הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ז פרשת ויצא
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ד +מדות
טו+בו+ת
המאור שבה מחזירו למוטב;
ַא לעבן פון בטחון דורך די ליכטיגקייט פון תורה
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ה ,יום ראשון פרשת בא ,ד' שבט תשפ"א
בך א+בטח
חלק א'
+נקוּ+דה
+ל+מחש+בה ח
א
זאל זיין עכט
מאכט מען ַאז אמונה ָ
וויאזוי ַ
והיו הדברים האלה על לבבך; ַ
און לעבעדיג?
שטארק און ווי טיף די ידיעה קען זיין .דער מושג פוןַ וויאזוי די
טאקע דעם עניןַ ,אז דער וועג ַ דערמאנט ַ
ַ ַאריינברענגען אמונה אויף למעשה
'יא וויסן' און
'ידיעה' צעטיילט זיך נישט בלויז צווישן ָ שטארקע השּפעה אויפ'ן מענטש, ַ האבן ַא
אמונה זאל ָ וואס מענטשן פרעגן :מען דא ַא שאלה ָ ס'איז ָ
יא עּפעס ,איז 'נישט וויסן' ,נאר אפילו ווען מ'ווייסט ָ וואס די יסודות פון בטחון זאלן ווערן איז דורכדעם ָ טאקע חובת הלבבות שער הבטחון ,מ'הערט לערנט ַ
וואס ווייסט עס בלויז אויבערפלעכליך, דא איינער ָ ָ קלאר און אמת'דיג ָ ס'זאל זיין
ָ 'יתברר ויתאמת' – סאך דיבורים פון אמונה ,מען חזר'ט זיך מעשיות ַא ַ
ַא צווייטער ווייסט עס שוין ַאביסל טיפער ,און ַא הארץ.
ַאריינגעקריצט ביי אים אין מח און אין ַ מאל ווען ס'קומט למעשה, סאך ָפון בטחוןָ ,אבער ַא ַ
נאך טיפער. דריטער ווייסט עס ָ דאס הייסט ַאזוי :דער מענטש קען לערנען ַאלע ָ פאלט מען דורך .איבערהויּפט ווען מ'טרעפט זיך אין ַ
זאגן שוין דעם כלל (ראש השנה כה ,ב) 'אינו חז"ל ָ וואס
יסודות פון בטחון; ַאז דער אויבערשטער ווייסט ָ רעאליסטישער וועלט ,וואו מ'איז ַארומגענומען דער ַ
האט געהערט דומה שמיעה לראיה' .ווען ַא מענטש ָ דאס בעסטע פאר אים; ער טוט ַאלעס נאר ָס'איז גוט ַ מיט נסיונות ,צי ַא נסיון פון כעס אין שטוב ,צי ַא
וואס ער
וועגן עּפעס ,ווייסט ער עס פון ַא שמיעה ָ וואס איז
שטארקער ווי יעדן כח ָ ַ פאר אים; ער איז
ַ נסיון ביי דער ביזנעס ,א.א.וו.
רהאן ַא העכערע פא ַדאן איז ַדארף גלייבןָ .אבער ַ ַ לעמאל ַאכטונג ,וכו' ,און
ָ דא; און ער גיבט ַאנאר ָ ָ טאקע ַאז ער קען דער מענטש חזר'ט זיך ַ
דעמאלט איז
ָ דרגא :ווען ער זעט עס מיט די אויגן. מ'קען אפילו הערן מעשיות ַארום דעםָ ,אבער עס גארנישט ַאליין טוןָ ,אבער סוף כל סוף ווען ס'קומט
ָ
שטארקער .ס'איז נישט קיין ַ סאך
קלארקייט ַא ַ
ָ זיין בלייבט בלויז 'גערעדט' .מ'לערנט עס ,מ'הערט און פארגעסט מען ּפלוצלינג ַאלעס, צו טון השתדלותַ ,
נאר געהערט. האט עס ָוואס ָ
פארגלייך צו איינעם ָ
ַ נאכנישט ַאז די מ'רעדט דערפוןָ ,אבער ס'מיינט ָ גאנצן ברען,
דארט ַאריינגעשלעּפט מיט'ן ַ מ'ווערט ָ
קלאר און אמת'דיג ביי אים.
ידיעה וועט זיין ָ מאכן די השתדלות און מ'שּפירט ַאז אויב מ'וועט ַ
צומאל הערט מען וועגן ַא געוויסן מענטש ,און ָ
טעלעפאןָ ,אבער
ָ מ'רעדט אפילו מיט יענעם אויפ'ן מ'זאל
ָ וויאזוי
ַ דארפן טרעפן ַא וועג, מיר ַ לזא:
ריכטיג ,וועט עס העלפן .די שאלה איז ַא ָ
ּפלאץ ַאז די ידיעות פון אמונה ַ ָאנקומען צו ַא באווייזן ַאז אפילו ווען מ'איז
וויאזוי קען מען עס ַ
ַ
שּפעטער ווען מ'טרעפט זיך מיט אים ּפנים אל ּפנים,
וואס דער חובת זאלן ווערן 'יתברר' און 'יתאמת'ָ , זאל מען לעבן מיט'ן איינגעטונקען אין דער וועלטָ ,
דאס איז ער ,פשש"... "אהָ ,ווערט מען נתרגשָ :
דעמאלט וועט די אמונה ַאריינגיין
ָ זאגטַ ,אז
הלבבות ָ וואס שטייט אין חובת הלבבות? אמת ָ
געווארן? דו
ָ רוואס ביזטו ַאזוי איבערגענומען פא ָ
ַ
ַאזוי טיףַ ,אז ס'וועט גענצליך טוישן אונזער בליק ווילאנג מ'זיצט אין בית המדרש ביים ספר ,איז
ַ
האסט דאך שוין געהערט פון אים ,און דו האסט שוין
אויף דער וועלט. געשמאק צו לערנען ענינים פון חיזוק
ַ טאקע זייערַ
טעלעפאן שעות
ָ פארברענגט מיט אים אויפ'ן אפילו ַ
האטארוכות? ָאבער ביז דו האסט אים נישט געזעןָ , 'נאך
באקומען בלויז ָ ס'איז נישט גענוג ַאז מיר ַ רמאכט דעםמ'פא ַ
ַ נאכדעם וועןאין בטחוןָ .אבער ָ
געפעלט עּפעס ַא חיבור צו יענעם .ווען דו האסט 'נאך חידושים' ,נאר בעיקר רמאציע' און ָ
אינפא ַ
ָ ספר און מ'גייט ַארויס פון בית המדרש ,טרעפט מען
געווארן.
ָ שטארקער
ַ סאך
אים געזען ,איז די ידיעה ַא ַ וואס מיר ווייסן שוין פון
דארפן די ַאלע ידיעות – ָ ַ זיך אין ַאן ַאנדערע וועלט פון טבע און השתדלות.
מ'זאל
ָ קלארער און מער אמת'דיגַ ,אז
ָ לאנג – ווערן ַ דעמאלט אויך שּפירן די ריכטיגע
ָ וויאזוי קען מען
ַ
האט געהערט דאס זעלבע איז ווען דער מענטש ָ ָ לעבן דערמיט. הרגשים ,אפילו בשעת מ'איז עוסק אין השתדלות?
וועגן געוויסע ּפלעצערָ ,אדער וועגן געוויסע
נאכנישט געזען האט עס ָ ווילאנג ער ָ
ַ צדיקיםָ ,אבער סאך דרגות
האט ַא ַ
'ידיעה' ָ די ידיעות פון אמונה דארפן ַאריינגיין
מיט די אויגן ,איז זיין ידיעה ַא ַ
סאך ווייניגער ווי ווען באגריף פון 'ידיעה' – וויסן
ווען ס'קומט צו דעם ַ הארץ
אין ַ
וואלט עס געזען. ער ָ שטאּפלן ווי
ַ סאךדא זייער ַא ַ
זאך -איז ָ
סיי וועלכע ַ דער חובת הלבבות ,אין ָאנהויב ּפרק שלישי,
גליון הבינני || 1
שטארקערע דרגא ווי די
ַ סאך ַא
זעען מיר אויף ַא ַ 'עכט'ַ ,אז מ'קען זיך נישט פארשטעלן ווי טיף סאך
האט אויך ַא ַ
ידיעה דורך 'זען' ָ
ידיעה פון אמונה. דאס נעמט אונז איבער.ָ דרגות
וואלט נישט געלערנט 'באר אויב דער מענטש ָ סאך
די ידיעה פון אמונה ובטחון איז ַא ַ יא געזען עּפעס ,איז מ'האט שוין ָ
ָ און אפילו ווען
וואלט ער ָאנגעקומען גענצליך ליידיג מים חיים' ָ שוואכער
ַ מ'האט געזען
ָ רהאן עטליכע דרגות דערין .אויב פא ַ ַ
פאלשע ידיעות פון דעם עולם השקר .ער קעגן די ַ לאנגע צייט צוריק ,ווערט איינמאל ַא ַ
ָ זאך בלויז די ַ
ָאבער ווען ס'קומט צו אמונה ובטחון ,אפילו
דא אןמאל געוואוסט ַאז ס'איז בכלל ָניטא ָ
ַ וואלט
ָ האבן מתקן געווען ַאז ּפגעשוואכט .חז"ל ָ
ַ די ידיעה ָא
מ'האט געלערנט און זיך מחזק געווען מיט ָ אויב
אינגאנצן נישט געווען
ַ ס'וואלט
ָ ַאנדערע זייט ,און מאכט מען לאנגע צייטַ , נאך ַא ַ
ווען מ'טרעפט ַא חבר ָ
מ'האט שוין געזען אייגענע ָ אמונה ,און אפילו אויב
האט געלערנט באר קיין מלחמה .יעצט ַאז ער ָ ַא ברכה 'מחיה המתים' ,ווייל זיין ידיעה איבער דעם
טראכט מען די בא ַ מעשיות פון בטחוןָ ,אבער אויב ַ
מים חיים און ַאנדערע ווערטער פון צדיקים אויף שוואך און ווען מ'זעט
ַ חבר איז שוין געווען זייער
שטארק די אמת'ע ידיעות פון אמונה איז ַ נומערן ,ווי
האט ער שוין עּפעס .ער ווייסט ָ
כאטש ַאז בטחוןָ , מאל ווערט עס צוריק אויפגעפרישט .אויב כא ָ נא ַ
אים ָ
דא ַא צווייטע זייט .און ער קען לכל הּפחות ס'איז ָ לאנגען וועג נאך ַא ַ האט מען ָ איינגעקריצט ביי אונזָ ,
טאג ,ווערט יענער ַא נאנד יעדן ָ כא ַ נא ַ
מ'זעט ַא חבר ָ
ָאנהויבן ַא מלחמהָ ,אבער ער איז ָ
נאך ַאלץ אויף דער פאלשע שטאּפל פון די ַ ַ ָאנצוקומען ביז צום הויכן
חלק פונעם לעבן.
שוואכער זייט.
ַ וואס מ'זעט מיט די אויגן. ידיעות ָ
מאל געזען ַא חידוש האט ַא ָאויך ווען ַא מענטש ָ
ווען ַא מענטש זיצט און לערנט חובת הלבבות,
וויפיל ַא מענטש לערנט מער אמונה ובטחון, דערמאנען
ַ אין הלכה ,און שּפעטער קען ער זיך נישט
און ער זעט נישט יעצט דעם עולם הטבע מיט ַאלע
הייבן אן ַארויפגיין די נומערן פון זיין אמת'ע ידיעה. שוואכן
ַ לעמאל פון ַא
ָ דאס נישט ַא דערפון ,קומט ָ
פאלשעָאבער אויב מ'וויל באמת געוואונען די ַ נסיונות פון אמונה ,ווערט ער זייער איבערגענומען
האט
וויבאלד ער ַָ זכרון ,נאר ס'קען אויך קומען
דארף מען מ'באקומט פון דער וועלטַ ,ַ וואס
ידיעות ָ באקומט ַא ידיעה פון בטחון .ער לערנט ַא ווען ער ַ
שטארקע ידיעה אין יענע ַ געהאט קיין
ַ קיינמאל נישט
ָ
קלאר,
שטארק און ָ ַ זאל זיין
ַארבעטן ַאז דער בטחון ָ באשערט ַאז שטיקל 'באר מים חיים' ַאז אויב ס'איז ַ זאך .קומט אויסַ ,אז יעדע ידיעה ,אפילו ַא ידיעה ַ
באקומעןוואס מיר ַנישט ווייניגער ווי די ידיעות ָ גארנישט טון, דארף מען ָ באקומען געלטַ , מ'זאל ַָ פארשידענע דרגות האט ַ וואס מ'זעט מיט די אויגןָ ,
ָ
דארף מעןדערפאר ַ
ַ דורך זען דעם עולם הטבע .און דאס געלט וועט שוין ממילא ָאנקומען ,און ער ָ דאס גייט ַאריין אינעם מח. שטארק ָ
ַ ווי
האבן ַא סּפעציעלע עצה ,צו הייבן די נומערן טאקע ָ ַ געוואלדיגע התּפעלות .ווייל די ַ כאּפט דערפון ַא ַ
שטארקער.
ַ סאךַא ַ שטאּפל פון
ַ ידיעה פון בטחון שטייט יעצט אויף ַא די ידיעה פונעם 'עולם הטבע' איז
צוואנציג -דרייסיג ,און דער עולם הטבע איז ביי ַא ָ שטארק
ַ אויסטערליש
נטיבאדיס פון בטחון
ַ אויפבויען די ַא זערא ,ממילא שּפירט מען ַא גרויסע ָ שטאּפל פוןַ לענייננו :ווען ַא מענטש דרייט זיך אויף דער
געווארן
ָ ווען ַא מענטש איז חלילה ָאנגעשטעקט ליכטיגקייט דערפון. פאלשע ידיעות פון סאך ַ גאר ַא ַ
באקומט ער ָ וועלטַ ,
שטארק ַ לעמאל ווי
ָ מיט ַא וויירוס ,ווענדט זיך עס ַא רמאכט ער דעם ספר און פא ַ ָאבער שּפעטער ַ פארנומען מיט געלט דעם עולם הטבע .מ'איז כסדר ַ
נטיבאדיס אין זיין קערּפער ,ווייל אויב
ַ עס זענען די ַא דארף זיך ער טרעפט זיך אינעם עולם הטבע ,ער ַ זאכן ,און מיט ַאלע זאכן ,מיט בין אדם לחבירו ַ ַ
דעמאלט קענען זיי ָ נטיבאדיס
ַ סאך ַאמ'האט גענוג ַא ַ
ָ זאכן וכדו',ּפרובירן ַאן עצה צו געבן מיט געלט ַ שטארק אונזער הארץ, ַ וואס ערוועקן
ַאנדערע טרדות ָ
באזיגן דעם וויירוס .די מעדיצינישע ּפשלאגן און ַ
ָ ָא דארט.
ס'מאכט ַאז די ידיעות זאלן טיף ַאריינגיין ָ ַ און
לאמירַאצינד זענען די נומערן נישט גלייך! אפילו ָ
פארשידענע טאקע צו ערצייגן ַ וועלט ַארבעט ַ וואס פון אינדרויסן קוקט נאנד ַא וועלט ָ
כא ַ
נא ַמ'זעט ָ
נאך גוט די ידיעה פון אמונה זאגן ַאז ער געדענקט ָ ָ
נטיבאדיסַ זאלן אויפבויען הויכע ַא וואס ָ מיטלען ָ עס אויס ווי ַאלעס פירט זיך לויט די טבע .און ס'קוקט
האט געלערנט ,און ס'איז געבליבן ביי ַא וואס ער ָ ָ
זאלן נישט קענען אינעם גוףַ ,אז די וויירוסעס ָ האט
ּפאסירט ווייל יענער ָ האט ַ 'דאס ָ
אונז אויס ַאז ָ
האט ער פאר נומער פון דרייסיגָ ,אבער קעגן דעם ָ
ַאריינקומען. געמאכט דעם
ַ קאליע האט מיר ַ ַאזוי געטון'' ,יענער ָ
שטארקערע ידיעות פונעם עולם ַ סאך זיינע אויגן ַא ַ
דאס זעלבע איז לגבי אמונה ובטחון :סתם ָ האט מיר צוגענומען געלט'' ,צוליב שידוך'' ,יענער ָ
שטארקער און ַ מאל
וואס זענען טויזנט ָ הטבע ָ
הערן חיזוק און שיינע מעשיות אויף בטחון ,איז ווארטן' ,א.א.וו. דארף איך יעצט ַ יענעם ַ
מער לעבעדיג.
זאל מען נאכנישט גענוג ַאז ווען ס'קומט למעשה ָ ָ געמאסטן פון איינס ביז ָ מ'וואלט
ָ אויב
שטארק ַאז
ַ קראנק ווערן .ס'איז אפשר גענוג ַ נישט הייבן די נומערן פון די אמת'ע ידיעה שטארק די ַאלע ידיעות גייען ַאריין
ַ טויזנט ,ווי
מ'דארף ַארויפברענגעןַ ס'זאל ווערן ַא מלחמהָ ,אבערָ דאך בכלל נישט קיין קשיא אויב ַאזוי ,איז ָ נאנטער צו וואלט עס געווען ָ
אין אונזער הארץָ ,
זאל קענען נטיבאדיס ַאז די ידיעה פון אמונה ָ
ַ די ַא רוואס ס'איז ַאזוי שווער צו לעבן מיט'ן געפיל פון
פא ַָ טויזנט ,אויב נישט טויזנט און איינס ...די וועלט
באזיגן די ידיעה פון דער וועלט.
גענצליך ַ בטחון ווען ס'קומט למעשה ,ווייל די ידיעה פון טבע פון טבע קוקט אויס ַאזוי לעבעדיג און ַאזוי
ב
אדם להבל דמה; דער גרויסער שקר פון דער וועלט
געזאגט ליגן .ווייל ס'איז ָ
דאך ָ האט אים
ווייל יענער ָ רומגעגאנגען
ַ וואלט נישט סתם ַאזוי ַא
דאס געלט ,ער ָָ ראּפשלינגען
וואס מ'קען ַא ָ
ַא ליגנט ָ
האטנאר ער ָ
טאקע ַא בעל חובָ , אמת ַאז יענער איז ַ זאלץ
האט צוגעלייגט ַאביסל ַ נאר ער ָקלייבן געלטָ , מ'האט אים
ָ ווען ַא מענטש ווערט געוואויר ַאז
ס'זאל זיך הערן בעסער.
געזאגט ַא שקר ַאז ָ
ָ בסך הכל באקומען ַא שענערע נדבה". און פעפער ווילנדיג ַ ריינגענארט מיט ַא ליגנט ,שּפירט ער זיך זייער
ַ ַא
פארציילן ַאז
אן ענליכע דוגמא :איינער קומט ַ אויסגעפאּפטָ .אבער ס'איז ָ
דא ָ אומאנגענעם און
ַ
מ'האט
ָ ווייטאג אויב
ָ דער טיפער דאלער חובותָ ,אבער האט הונדערט טויזנט ָ ער ָ סארט דרגות דערביי.
פארשידענע ַָ
געלעבט מיט שקר
האט נאר ַאכציג
שּפעטער ווערט מען געוואויר ַאז ער ָ נאך געלט און לדוגמא :אויב איינער קומט ָ
ַאנדערש איז ָאבער ווען ַא מענטש ווערט איבערמאכן
ַ דאלער חובותָ .אבער ער וויל טויזנט ָ סאך הוצאות האט ַא ַ
גאנצע מעשה ַאז ער ָפארציילט ַא ַ
ַ
יארן געלעבט מיט ַאהאט ַאלע זיינע ָ
געוואויר ַאז ער ָ צעבראכן און
ָ אינגאנצן
ַ וואס איז שוין
קאך ָ זיין ָ קאסט אים ַא הוןוואס ָ
דאקטוירים צוליב ַא מחלה ָ
פאר ָ
רלאזטפא ָ
גאנצן מהות זיך ַמ'האט מיט'ן ַ
ָ שקר .אויב האט ער ַאביסל געטוישט דעם צעפאלן ,דעריבער ָ
ַ תועפות יעדן חודש ,און מ'גיט יענעם ַא גרויסן סכום,
קלאר
ָ זאך ,און יעצט שטעלט זיך אויף ַא געוויסע ַ אמת'ן נומער. ָאבער שּפעטער שטעלט זיך ַארויס ַאז ס'איז ּפשוט
ַארויס ַאז ס'איז ממש איין גרויסער שקר .ער ווערט אויסגענארט ַאז מ'איז
ַ אפשר וועט מען זיך שּפירן טאקע נישט ַאנגענעםָ ,אבער שקר .שּפירט מען זיך ַ
שטארק צערידערט דערפון .ער קען נישט ַ זייער ריינגעפאלן אין ַא שקרָ ,אבער קיינער גייט זיך
ַ ַא וואס זיך צו טרייסטן" :הער זיך איין,דא מיט ָס'איז ָ
יאר שּפעטער!
קומען צו זיך אפילו עטליכע ָ וואך צייט,נישט ַארומדרייען אויס-מענטש פאר ַא ָ האבןדארף וויכטיג ָ למעשה איז יענער רחמנות ,ער ַ
|| 2גליון הבינני
וואס מ'שיקט פאר מ'טוט זיך אן ,ביי די מתנות ָ קאּפ ביז פיס".
ָ געהאלטן ַאז עמיצער ַ מ'האט ָ צום ביישּפיל ,אויב
וואס
אומצאליגע ּפרטים ָָ נאך
מחותנים ,און ביי ָ דער שרעקליכער שקר פונעם עולם הזה מ'האט געגלייבט אין אים מיט'ן ָ איז ַא גרויסער צדיק,
מענטשן טוןַ ,אלעס ווייל דער מח איז ַאריינגעדרייט מ'האט זיך מוסר נפש געווען פאר ָ הארץ, גאנצן ַ ַ
אויב ַאזוי קומט אויסַ ,אז דער שקר פון דעם
מיט'ן שקר פון 'מה יאמרו הבריות' .אויב דער מענטש אים ,און שּפעטער ווערט מען געוואויר ַאז ס'איז
סאמע -גרעסטער שקר עולם הטבע ,איז בעצם דער ַ
וואלט ער וואלט געוואוינט ַאליין אין ַא מדברָ ,ָ גארנישט ,יענער איז ַא נידריגער יונג גארנישט מיט ָ ָ
דא אויף דער בריאה .ווייל דער שקר נעמט וואס איז ָ
ָ
סארט לעבןָ ,אבער היות גאר אן ַאנדערע ָגעלעבט ָ און ס'איז ַאלעס אן ָאנגעשטעלטע מעשה .יענער
ַארום דעם מענטש פון ַאלע זייטן דורכאויס דעם
געּפראוועט קיין מופתים ,ער ַ קיינמאל נישט ָ האט ָ
גאנצן
דארף ער זיך ַא ַ
ער דרייט זיך צווישן מענטשןַ , גאנצן לעבן ,און לעתיד לבא ,ווען ס'וועט זיין 'היינוַ
געהאלטן ביי קיין עבודת ה', ַ קיינמאל נישט ָ האט ָ
צייט צושטעלן צו די סביבה ,ער לעבט ממש כדי צו כחולמים' ,וועט מען זיך נישט וויסן וואו ַאהינצוטון
געווארן
ָ ס'איז ַאלעס געווען ַא שּפיל און דו ביזט
געפעלן פאר די ַארומיגע. פון גרויס בושה.
ריינגעכאּפט אין זיין נעץ. ַ ַא
טאג וועט דער מענטש געוואויר ווערן ַאז איין ָ דערמאנעןָ ,אבער
ַ ס'איז אפשר נישט בא'טעמ'ט צו
רוואס? ווייל פא ָ דאס איז זייער ַא טיפע צערַ . ָ
ס'איז ַאלעס געווען איין גרויסער שקר וכזב ,וועמען וואס ער גיבט צדקה ,ער מאל זיין ַא מענטש ָ
ס'קען ַא ָ
פאלשע ידיעה איז נישט סתם ַא חיצוניות'דיגע די ַ
וויאזוי יענער קוקט אויף דיר? ס'איז גייט עס אן ַ דאוונט ,ער איז קובע עתים לתורה ,ער פירט זיך ַ
האט נישט מיט מיר ,נאר ס'איז ַא ידיעה וואס ָ זאך ָ ַ
דאך סתם ַא שקר צו זיין ַא מוצלח אין די אויגן פון אויסגעהאלטן -מער ווייניגערָ ,אבער סוף כל סוף
ַ
געהאט
ַ כ'האב ָ האב געלעבט דערמיט! ווען וואס איך ָ ָ
זאכן
גאנצע שטרעבונג און זיין שאיפהַ ,אז ַ איז זיין ַ
כאּפן ַא מורא'דיגן
דעמאלט וועט ער ַ
ָ מענטשן! ָאבער סאך געלט אויף געצאלט ַא ַ ָ האב איך ּפראבלעם ָ ָ ַא
פאר'ן עולם השקר .זיין עיקר ציל איז צוזאלן שטימען ַ ָ
שאק .ער וועט נישט קענען צוזיך קומען. ָ רלאזט אויף יענעם מיט'ן פא ָ האב זיך ַ ַא ּפדיון! איך ָ
סטאטוס אין ביהמ"ד .אפילו ווען האבן ַא בכבוד'דיגע ַ ָ
וואסער געגאנגען אין פייער און ַ ַ הארץ ,כ'בין גאנצן ַ ַ
ּפלאץ
תענוג און כבוד – פון ַא גוטע ַ שטארק
ַ ער רעדט נישט דערוועגןָ ,אבער זיין מח איז
מ'האט
ָ פאר יענעם ,און יעצט ווער איך געוואויר ַאז
דאוונט מיט די מחשבות ,און פארנומען דערמיט .ער ַ ַ
וואס
דערמאנען ַא חיזוק ָ
ַ בדרך אגב ,איז כדאי צו אינגאנצן אויף דעם ַ שאקלט דאס ָ אויסגעפאּפטָ . ָ מיר
זאל
וואס ער טוט איז פאר דעם תכליתַ ,אז ער ָ ַאלעס ָ
געזאגט איבער דעם עניןַ ,אז דער ָ האטדער חזון איש ָ בארואיגן דערפון ,ווייל מענטש ,ער קען זיך נישט ַ
דורכפאל...
ַ זיין ַא מוצלח און נישט קיין
רלאנגט נישט פונעם מענטש ַאז ער פא ַ אויבערשטער ַ געטראכט און ַ האט ס'שטעלט זיך ַארויס ַאז ער ָ
שטארקער
ַ ער ווייסט ַאז אויב ער וויל זיין ַא צוואנציג שעה מיט ַא שקר ,ער איז געלעבט פיר און ָ
האבן קיין עונג און קיין כבוד! ווייל די צוויי זאל נישט ָָ
דערפאר
ַ קלאּפן,
ַ דארף אויך די רוחניות מוצלחַ , גאנצע וועלט ּפגענארט יומם ולילה! זיין ַ ַ געווארן ָא ָ
פאר'ן נפש און מ'קען נישט זאכן זענען בעצם מזון ַ ַ
אינוועסטירט ער ַא הון תועפות אין זיינע קינדער... איז געווען איין גרויסער שקר.
פאר'ן
זאגט נאר ַ לעבן ָאן דעם .דער אויבערשטער ָ
האט שוין משקיע געווען ַאזויפיל תפלות און ער ָ
ּפלאץ!
זאכן פון דעם ריכטיגן ַ מענטש :נעם די צוויי ַ וואס
נאנטער חבר ָ האט ַא ָ נאך ַא ביישּפיל :איינער ָ ָ
באקומען וואוילע זאל ַ ַאזויפיל טרערן ַאז ער ָ
נאך צען ער דערציילט אים ַאלע זיינע סודותָ .אבער ָ
ַאז מ'וועט זיך מתבונן זיין ,וועט מען זען ַאז דער טאקע זוכה צו וואוילע איידעמער .און ער איז ַ
האט יענער מאל ָ יאר ווערט ער געוואויר ַאז יעדעס ָ ָ
זאכן :עונג
לעמאל איינס פון די צוויי ַ
ָ מענטש זוכט ַא קינדער און איידעמער ,בלי עין הרעַ ,אזוי איידל און
פארציילט פאר זיינע שונאים... דאס תיכף ווייטער ַ ָ
וואס
גאנצער תאוות ממון ָ - מיט כבוד .אויך דער ַ גאנצע מעשה פיין .ממש 'שמן זית זך'ָ ...אבער די ַ
בארואיגן .נישט דער מענטש קען זיך ממש נישט ַ
גאנץ לעבן -איז ווייל פארנומען דערמיט ַא ַ מ'איז ַ דאס דרויסנדיגע בילד דארף שטימען; נאר ווייל ָאיז ָ
געהאט דערפון, ַ האט
וואס ער ָ שאדן ָ נאר ַאלס די ָ
דערפאר לויפט
ַ געלט ברענגט עונג מיט כבוד ,און האבן כדי צו זיין ַא ריכטיגער מוצלח אין ער מוז עס ָ
שטארק ַ רלאזט ַאזוי פא ָ האט זיך ַ נאר בעיקר ווייל ער ָ
נאךָ .אבער אויב דער מענטש וועט דאס ַאזוי ָ
מען ָ געזעלשאפט...
ַ דער
האט געטון איז געווען וואס ער ָ אויף ַא שקרַ .אלעס ָ
דערהערן ַאז מ'קען שּפירן ַאן אמת'ע עונג און כבוד פאר'ן
מ'האט געלעבט ַ
ָ די ַאנטוישונג ַאז מיט דער הנחה ַאז זיין חבר מיינט זיין טובה ,און
פון תורה ,פון תפלה ,און פון מצוות ,וועט ער ָאנהויבן שקר האב געלעבט אין יעצט ווערט ער געוואויר ַאז "איך ָ
דארט. עס צו נעמען פון ָ וואס
סארט לבושים ָ
דאס זעט מען אויך ביי די ָ שקר ,איך בין געווען איינגעטינקען אין שקר פון
ג
בראתי לו תורה תבלין; די איינציגסטע עצה פאר ַא לעבן מיט אמונה
גייט ַאריין די אמת'ע ידיעות אין זיין מח און אין זיין וואס ווערן געדרוקט פון השגחהדי ַאלע מעשיות ָ ַא מלחמה פון 'רבים ביד מעטים'
סאך מער ווי סיישטאּפל פון טויזנט! ַא ַ
ַ הארץ אויף ַא
ַ שטארק מחזקָ ,אבער מ'קען
ַ ּפרטית ,זענען זייער למעשה זענען מיר איינגעטונקן אין ַא וועלט פון
וועלכע שיין ווארט ָאדער מעשה אויף אמונה. עס נישט ָאנרופן 'זה לעומת זה' ,ווייל ס'וועט פאר די אויגן יומם ולילה .מ'לעבטוואס מ'זעט ַשקר ָ
די ַאלע הייליגע ווערטער פון צדיקים בעניני קיינמאל נישט ָאנקומען צו דער זעלבער דרגא ָ ּפראקטיצירן דעםַ וואס
צווישן טויזנטער מענטשן ָ
בטחון זענען אודאי אויך תורהָ ,אבער ווען מ'הערט קלארקייט פונעם עולם השקר ,און מ'קען ָ פון עולם הטבע ,און דער חושך נעמט אונז ַארום פיר
עס ,פעלט פונעם חלק ה'יגיעה' ,ווייל עס קומט מער נישט געוואונען די מלחמה אויב די ידיעה איז טאג; אויך שבת ,אויך יום טוב,צוואנציג שעה ַא ָ
ָ און
אויף ַא צורה פון חיזוקָ .אבער ווען ַא איד זיצט און נישט אויפ'ן זעלבן דרגא. און יו"כ ביי נעילה.
לערנט תורה ,אפילו אויב ער לערנט 'שור שנגח את מאכטפולער כח פון לימוד התורה
דער ַ קומט אויס ַאז די אמת'ע ידיעות פון אמונה און
זאגט עס ּפלאגט זיך אויף תורה ,און ער ָהפרה' ,ער ָ באקומט בשעת'ן לערנען אמונה וואס מען ַ בטחון ָ
וואס דער אויבערשטער דא ַא כח ָ
יא ָס'איז ָאבער ָ
דעמאלט גייען ַאריין די ידיעות
ָ ַארויס מיט'ן מויל, פאלשע ידיעות שוואך קעגן די ַ ַ ובטחון ,איז זייער
האבן ַא מעגליכקייט
זאלן ָ
האט אונז געגעבןַ ,אז מיר ָ ָ
שטארקַ ,אז ס'קען איבערדרייען זיין
ַ אין זיין מח ַאזוי לעמאל .ס'איז ַא שווערע
ָ וואס מ'זעט מיט די אויגן ַא
ָ
– זה לעומת זה -צו איבערקומען דעם עולם השקר:
שטאּפלן ,און
ַ רמאלע
נא ַ סאך העכער ווי די ָ נשמה ַא ַ מלחמה פון 'רבים ביד מעטים וגיבורים ביד חלשים'.
דאס איז דער כח פון לימוד התורה!ָ
באקומט די אמת'ע ידיעה פון אמונה צו קענען ער ַ מאכן
טאקע דעם כח צו ַ האבן ַ די ידיעות פון אמונה ָ
לעבן דערמיט. ווען ַא איד זיצט און לערנט תורה מיט ַא
יגיעה ,נישט בלויז ער הערט ַא ידיעה פון תורה מאכן ַאביסל
שּפאלט אין דעם עולם החושך ,ס'קען ַ ַ ַא
דער גרעסטער יצר הרע קאכט זיך אינעם לערנען,
נאר ער ָאויבערפלעכליךָ , ליצנותא דעבודה זרהָ ,אבער צו מנצח זיין דעם שקר
דער שורש און דער שּפיץ פון ַאלע יצר הרע'ס, ער איז זיך מפלּפל אין לערנען מיט'ן יראת שמים שטארקן כח.
ַ דארף מען ַא סּפעציעלן ָ
ּפשוואכן אונזער
ַ וואס ַארבעט צו ָא
איז דער יצר הרע ָ דעמאלט
ָ וויאזוי ַא איד דארף צוגיין צום לערנען,
ַ מ'האט פון בטחון ,און
ָ וואס
די ַאלע ידיעות ָ
גליון הבינני || 3
האבן דעם כח פון תורה כדי צו געבן דעם דארף מען ָ ַ ווייזט אונז קעגן די אמונה .און דער אויבערשטער גאנצע תורה ומצוותאמונה! ווייל דער תכלית פון די ַ
ריכטיגן איינשּפריץ ַאז די ַאלע ידיעות פון אמונה - זאגט :בראתי לו תורה תבלין – די תורה איז די ָ איז אמונהַ .אלע נסיונות פון בין אדם למקום און
טאקע ָאנהויבן
וואס ליגן שוין ביים מענטש -זאלן ַ ָ שטארקסטע געווער קעגן ָאט דעם יצר הרע.
ַ בין אדם לחבירו ,הייבן זיך ָאן ווייל די אמונה איז
פועל'ן ביי אים ,אויף למעשה! ווען דו זעצט זיך ַאוועק און דו לערנסט פלייסיג דאס ברענגט ַאז דער וואס ָשוואך ביים מענטשָ , ַ
האט דעם כח צו נעמען ַאלע ידיעות די תורה ָ ַא שעה-צוויי ,וועט דיין בליק אויף דער וועלט וואס
עולם הזה זאל אויסקוקן ווי ַאן אמת'ע מציאות ָ
דאס
מ'האט שוין געלערנט ,און ָָ וואס
פון אמונה ָ דאס וויסןַ ,אז זיך טוישן! אויך בעלי בתים ַ
דארפן ָ שטארק.
ַ ציעט
שטאּפל פון
ַ באלייכטן און ַארויפברענגען ביז צום
ַ אויב מ'לערנט נישט מיט אן ערנסטקייט ברציפות, ַאזוי שטייט אין ספה"ק תולדות יעקב יוסף (ּפרשת
זאל זיךנומער טויזנטַ ,אז די ידיעה פון אמונה ָ האבן אמונה און בטחון,
דעמאלט איז זייער שווער צו ָ
ָ קרח) ַאז ָאן קיין אמונה איז אוממעגליך ַאז ַא איד זאל
שטארקע ידיעה פון
ַ פארמעסטן קעגן די קענען ַ נאך ַא תבלין קעגן דעם יצר הרע.
נישטא ָ
ָ ווייל ס'איז ָאנקומען צו אחדות און אהבת ישראל .ווייל אויב
דעם עולם השקר. זאגן אויך חז"ל' :המאור שבה יחזירנו למוטב', ַאזוי ָ וויאזוי איז שייך ַאז מ'זאל
מ'האט נישט קיין אמונה ַ ָ
די סיבה דערצו איז ,ווייל די תורה איז 'מזון' פאר זאגט (ּפרשת ויקרא) ַאז ווען ַא איד
און דער זוהר הק' ָ האט אים בא'עולה'ט? וואס ָ
האבן ַא צווייטן איד ָ
ליב ָ
דעמאלט
ָ נאכט צו לערנען, שטייט אויף אינמיטן די ַ דארט דעם מאמר חז"ל (מכות דערמאנט ָ
ַ דער תולדות
דער נשמה ,און ווען מ'לערנט הייבט מען אן שּפירן
ווילאנג מ'גיבט נישט קיין מזון
ַ ַאז די נשמה לעבט. מאכט איםאיז 'אורייתא מודעת לי' חוביה' .די תורה ַ כג ,ב) בא חבקוק והעמידן על אחת וצדיק באמונתו
דארטָ ,אבער מעןטאקע ָפאר די נשמה ,איז די נשמה ַ וואס
פארציילט אים ַאלע שוועריגקייטן ָ ליכטיג און ַ גאנצע תורה איז געבויעט אויף דעם יחיה -די ַ
שּפירט נישט ַאז עס לעבט. האט דעם גרויסן פאררעכטן .די תורה ָ דארף ַ ער ַ עמוד פון אמונה ,און דער גרעסטער יצר הרע איז
קלארקייט איןָ זא געוואלדיגע כח ַאריינצוגעבן ַא ַ ּפצושוואכן די אמונה.
ַ ָא
ַא געווענליכער געזונטער מענטש ווייסט נישט
וואס קיין שום חיזוק ווארט ָאדער מעשה אמונהָ ,
הארץ הייבטדאס ַהארץָ ,אבער ווען ָהאט ַא ַ ַאז ער ָ פאר'ן גרעסטן יצר הרע
די עצה ַ
קען עס נישט געבן.
שטארק פון התרגשות ,שּפירט ער ַ קלאּפן זייער
ַ אן זאגן אונז שוין חז"ל (קידושין לב ,ב):
אויב ַאזויָ ,
האט ַא
הארץּ .פונקט ַאזוי ָ
האט ַא ַ
ּפלוצלינג ַאז ער ָ די תורה לייגט ַאריין ַא נשמה פון אמונה 'בראתי יצר הרע ,בראתי לו תורה תבלין' .געווענליך
לעמאל ַא נשמה .ער ווייסט ָאבער נישטָ מענטש ַא ווען ַא מענטש איז כסדר זיך מחזק אין אמונה דאס גייט ַארויף אויפ'ן יצר הרע פון מיינט מען ַאז ָ
באקומטדערפון ,ער שּפירט עס נישטָ .אבער ווען ער ַ דאס ַאזויווי ער בויעט ַא בנין וואו די
ובטחון ,איז ָ תאוות וכדומהָ .אבער באמת זענען די ַאלע יצר
ַא תענוג רוחני דורך לימוד התורה ,וועקט זיך אויף זאל קענען ַאריינקומען ,ער איז משקיע ַאז די
אמונה ָ הרע'ס בלויז 'ענפים' פונעם גרויסן יצר הרע .דער
זיין אינערליכע נשמה ,און די אמונה הייבט אן לעבן! ּפלאץ וואו צו זייןָ .אבער ַאצינד
האבן ַא ַ
אמונה זאל ָ וואס די וועלט שורש פונעם יצר הרע איז דער שקר ָ
לא טוב היות האדם לבדו;
וויאזוי צו מקיים זיין 'לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו'
יום שני פרשת וירא י"ב חשון תשפ"ו
ַ
+מדות טו+בו+ת
חלק א'
א
איזהו מכובד ,המכבד את הבריות; זיין ַא 'משּפיע' דורך גלייבן אינעם 'מקבל'
ּפרנס המתגאה על הציבור'. האט רוואס ער רעדט נישט איז ,ווייל ער ָ פא ָסיבה ַ הארץ
דער עיקר כבוד -מכבד זיין אין ַ
זאל זיין דער געווענליך קומט עס ַאז דער ּפרנס ָ מחליט געווען ַאז די מענטשן אין שול זענען ַא מ'האט ָאנגעהויבן לערנען די סוגיאַ ,אז ווען ָ
האבן דא ָ דאך ָ דארף ָ ּפלאץ .איינער ַ
ַ מנהיג פונעם וואס צו רעדן מיט כ'האב נישט ָ
ָ באנדע שוטים און ַ דאס חשיבות פון זיין נזהר בכבודחז"ל רעדן איבער ָ
מאכן החלטות" :איך די שליסלעך ,איינער דארף ַ צומאל
ָ דאס נישט דער תכלית ,און זיי ...אודאי איז ָ דאס בעיקר מכבד זיין אינעם הארץ. אשתו ,מיינט ָ
צומאל איז ָ לאז נישט"ָ .אבער יאָ ,אדער איך ָ לאז ָ ָ פארקערט ווי דער תכלית ,ווייל דאס אפילו ַ איז ָ וויאזוי ס'איז
ַ זאך,
מ'זאל מחשיב זיין די אמת'ע ַ ָ
טראכט דער ּפרנס זיך 'מתגאה על הציבור' ,ווייל ער ַ ווען ער קומט ַאריין אין ביהמ"ד איז ער ברוגז .די בפנימיות ,נישט לויט די ַארומיגע לבושים ָ
וואס
לעבאס,
ָ קרום" :איך בין דער ּפרנס ,איך בין דער ַ
בא מ'טאר נישט רעדן אין בית ָ רוואס
פא ָ גאנצע סיבה ַ ַ מ'זעט פון אינדרויסן.
פאלגן און מכבד זיין .ווייל איך און יעדער דארף מיך ָ המדרש ,איז כדי ַאריינצוברענגען אינעם מענטש די צום ביישּפיל ווען מ'איז מכבד ַא בית הכנסת,
בין קלוגער און בעסער פון יעדן". דא געקומען צו זיין אינערליכע הרגשה ַאז ער איז ָ דאס ַאז מ'לייגט נישט קיין עיקר דגוש אויף מיינט ָ
פאר'ן ווייטאג כביכול ַ ָ דאס איז ַא גרויסער ָ נאנט מיט'ן רבוש"ע :ואני ברוב חסדיך אבוא ביתך ָ לאטעס פונעם שול, בא ַ
די ווענט ָאדער אויף די ַ
האבן ַא סדר פון רבוש"ע ,ווייל די בריאה דארף ָ אשתחוה אל היכל קדשך ביראתך. נאר מ'איז זיך מתבונן ַאז ס'איז ַא מקום קדוש .מען
גארנישט צוטון האט ָ דאס ָ'משּפיע' און 'מקבל' ,און ָ דאס זעלבע איז לגבי דער מצוה פון מכבד ָ דא איז ַא מקדש מעט. שּפירט ביי זיך אין מח ַאז ָ
ווייל דער משּפיע איז עּפעס בעסער פונעם מקבל. זיין עלטערןַ ,א רביָ ,אדער מכבד זיין אין שטוב. נאך וויכטיגער פוןָאט די אינערליכע הערכה ,איז ָ
זאגט אויף דער משנה 'עשה לך רב', ווי דער רמב"ם ָ ּפראקטיש 'אויפפירן'מ'דארף זיך ַַ וואס
אויסערדעם ָ דארף מען זיךדי אויסערליכע אויפפירונג .אוודאי ַ
דאס איז אפילו אויב דער רב איז נישט גרעסער ַאז ָ נאך וויכטיגער צו יענעם אמת'דיג מיט כבוד ,איז ָ דא ַא שלחן
אויך פירן בדרך כבוד אין ַא שול ,ס'איז ָ
פונעם תלמיד .ווייל די נקודה פון משּפיע און מקבל מחשיב אינעם מח .אפילו ווען קיינער גייט נישט ערוך מיט הלכות בית הכנסתָ ,אבער דער תכלית איז
איז בכלל נישט געבויעט דערויף ַאז איינער איז זאלסטו אינעם מח באמת מעריך זיין וויסן דערפוןָ , פאר'ן
האבן נאר חיצוניות'דיגע כבוד ַמ'זאל ָ
נישט ַאז ָ
שטארקערָ ,אדער מער פונעם צווייטן. ַ דאס איז דיין שלימות! זאך ,ווייל ָדי ַ ביהמ"ד ,אן די אינערליכע התבוננות.
דא כללים פון הלכות רב ותלמיד, אוודאי זענען ָ וואס איז ַאזוי געפערליך מיט'ן 'פרנס
ָ ס'איז נישט גענוג בלויז אויסערליכע
אם הרב דומה למלאך ה' צבקות יבקשו תורה מפיהו, המתגאה על הציבור' ּפעולות
ָאבער מצד דעם סדר פון משּפיע און מקבל מוז סייווי די גמרא ָ
זאגט אין מסכת חגיגה (ה ,ב)ַ :אז איינע שטעלט זיך פאר ַאז איינער רעדט נישט אין
דא גייט דער ּפרנס און ער איז זא סדר .און ָזיין ַא ַ וואס הקב"ה וויינט אויף זיי ,איז 'על
פון די מענטשן ָ שול קיין דברי חול ,בשום ּפנים ואופןָ .אבער די
|| 4גליון הבינני
זאל ַארבעטן ביי דיר ,ווייל ער טוט נישט ַאז ער ָ זיי נישט מזלזל אין דיין ַארבעטער וואס זענען אונטער אים: מזלזל אין די מענטשן ָ
אויפזאגן
ָ די ַארבעט געהעריג ,קען זיין .מען מעג דאס זעלבע איז ביי ַא בעל הבית מיט זיינע ָ וואס דו
לעבאס ,וועסטו טון ָ
ָ בא
"ווען דו וועסט זיין ַ
אן ַארבעטער .אודאי איז כדאי זיך גוט אומצוקוקן ַארבעטער :געווענליך רעדט מען ַאזוי אמונה־ וואס
ווילסט .יעצט ַאז איך בין ּפרנס וועל איך טון ָ
זאךָ ,אבער נישט וועגן דעם רעדט זא ַ
פאר מ'טוט ַא ַ בטחון'דיגַ ,אז אויב דו האסט צער פון ַאן ַארבעטער, זאג דיר".
וואס איך ָ
פאלג ָ איך וויל .זיץ שיין און ָ
וואס ס'טוט זיך ביי דיר אין
מען יעצט .מ'רעדט וועגן ָ באשערטָ .אבער ס'איז זאלסטו וויסן ַאז ס'איז דיר ַ ָ דער משּפיע דארף אויך בויען די כלי
רוואס ביזטו מזלזל אין אים ביי דיר אין מח?
פא ָקאּפַ .
ָ האט נאך ַאן אמת כלּפי דעם בעל הביתַ ,אז ער ָ דא ָ ָ
נעמט למשל ַא מלמד מיט קינדער :דער מלמד
זאך –טוישן דעם אייגענעם
די ערשטע ַ דא ַא גרויסן תפקיד צו שעצן דעם ַארבעטער .דער ָ
דארף אודאי נוצן ַאלע כלים ַאז די תלמידים זאלן
בליק דא אין בעל הבית טענה'ט" :איך בין נישט געקומען ָ
זיצן שטיל און רואיגָ .אבער ַא חלק פון זיין תפקיד
קומט אויסַ ,אז דער 'ּפרנס המתגאה על הציבור' ביזנעס צו זיין ַא מחנך ...אויב איך וויל זיין ַא מחנך,
זאל אויפבויען ביים איז אויך ַאלץ משּפיעַ ,אז ער ָ
שאד, איז ַא פגם אינעם סדר הבריאה ,און ס'איז ַא ָ מאכן דא ַ דארף ָ קען איך גיין אין ַא תלמוד תורה .איך ַ
דעמאלטָ מקבל די כלים צו קענען זיין ַא מקבלָ ,
וואס
ּפלאץ פון ַא ַ דארף זיין אויפ'ן ווייל דער פרנס ַ געלט! אויב דער ַארבעטער קומט צייטליך ,איז גוט.
זאל ער זיך גיין לחיים טובים".און אויב נישטָ , וואס ער וועט ער אים קענען משּפיע זיין ַאלעס ָ
דארט וויאזוי ער קען ָ 'משּפיע'ָ ,אבער דער וועג ַ
באקומען.
דארף ַ ַ
האלט באמת פונעם וואס ער ַ זיין ,איז דורכדעם ָ רוואס
פא ָ איך דינג זיך נישט מיט דירָ ,אבער ַ
האסטו רוואס ָפא ָ האסטו מזלזל געווען אין אים? ַ ָ אויפגאבעַ האט נישט בלויז די ַא מלמד ָ
ציבור ,ער גלייבט אין זיי ,און גיבט זיך ָאּפ מיט זיי.
אים מבזה געווען? ָאט דער חלק איז געקומען פון ַא אויסצולערנען די קינדער דעם חומר פון די לימודים,
טאקע ניין מיט'ן זאגט ער ַ זאגן נייןָ , מ'דארף ָ ַ ווען
קרומקייט ביי דיר אין מוח! דו קענסט עס ָאנרופן נאר אויב ַא קינד גלייבט נישט אין זיך ַאליין ,ער
שטארקייט .געזונטערהייטָ ,אבער ער איז ַ גרעסטן
נאך ַאלץ מכבד! זיי ָ סאך טיפער נאר מידותָ ,אבער באמת איז עס ַא ַ ָ פארשטייט נישט קיין וואס ַקוקט זיך ָאן ווי איינער ָ
האסטו גערעדט נישט שיין רוואס ָ
פא ָ דערפוןַ . לערנען ,און דעריבער וויל ער נישט אויסהערן ,וועט
זאך איז לגבי 'המכבד את ממש די זעלבע ַ
האסטו באמת צום ַארבעטער? ווייל אין דיין מוח ָ "דאס איז ַא חלק פון מיין זאגןָ :ַא ריכטיגער מלמד ָ
פארשידענע טענות ַאהער און אשתו' .דו האסט ַ
נארפאר ַא שלימזל און ַא שוטהָ , געהאלטן יענעם ַ ַ זאל ָאנהויבן גלייבן ַאז דאס קינד ָ תפקיד" .סיי ַאז ָ
געזאגט ַאז דו ביזט נישט ָ מ'האט נישט ָ טענות ַאהין?
האלטסטו זיך איין ,און ווען ס'איז כלו כל געווענליך ַ יא מצליח זיין ,און סיי אים צו געבן די ער קען ָ
געזאגט ַאז דו ָ מ'האט אפילו נישט ָ גערעכט ,און
דא ווער מ'האט נישט גערעדט ָ ָ דארפסט מוותר זיין. ַ צוריקהאלטן פון עס ַ הקיצין ,קענסטו זיך שוין נישט מיטהאלטן.
ַ זאל וועלןווארעמקייט ַאז ער ַָ
רויסזאגן...
ָ ַא דאס מיינט ַאז דער תפקיד פונעם משּפיע איז ָ
דאס איז בכלל נישט די נושא. ס'איז יעצט שולדיגָ ,
דאס וואס קומט פריער ,און ָ דא ַא נושא ָ ס'איז ָ ער איז ַא יצירה פונעם רבוש"ע! דארף נישט בלויז צו ַאריינגיסן אין דער כלי ,נאר ער ַ
נאר צו טון מיט דיר ַאליין ,און נישט מיט האט ָָ זאגן' :איזהו מכובד ,המכבד את ָאבער חז"ל ָ שטארקסטער וועג צו ַ אויך בויען די כלי .און דער
קיינעם ַאנדערש .ס'קען זיין ַאז דער ריכטיגער וועג הבריות' .און די מפרשים זענען מסביר ַאז 'מכבד בויען די כלי איז ,דורך גלייבן אין דער כלי און עס
מאן. שטארקער ַ ַ צו בויען ַא שטוב איז דורך זיין ַא את הבריות' מיינט :בלויז ווייל יענער איז ַא בריה מחשיב זיין" :ס'איז ַא אידישע נשמה ,ס'איז דעם
דארפסטו זיך מעגליךָ .אבער צום ַאלעם ערשטן ַ געזאגט
ָ מאל
ניטא ָ
ַ מ'האט
ָ פונעם אויבערשטן! אויבערשטנ'ס ַא קינד! ער קען זיכער מצליח זיין!
זאלסט איר באמת וויאזוי דו ָאויסלערנען ַא מהלך ַ ווייל ער איז ַא איד .אויב ער איז ַא איד ,איז דאך געטראפן דעם וועג ,דער ָ נאכנישט מ'האט דערווייל ָ
ָ
זאלסט ָאנהויבן זיך מתבונן זיין הארץָ . שעצן אין דיין ַ זאלסטו אים מכבד זיין ָאּפגערעדטָ ,אבער קודם כל ָ האבןדאס קינד זאל ָ געמאכט ַאז ָ ַ האט
אויבערשטער ָ
געוואלדיגעַ האט אין זיך וואס ָ ַאז ס'איז ַא נשמה ָ שאפן' .לך בא ַ האט אים ַ ווייל דער אויבערשטער ָ מער בירורים ווי געווענליך ,ס'איז באמת שווער ,איך
סאךדא ַא ַ געטליכע כוחות .און אויסערדעם איז אויך ָ לאומן שעשני' ,אפילו ַא בעל חי איז ַא יצירה פונעם נאר זיך נישטָ .אבער מ'וועט אי"ה טרעפן ַא וועג ַ
דארפסט איר מכיר וואס דו ַ גאנצע ליסטע ָ מעלותַ ,א ַ שאפן, בא ַ
האט אים ַ רבוש"ע ,אויב דער אויבערשטער ָ האלטן בא ַוואס ליגט ַ ווי ַאזוי צו מגלה זיין דעם אור ָ
טובה זייןָ .אבער קודם כל נעם ַאריין אין מח די הארץ! דארף מען אים מכבד זיין ביי אונז אין ַ
ַ טאקע אויפבויען ַא אינעם קינדַ - ".אזוי קען מען ַ
האט ַא גרויסע האלט ַאז דער מענטש ָ מחשבה" :איך ַ טאקע דעם חסרון ָאדער יענעם חסרון, האט ַער ָ גאנץ לייכט. 'כלי קיבול' ,און שּפעטער גייט עס שוין ַ
געוואלדיגע ּפנימיות". ַ טענציאל און ַאַ ּפאָ געזאגט ַאז נישט .אפשר ווילסטו נישט ָ מ'האט נישט
ָ סאך. מ'קען שוין ַאריינגיסן אין דעם כלי זייער ַא ַ
ב
וויאזוי צו טוישן דעם אינערליכן בליק ,נישט נאר די
בפיו ובשפתיו כבדוני; ַ
ּפראקטישע התנהגות
ַ
גארנישטמ'דארף ָ
ַ די בני בית .דוקא יעצט ,ווען זאכן ריכטיג" .ער ּפרובירט דעריבער טון די ַאלע ַ טראכטן פון יענעם ,דוקא ווען ס'איז
ַ
טראכטן פון די שיעבודיםַ מ'זאל נישט
ָ ערלעדיגן. מאל איז ער מער לויט זיינע בעסטע מעגליכקייטןַ .א ָ נישט נוגע אויף למעשה
וואס זענען געווען נוגע די לעצטע עטליכע טעג, ָ מאל איז ער ווייניגער מצליח. מצליח ,און ַא ָ וואס קען זיין לזא לערנען ַאן עצה ָ לאמיר ַא ָָ
מ'זאל זיך סתם מתבונן זיין אין אירע מעלות.
נאר ָ טראגט ער בעיקר דעם עול אויף זיין ָ ווען לעמאל ווען מ'דארף שעצן ַא צווייטן ָ בייהילפיג ַא
סאך מער
פון דערווייטנס קען מען ַא ַ וואס ער געפינט ּפלייצעס? במשך די עטליכע שעה ָ מ'זאל זיך מתבונן זיין און
ָ מענטש :די עצה איזַ ,אז
שעצן זיך אינדערהייםָ .אבער ווען ער גייט ַארויס פון ריינטראכטן אין יענעמ'ס חשיבות און מעלות, ַ ַא
וואס גיבט ַא
דאס ָאנקוקן ווי ַא מומחה ָ מ'קען ָ שטוב ,שּפירט ער" :ברוך שפטרנו מעונשו של זה, דא און דוקא ווען דוקא ווען יענער איז בכלל נישט ָ
ּפראקטישע עצה ביי ַא קורס אויף שלום ביתָ ,אבערַ ּפאטעמען" ...ער גייט לערנען מ'קען יעצט ַאביסל ָא ָ ס'איז יעצט בכלל נישט נוגע.
דאס ַא תורה'דיגע מהלך ,ווייל די עצה באמת איז ָ לאז
מיט זיין חברותא ,ער גייט צו דער ַארבעטַ :אהָ , האטמאן ָמיר זענען צוגעוואוינט ַאז יעדער ַ
איז נישט בלויז נוגע לגבי 'שלום בית' ,נאר ס'איז ַא מיר ַאביסל מנוחה... דארף ער דא ַפארשידענע אחריות'ן אינדערהייםָ . ַ
מאל ווען מ'וויל איינעם מחשיב מהלך פאר יעדעס ָ טאקע זיין רואיגער אינדרויסן פון שטוב, מ'קען ַ יא צו ענטפערן דארף ער געדענקן ָ דא ַהעלפןָ ,
הארץ.
זיין אין ַ וואס מ'קען יעצט טון זאך ָדא איין ַָאבער ס'איז ָ דארף רעדן שיין. ָאדער נישט צו ענטפערן ,ער ַ
נאנט צו ַא צווייטן מענטש, ווען מ'איז זייער ָ טראכטן
ַ סאך בעסער ווי ווען מ'איז אינדערהיים: ַא ַ טאקע ַא שיעבודָ ,אבער דער מענטש א.א.וו .ס'איז ַ
רוואס מ'קען נישטפא ָ
ּפראבלעמען ַדא צוויי ָזענען ָ פון יענעמ'ס מעלות .און ָאנהויבן צו מחשיב זיין מ'דארף
ַ טראכט" :איך וויל זיין ַאן ערליכער איד ,און
ַ
גליון הבינני || 5
טאג ,ער גאנצן ָצוזאמען אין שטוב ַא ַ ַ ווייל ער איז ּפראבלעם ווערט נאר אויב מורא'דיג מחשיב ".דער ָ מאטיש אויטא ַ
ָ יענעם מחשיב זיין .ערשטנס ,ווייל
מאדנע באגעגנט זיין פרוי אין ַאלע שווערע און ָ ַ דעמאלט איז שווערער ַאז
ָ נאנט צו יענעם,
מ'איז צו ָ וואס קען זעט מען אויך יענעמ'ס ַארומיגע חסרונותָ .
מאלכא ָ נא ַ"אה ,זי איז ָ סיטואציעס ,אויך בעת קלונהָ : ַ טראכטן וועגן זיין נשמה ,ווייל מ'זעט אים ַ מ'זאל
ָ באמערקט צופיל ...צווייטנס ,ווייל מען טון? מען ַ
האט געווארן אין כעס" ....און צווייטנס ,ווייל ער ָ ָ שוואכע מינוטן.
ַ אויך אין זיינע פארנומען מיט די טעכנישע גאנצן צייט איז מען ַ ַא ַ
זאך טראכטן פון דער ַ ַ קיינמאל נישט קיין צייט צו ָ זאל
זאל איך יעצט טון? איך ָ וואס ָ אויפפירונגָ :
חשק התורה – דוקא ווען מ'איז נישט
זאגןזאל עּפעס ָ זאל נישט העלפן? איך ָ העלפן? איך ָ
פארנומען אויסצופירן די ַאליין ,ווייל ער איז צו ַ נאנט צום לערנעןַאזוי ָ
טעכנישע פליכטן אין שטוב. וואס איז יעצט לעמאל ָ
ָ מ'טראכט ַא
ַ זאגן?ָאדער נישט ָ
דערמאנט ער ַ אין ספה"ק דברי ישראל (ּפרשת נח)
זאך צו 'טון למעשה' פאר יענעםָ ,אבער די ריכטיגע ַ
גאנצן צוזאמען מיט זיין קינד ַא ַ טאטע איז ַ ווען ַא ַ די נקודה ,לגבי לימוד התורהַ .אז ווען ַא איד ָ
וואס
וויאזוי צו
טראכטן ַ קיינמאל נישט ָאּפ ַ ָ מ'שטעלט זיך
טאג ,חול המועד ָאדער בין הזמנים ,איז עס ממש ָ דאס זיין טאג לערנט תורה ,קען ָ גאנצן ָ ַארבעט ַא ַ
הארץ'.ּפאזיטיוון בליק' אויף יענעם 'אין ַ האבן ַ'א ָ ָ
טראכטן אויף זיין קינד" :ער ַ אויס-וועלט .ער קען וואס
נאכמער חשוב ווי דער לימוד התורה פון די ָ ָ
זאלן מיר דער אויבערשטער וויל ַאז בעיקר ָ
זאג דיר ,ער איז קראנקער מענטש .איך ָ איז דאך ַא ַ טאג. גאנצן ָ זיצן און לערנען ַא ַ
מ'דארףַ טוישן אונזער בליק אויפ'ן מענטש וועמען
וואס איז מיט אים?" ממש משוגעָ ... ווארט וואס ַ דער דברי ישראל רעדט פון ַא איד ָ
מכבד זיין .סיי ווייל דיין התנהגות צו יענעם וועט
טאג אין גאנצן ָ דאס קינד איז ַא ַ ָאבער ווען ָ און חלש'ט ממש צו לערנען ,נאר דער אויבערשטער
וויאזוי דו ביזט אים מחשיב ,און לעמאל זיין לויט ַ ָ ַא
טראכט ער" :מיין זון איז ַא פיינער בחור, ַ ישיבה, טאג עוסק גאנצן ָ דארף ַא ַ האט אים געפירט ַאז ער ַ ָ
הארץ ,ווייל דארפסט יענעם שעצן אין ַ סיי ווייל דו ַ
האט ַא משּפחה מיט קינדער, פאר ּפרנסה ,ער ָ זיין ַ
האט ער שוועריגקייטן" ...און אויב מאל ָ כאטש ַא ָ באדייט פון מכבד זיין. דאס איז דער עיקר ַ ָ
דארף ַאהיימברענגען געלטָ .אבער ווען און ער ַ
דאס קינד עטליכע חדשים מ'האט שוין נישט געזען ָ ָ סאך גרינגער און ָאט דער ריכטיגער בליק איז ַא ַ
לאמיר ביינאכט ,איז ער ַאזוי פרייליך" :קוםָ , ַ ס'קומט
"אה ,ער איז ממש מיין דעמאלט שּפירט מען שויןָ : ָ באקומען דוקא ווען מ'איז נישט נעבן יענעם, צו ַ
גיין לערנען ַאביסל".
ווארטן אים צו זען" ...אויב צדיק'ל .איך קען קוים ַ וואס
נישטא די דרויסנדיגע לבושים ָ ָ ווען ס'איז
וואס
מאל זען ביי ַא מענטש ָ סאך ָ דאס ַא ַ מ'קען ָ פארדרייען די אינערליכע התבוננות. ַ
זאך איז לגבי שלום בית. פארשטיי ַאז די זעלבע ַ ַאזויַ ,
האט נישט געקענט לערנען במשך ַא תקופה ,ער ָ
מחשבות פון הערכה ווען מ'איז נישט שטארקע ַ איז געווען ַאזוי צערודערט צוליב עּפעס ַא פארדעקט די ּפנימיות
נאנט ַ
זיין צו ָ
צוזאמען
ַ ראּפ לערנען ,ער טרדה ,און יעצט זעצט ער זיך ַא ָ שטארק ווען איינער וואוינטַ מ'קען עס זען זייער
דערפאר איז די עצהַ ,אז דוקא ווען דער ַ ווארט תורה .ער האט ּפשוט ַאזוי הנאה פון יעדע ָ ָ צוזאמען מיט'ן רבי'ן
ַ דאוונט נעבן זיין רבי ,און ער ַ
דארף נישט מענטש איז ַאליין ,און דוקא ווען ער ַ דארשט, האט דעם חלק פון תענוג ,דעם חלק פון ָ ָ ַאלע תפלות ,שחרית מנחה מעריב; ער דרייט זיך
זאל ערדעמאלט ָ
ָ ּפראקטישע הילף,צושטעלן קיין ַ "אביסל תורה פאר און דעם חלק פון הערכהַ : גאנצן הלוך האלט מיט דעם ַ דארט כסדר און ער ַ ָ
מיין נשמה"... סאךהאט ַא ַ
ּפאסירט שּפעטער? ַאז ער ָ וואס ַ
ילךָ ,
זיך מתבונן זיין מיט מחשבות פון הערכה .ס'איז ָ
דא
סארט לערנען זא ָ זאגט דער דברי ישראלַ ,אז ַא ַ ָ וואס וואוינטווייניגער הערצה צום רבי'ן ,ווי ַא חסיד ָ
וואס נוצן אויס ַאזעלכע שטילע צייטן, מענטשן ָ
וואס לערנט איז חשוב'ער ווי די תורה פון איינער ָ טאג-האלט נישט מיט דעם ָ ווייט ַאוועק און ַ
דאנקןגאס ,צו ַ מ'שּפאצירט ַאליין אויף דער ַ ַ ווען
טאג .ס'איז אודאי די זעלבע הייליגע תורה, גאנצן ָ ַא ַ טעגליכן סדר היום.
מ'דאנקט דעםַ דעם אויבערשטן .אין הכי נמי ,ווען
האט נישט די לעמאלָ ,ָ וואס לערנט ַא ָאבער דער ָ זאגט מען ַאזאויב מ'איז נישט קיין בר דעת ָ
מ'זאל
ָ דאס צולייגןָ .אבער אויבערשטן קען מען ָ
גאנץ זעלבע דרגא פון חביבות התורה .ער לערנט ַ וואס וואוינט ווייט איז נעבעך תמימות'דיג. יענער ָ
מ'זאל
ָ פאר'ן רבוש"ע ,נאר זאגן שכוח ַ נישט בלויז ָ
האט ער דעם זעלבן חשק, טאג ָרואיג ,נישט יעדן ָ טראכט ער ַאז דער רבי ַ ווען ער זעט דעם רבי'ן,
איר ָאנהויבן שעצן מיט ַא ריכטיגן בליק" :רבוש"ע,
מאל דרימלט ער... מאל שמועסט ער ַאביסלַ ,א ָ ַא ָ איז ַא מלאך" :איך בין נישט ַאזוי תמימות'דיג .איך
דו האסט מיר געגעבן ַא מורא'דיגע מתנהַ ,א נשמה נישטא דער צמאון און חשק פונעם ַארבעטער ָ ס'איז רמאלער
נא ַדא .איך זע דאך ַאז דער רבי איז ַא ָוואוין ָ
האב איךוואס איז פאר מיין שלימות ,און דורכדעם ָ ָ וואס איז ווייט פון תורה און איז דעריבער ַאזוי ָ מענטש .גראדע איז ער ַא וואוילער אידַ ,א שטיקל
די מעגליכקייט צו זיין ַא משּפיע". שטארק משתוקק דערצו. ַ בארואיג זיך"... תלמיד חכםָ ,אבער ַ
די זעלבע עצה קען מען נוצן לגבי יעדן מענטש
רוואס איז ַאזוי שווער צו מכבד זיין
פא ַָ זאגן ַאז דער צווייטער איז גערעכטָאבער חז"ל ָ
האט מען ַא שווער מאל ָ מ'דארף שעצןַ .א ָ
ַ וועמען הארץ?אין ַ וואס וואוינט ווייט! ווי צדיקים ָ
האבן -דער ָ
דאס הויזָ ,אבער דער וואס דרייט איבער ָ קינד ָ זאךרוואס די שווערסטע ַ פא ָ דאס איז די סיבה ַ ָ געטייטשט' :אם הרב דומה למלאך ה' צבקות' ,נאר
טאטע דארף קריטיש וויכטיג מחשיב זיין דעם קינד! ַ איז צו ָאנהויבן שעצן די אייגענע בני בית .ווייל דער דעמאלט איז
ָ מ'האלט דעם רבי'ן פאר ַא מלאך,
ַ אויב
דארף דאך אים שטעלן טאטע פרעגט" :איך ַ דער ַ ראט אויף אירע קטא ַ
דא ָ מענטש קען ַארויסנעמען ַא ָ 'יבקשו תורה מפיהו'.
ּפלאץ?" .קען זיין ַאז דו ביזט גערעכטָ ,אבער ַ אין וואס ַא
חסרונות ...דער שטארקסטער כח הסברה ָ מ'דארף
ַ דאס איז ּפונקט ַאזוי אמת ביי יעדן איד:
ָ
דאס קינד,אין די צייטן ווען דו ביזט נישט נעבן ָ האט ,איז מסתמא ווען ס'קומט צו מסביר זיין מאן ָ ַ האט ַא הייליגע נשמה .איך זע
זיך מתבונן זיין" :ער ָ
הארץמאכן ַאריינצוברענגען אין דיין ַ זאלסטו זיכער ַ ָ פארקערט.
ס'ארבעט אויך ַ
(פארשטייט זיך ַאז ַ
ַ אירע חסרונות... נישט די ַארומיגע לבושים ,ס'איז מיר נישט נוגע
ַאן אהבה און ַא הערכה צו דיין קינד. טאקע? ערשטנס, רוואס ַ פא ָ ס'גייט אויף ביידע וועגן)ַ . זיינע חסרונות ,ער איז דאך ַא איד און כ'בין אים
ג
האשה אשר נתת עמדי; נישט זיין קיין כפוי טובה אויף די מתנה
נאך בעסער.
טאקע ווערן ָ
מ'זאל ַ
געהאלפן ַאז ָ
ָ וואלט עס אים שטאּפלן" ,וויפיל חיזוק און מוט ָ ַ נאך
ווען מ'שּפירט הצלחה ברענגט עס ָ
טאטע צו זייןדאס זעלבע איז לגבי חינוך פון ַא ַ ָ געגעבן צו ַארבעטן ווייטער .נאר געווענליך איז הצלחה
נאך ַאטאגַ ,א חודש ָנאך ַא ָטאג ָקינד :ס'גייט ַא ָ זאגן .די עלטערן? זיי ס'זאל אים עס ָָ נישטא ווער
ָ נאך ַא נקודה :אין יעדן תחום פון לעבן איז ַא ָ
מ'דארף ַאריינלייגן
ַ מ'פארגעסט בכלל ַאז
ַ חודש ,און זאגן ַאז ס'איז
לאמיר ָ מישן זיך נישט ַארייןָ .אבער ָ דארט הצלחות.נאר מצליח ווען ער שּפירט ָ מענטש ָ
ס'וואלט געווען עּפעס ַא ָ כוחות אין חינוך .ווען געגאנגען העלפןַ ּפראבלעמען און מ'איז זיך
געווען ָ טאן מער.
זאל וועלן ָ
דאס גיט אים ַא שטוּפ ַאז ער ָ
ָ
וואלט עס געווען ַא נושאָ ,אבערּפראבלעםָ ,
שווערע ָ זאגט" :איך זע ַאז צו ַא מומחה ,און דער מומחה ָ מ'זאגט פאר ַא מענטש:
ָ שטעלט זיך פאר ַאז
דאסרמאלָ .
נא ַ ב"ה ס'איז נישט עק וועלטַ ,אלעס איז ָ דאס ַאזויפיל
וואלט ָסאך בעסער"ָ ... געווארן ַא ַ
ָ ס'איז "לעצטנס איז דיין שלום בית ַארויף ממש צען
|| 6גליון הבינני
ּפלאץ אויך
שלימות גייסטו ָאנקומען צו ַא בעסערע ַ פאר'ן מענטש" :מידות איז דער לעמאל ַ ָ מ'זאגט ַא
ָ געשמאק
ַ האט נישט קייןטאטע ָאיז גורם ַאז דער ַ
אויף דער וועלט. דאס איז ַאן עבודה דארף זיך מזכך זייןָ , עיקרַ ,א איד ַ צו משקיע זיין אין חינוך ,ווייל ער זעט נישט קיין
טאקע שווער, ַא חלק פון דער ארבעט איז ַ דאס זענען ַאלעס דיר צו ברענגען צו שלימות"ָ ... גרויסע הצלחות.
זאג נישטרוואס ס'איז שווער? ָ פא ָָאבער דו ווייסט ַ ריכטיגע ווערטערָ ,אבער למעשה הערט ער ַאצינד, טראכט דערוועגן אויך איןָאבער ווען ַא מענטש ַ
דארפסט זיך טרעפן מיט פאר קיינעם ,ווייל דו ַאויס ַ וואס גייט אים צעברעכן... זאך ָ ַאז שלום בית איז ַא ַ דעמאלט ווערט עס ביי אים ַא נייעָ זייטיגע צייטן,
וואס זענעןפארשידענע ווינקלען פון דיין נפש ָ ַ דער מענטש איז שוין נישט שנה ראשונה ,ס'טוט באמערקן נייע ַאסּפעקטןָ ,
וואס סוגיא ,ער הייבט אן ַ
פאדערטאויסגעארבעט .דיין שלום בית ָ ַ נאכנישט ָ זאכן,דא שיעבודים מיט געלט ַ זיך אין שטוב ,ס'איז ָ מ'זאל ווערן בעסער.
שטארק ַאז ָ ַ ס'העלפט זייער
הארץ וואוּפלאץ אין דיין ַ
זאלסט ָאנטרעפן ַא ַ ַאז דו ָ סאך טרדות .און סאך ָאנגעשטרענגקייטן און ַא ַ מיט ַא ַ סארט גמרא
באגעגנט ַא נייע ָ
ַ
דו האסט גאוהָ ,אדער ַאנדערע אומבא'טעמט'ע זאגט" :פיין ,יעצט גייט מען ווייטער דער מענטש ָ
גארלעמאל ַאקטועל ,לגבי ָ ָ דער זעלבער כלל איז ַא
ּפלעצער פון עקשנות ָאדער נישט גוטע רצונות, דאס מויל, רמאכן ָ פא ַ דינען דעם רבוש"ע ,מ'גייט ַ
זאכן בגשמיות און ברוחניות .צום ביישּפיל :הר"ר סאך ַ ַא ַ
טאקע זייער וויי. דאס טוט ַ און ָ לשם יחוד"...
האט דערציילט שרגא געשטעטנער ז"ל (מקדושי מירון) ָ
טראכטן מחשבות פון הערכה
לאזן ַ
זיך ָ רוואס מיינסטו ַאז פא ָ שאד! ַ ס'איז דאך ממש ַא ָ געמאכט ַא ַ מאל האט צום ערשטן ָ ברבים ,בשעת ער ָ
זאך איז פאר דיין שלימות און פאר דיין אויב די ַ האט ער סיום אויף מסכת עבודה זרהַ ,אז לכתחלה ָ
טאקע ַא זיכוךָ ,אבער פאדערט עס ַ צומאל ָ ָ
האט דירזיכוך ,איז דער טייטש דערפון 'מרור'? ווער ָ האט געּפלאנט צו לערנען די מסכת .ער ָ ַ בכלל נישט
האבן ,בלויז מ'האט דיר נישט געהייסן חתונה ָ ָ
געזאגט? ענטפערט דער מענטש" :לא תהא ָ דאס ָ האט געהאט קיין שייכות צום לערנען ,און ער ָ ַ נישט
צומאל איז דער מענטש ָ כדי דיר אריינצושמייסן!
דאך דער מציאות, דאס איז ָ שמיעה גדולה מראיהָ , רשטאנען קיין לערנען. ַ פא
נישט ַ
פארזיכערט ַאז 'שלום בית' ביי אים איז בלויז ַאן ַ
וואס דו רעדסט אפילו"... כאּפ נישט ָ איך ַ
וואס לייטערט אים אויס" ...אפשר ביי עבודה ָ געוואלט ָ האט ער מאל שמחת תורה ָ ָאבער ַא ָ
טראכט פוןַ רוואס שּפירט ער ַאזוי ,ווייל ער פא ָ ַ האט ער געבעטן ּפאר מינוט פון תורהָ , ריינכאּפן ַא ָ ַ ַא
ַאנדערע איז עס ַאנדערשָ ,אבער ביי מיר איז עס
פאר עּפעס ערנסט. דער נושא נאר ווען ס'קומט שוין ָ יונגערמאן זאל לערנען מיט אים ,און יענער ַ פון ַא
ּפראצענט זיכוך". הונדערט ָ
ווען נוצט מען די צוויי ווערטער 'שלום בית'? ווען געזאגט" :איך לערן יעצט מסכת עבודה ָ האט אים ָ
רוואס ער שּפירט ַאזוי ,איז פא ָ איינס פון די סיבות ַ
מ'דארף שוין ַ די שכינים ווייסן שויןָ ...אדער ווען זרהַ ,אז דו ווילסט ,קענסטו מיטלערנען" .און ער
טראכטן מחשבות לאזט נישט ַאז זיין מח זאל ַ ווייל ער ָ
רמאל,
נא ַזאכן פארן ָ ווילאנג ַ
ַ צאלן פאר ַא מומחה... ָ ראּפגעזעצט לערנען די אגדתא טאקע ַא ָ האט זיך ַ ָ
טראכט נאר פון זיין ַ פון שעצן און מכבד זיין – .ער
טראכט מען נישט דערפון .און צוליב דעם קוקט עס ַ גמרות אין ָאנהויב מסכת עבודה זרה.
דאס איז בני בית ווען ס'איז ממש נוגע אויף למעשהָ .
רווייטאגטע נושא.
ָ פא
זא ַ אויס ווי ַא ַ דעמאלט איז געווען ָ האט ר' שרגא דערציילטַ ,אז ָ
זאגט 'לא טוב היות שאד ,ווייל דער ּפסוק ָ ַא גרויסער ָ
יא 'לבדו' ,חוץ די האדם לבדו' ,און ער איז געווענליך ָ יא ַא גרויסע טובה!
ס'איז ָ "אה, האט געשּפירטָ : וואס ער ָ מאל ָ דאס ערשטע ָ ָ
וואס ער איז אינדערהיים .ס'איז ַאזויווי געציילטע שעה ָ מ'זעט פונעם ּפסוק 'האשה אשר נתת עמדי'ַ ,אז כ'האב
ָ דעמאלט וויל איך עס! ָ דאס מיינט גמרא? ָ
ס'זאל נאר געמאכט ַא 'קידושין על תנאי'ַ ,אז ָ ַ האט
ער ָ האבדער טענה אויף אדם הראשון איז געווען :איך ָ געשמאק. ַ קיינמאל נישט געוואוסט ַאז גמרא איז ַאזוי ָ
טאגָ ,אבער ווען ער איז חל זיין במשך צוויי שעה ַא ָ רוואס ביסטופא ָ וואס איז גוט! ַדיר געגעבן עּפעס ָ נאך". לאמיר לערנען ָ ָ
האט ער נישט קיין שום אין ביהמ"ד ָאדער אין גאסָ , האסט מיר ַא כפוי טובה? פרעגט דער מענטש :דו ָ באדייטַ :אז איך מיר זענען צוגעוואוינט ַאז 'גמרא' ַ
זאך.גאנצער ַ קשר מיט דער ַ האסט מיר געגעבן וואס איז גוט? ָגעגעבן עּפעס ָ ּפלאץ און אויסהערן דעם מגיד דארף זיצן אויף איין ַ ַ
דאס זייער גרינג בדרך כלל קען די בני בית ָ כ'דארף זיך משלים זיין דורכדעם .ווי ַ וואס
עּפעס ָ וואס ער וויל. כ'האב נישט קיין השגה ָ ָ שיעור ,בשעת
טאקע פאלגסט ַ "אקעי ,דו ָ מאןָ : מרגיש זיין אויפ'ן ַ האבן געטייטשט 'זכה נעשית לו עזר'ַ ,אז צדיקים ָ זאך ,אויב דער אינטערעסאנט צו וויסן איין ַ
ַ ס'איז מיר
וואס מ'בעט דירָ ,אבער דו ביזט נישט דא"ַ .אזויווי ָ נאר ס'איז ַאןמ'איז זיך מזכך ,איז עס נישט 'כנגדו'ָ , וואס ער ווילָ ...אבער פּלוצלינג מגיד שיעור ווייסט ָיא ָ
פאר'ן בחור" :דו חלומ'סט זאגט ַ דער מגיד שיעור ָ מ'האט מיר געגעבן עּפעס ָ דאס הייסטַ ,אז 'עזר'ָ . באגעגנט די גמרא פון ַאן ַאנדערן ריכטונג האט ער ַ ָ
ּפלאץ!
וואס גייט מיר גוט שטעלן אין ַ ָ "דאס מיינט גמרא? אויב געזאגט צו זיךָ : ָ האטאון ער ָ
פארנומען מיט שטותים ,זיי דא ַארום ,ביזט ַ מיר ָ
מאל ּפרובירן"... כא ָ נא ַ לאמיר עס ָ ַאזויָ ,
מ'דארף איר ָאנהויבן מעריך זיין אויך ווען ַ דא!". ָ כ'האב
ָ זאגט :ניין ,ניין!
ָאבער דער אויבערשטער ָ
דעמאלט זעט מען נישט די ָ מ'איז נישט אין שטוב. געוואלדיגע טובה .מ'רעדט נישט ַ דיר געגעבן ַא געזאגט ַאז 'שלום בית'
האט דיר ָ ווער ָ
ַארומיגע לבושים ,נאר די ּפנימיות'דיגע נשמה ,און דא
נאר בלויז וועגן דעם טעכנישן חלק ַאז ס'איז ָ דארף זיין מרור?
ַ
מ'באקומט דעם ריכטיגן בליק בעז"ה. ַ קאכט עסן א.א.וו .נאר דורך איר וואס ָ איינער ָ דאס זעלבע איז אויך ביי שלום בית.
ממש ָ
דער ּפ ַ
לאץ ברענגט נישט קיין שום מניעה באמערקט דייןוואלסטו בכלל נישט ַ
דאס געטון יעדן שבתָ ,
וואלסט ָ דו ָ
געשטאנען ביים
ַ פארציילט ַאז ווען ער איז האט ַ איינער פון די צדיקים ָ דאווענען
לאנגע ַ
דאס ַ
ס'וואלט דיך בכלל נישט געשטערט ָ
ָ שכן'ס יונגל?!
האט ער מחליט געווען ַאז האט מניעותָ . האט ער געשּפירט ַאז ער ָ מזרחָ , מיט ַאלע ַאנדערע מניעות!
נאך ַאלץ געשּפירט מניעות. האט ָ ראּפרוקן ַא טישָ ,אבער ער ָ ער גייט זיך ַא ָ מ'האט
ָ שלאפן אום שבת,ָ זאל נישטמ'האט אים נישט געבעטן ַאז ער ָ ָ
גאנץ אונטן ,און
געגאנגען ַא טיש ווייטער ,ביז ער איז ָאנגעקומען ַ ַ איז ער נארמ'האט ָ
ָ האבן קיין תאוות אכילה אום שבת, אים נישט געבעטן נישט צו ָ
ּפלאן
האט ַא ַ גארנישט העלפן .דער יצר הרע ָ האט געזען ַאז ס'וועט ָ ער ָ מ'דארף טון אום שבת! – ווען ס'קומט שב"ק ַ וואס
זאך :טו ָגעבעטן איין ַ
טראכטן ַאז מענטשן קוקן אים אןָ ,אּפגעזען וואו ער מאכן ַ וויאזוי אים צו ַַ טראכטן פון ַאלע טרדות ,און מקיים דארף מען ַארבעטן שווער ,נישט צו ַ ַ
ּפלאץ ביי
צוריקגעגאנגען צו זיין ָאריגינעלע ַ
ַ וועט שטיין .אויב ַאזוי ,איז ער דאנקן! דאנקן און ַ זיין דעם 'מזמור שיר ליום השבת טוב להודות לה' – ַ
ּפלאץ,
דאך טון פון מיין ַמזרח ...די זעלבע עבודה קעגן מניעות קען איך ָ נאכדעם קום וואכןָ ,אבער מיט ַאן אמת'דיגקייט ,און ָ דאס עטליכע ָּפרוביר ָ
גאנצן גלות...
כ'דארף נישט דורכגיין דעם ַ ַ גאר זייןלאנג .ס'קען ָ דאווענען איז געבליבן ַאזוי ַ דאס ַדערציילן אויב ָ
וואס ַא מענטש דארף דערהערןַ ,אז קיין שום מניעהדאס איז די נקודה ָ ָ דאנקן,כאּפן דעם ליכטיגקייט פון ַ וואכן און ַנאכ'ן ַארבעטן עטליכע ָ ַאז ָ
ּפלאץַ .אלעס ווענדט זיך אין
ּפלאץ ָאדער אין אן ַאנדערן ַ
איז תלוי אין דעם ַ דארפן מער מ'זאגט נשמת צו שנעל ...וועסט נישט ַ וועסטו זיך ָאּפרעדן ַאז ָ
דעם מענטש ַאליין ,אויב ער איז גרייט צו טוישן זיינע מחשבות ָאדער נישט. ַאנטלויפן אין ערגעץ!
גליון הבינני || 7
ויפגע במקום; דער ּפ ַ
לאץ איז נישט שולדיג...
דאס פייגעלע דארף זיך ַאליין ָא ּפרייניגן
ָ איבעראל קען מען דינען השי"ת
ָ לעמאל און
ָ ַא
וואס
מאל געווען ַא פייגל ָזאגן דערויף ַא משל ַאז ס'איז ַא ָ די בעלי מוסר ָ אין ספה"ק בית אהרן (ּפרשת ויצא) שטייט אויפ'ן ּפסוק 'ויפגע במקום',
וועקגעלאפן פון
ָ איבעראל געשמעקט ַאן אומבא'טעמ'טע ריח ,איז זי ַא ָ האט
ָ פאר'ן אויבערשטןַ ,אז אין סיי וועלכע
האט מתּפלל געווען ַ ַאז יעקב אבינו ָ
האט זיך אויסגערעדט דאך .זי ָדערנאך צו ַא דריטע ַ
ָ דאך צום צווייטן און
איין ַ ּפלאץ ,נאר אויף
זאל ער זיך נישט קריגן מיט'ן ַ ּפלאץ וואו ער געפינט זיךָ ,
ַ
דא?! ַאלע דעכער זענען היינט וואס טוט זיך ָ פאר די ַאנדערע פייגלעךָ : גאנץ מיט'ן אויבערשטן.
הארץ זיין ַ
זאל זיין ַ
ּפלאץ ָ
יעדן ַ
געוואלדיגע סרחון.
ַ דא ַא
איבעראל איז ָ
ָ שמוציג? מ'קען נישט שטיין ָ
דא. קארלינער זי"ע ָ
האט וואס הרה"ק רבי שלמה ַ דער בית אהרן ברענגט ָ
געזאגט :זעט אויס ַאז דו ביסט ַאריין אין ַא מיסט
ָ האבן איר די פייגעלעך
ָ געטייטשט דעם מאמר חז"ל 'שלא יהא לבך חלוק על המקום' ַאז דער
און דו שלעּפסט ַארום מיט זיך דעם ריח .אויב דו וועסט זיך גוט ָאּפרייניגן ּפלאץ .אין יעדן מקום און אין יעדן
זאל זיך נישט קריגן מיט זיין ַ מענטש ָ
וועסטו מער נישט שּפירן דעם ריח. זאל מען קענען דינען דעם אויבערשטן .ווייל מצב וואו מען געפינט זיך ָ
דער מענטש מיינט ַאז די מניעות קומט פון זיינע ַארומיגעָ ,אבער דער ּפלאץ וואו ס'איז שווער
וואס ווען זיי טרעפן זיך אין ַא ַ
דא מענטשן ָ ס'זענען ָ
טאקע נישט קיין זאגט אונז :רק המניעה הוא מצד האדם .ס'איז ַ בית אהרן ָ זאגן ַאז דער מקום איז שולדיג און די
צו דינען השי"ת ,הייבן זיי גלייך ָאן ָ
מ'זאל זיין גרייט צו טוישן דעם וועג פוןָ זאך צו מסכים זייןַ ,אז
לייכטע ַ "זאלסט געדענקןזאגט מען איםָ : דערפאר ָ
ַ ַארומיגע סביבה איז שולדיג.
טאמער דו גייסט זיך ַאליין
טראכטן און זיך צו מסדר פון אינעווייניגָ ,אבער ָ ַ קלאּפט נישט קענסטו אויך דינען דעםַאז אפילו דער מצב ַארום און ַארום ַ
דערנאך בלייבן אויפ'ן זעלבן מצב און
ָ טוישן ,וועסטו זען ַאז דו קענסט אויבערשטן!".
גארנישט שטערן! ביסט געווען אויפ'ן זעלבן מקום ווי פריער ,און ס'גייט דיך ָ
ּפראבלעםָ ,אבער יעצט וועסטו
זיכער ַאז די ַארומיגע אומשטענדן זענען די ָ ַא ּפ ַ
לאץ קען נישט זיין קיין שטער פאר עבודת ה'
נאר געווען ביי דיר.זען ַאז די מניעה איז ָ דאס לשון :כי לא המקום גורם ח"ו איזו מניעה זאגט דער בית אהרן ָ ָ
ּפלאץ איז גורם סיי וועלכע מניעה צו קענעןלעבודת יתברך – נישט דער ַ
ווען מ'ווערט נערוועז פון דעם דינען השי"ת! כי כיון שהכל מאתו יתברך ורצון השי"ת הוא שיהיה האדם
שבת'דיגן בית המדרש האטדאך ַאלעס ,און אויב ער ָכעת במקום הזה – דער אויבערשטער ווייסט ָ
דאוונט דער מענטש ערגעץ די תפלות פון שבתָ ,אבער ער קען מאל ַ
ַא ָ דעמאלט :מסתמא גלויָ ּפלאץ,
זאלסט יעצט זיין אויף דעם ַ געוואלט ַאז דו ָ
ָ
מאכט אים ָאנגעצויגענע נערוון. ּפלאץ .זיין שבת'דיגע שול ַדאס ַ נישט ליידן ָ לפניו יתברך שזה המקום לא יגרום שום מניעה ח"ו לעבודתו יתברך – ווייסט
גאנצןדאווענען ...ער רוקט ַא ַ
לאזט נישט ַ דא ָוואס זיצט ָדעם שכן'ס יונגל ָ ּפלאץ איז נישט גורם קיין שום מניעה.
דער אויבערשטער זיכער ַאז דער ַ
לאנג ...ווער ס'קען מיך ווייסט ַאז דא געפערליך ַ מ'דאוונט ָ
ַ צייט דעם טיש...
דאס מקום איז נישט
זאגן ַאז ָ איי פרעגט דער מענטש :קומסטו מיר ָ
לאנגע תפלות .אינמיטן די וואך גיב איך געמאכט אויף ַאזעלכע ַ ַ כ'בין נישט
זאגט דער בית אהרןגורם קיין מניעה?! ס'איז דאך במציאות ָיא ַאזוי?! ָ
אויסהאלטן ...ס'איז זייער הייס
ַ נאך ַאן עצהָ ,אבער שבת איז נישט צום זיך ָ
דאווענען אין ַא
ּפלאץ ,כ'וויל ַ
כ'דארף מער ַא לופטיגע ַ ַ דא.
און צושטוּפט ָ לעמאל
ָ ווארט :רק המניעה הוא מצד האדם -.די מניעה קומט ַא ַא טיפע ָ
גאנצע שבת איין גרויסע קלענערע שול מיט צען מענטשן ...בסך הכל איז זיין ַ מצד דעם מענטש.
מצב פון ַאוועקלויפן פון דעם מצב. זאגסטו מיר ַאז די מניעה קומט נישט פון וואס ָ דער מענטש טענה'טָ :
טאג? די תשובה דאך בחוש ווי מיין שכן שטערט מיר יעדן ָ דעם מקום ,זעסט ָ
קשוט עצמך; ווען מ'טוישט זיך ַאליין ווערט לעמאל
ָ וואס דער שכן שטערט דיך איז אויך 'מצדך' .נישט ַא דאס ָאיזַ ,אז ָ
ַאלעס געלעזט דאס ווייל דו האסט יענעם געטשעּפעט ,נאר ס'קען אויך זיין ַאז מיינט ָ
געמאכט
ַ ס'איז זייער מעגליך ַאז דער מענטש דארף דערהערן ַאז שבת איז וואלסט זיך דארפסט מתקן זיין .ווען דו ָ וואס דו ַ דא עּפעס ַאן ענין ָ ס'איז ָ
ראּפזעצן דאנקן דעם אויבערשטן אויף ַאלע חסדים .דער איד ָ
זאל זיך ַא ָ צו ַ געטראכט וועגן דעם; ווען
ַ וואלסט
ס'דארף צו זיין; ווען דו ָ
ַ אויסגעארבעט ווי
ַ
זאכן
מאכן ַא ליסטע פון ַאלע ַפאר'ן זמן פון שבת און ַמינימום צוויי שעה ַ וואלסטו געזען ַאז דיוואלסט גערעדט ָאפן צום אויבערשטן וועגן דעםָ , דו ָ
זאל ַארבעטן אויף זיך צודאנקן השי"ת פון דער וואך .ער ָ
האט צו ַ
וואס ער ָ
ָ וועקגעגאנגען ,ווייל דו האסט
ַ ּפראבלעמען פון מקום זענען ַא ַאלע ַארומיגע ָ
האט געטון מיט אים די וואך .אפשר ווען וואס השי"ת ָטרעפן גוטע חסדים ָ געמאכט ַא תיקון.
ַ דא
ָ
פטרון הפצה פטרון חודש כסלו
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
נתנדב לעילוי נשמת נתנדב לעילוי נשמתו הטהורה של
072. 257. 7726 א"י הרב הגאון החסיד האי גברא רבא הקדיש כל ימי חייו לתורה ועבודה עבד
הרה"ח ר' שמואל אליעזר בן ר' ברוך יוסף ז''ל את בוראו באש להבה ,זכה להעמיד תלמידים רבים בדרך התורה והיראה
0333. 070. 6585 בריטניה נלב"ע ב' כסליו הרב אליעזר בן הרה"ג ר' אליהו יהושע
ולעילוי נשמת הבחור ברוך יוסף ע״ה געלדצעלער זצ"ל -ר"י אור ישראל
0480. 20. 16. 18 בלגיה בן יבל״ח הרה״ח ר׳ הלל נתבקש לישיבה של מעלה בדמי ימיו ביום ט' כסלו תשס"ה
זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לנדבן ולב"ב זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לנדבן ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com - להתברך בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן. מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
בית ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
המדרש ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25 משה ביהמ"ד בית ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
קהל חרדים בואנוס איירעס לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד אבני צדק קרית יואל :אלעזר ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
מאנסי: ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג: ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
לאקער ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד ביהמ"ד רב טוב ביהמ"ד בית לאקער 219
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה במקומות הבאים:
109 ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד בית דוב מנחם זאב ביהמ"ד סאטמאר The Winery 18 Ave
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
|| 8גליון הבינני
