‬ ‫מען אבער צי פארשטיין וויאזוי האט יעקב‬ ‫געקענט אזוי מיינען גלייך נאך וואס זיי האבן‬ ‫"אנכי אחטנה מידי תבקשנה"‪ ,‬אז ביז ווען יעקב‬ ‫אים געזאגט "והנה רחל בתו באה עם הצאן" אז‬ ‫איז געקומען צו לבן‪ ,‬איז געווען א גזירה אויף‬ ‫רחל קומט הערשט יעצט צו גיין אנטרונקען די‬ ‫לבן'ס שאף‪ ,‬אז יעדן טאג איז געקומען א לייב‬ ‫שאף?‬ ‫און פארצוקט פון זיי‪ ,‬און פון ווען יעקב איז‬ ‫קען מען זאגן לויט ווי די גמרא זאגט (פסחים‬ ‫אנגעקומען בבית לבן האט ער מגין געווען אז‬ ‫ד‪ ).‬אז ווען מען האט געפרעגט רב אויב זיינע‬ ‫דער לייב זאל זיי נישט פארצוקן‪.‬‬ ‫עלטערן לעבן‪ ,‬האט ער נאר געענטפערט ברמז‬ ‫דאס קען זיין פשט אין פסוק‪ ,‬אז ווען יעקב‬ ‫אז נישט‪ ,‬כדי נישט דערציילן קיין שלעכטע‬ ‫האט דא אפגעטיילט די שאף‪ ,‬און געגעבן א חלק‬ ‫בשורה‪ .‬און עס שטייט אין תרגום יונתן‪ ,‬אז‬ ‫פאר די בני לבן און א חלק האט ער געהאלטן‬ ‫פאר ווען יעקב איז געקומען צו לבן‪ ,‬איז אריין‬ ‫ביי זיך‪ ,‬האט לבן מורא געהאט אז דער לייב‬ ‫א מגיפה אין זיינע סטאדעס‪ ,‬און רוב פון זיינע‬ ‫בהמות זענען געשטארבן‪ ,‬און וועגן דעם האט‬ ‫איר קענט שיקן קוויטלעך‬ ‫וועט צוריק אנהייבן צי קומען‪ ,‬און פארציקן פון‬ ‫ער פארשיקט זיינע פאסטוכער‪ ,‬און געשיקט‬ ‫צום ציון הק'‬ ‫די חלק וואס ליגט ביי זיינע קינדער‪ ,‬האט יעקב‬ ‫אבינו געזאגט פאר לבן‪" :‬אשובה ארעה צאנך‬ ‫רחל אז זי זאל פאשען די פארבליבענע בהמות‪.‬‬ ‫להפקד בדבר ישועה ורחמים‬ ‫אשמור"‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬אז ער האט זיך אונטער‬ ‫קען זיין‪ ,‬אז יעצט ווען יעקב האט געפרעגט‬ ‫פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת‬ ‫"השלום לו" האבן די פאסטוכער נישט געוואלט‬ ‫גענומען צוויי באזונדערע זאכן‪ ,‬איינס‪ ,‬אשובה‬ ‫אים מבשר זיין בפירוש פון די צרה וואס לבן‬ ‫ארעה איך וועל פאשען די שאף ‪ -‬וואס וועט‬ ‫האט נארוואס געהאט מיט זיינע בהמות‪ ,‬איז‬ ‫הגליון נתנד‬ ‫ליגן ביי מיר‪ ,‬און אויסער דעם‪" ,‬צאנך" אשמור‬ ‫וועל איך היטן "דיינע" שאף ‪ -‬וואס וועלן זיך‬ ‫דערפאר האבן זיי אים געענטפערט‪" :‬שלום"‬ ‫צו מרמז זיין‪ ,‬אז דאס וואס דו האסט געפרעגט‬ ‫ב‬ ‫לכבוד השמחה בבית המו"ל‬ ‫געפונען ביי דיינע קינדער‪ ,‬אז זיי זאלן אויך‬ ‫השלום לו‪ ,‬איז פאר אים איז טאקע שלום‪,‬‬ ‫הר"ר אברהם דוד ווייס שליט"א‬ ‫בנשואי בנו החתן אליקים יהודה למז"ט‬ ‫נישט פארצוקט ווערן‪.‬‬ ‫אבער‪" :‬והנה רחל בתו באה עם הצאן"‪ ,‬צו מרמז‬ ‫עב"ג בת‬ ‫הר"ר שלמה שווארץ שליט"א‬ ‫זכות הפצת תורת רבינו זי"ע יגן בעדו שהזיווג‬ ‫יעלה יפה ויזכו לבנות בית נאמן בישראל‬ ‫מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק‪ ,‬אדער אנטייל‬ ‫צו נעמען אין די הוצאות‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו‪.‬‬ ‫‪gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868‬‬