gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ז‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫שיעורי‪.‬‬ ‫באידיש‬ ‫הרב שמעון‬ ‫שפיצער‬ ‫שליט"א‬ ‫‪+‬א‬ ‫בך‬ ‫א‪+‬בטח‬ ‫ד‬ ‫‪+‬מדות‬ ‫טו‪+‬בו‪+‬ת‬ ‫המאור שבה מחזירו למוטב;‬ ‫ַא לעבן פון בטחון דורך די ליכטיגקייט פון תורה‬ ‫חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ה‪ ,‬יום ראשון פרשת בא‪ ,‬ד' שבט תשפ"א‬ ‫בך א‪+‬בטח‬ ‫חלק א'‬ ‫‪+‬נקוּ‪+‬דה‬ ‫‪+‬ל‪+‬מחש‪+‬בה ח‬ ‫א‬ ‫זאל זיין עכט‬ ‫מאכט מען ַאז אמונה ָ‬ ‫וויאזוי ַ‬ ‫והיו הדברים האלה על לבבך; ַ‬ ‫און לעבעדיג?‬ ‫שטארק און ווי טיף די ידיעה קען זיין‪ .‬דער מושג פון‬‫ַ‬ ‫וויאזוי די‬ ‫טאקע דעם ענין‪ַ ,‬אז דער וועג ַ‬ ‫דערמאנט ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאריינברענגען אמונה אויף למעשה‬ ‫'יא וויסן' און‬ ‫'ידיעה' צעטיילט זיך נישט בלויז צווישן ָ‬ ‫שטארקע השּפעה אויפ'ן מענטש‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן ַא‬ ‫אמונה זאל ָ‬ ‫וואס מענטשן פרעגן‪ :‬מען‬ ‫דא ַא שאלה ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫יא עּפעס‪ ,‬איז‬ ‫'נישט וויסן'‪ ,‬נאר אפילו ווען מ'ווייסט ָ‬ ‫וואס די יסודות פון בטחון זאלן ווערן‬ ‫איז דורכדעם ָ‬ ‫טאקע חובת הלבבות שער הבטחון‪ ,‬מ'הערט‬ ‫לערנט ַ‬ ‫וואס ווייסט עס בלויז אויבערפלעכליך‪,‬‬ ‫דא איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫קלאר און אמת'דיג‬ ‫ָ‬ ‫ס'זאל זיין‬ ‫ָ‬ ‫'יתברר ויתאמת' –‬ ‫סאך דיבורים פון אמונה‪ ,‬מען חזר'ט זיך מעשיות‬ ‫ַא ַ‬ ‫ַא צווייטער ווייסט עס שוין ַאביסל טיפער‪ ,‬און ַא‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫ַאריינגעקריצט ביי אים אין מח און אין ַ‬ ‫מאל ווען ס'קומט למעשה‪,‬‬ ‫סאך ָ‬‫פון בטחון‪ָ ,‬אבער ַא ַ‬ ‫נאך טיפער‪.‬‬ ‫דריטער ווייסט עס ָ‬ ‫דאס הייסט ַאזוי‪ :‬דער מענטש קען לערנען ַאלע‬ ‫ָ‬ ‫פאלט מען דורך‪ .‬איבערהויּפט ווען מ'טרעפט זיך אין‬ ‫ַ‬ ‫זאגן שוין דעם כלל (ראש השנה כה‪ ,‬ב) 'אינו‬ ‫חז"ל ָ‬ ‫וואס‬ ‫יסודות פון בטחון; ַאז דער אויבערשטער ווייסט ָ‬ ‫רעאליסטישער וועלט‪ ,‬וואו מ'איז ַארומגענומען‬ ‫דער ַ‬ ‫האט געהערט‬ ‫דומה שמיעה לראיה'‪ .‬ווען ַא מענטש ָ‬ ‫דאס בעסטע‬ ‫פאר אים; ער טוט ַאלעס נאר ָ‬‫ס'איז גוט ַ‬ ‫מיט נסיונות‪ ,‬צי ַא נסיון פון כעס אין שטוב‪ ,‬צי ַא‬ ‫וואס ער‬ ‫וועגן עּפעס‪ ,‬ווייסט ער עס פון ַא שמיעה ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫שטארקער ווי יעדן כח ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר אים; ער איז‬ ‫ַ‬ ‫נסיון ביי דער ביזנעס‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫רהאן ַא העכערע‬ ‫פא ַ‬‫דאן איז ַ‬‫דארף גלייבן‪ָ .‬אבער ַ‬ ‫ַ‬ ‫לעמאל ַאכטונג‪ ,‬וכו'‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫דא; און ער גיבט ַא‬‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע ַאז ער קען‬ ‫דער מענטש חזר'ט זיך ַ‬ ‫דעמאלט איז‬ ‫ָ‬ ‫דרגא‪ :‬ווען ער זעט עס מיט די אויגן‪.‬‬ ‫מ'קען אפילו הערן מעשיות ַארום דעם‪ָ ,‬אבער עס‬ ‫גארנישט ַאליין טון‪ָ ,‬אבער סוף כל סוף ווען ס'קומט‬ ‫ָ‬ ‫שטארקער‪ .‬ס'איז נישט קיין‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫קלארקייט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיין‬ ‫בלייבט בלויז 'גערעדט'‪ .‬מ'לערנט עס‪ ,‬מ'הערט און‬ ‫פארגעסט מען ּפלוצלינג ַאלעס‪,‬‬ ‫צו טון השתדלות‪ַ ,‬‬ ‫נאר געהערט‪.‬‬ ‫האט עס ָ‬‫וואס ָ‬ ‫פארגלייך צו איינעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאכנישט ַאז די‬ ‫מ'רעדט דערפון‪ָ ,‬אבער ס'מיינט ָ‬ ‫גאנצן ברען‪,‬‬ ‫דארט ַאריינגעשלעּפט מיט'ן ַ‬ ‫מ'ווערט ָ‬ ‫קלאר און אמת'דיג ביי אים‪.‬‬ ‫ידיעה וועט זיין ָ‬ ‫מאכן די השתדלות‬ ‫און מ'שּפירט ַאז אויב מ'וועט ַ‬ ‫צומאל הערט מען וועגן ַא געוויסן מענטש‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫טעלעפאן‪ָ ,‬אבער‬ ‫ָ‬ ‫מ'רעדט אפילו מיט יענעם אויפ'ן‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫דארפן טרעפן ַא וועג‪,‬‬ ‫מיר ַ‬ ‫לזא‪:‬‬ ‫ריכטיג‪ ,‬וועט עס העלפן‪ .‬די שאלה איז ַא ָ‬ ‫ּפלאץ ַאז די ידיעות פון אמונה‬ ‫ַ‬ ‫ָאנקומען צו ַא‬ ‫באווייזן ַאז אפילו ווען מ'איז‬ ‫וויאזוי קען מען עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫שּפעטער ווען מ'טרעפט זיך מיט אים ּפנים אל ּפנים‪,‬‬ ‫וואס דער חובת‬ ‫זאלן ווערן 'יתברר' און 'יתאמת'‪ָ ,‬‬ ‫זאל מען לעבן מיט'ן‬ ‫איינגעטונקען אין דער וועלט‪ָ ,‬‬ ‫דאס איז ער‪ ,‬פשש"‪...‬‬ ‫"אה‪ָ ,‬‬‫ווערט מען נתרגש‪ָ :‬‬ ‫דעמאלט וועט די אמונה ַאריינגיין‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫הלבבות ָ‬ ‫וואס שטייט אין חובת הלבבות?‬ ‫אמת ָ‬ ‫געווארן? דו‬ ‫ָ‬ ‫רוואס ביזטו ַאזוי איבערגענומען‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי טיף‪ַ ,‬אז ס'וועט גענצליך טוישן אונזער בליק‬ ‫ווילאנג מ'זיצט אין בית המדרש ביים ספר‪ ,‬איז‬ ‫ַ‬ ‫האסט דאך שוין געהערט פון אים‪ ,‬און דו האסט שוין‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫געשמאק צו לערנען ענינים פון חיזוק‬ ‫ַ‬ ‫טאקע זייער‬‫ַ‬ ‫טעלעפאן שעות‬ ‫ָ‬ ‫פארברענגט מיט אים אויפ'ן‬ ‫אפילו ַ‬ ‫האט‬‫ארוכות? ָאבער ביז דו האסט אים נישט געזען‪ָ ,‬‬ ‫'נאך‬ ‫באקומען בלויז ָ‬ ‫ס'איז נישט גענוג ַאז מיר ַ‬ ‫רמאכט דעם‬‫מ'פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאכדעם ווען‬‫אין בטחון‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫געפעלט עּפעס ַא חיבור צו יענעם‪ .‬ווען דו האסט‬ ‫'נאך חידושים'‪ ,‬נאר בעיקר‬ ‫רמאציע' און ָ‬ ‫אינפא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ספר און מ'גייט ַארויס פון בית המדרש‪ ,‬טרעפט מען‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארקער‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫אים געזען‪ ,‬איז די ידיעה ַא ַ‬ ‫וואס מיר ווייסן שוין פון‬ ‫דארפן די ַאלע ידיעות – ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיך אין ַאן ַאנדערע וועלט פון טבע און השתדלות‪.‬‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫קלארער און מער אמת'דיג‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫לאנג – ווערן‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט אויך שּפירן די ריכטיגע‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי קען מען‬ ‫ַ‬ ‫האט געהערט‬ ‫דאס זעלבע איז ווען דער מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫לעבן דערמיט‪.‬‬ ‫הרגשים‪ ,‬אפילו בשעת מ'איז עוסק אין השתדלות?‬ ‫וועגן געוויסע ּפלעצער‪ָ ,‬אדער וועגן געוויסע‬ ‫נאכנישט געזען‬ ‫האט עס ָ‬ ‫ווילאנג ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫צדיקים‪ָ ,‬אבער‬ ‫סאך דרגות‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫'ידיעה' ָ‬ ‫די ידיעות פון אמונה דארפן ַאריינגיין‬ ‫מיט די אויגן‪ ,‬איז זיין ידיעה ַא ַ‬ ‫סאך ווייניגער ווי ווען‬ ‫באגריף פון 'ידיעה' – וויסן‬ ‫ווען ס'קומט צו דעם ַ‬ ‫הארץ‬ ‫אין ַ‬ ‫וואלט עס געזען‪.‬‬ ‫ער ָ‬ ‫שטאּפלן ווי‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬‫דא זייער ַא ַ‬ ‫זאך ‪ -‬איז ָ‬ ‫סיי וועלכע ַ‬ ‫דער חובת הלבבות‪ ,‬אין ָאנהויב ּפרק שלישי‪,‬‬ ‫גליון הבינני || ‪1‬‬ ‫שטארקערע דרגא ווי די‬ ‫ַ‬ ‫סאך ַא‬ ‫זעען מיר אויף ַא ַ‬ ‫'עכט'‪ַ ,‬אז מ'קען זיך נישט פארשטעלן ווי טיף‬ ‫סאך‬ ‫האט אויך ַא ַ‬ ‫ידיעה דורך 'זען' ָ‬ ‫ידיעה פון אמונה‪.‬‬ ‫דאס נעמט אונז איבער‪.‬‬‫ָ‬ ‫דרגות‬ ‫וואלט נישט געלערנט 'באר‬ ‫אויב דער מענטש ָ‬ ‫סאך‬ ‫די ידיעה פון אמונה ובטחון איז ַא ַ‬ ‫יא געזען עּפעס‪ ,‬איז‬ ‫מ'האט שוין ָ‬ ‫ָ‬ ‫און אפילו ווען‬ ‫וואלט ער ָאנגעקומען גענצליך ליידיג‬ ‫מים חיים' ָ‬ ‫שוואכער‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט געזען‬ ‫ָ‬ ‫רהאן עטליכע דרגות דערין‪ .‬אויב‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאלשע ידיעות פון דעם עולם השקר‪ .‬ער‬ ‫קעגן די ַ‬ ‫לאנגע צייט צוריק‪ ,‬ווערט‬ ‫איינמאל ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאך בלויז‬ ‫די ַ‬ ‫ָאבער ווען ס'קומט צו אמונה ובטחון‪ ,‬אפילו‬ ‫דא אן‬‫מאל געוואוסט ַאז ס'איז בכלל ָ‬‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואלט‬ ‫ָ‬ ‫האבן מתקן געווען ַאז‬ ‫ּפגעשוואכט‪ .‬חז"ל ָ‬ ‫ַ‬ ‫די ידיעה ָא‬ ‫מ'האט געלערנט און זיך מחזק געווען מיט‬ ‫ָ‬ ‫אויב‬ ‫אינגאנצן נישט געווען‬ ‫ַ‬ ‫ס'וואלט‬ ‫ָ‬ ‫ַאנדערע זייט‪ ,‬און‬ ‫מאכט מען‬ ‫לאנגע צייט‪ַ ,‬‬ ‫נאך ַא ַ‬ ‫ווען מ'טרעפט ַא חבר ָ‬ ‫מ'האט שוין געזען אייגענע‬ ‫ָ‬ ‫אמונה‪ ,‬און אפילו אויב‬ ‫האט געלערנט באר‬ ‫קיין מלחמה‪ .‬יעצט ַאז ער ָ‬ ‫ַא ברכה 'מחיה המתים'‪ ,‬ווייל זיין ידיעה איבער דעם‬ ‫טראכט מען די‬ ‫בא ַ‬ ‫מעשיות פון בטחון‪ָ ,‬אבער אויב ַ‬ ‫מים חיים און ַאנדערע ווערטער פון צדיקים אויף‬ ‫שוואך און ווען מ'זעט‬ ‫ַ‬ ‫חבר איז שוין געווען זייער‬ ‫שטארק די אמת'ע ידיעות פון אמונה איז‬ ‫ַ‬ ‫נומערן‪ ,‬ווי‬ ‫האט ער שוין עּפעס‪ .‬ער ווייסט ָ‬ ‫כאטש ַאז‬ ‫בטחון‪ָ ,‬‬ ‫מאל ווערט עס צוריק אויפגעפרישט‪ .‬אויב‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫אים ָ‬ ‫דא ַא צווייטע זייט‪ .‬און ער קען לכל הּפחות‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫לאנגען וועג‬ ‫נאך ַא ַ‬ ‫האט מען ָ‬ ‫איינגעקריצט ביי אונז‪ָ ,‬‬ ‫טאג‪ ,‬ווערט יענער ַא‬ ‫נאנד יעדן ָ‬ ‫כא ַ‬ ‫נא ַ‬ ‫מ'זעט ַא חבר ָ‬ ‫ָאנהויבן ַא מלחמה‪ָ ,‬אבער ער איז ָ‬ ‫נאך ַאלץ אויף דער‬ ‫פאלשע‬ ‫שטאּפל פון די ַ‬ ‫ַ‬ ‫ָאנצוקומען ביז צום הויכן‬ ‫חלק פונעם לעבן‪.‬‬ ‫שוואכער זייט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס מ'זעט מיט די אויגן‪.‬‬ ‫ידיעות ָ‬ ‫מאל געזען ַא חידוש‬ ‫האט ַא ָ‬‫אויך ווען ַא מענטש ָ‬ ‫ווען ַא מענטש זיצט און לערנט חובת הלבבות‪,‬‬ ‫וויפיל ַא מענטש לערנט מער אמונה ובטחון‪,‬‬ ‫דערמאנען‬ ‫ַ‬ ‫אין הלכה‪ ,‬און שּפעטער קען ער זיך נישט‬ ‫און ער זעט נישט יעצט דעם עולם הטבע מיט ַאלע‬ ‫הייבן אן ַארויפגיין די נומערן פון זיין אמת'ע ידיעה‪.‬‬ ‫שוואכן‬ ‫ַ‬ ‫לעמאל פון ַא‬ ‫ָ‬ ‫דאס נישט ַא‬ ‫דערפון‪ ,‬קומט ָ‬ ‫פאלשע‬‫ָאבער אויב מ'וויל באמת געוואונען די ַ‬ ‫נסיונות פון אמונה‪ ,‬ווערט ער זייער איבערגענומען‬ ‫האט‬ ‫וויבאלד ער ָ‬‫ַ‬ ‫זכרון‪ ,‬נאר ס'קען אויך קומען‬ ‫דארף מען‬ ‫מ'באקומט פון דער וועלט‪ַ ,‬‬‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫ידיעות ָ‬ ‫באקומט ַא ידיעה פון בטחון‪ .‬ער לערנט ַא‬ ‫ווען ער ַ‬ ‫שטארקע ידיעה אין יענע‬ ‫ַ‬ ‫געהאט קיין‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫קלאר‪,‬‬ ‫שטארק און ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיין‬ ‫ַארבעטן ַאז דער בטחון ָ‬ ‫באשערט ַאז‬ ‫שטיקל 'באר מים חיים' ַאז אויב ס'איז ַ‬ ‫זאך‪ .‬קומט אויס‪ַ ,‬אז יעדע ידיעה‪ ,‬אפילו ַא ידיעה‬ ‫ַ‬ ‫באקומען‬‫וואס מיר ַ‬‫נישט ווייניגער ווי די ידיעות ָ‬ ‫גארנישט טון‪,‬‬ ‫דארף מען ָ‬ ‫באקומען געלט‪ַ ,‬‬ ‫מ'זאל ַ‬‫ָ‬ ‫פארשידענע דרגות‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס מ'זעט מיט די אויגן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען‬‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫דורך זען דעם עולם הטבע‪ .‬און‬ ‫דאס געלט וועט שוין ממילא ָאנקומען‪ ,‬און ער‬ ‫ָ‬ ‫דאס גייט ַאריין אינעם מח‪.‬‬ ‫שטארק ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווי‬ ‫האבן ַא סּפעציעלע עצה‪ ,‬צו הייבן די נומערן‬ ‫טאקע ָ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלדיגע התּפעלות‪ .‬ווייל די‬ ‫ַ‬ ‫כאּפט דערפון ַא‬ ‫ַ‬ ‫שטארקער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬‫ַא ַ‬ ‫שטאּפל פון‬ ‫ַ‬ ‫ידיעה פון בטחון שטייט יעצט אויף ַא‬ ‫די ידיעה פונעם 'עולם הטבע' איז‬ ‫צוואנציג ‪-‬דרייסיג‪ ,‬און דער עולם הטבע איז ביי ַא‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫אויסטערליש‬ ‫נטיבאדיס פון בטחון‬ ‫ַ‬ ‫אויפבויען די ַא‬ ‫זערא‪ ,‬ממילא שּפירט מען ַא גרויסע‬ ‫ָ‬ ‫שטאּפל פון‬‫ַ‬ ‫לענייננו‪ :‬ווען ַא מענטש דרייט זיך אויף דער‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫ווען ַא מענטש איז חלילה ָאנגעשטעקט‬ ‫ליכטיגקייט דערפון‪.‬‬ ‫פאלשע ידיעות פון‬ ‫סאך ַ‬ ‫גאר ַא ַ‬ ‫באקומט ער ָ‬ ‫וועלט‪ַ ,‬‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫לעמאל ווי‬ ‫ָ‬ ‫מיט ַא וויירוס‪ ,‬ווענדט זיך עס ַא‬ ‫רמאכט ער דעם ספר און‬ ‫פא ַ‬ ‫ָאבער שּפעטער ַ‬ ‫פארנומען מיט געלט‬ ‫דעם עולם הטבע‪ .‬מ'איז כסדר ַ‬ ‫נטיבאדיס אין זיין קערּפער‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫ַ‬ ‫עס זענען די ַא‬ ‫דארף זיך‬ ‫ער טרעפט זיך אינעם עולם הטבע‪ ,‬ער ַ‬ ‫זאכן‪ ,‬און מיט ַאלע‬ ‫זאכן‪ ,‬מיט בין אדם לחבירו ַ‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט קענען זיי‬ ‫ָ‬ ‫נטיבאדיס‬ ‫ַ‬ ‫סאך ַא‬‫מ'האט גענוג ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאכן וכדו'‪,‬‬‫ּפרובירן ַאן עצה צו געבן מיט געלט ַ‬ ‫שטארק אונזער הארץ‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס ערוועקן‬ ‫ַאנדערע טרדות ָ‬ ‫באזיגן דעם וויירוס‪ .‬די מעדיצינישע‬ ‫ּפשלאגן און ַ‬ ‫ָ‬ ‫ָא‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫ס'מאכט ַאז די ידיעות זאלן טיף ַאריינגיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫לאמיר‬‫ַאצינד זענען די נומערן נישט גלייך! אפילו ָ‬ ‫פארשידענע‬ ‫טאקע צו ערצייגן ַ‬ ‫וועלט ַארבעט ַ‬ ‫וואס פון אינדרויסן קוקט‬ ‫נאנד ַא וועלט ָ‬ ‫כא ַ‬ ‫נא ַ‬‫מ'זעט ָ‬ ‫נאך גוט די ידיעה פון אמונה‬ ‫זאגן ַאז ער געדענקט ָ‬ ‫ָ‬ ‫נטיבאדיס‬‫ַ‬ ‫זאלן אויפבויען הויכע ַא‬ ‫וואס ָ‬ ‫מיטלען ָ‬ ‫עס אויס ווי ַאלעס פירט זיך לויט די טבע‪ .‬און ס'קוקט‬ ‫האט געלערנט‪ ,‬און ס'איז געבליבן ביי ַא‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלן נישט קענען‬ ‫אינעם גוף‪ַ ,‬אז די וויירוסעס ָ‬ ‫האט‬ ‫ּפאסירט ווייל יענער ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫'דאס ָ‬ ‫אונז אויס ַאז ָ‬ ‫האט ער פאר‬ ‫נומער פון דרייסיג‪ָ ,‬אבער קעגן דעם ָ‬ ‫ַאריינקומען‪.‬‬ ‫געמאכט דעם‬ ‫ַ‬ ‫קאליע‬ ‫האט מיר ַ‬ ‫ַאזוי געטון'‪' ,‬יענער ָ‬ ‫שטארקערע ידיעות פונעם עולם‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫זיינע אויגן ַא ַ‬ ‫דאס זעלבע איז לגבי אמונה ובטחון‪ :‬סתם‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר צוגענומען געלט'‪' ,‬צוליב‬ ‫שידוך'‪' ,‬יענער ָ‬ ‫שטארקער און‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫וואס זענען טויזנט ָ‬ ‫הטבע ָ‬ ‫הערן חיזוק און שיינע מעשיות אויף בטחון‪ ,‬איז‬ ‫ווארטן'‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫דארף איך יעצט ַ‬ ‫יענעם ַ‬ ‫מער לעבעדיג‪.‬‬ ‫זאל מען‬ ‫נאכנישט גענוג ַאז ווען ס'קומט למעשה ָ‬ ‫ָ‬ ‫געמאסטן פון איינס ביז‬ ‫ָ‬ ‫מ'וואלט‬ ‫ָ‬ ‫אויב‬ ‫שטארק ַאז‬ ‫ַ‬ ‫קראנק ווערן‪ .‬ס'איז אפשר גענוג‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫הייבן די נומערן פון די אמת'ע ידיעה‬ ‫שטארק די ַאלע ידיעות גייען ַאריין‬ ‫ַ‬ ‫טויזנט‪ ,‬ווי‬ ‫מ'דארף ַארויפברענגען‬‫ַ‬ ‫ס'זאל ווערן ַא מלחמה‪ָ ,‬אבער‬‫ָ‬ ‫דאך בכלל נישט קיין קשיא‬ ‫אויב ַאזוי‪ ,‬איז ָ‬ ‫נאנטער צו‬ ‫וואלט עס געווען ָ‬ ‫אין אונזער הארץ‪ָ ,‬‬ ‫זאל קענען‬ ‫נטיבאדיס ַאז די ידיעה פון אמונה ָ‬ ‫ַ‬ ‫די ַא‬ ‫רוואס ס'איז ַאזוי שווער צו לעבן מיט'ן געפיל פון‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫טויזנט‪ ,‬אויב נישט טויזנט און איינס‪ ...‬די וועלט‬ ‫באזיגן די ידיעה פון דער וועלט‪.‬‬ ‫גענצליך ַ‬ ‫בטחון ווען ס'קומט למעשה‪ ,‬ווייל די ידיעה פון טבע‬ ‫פון טבע קוקט אויס ַאזוי לעבעדיג און ַאזוי‬ ‫ב‬ ‫אדם להבל דמה; דער גרויסער שקר פון דער וועלט‬ ‫געזאגט ליגן‪ .‬ווייל ס'איז ָ‬ ‫דאך‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬ ‫ווייל יענער ָ‬ ‫רומגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫וואלט נישט סתם ַאזוי ַא‬ ‫דאס געלט‪ ,‬ער ָ‬‫ָ‬ ‫ראּפשלינגען‬ ‫וואס מ'קען ַא ָ‬ ‫ַא ליגנט ָ‬ ‫האט‬‫נאר ער ָ‬ ‫טאקע ַא בעל חוב‪ָ ,‬‬ ‫אמת ַאז יענער איז ַ‬ ‫זאלץ‬ ‫האט צוגעלייגט ַאביסל ַ‬ ‫נאר ער ָ‬‫קלייבן געלט‪ָ ,‬‬ ‫מ'האט אים‬ ‫ָ‬ ‫ווען ַא מענטש ווערט געוואויר ַאז‬ ‫ס'זאל זיך הערן בעסער‪.‬‬ ‫געזאגט ַא שקר ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫בסך הכל‬ ‫באקומען ַא שענערע נדבה‪".‬‬ ‫און פעפער ווילנדיג ַ‬ ‫ריינגענארט מיט ַא ליגנט‪ ,‬שּפירט ער זיך זייער‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫פארציילן ַאז‬ ‫אן ענליכע דוגמא‪ :‬איינער קומט ַ‬ ‫אויסגעפאּפט‪ָ .‬אבער ס'איז ָ‬ ‫דא‬ ‫ָ‬ ‫אומאנגענעם און‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫ווייטאג אויב‬ ‫ָ‬ ‫דער טיפער‬ ‫דאלער חובות‪ָ ,‬אבער‬ ‫האט הונדערט טויזנט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫סארט דרגות דערביי‪.‬‬ ‫פארשידענע ָ‬‫ַ‬ ‫געלעבט מיט שקר‬ ‫האט נאר ַאכציג‬ ‫שּפעטער ווערט מען געוואויר ַאז ער ָ‬ ‫נאך געלט און‬ ‫לדוגמא‪ :‬אויב איינער קומט ָ‬ ‫ַאנדערש איז ָאבער ווען ַא מענטש ווערט‬ ‫איבערמאכן‬ ‫ַ‬ ‫דאלער חובות‪ָ .‬אבער ער וויל‬ ‫טויזנט ָ‬ ‫סאך הוצאות‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫גאנצע מעשה ַאז ער ָ‬‫פארציילט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫יארן געלעבט מיט ַא‬‫האט ַאלע זיינע ָ‬ ‫געוואויר ַאז ער ָ‬ ‫צעבראכן און‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז שוין‬ ‫קאך ָ‬ ‫זיין ָ‬ ‫קאסט אים ַא הון‬‫וואס ָ‬ ‫דאקטוירים צוליב ַא מחלה ָ‬ ‫פאר ָ‬ ‫רלאזט‬‫פא ָ‬ ‫גאנצן מהות זיך ַ‬‫מ'האט מיט'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫שקר‪ .‬אויב‬ ‫האט ער ַאביסל געטוישט דעם‬ ‫צעפאלן‪ ,‬דעריבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫תועפות יעדן חודש‪ ,‬און מ'גיט יענעם ַא גרויסן סכום‪,‬‬ ‫קלאר‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ ,‬און יעצט שטעלט זיך‬ ‫אויף ַא געוויסע ַ‬ ‫אמת'ן נומער‪.‬‬ ‫ָאבער שּפעטער שטעלט זיך ַארויס ַאז ס'איז ּפשוט‬ ‫ַארויס ַאז ס'איז ממש איין גרויסער שקר‪ .‬ער ווערט‬ ‫אויסגענארט ַאז מ'איז‬ ‫ַ‬ ‫אפשר וועט מען זיך שּפירן‬ ‫טאקע נישט ַאנגענעם‪ָ ,‬אבער‬ ‫שקר‪ .‬שּפירט מען זיך ַ‬ ‫שטארק צערידערט דערפון‪ .‬ער קען נישט‬ ‫ַ‬ ‫זייער‬ ‫ריינגעפאלן אין ַא שקר‪ָ ,‬אבער קיינער גייט זיך‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫וואס זיך צו טרייסטן‪" :‬הער זיך איין‪,‬‬‫דא מיט ָ‬‫ס'איז ָ‬ ‫יאר שּפעטער!‬ ‫קומען צו זיך אפילו עטליכע ָ‬ ‫וואך צייט‪,‬‬‫נישט ַארומדרייען אויס‪-‬מענטש פאר ַא ָ‬ ‫האבן‬‫דארף וויכטיג ָ‬ ‫למעשה איז יענער רחמנות‪ ,‬ער ַ‬ ‫‪ || 2‬גליון הבינני‬ ‫וואס מ'שיקט פאר‬ ‫מ'טוט זיך אן‪ ,‬ביי די מתנות ָ‬ ‫קאּפ ביז פיס"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן ַאז עמיצער‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫צום ביישּפיל‪ ,‬אויב‬ ‫וואס‬ ‫אומצאליגע ּפרטים ָ‬‫ָ‬ ‫נאך‬ ‫מחותנים‪ ,‬און ביי ָ‬ ‫דער שרעקליכער שקר פונעם עולם הזה‬ ‫מ'האט געגלייבט אין אים מיט'ן‬ ‫ָ‬ ‫איז ַא גרויסער צדיק‪,‬‬ ‫מענטשן טון‪ַ ,‬אלעס ווייל דער מח איז ַאריינגעדרייט‬ ‫מ'האט זיך מוסר נפש געווען פאר‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‪,‬‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויב ַאזוי קומט אויס‪ַ ,‬אז דער שקר פון דעם‬ ‫מיט'ן שקר פון 'מה יאמרו הבריות'‪ .‬אויב דער מענטש‬ ‫אים‪ ,‬און שּפעטער ווערט מען געוואויר ַאז ס'איז‬ ‫סאמע‪ -‬גרעסטער שקר‬ ‫עולם הטבע‪ ,‬איז בעצם דער ַ‬ ‫וואלט ער‬ ‫וואלט געוואוינט ַאליין אין ַא מדבר‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫גארנישט‪ ,‬יענער איז ַא נידריגער יונג‬ ‫גארנישט מיט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא אויף דער בריאה‪ .‬ווייל דער שקר נעמט‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫סארט לעבן‪ָ ,‬אבער היות‬ ‫גאר אן ַאנדערע ָ‬‫געלעבט ָ‬ ‫און ס'איז ַאלעס אן ָאנגעשטעלטע מעשה‪ .‬יענער‬ ‫ַארום דעם מענטש פון ַאלע זייטן דורכאויס דעם‬ ‫געּפראוועט קיין מופתים‪ ,‬ער‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫גאנצן‬ ‫דארף ער זיך ַא ַ‬ ‫ער דרייט זיך צווישן מענטשן‪ַ ,‬‬ ‫גאנצן לעבן‪ ,‬און לעתיד לבא‪ ,‬ווען ס'וועט זיין 'היינו‬‫ַ‬ ‫געהאלטן ביי קיין עבודת ה'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫צייט צושטעלן צו די סביבה‪ ,‬ער לעבט ממש כדי צו‬ ‫כחולמים'‪ ,‬וועט מען זיך נישט וויסן וואו ַאהינצוטון‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז ַאלעס געווען ַא שּפיל און דו ביזט‬ ‫געפעלן פאר די ַארומיגע‪.‬‬ ‫פון גרויס בושה‪.‬‬ ‫ריינגעכאּפט אין זיין נעץ‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫טאג וועט דער מענטש געוואויר ווערן ַאז‬ ‫איין ָ‬ ‫דערמאנען‪ָ ,‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז אפשר נישט בא'טעמ'ט צו‬ ‫רוואס? ווייל‬ ‫פא ָ‬ ‫דאס איז זייער ַא טיפע צער‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז ַאלעס געווען איין גרויסער שקר וכזב‪ ,‬וועמען‬ ‫וואס ער גיבט צדקה‪ ,‬ער‬ ‫מאל זיין ַא מענטש ָ‬ ‫ס'קען ַא ָ‬ ‫פאלשע ידיעה איז נישט סתם ַא חיצוניות'דיגע‬ ‫די ַ‬ ‫וויאזוי יענער קוקט אויף דיר? ס'איז‬ ‫גייט עס אן ַ‬ ‫דאוונט‪ ,‬ער איז קובע עתים לתורה‪ ,‬ער פירט זיך‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט מיט מיר‪ ,‬נאר ס'איז ַא ידיעה‬ ‫וואס ָ‬ ‫זאך ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך סתם ַא שקר צו זיין ַא מוצלח אין די אויגן פון‬ ‫אויסגעהאלטן ‪ -‬מער ווייניגער‪ָ ,‬אבער סוף כל סוף‬ ‫ַ‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫האב געלעבט דערמיט! ווען‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‬ ‫גאנצע שטרעבונג און זיין שאיפה‪ַ ,‬אז ַ‬ ‫איז זיין ַ‬ ‫כאּפן ַא מורא'דיגן‬ ‫דעמאלט וועט ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫מענטשן! ָאבער‬ ‫סאך געלט אויף‬ ‫געצאלט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫ּפראבלעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫פאר'ן עולם השקר‪ .‬זיין עיקר ציל איז צו‬‫זאלן שטימען ַ‬ ‫ָ‬ ‫שאק‪ .‬ער וועט נישט קענען צוזיך קומען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫רלאזט אויף יענעם מיט'ן‬ ‫פא ָ‬ ‫האב זיך ַ‬ ‫ַא ּפדיון! איך ָ‬ ‫סטאטוס אין ביהמ"ד‪ .‬אפילו ווען‬ ‫האבן ַא בכבוד'דיגע ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואסער‬ ‫געגאנגען אין פייער און ַ‬ ‫ַ‬ ‫הארץ‪ ,‬כ'בין‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫תענוג און כבוד – פון ַא גוטע ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫ער רעדט נישט דערוועגן‪ָ ,‬אבער זיין מח איז‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬און יעצט ווער איך געוואויר ַאז‬ ‫דאוונט מיט די מחשבות‪ ,‬און‬ ‫פארנומען דערמיט‪ .‬ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דערמאנען ַא חיזוק ָ‬ ‫ַ‬ ‫בדרך אגב‪ ,‬איז כדאי צו‬ ‫אינגאנצן אויף דעם‬ ‫ַ‬ ‫שאקלט‬ ‫דאס ָ‬ ‫אויסגעפאּפט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫מיר‬ ‫זאל‬ ‫וואס ער טוט איז פאר דעם תכלית‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫געזאגט איבער דעם ענין‪ַ ,‬אז דער‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫דער חזון איש ָ‬ ‫בארואיגן דערפון‪ ,‬ווייל‬ ‫מענטש‪ ,‬ער קען זיך נישט ַ‬ ‫דורכפאל‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫זיין ַא מוצלח און נישט קיין‬ ‫רלאנגט נישט פונעם מענטש ַאז ער‬ ‫פא ַ‬ ‫אויבערשטער ַ‬ ‫געטראכט און‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ס'שטעלט זיך ַארויס ַאז ער ָ‬ ‫שטארקער‬ ‫ַ‬ ‫ער ווייסט ַאז אויב ער וויל זיין ַא‬ ‫צוואנציג שעה מיט ַא שקר‪ ,‬ער איז‬ ‫געלעבט פיר און ָ‬ ‫האבן קיין עונג און קיין כבוד! ווייל די צוויי‬ ‫זאל נישט ָ‬‫ָ‬ ‫דערפאר‬ ‫ַ‬ ‫קלאּפן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דארף אויך די רוחניות‬ ‫מוצלח‪ַ ,‬‬ ‫גאנצע וועלט‬ ‫ּפגענארט יומם ולילה! זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫געווארן ָא‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן נפש און מ'קען נישט‬ ‫זאכן זענען בעצם מזון ַ‬ ‫ַ‬ ‫אינוועסטירט ער ַא הון תועפות אין זיינע קינדער‪...‬‬ ‫איז געווען איין גרויסער שקר‪.‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫זאגט נאר ַ‬ ‫לעבן ָאן דעם‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט שוין משקיע געווען ַאזויפיל תפלות און‬ ‫ער ָ‬ ‫ּפלאץ!‬ ‫זאכן פון דעם ריכטיגן ַ‬ ‫מענטש‪ :‬נעם די צוויי ַ‬ ‫וואס‬ ‫נאנטער חבר ָ‬ ‫האט ַא ָ‬ ‫נאך ַא ביישּפיל‪ :‬איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫באקומען וואוילע‬ ‫זאל ַ‬ ‫ַאזויפיל טרערן ַאז ער ָ‬ ‫נאך צען‬ ‫ער דערציילט אים ַאלע זיינע סודות‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫ַאז מ'וועט זיך מתבונן זיין‪ ,‬וועט מען זען ַאז דער‬ ‫טאקע זוכה צו וואוילע‬ ‫איידעמער‪ .‬און ער איז ַ‬ ‫האט יענער‬ ‫מאל ָ‬ ‫יאר ווערט ער געוואויר ַאז יעדעס ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‪ :‬עונג‬ ‫לעמאל איינס פון די צוויי ַ‬ ‫ָ‬ ‫מענטש זוכט ַא‬ ‫קינדער און איידעמער‪ ,‬בלי עין הרע‪ַ ,‬אזוי איידל און‬ ‫פארציילט פאר זיינע שונאים‪...‬‬ ‫דאס תיכף ווייטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫גאנצער תאוות ממון ‪ָ -‬‬ ‫מיט כבוד‪ .‬אויך דער ַ‬ ‫גאנצע מעשה‬ ‫פיין‪ .‬ממש 'שמן זית זך'‪ָ ...‬אבער די ַ‬ ‫בארואיגן‪ .‬נישט‬ ‫דער מענטש קען זיך ממש נישט ַ‬ ‫גאנץ לעבן ‪ -‬איז ווייל‬ ‫פארנומען דערמיט ַא ַ‬ ‫מ'איז ַ‬ ‫דאס דרויסנדיגע בילד דארף שטימען;‬ ‫נאר ווייל ָ‬‫איז ָ‬ ‫געהאט דערפון‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫שאדן ָ‬ ‫נאר ַאלס די ָ‬ ‫דערפאר לויפט‬ ‫ַ‬ ‫געלט ברענגט עונג מיט כבוד‪ ,‬און‬ ‫האבן כדי צו זיין ַא ריכטיגער מוצלח אין‬ ‫ער מוז עס ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫רלאזט ַאזוי‬ ‫פא ָ‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫נאר בעיקר ווייל ער ָ‬ ‫נאך‪ָ .‬אבער אויב דער מענטש וועט‬ ‫דאס ַאזוי ָ‬ ‫מען ָ‬ ‫געזעלשאפט‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫האט געטון איז געווען‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫אויף ַא שקר‪ַ .‬אלעס ָ‬ ‫דערהערן ַאז מ'קען שּפירן ַאן אמת'ע עונג און כבוד‬ ‫פאר'ן‬ ‫מ'האט געלעבט ַ‬ ‫ָ‬ ‫די ַאנטוישונג ַאז‬ ‫מיט דער הנחה ַאז זיין חבר מיינט זיין טובה‪ ,‬און‬ ‫פון תורה‪ ,‬פון תפלה‪ ,‬און פון מצוות‪ ,‬וועט ער ָאנהויבן‬ ‫שקר‬ ‫האב געלעבט אין‬ ‫יעצט ווערט ער געוואויר ַאז "איך ָ‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫עס צו נעמען פון ָ‬ ‫וואס‬ ‫סארט לבושים ָ‬ ‫דאס זעט מען אויך ביי די ָ‬ ‫שקר‪ ,‬איך בין געווען איינגעטינקען אין שקר פון‬ ‫ג‬ ‫בראתי לו תורה תבלין; די איינציגסטע עצה פאר ַא לעבן מיט אמונה‬ ‫גייט ַאריין די אמת'ע ידיעות אין זיין מח און אין זיין‬ ‫וואס ווערן געדרוקט פון השגחה‬‫די ַאלע מעשיות ָ‬ ‫ַא מלחמה פון 'רבים ביד מעטים'‬ ‫סאך מער ווי סיי‬‫שטאּפל פון טויזנט! ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫הארץ אויף ַא‬ ‫ַ‬ ‫שטארק מחזק‪ָ ,‬אבער מ'קען‬ ‫ַ‬ ‫ּפרטית‪ ,‬זענען זייער‬ ‫למעשה זענען מיר איינגעטונקן אין ַא וועלט פון‬ ‫וועלכע שיין ווארט ָאדער מעשה אויף אמונה‪.‬‬ ‫עס נישט ָאנרופן 'זה לעומת זה'‪ ,‬ווייל ס'וועט‬ ‫פאר די אויגן יומם ולילה‪ .‬מ'לעבט‬‫וואס מ'זעט ַ‬‫שקר ָ‬ ‫די ַאלע הייליגע ווערטער פון צדיקים בעניני‬ ‫קיינמאל נישט ָאנקומען צו דער זעלבער דרגא‬ ‫ָ‬ ‫ּפראקטיצירן דעם‬‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫צווישן טויזנטער מענטשן ָ‬ ‫בטחון זענען אודאי אויך תורה‪ָ ,‬אבער ווען מ'הערט‬ ‫קלארקייט פונעם עולם השקר‪ ,‬און מ'קען‬ ‫ָ‬ ‫פון‬ ‫עולם הטבע‪ ,‬און דער חושך נעמט אונז ַארום פיר‬ ‫עס‪ ,‬פעלט פונעם חלק ה'יגיעה'‪ ,‬ווייל עס קומט מער‬ ‫נישט געוואונען די מלחמה אויב די ידיעה איז‬ ‫טאג; אויך שבת‪ ,‬אויך יום טוב‪,‬‬‫צוואנציג שעה ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫אויף ַא צורה פון חיזוק‪ָ .‬אבער ווען ַא איד זיצט און‬ ‫נישט אויפ'ן זעלבן דרגא‪.‬‬ ‫און יו"כ ביי נעילה‪.‬‬ ‫לערנט תורה‪ ,‬אפילו אויב ער לערנט 'שור שנגח את‬ ‫מאכטפולער כח פון לימוד התורה‬ ‫דער ַ‬ ‫קומט אויס ַאז די אמת'ע ידיעות פון אמונה און‬ ‫זאגט עס‬ ‫ּפלאגט זיך אויף תורה‪ ,‬און ער ָ‬‫הפרה'‪ ,‬ער ָ‬ ‫באקומט בשעת'ן לערנען אמונה‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫בטחון ָ‬ ‫וואס דער אויבערשטער‬ ‫דא ַא כח ָ‬ ‫יא ָ‬‫ס'איז ָאבער ָ‬ ‫דעמאלט גייען ַאריין די ידיעות‬ ‫ָ‬ ‫ַארויס מיט'ן מויל‪,‬‬ ‫פאלשע ידיעות‬ ‫שוואך קעגן די ַ‬ ‫ַ‬ ‫ובטחון‪ ,‬איז זייער‬ ‫האבן ַא מעגליכקייט‬ ‫זאלן ָ‬ ‫האט אונז געגעבן‪ַ ,‬אז מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‪ַ ,‬אז ס'קען איבערדרייען זיין‬ ‫ַ‬ ‫אין זיין מח ַאזוי‬ ‫לעמאל‪ .‬ס'איז ַא שווערע‬ ‫ָ‬ ‫וואס מ'זעט מיט די אויגן ַא‬ ‫ָ‬ ‫– זה לעומת זה‪ -‬צו איבערקומען דעם עולם השקר‪:‬‬ ‫שטאּפלן‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫רמאלע‬ ‫נא ַ‬ ‫סאך העכער ווי די ָ‬ ‫נשמה ַא ַ‬ ‫מלחמה פון 'רבים ביד מעטים וגיבורים ביד חלשים'‪.‬‬ ‫דאס איז דער כח פון לימוד התורה!‬‫ָ‬ ‫באקומט די אמת'ע ידיעה פון אמונה צו קענען‬ ‫ער ַ‬ ‫מאכן‬ ‫טאקע דעם כח צו ַ‬ ‫האבן ַ‬ ‫די ידיעות פון אמונה ָ‬ ‫לעבן דערמיט‪.‬‬ ‫ווען ַא איד זיצט און לערנט תורה מיט ַא‬ ‫יגיעה‪ ,‬נישט בלויז ער הערט ַא ידיעה פון תורה‬ ‫מאכן ַאביסל‬ ‫שּפאלט אין דעם עולם החושך‪ ,‬ס'קען ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫דער גרעסטער יצר הרע‬ ‫קאכט זיך אינעם לערנען‪,‬‬ ‫נאר ער ָ‬‫אויבערפלעכליך‪ָ ,‬‬ ‫ליצנותא דעבודה זרה‪ָ ,‬אבער צו מנצח זיין דעם שקר‬ ‫דער שורש און דער שּפיץ פון ַאלע יצר הרע'ס‪,‬‬ ‫ער איז זיך מפלּפל אין לערנען מיט'ן יראת שמים‬ ‫שטארקן כח‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען ַא סּפעציעלן‬ ‫ָ‬ ‫ּפשוואכן אונזער‬ ‫ַ‬ ‫וואס ַארבעט צו ָא‬ ‫איז דער יצר הרע ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי ַא איד דארף צוגיין צום לערנען‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט פון בטחון‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫די ַאלע ידיעות ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪3‬‬ ‫האבן דעם כח פון תורה כדי צו געבן דעם‬ ‫דארף מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווייזט אונז קעגן די אמונה‪ .‬און דער אויבערשטער‬ ‫גאנצע תורה ומצוות‬‫אמונה! ווייל דער תכלית פון די ַ‬ ‫ריכטיגן איינשּפריץ ַאז די ַאלע ידיעות פון אמונה ‪-‬‬ ‫זאגט‪ :‬בראתי לו תורה תבלין – די תורה איז די‬ ‫ָ‬ ‫איז אמונה‪ַ .‬אלע נסיונות פון בין אדם למקום און‬ ‫טאקע ָאנהויבן‬ ‫וואס ליגן שוין ביים מענטש ‪ -‬זאלן ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטארקסטע געווער קעגן ָאט דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫בין אדם לחבירו‪ ,‬הייבן זיך ָאן ווייל די אמונה איז‬ ‫פועל'ן ביי אים‪ ,‬אויף למעשה!‬ ‫ווען דו זעצט זיך ַאוועק און דו לערנסט פלייסיג‬ ‫דאס ברענגט ַאז דער‬ ‫וואס ָ‬‫שוואך ביים מענטש‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט דעם כח צו נעמען ַאלע ידיעות‬ ‫די תורה ָ‬ ‫ַא שעה‪-‬צוויי‪ ,‬וועט דיין בליק אויף דער וועלט‬ ‫וואס‬ ‫עולם הזה זאל אויסקוקן ווי ַאן אמת'ע מציאות ָ‬ ‫דאס‬ ‫מ'האט שוין געלערנט‪ ,‬און ָ‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫פון אמונה ָ‬ ‫דאס וויסן‪ַ ,‬אז‬ ‫זיך טוישן! אויך בעלי בתים ַ‬ ‫דארפן ָ‬ ‫שטארק‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ציעט‬ ‫שטאּפל פון‬ ‫ַ‬ ‫באלייכטן און ַארויפברענגען ביז צום‬ ‫ַ‬ ‫אויב מ'לערנט נישט מיט אן ערנסטקייט ברציפות‪,‬‬ ‫ַאזוי שטייט אין ספה"ק תולדות יעקב יוסף (ּפרשת‬ ‫זאל זיך‬‫נומער טויזנט‪ַ ,‬אז די ידיעה פון אמונה ָ‬ ‫האבן אמונה און בטחון‪,‬‬ ‫דעמאלט איז זייער שווער צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫קרח) ַאז ָאן קיין אמונה איז אוממעגליך ַאז ַא איד זאל‬ ‫שטארקע ידיעה פון‬ ‫ַ‬ ‫פארמעסטן קעגן די‬ ‫קענען ַ‬ ‫נאך ַא תבלין קעגן דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫נישטא ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווייל ס'איז‬ ‫ָאנקומען צו אחדות און אהבת ישראל‪ .‬ווייל אויב‬ ‫דעם עולם השקר‪.‬‬ ‫זאגן אויך חז"ל‪' :‬המאור שבה יחזירנו למוטב'‪,‬‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫וויאזוי איז שייך ַאז מ'זאל‬ ‫מ'האט נישט קיין אמונה ַ‬ ‫ָ‬ ‫די סיבה דערצו איז‪ ,‬ווייל די תורה איז 'מזון' פאר‬ ‫זאגט (ּפרשת ויקרא) ַאז ווען ַא איד‬ ‫און דער זוהר הק' ָ‬ ‫האט אים בא'עולה'ט?‬ ‫וואס ָ‬ ‫האבן ַא צווייטן איד ָ‬ ‫ליב ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫נאכט צו לערנען‪,‬‬ ‫שטייט אויף אינמיטן די ַ‬ ‫דארט דעם מאמר חז"ל (מכות‬ ‫דערמאנט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער תולדות‬ ‫דער נשמה‪ ,‬און ווען מ'לערנט הייבט מען אן שּפירן‬ ‫ווילאנג מ'גיבט נישט קיין מזון‬ ‫ַ‬ ‫ַאז די נשמה לעבט‪.‬‬ ‫מאכט אים‬‫איז 'אורייתא מודעת לי' חוביה'‪ .‬די תורה ַ‬ ‫כג‪ ,‬ב) בא חבקוק והעמידן על אחת וצדיק באמונתו‬ ‫דארט‪ָ ,‬אבער מען‬‫טאקע ָ‬‫פאר די נשמה‪ ,‬איז די נשמה ַ‬ ‫וואס‬ ‫פארציילט אים ַאלע שוועריגקייטן ָ‬ ‫ליכטיג און ַ‬ ‫גאנצע תורה איז געבויעט אויף דעם‬ ‫יחיה ‪ -‬די ַ‬ ‫שּפירט נישט ַאז עס לעבט‪.‬‬ ‫האט דעם גרויסן‬ ‫פאררעכטן‪ .‬די תורה ָ‬ ‫דארף ַ‬ ‫ער ַ‬ ‫עמוד פון אמונה‪ ,‬און דער גרעסטער יצר הרע איז‬ ‫קלארקייט אין‬‫ָ‬ ‫זא געוואלדיגע‬ ‫כח ַאריינצוגעבן ַא ַ‬ ‫ּפצושוואכן די אמונה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ָא‬ ‫ַא געווענליכער געזונטער מענטש ווייסט נישט‬ ‫וואס קיין שום חיזוק ווארט ָאדער מעשה‬ ‫אמונה‪ָ ,‬‬ ‫הארץ הייבט‬‫דאס ַ‬‫הארץ‪ָ ,‬אבער ווען ָ‬‫האט ַא ַ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫פאר'ן גרעסטן יצר הרע‬ ‫די עצה ַ‬ ‫קען עס נישט געבן‪.‬‬ ‫שטארק פון התרגשות‪ ,‬שּפירט ער‬ ‫ַ‬ ‫קלאּפן זייער‬ ‫ַ‬ ‫אן‬ ‫זאגן אונז שוין חז"ל (קידושין לב‪ ,‬ב)‪:‬‬ ‫אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫האט ַא‬ ‫הארץ‪ּ .‬פונקט ַאזוי ָ‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫ּפלוצלינג ַאז ער ָ‬ ‫די תורה לייגט ַאריין ַא נשמה פון אמונה‬ ‫'בראתי יצר הרע‪ ,‬בראתי לו תורה תבלין'‪ .‬געווענליך‬ ‫לעמאל ַא נשמה‪ .‬ער ווייסט ָאבער נישט‬‫ָ‬ ‫מענטש ַא‬ ‫ווען ַא מענטש איז כסדר זיך מחזק אין אמונה‬ ‫דאס גייט ַארויף אויפ'ן יצר הרע פון‬ ‫מיינט מען ַאז ָ‬ ‫באקומט‬‫דערפון‪ ,‬ער שּפירט עס נישט‪ָ .‬אבער ווען ער ַ‬ ‫דאס ַאזויווי ער בויעט ַא בנין וואו די‬ ‫ובטחון‪ ,‬איז ָ‬ ‫תאוות וכדומה‪ָ .‬אבער באמת זענען די ַאלע יצר‬ ‫ַא תענוג רוחני דורך לימוד התורה‪ ,‬וועקט זיך אויף‬ ‫זאל קענען ַאריינקומען‪ ,‬ער איז משקיע ַאז די‬ ‫אמונה ָ‬ ‫הרע'ס בלויז 'ענפים' פונעם גרויסן יצר הרע‪ .‬דער‬ ‫זיין אינערליכע נשמה‪ ,‬און די אמונה הייבט אן לעבן!‬ ‫ּפלאץ וואו צו זיין‪ָ .‬אבער ַאצינד‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫אמונה זאל ָ‬ ‫וואס די וועלט‬ ‫שורש פונעם יצר הרע איז דער שקר ָ‬ ‫לא טוב היות האדם לבדו;‬ ‫וויאזוי צו מקיים זיין 'לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו'‬ ‫יום שני פרשת וירא י"ב חשון תשפ"ו‬ ‫ַ‬ ‫‪+‬מדות טו‪+‬בו‪+‬ת‬ ‫חלק א'‬ ‫א‬ ‫איזהו מכובד‪ ,‬המכבד את הבריות; זיין ַא 'משּפיע' דורך גלייבן אינעם 'מקבל'‬ ‫ּפרנס המתגאה על הציבור'‪.‬‬ ‫האט‬ ‫רוואס ער רעדט נישט איז‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫פא ָ‬‫סיבה ַ‬ ‫הארץ‬ ‫דער עיקר כבוד ‪ -‬מכבד זיין אין ַ‬ ‫זאל זיין דער‬ ‫געווענליך קומט עס ַאז דער ּפרנס ָ‬ ‫מחליט געווען ַאז די מענטשן אין שול זענען ַא‬ ‫מ'האט ָאנגעהויבן לערנען די סוגיא‪ַ ,‬אז ווען‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫דא ָ‬ ‫דאך ָ‬ ‫דארף ָ‬ ‫ּפלאץ‪ .‬איינער ַ‬ ‫ַ‬ ‫מנהיג פונעם‬ ‫וואס צו רעדן מיט‬ ‫כ'האב נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫באנדע שוטים און‬ ‫ַ‬ ‫דאס חשיבות פון זיין נזהר בכבוד‬‫חז"ל רעדן איבער ָ‬ ‫מאכן החלטות‪" :‬איך‬ ‫די שליסלעך‪ ,‬איינער דארף ַ‬ ‫צומאל‬ ‫ָ‬ ‫דאס נישט דער תכלית‪ ,‬און‬ ‫זיי‪ ...‬אודאי איז ָ‬ ‫דאס בעיקר מכבד זיין אינעם הארץ‪.‬‬ ‫אשתו‪ ,‬מיינט ָ‬ ‫צומאל איז‬ ‫ָ‬ ‫לאז נישט"‪ָ .‬אבער‬ ‫יא‪ָ ,‬אדער איך ָ‬ ‫לאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארקערט ווי דער תכלית‪ ,‬ווייל‬ ‫דאס אפילו ַ‬ ‫איז ָ‬ ‫וויאזוי ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫מ'זאל מחשיב זיין די אמת'ע ַ‬ ‫ָ‬ ‫טראכט‬ ‫דער ּפרנס זיך 'מתגאה על הציבור'‪ ,‬ווייל ער ַ‬ ‫ווען ער קומט ַאריין אין ביהמ"ד איז ער ברוגז‪ .‬די‬ ‫בפנימיות‪ ,‬נישט לויט די ַארומיגע לבושים ָ‬ ‫וואס‬ ‫לעבאס‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫קרום‪" :‬איך בין דער ּפרנס‪ ,‬איך בין דער ַ‬ ‫בא‬ ‫מ'טאר נישט רעדן אין בית‬ ‫ָ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫גאנצע סיבה ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זעט פון אינדרויסן‪.‬‬ ‫פאלגן און מכבד זיין‪ .‬ווייל איך‬ ‫און יעדער דארף מיך ָ‬ ‫המדרש‪ ,‬איז כדי ַאריינצוברענגען אינעם מענטש די‬ ‫צום ביישּפיל ווען מ'איז מכבד ַא בית הכנסת‪,‬‬ ‫בין קלוגער און בעסער פון יעדן‪".‬‬ ‫דא געקומען צו זיין‬ ‫אינערליכע הרגשה ַאז ער איז ָ‬ ‫דאס ַאז מ'לייגט נישט קיין עיקר דגוש אויף‬ ‫מיינט ָ‬ ‫פאר'ן‬ ‫ווייטאג כביכול ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז ַא גרויסער‬ ‫ָ‬ ‫נאנט מיט'ן רבוש"ע‪ :‬ואני ברוב חסדיך אבוא ביתך‬ ‫ָ‬ ‫לאטעס פונעם שול‪,‬‬ ‫בא ַ‬ ‫די ווענט ָאדער אויף די ַ‬ ‫האבן ַא סדר פון‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬ווייל די בריאה דארף ָ‬ ‫אשתחוה אל היכל קדשך ביראתך‪.‬‬ ‫נאר מ'איז זיך מתבונן ַאז ס'איז ַא מקום קדוש‪ .‬מען‬ ‫גארנישט צוטון‬ ‫האט ָ‬ ‫דאס ָ‬‫'משּפיע' און 'מקבל'‪ ,‬און ָ‬ ‫דאס זעלבע איז לגבי דער מצוה פון מכבד‬ ‫ָ‬ ‫דא איז ַא מקדש מעט‪.‬‬ ‫שּפירט ביי זיך אין מח ַאז ָ‬ ‫ווייל דער משּפיע איז עּפעס בעסער פונעם מקבל‪.‬‬ ‫זיין עלטערן‪ַ ,‬א רבי‪ָ ,‬אדער מכבד זיין אין שטוב‪.‬‬ ‫נאך וויכטיגער פון‬‫ָאט די אינערליכע הערכה‪ ,‬איז ָ‬ ‫זאגט אויף דער משנה 'עשה לך רב'‪,‬‬ ‫ווי דער רמב"ם ָ‬ ‫ּפראקטיש 'אויפפירן'‬‫מ'דארף זיך ַ‬‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫אויסערדעם ָ‬ ‫דארף מען זיך‬‫די אויסערליכע אויפפירונג‪ .‬אוודאי ַ‬ ‫דאס איז אפילו אויב דער רב איז נישט גרעסער‬ ‫ַאז ָ‬ ‫נאך וויכטיגער צו יענעם אמת'דיג‬ ‫מיט כבוד‪ ,‬איז ָ‬ ‫דא ַא שלחן‬ ‫אויך פירן בדרך כבוד אין ַא שול‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫פונעם תלמיד‪ .‬ווייל די נקודה פון משּפיע און מקבל‬ ‫מחשיב אינעם מח‪ .‬אפילו ווען קיינער גייט נישט‬ ‫ערוך מיט הלכות בית הכנסת‪ָ ,‬אבער דער תכלית איז‬ ‫איז בכלל נישט געבויעט דערויף ַאז איינער איז‬ ‫זאלסטו אינעם מח באמת מעריך זיין‬ ‫וויסן דערפון‪ָ ,‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫האבן נאר חיצוניות'דיגע כבוד ַ‬‫מ'זאל ָ‬ ‫נישט ַאז ָ‬ ‫שטארקער‪ָ ,‬אדער מער פונעם צווייטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז דיין שלימות!‬ ‫זאך‪ ,‬ווייל ָ‬‫די ַ‬ ‫ביהמ"ד‪ ,‬אן די אינערליכע התבוננות‪.‬‬ ‫דא כללים פון הלכות רב ותלמיד‪,‬‬ ‫אוודאי זענען ָ‬ ‫וואס איז ַאזוי געפערליך מיט'ן 'פרנס‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז נישט גענוג בלויז אויסערליכע‬ ‫אם הרב דומה למלאך ה' צבקות יבקשו תורה מפיהו‪,‬‬ ‫המתגאה על הציבור'‬ ‫ּפעולות‬ ‫ָאבער מצד דעם סדר פון משּפיע און מקבל מוז סייווי‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫זאגט אין מסכת חגיגה (ה‪ ,‬ב)‪ַ :‬אז איינע‬ ‫שטעלט זיך פאר ַאז איינער רעדט נישט אין‬ ‫דא גייט דער ּפרנס און ער איז‬ ‫זא סדר‪ .‬און ָ‬‫זיין ַא ַ‬ ‫וואס הקב"ה וויינט אויף זיי‪ ,‬איז 'על‬ ‫פון די מענטשן ָ‬ ‫שול קיין דברי חול‪ ,‬בשום ּפנים ואופן‪ָ .‬אבער די‬ ‫‪ || 4‬גליון הבינני‬ ‫זאל ַארבעטן ביי דיר‪ ,‬ווייל ער טוט נישט‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫זיי נישט מזלזל אין דיין ַארבעטער‬ ‫וואס זענען אונטער אים‪:‬‬ ‫מזלזל אין די מענטשן ָ‬ ‫אויפזאגן‬ ‫ָ‬ ‫די ַארבעט געהעריג‪ ,‬קען זיין‪ .‬מען מעג‬ ‫דאס זעלבע איז ביי ַא בעל הבית מיט זיינע‬ ‫ָ‬ ‫וואס דו‬ ‫לעבאס‪ ,‬וועסטו טון ָ‬ ‫ָ‬ ‫בא‬ ‫"ווען דו וועסט זיין ַ‬ ‫אן ַארבעטער‪ .‬אודאי איז כדאי זיך גוט אומצוקוקן‬ ‫ַארבעטער‪ :‬געווענליך רעדט מען ַאזוי אמונה־‬ ‫וואס‬ ‫ווילסט‪ .‬יעצט ַאז איך בין ּפרנס וועל איך טון ָ‬ ‫זאך‪ָ ,‬אבער נישט וועגן דעם רעדט‬ ‫זא ַ‬ ‫פאר מ'טוט ַא ַ‬ ‫בטחון'דיג‪ַ ,‬אז אויב דו האסט צער פון ַאן ַארבעטער‪,‬‬ ‫זאג דיר"‪.‬‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫פאלג ָ‬ ‫איך וויל‪ .‬זיץ שיין און ָ‬ ‫וואס ס'טוט זיך ביי דיר אין‬ ‫מען יעצט‪ .‬מ'רעדט וועגן ָ‬ ‫באשערט‪ָ .‬אבער ס'איז‬ ‫זאלסטו וויסן ַאז ס'איז דיר ַ‬ ‫ָ‬ ‫דער משּפיע דארף אויך בויען די כלי‬ ‫רוואס ביזטו מזלזל אין אים ביי דיר אין מח?‬ ‫פא ָ‬‫קאּפ‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫נאך ַאן אמת כלּפי דעם בעל הבית‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫ָ‬ ‫נעמט למשל ַא מלמד מיט קינדער‪ :‬דער מלמד‬ ‫זאך –טוישן דעם אייגענעם‬ ‫די ערשטע ַ‬ ‫דא ַא גרויסן תפקיד צו שעצן דעם ַארבעטער‪ .‬דער‬ ‫ָ‬ ‫דארף אודאי נוצן ַאלע כלים ַאז די תלמידים זאלן‬ ‫בליק‬ ‫דא אין‬ ‫בעל הבית טענה'ט‪" :‬איך בין נישט געקומען ָ‬ ‫זיצן שטיל און רואיג‪ָ .‬אבער ַא חלק פון זיין תפקיד‬ ‫קומט אויס‪ַ ,‬אז דער 'ּפרנס המתגאה על הציבור'‬ ‫ביזנעס צו זיין ַא מחנך‪ ...‬אויב איך וויל זיין ַא מחנך‪,‬‬ ‫זאל אויפבויען ביים‬ ‫איז אויך ַאלץ משּפיע‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫שאד‪,‬‬ ‫איז ַא פגם אינעם סדר הבריאה‪ ,‬און ס'איז ַא ָ‬ ‫מאכן‬ ‫דא ַ‬ ‫דארף ָ‬ ‫קען איך גיין אין ַא תלמוד תורה‪ .‬איך ַ‬ ‫דעמאלט‬‫ָ‬ ‫מקבל די כלים צו קענען זיין ַא מקבל‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫ּפלאץ פון ַא‬ ‫ַ‬ ‫דארף זיין אויפ'ן‬ ‫ווייל דער פרנס ַ‬ ‫געלט! אויב דער ַארבעטער קומט צייטליך‪ ,‬איז גוט‪.‬‬ ‫זאל ער זיך גיין לחיים טובים"‪.‬‬‫און אויב נישט‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער‬ ‫וועט ער אים קענען משּפיע זיין ַאלעס ָ‬ ‫דארט‬ ‫וויאזוי ער קען ָ‬ ‫'משּפיע'‪ָ ,‬אבער דער וועג ַ‬ ‫באקומען‪.‬‬ ‫דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫האלט באמת פונעם‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫זיין‪ ,‬איז דורכדעם ָ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫איך דינג זיך נישט מיט דיר‪ָ ,‬אבער ַ‬ ‫האסטו‬ ‫רוואס ָ‬‫פא ָ‬ ‫האסטו מזלזל געווען אין אים? ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויפגאבע‬‫ַ‬ ‫האט נישט בלויז די‬ ‫ַא מלמד ָ‬ ‫ציבור‪ ,‬ער גלייבט אין זיי‪ ,‬און גיבט זיך ָאּפ מיט זיי‪.‬‬ ‫אים מבזה געווען? ָאט דער חלק איז געקומען פון ַא‬ ‫אויסצולערנען די קינדער דעם חומר פון די לימודים‪,‬‬ ‫טאקע ניין מיט'ן‬ ‫זאגט ער ַ‬ ‫זאגן ניין‪ָ ,‬‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫קרומקייט ביי דיר אין מוח! דו קענסט עס ָאנרופן‬ ‫נאר אויב ַא קינד גלייבט נישט אין זיך ַאליין‪ ,‬ער‬ ‫שטארקייט‪ .‬געזונטערהייט‪ָ ,‬אבער ער איז‬ ‫ַ‬ ‫גרעסטן‬ ‫נאך ַאלץ מכבד!‬ ‫זיי ָ‬ ‫סאך טיפער‬ ‫נאר מידות‪ָ ,‬אבער באמת איז עס ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטייט נישט קיין‬ ‫וואס ַ‬‫קוקט זיך ָאן ווי איינער ָ‬ ‫האסטו גערעדט נישט שיין‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫דערפון‪ַ .‬‬ ‫לערנען‪ ,‬און דעריבער וויל ער נישט אויסהערן‪ ,‬וועט‬ ‫זאך איז לגבי 'המכבד את‬ ‫ממש די זעלבע ַ‬ ‫האסטו באמת‬ ‫צום ַארבעטער? ווייל אין דיין מוח ָ‬ ‫"דאס איז ַא חלק פון מיין‬ ‫זאגן‪ָ :‬‬‫ַא ריכטיגער מלמד ָ‬ ‫פארשידענע טענות ַאהער און‬ ‫אשתו'‪ .‬דו האסט ַ‬ ‫נאר‬‫פאר ַא שלימזל און ַא שוטה‪ָ ,‬‬ ‫געהאלטן יענעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ָאנהויבן גלייבן ַאז‬ ‫דאס קינד ָ‬ ‫תפקיד"‪ .‬סיי ַאז ָ‬ ‫געזאגט ַאז דו ביזט נישט‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט נישט‬ ‫ָ‬ ‫טענות ַאהין?‬ ‫האלטסטו זיך איין‪ ,‬און ווען ס'איז כלו כל‬ ‫געווענליך ַ‬ ‫יא מצליח זיין‪ ,‬און סיי אים צו געבן די‬ ‫ער קען ָ‬ ‫געזאגט ַאז דו‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט אפילו נישט‬ ‫ָ‬ ‫גערעכט‪ ,‬און‬ ‫דא ווער‬ ‫מ'האט נישט גערעדט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארפסט מוותר זיין‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫צוריקהאלטן פון עס‬ ‫ַ‬ ‫הקיצין‪ ,‬קענסטו זיך שוין נישט‬ ‫מיטהאלטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל וועלן‬‫ווארעמקייט ַאז ער ָ‬‫ַ‬ ‫רויסזאגן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫דאס מיינט ַאז דער תפקיד פונעם משּפיע איז‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז בכלל נישט די נושא‪.‬‬ ‫ס'איז יעצט שולדיג‪ָ ,‬‬ ‫דאס‬ ‫וואס קומט פריער‪ ,‬און ָ‬ ‫דא ַא נושא ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫ער איז ַא יצירה פונעם רבוש"ע!‬ ‫דארף‬ ‫נישט בלויז צו ַאריינגיסן אין דער כלי‪ ,‬נאר ער ַ‬ ‫נאר צו טון מיט דיר ַאליין‪ ,‬און נישט מיט‬ ‫האט ָ‬‫ָ‬ ‫זאגן‪' :‬איזהו מכובד‪ ,‬המכבד את‬ ‫ָאבער חז"ל ָ‬ ‫שטארקסטער וועג צו‬ ‫ַ‬ ‫אויך בויען די כלי‪ .‬און דער‬ ‫קיינעם ַאנדערש‪ .‬ס'קען זיין ַאז דער ריכטיגער וועג‬ ‫הבריות'‪ .‬און די מפרשים זענען מסביר ַאז 'מכבד‬ ‫בויען די כלי איז‪ ,‬דורך גלייבן אין דער כלי און עס‬ ‫מאן‪.‬‬ ‫שטארקער ַ‬ ‫ַ‬ ‫צו בויען ַא שטוב איז דורך זיין ַא‬ ‫את הבריות' מיינט‪ :‬בלויז ווייל יענער איז ַא בריה‬ ‫מחשיב זיין‪" :‬ס'איז ַא אידישע נשמה‪ ,‬ס'איז דעם‬ ‫דארפסטו זיך‬ ‫מעגליך‪ָ .‬אבער צום ַאלעם ערשטן ַ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫מאל‬ ‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫פונעם אויבערשטן!‬ ‫אויבערשטנ'ס ַא קינד! ער קען זיכער מצליח זיין!‬ ‫זאלסט איר באמת‬ ‫וויאזוי דו ָ‬‫אויסלערנען ַא מהלך ַ‬ ‫ווייל ער איז ַא איד‪ .‬אויב ער איז ַא איד‪ ,‬איז דאך‬ ‫געטראפן דעם וועג‪ ,‬דער‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט‬ ‫מ'האט דערווייל ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט ָאנהויבן זיך מתבונן זיין‬ ‫הארץ‪ָ .‬‬ ‫שעצן אין דיין ַ‬ ‫זאלסטו אים מכבד זיין‬ ‫ָאּפגערעדט‪ָ ,‬אבער קודם כל ָ‬ ‫האבן‬‫דאס קינד זאל ָ‬ ‫געמאכט ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫געוואלדיגע‬‫ַ‬ ‫האט אין זיך‬ ‫וואס ָ‬ ‫ַאז ס'איז ַא נשמה ָ‬ ‫שאפן‪' .‬לך‬ ‫בא ַ‬ ‫האט אים ַ‬ ‫ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫מער בירורים ווי געווענליך‪ ,‬ס'איז באמת שווער‪ ,‬איך‬ ‫סאך‬‫דא ַא ַ‬ ‫געטליכע כוחות‪ .‬און אויסערדעם איז אויך ָ‬ ‫לאומן שעשני'‪ ,‬אפילו ַא בעל חי איז ַא יצירה פונעם‬ ‫נאר זיך נישט‪ָ .‬אבער מ'וועט אי"ה טרעפן ַא וועג‬ ‫ַ‬ ‫דארפסט איר מכיר‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫גאנצע ליסטע ָ‬ ‫מעלות‪ַ ,‬א ַ‬ ‫שאפן‪,‬‬ ‫בא ַ‬ ‫האט אים ַ‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬אויב דער אויבערשטער ָ‬ ‫האלטן‬ ‫בא ַ‬‫וואס ליגט ַ‬ ‫ווי ַאזוי צו מגלה זיין דעם אור ָ‬ ‫טובה זיין‪ָ .‬אבער קודם כל נעם ַאריין אין מח די‬ ‫הארץ!‬ ‫דארף מען אים מכבד זיין ביי אונז אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע אויפבויען ַא‬ ‫אינעם קינד‪ַ - ".‬אזוי קען מען ַ‬ ‫האט ַא גרויסע‬ ‫האלט ַאז דער מענטש ָ‬ ‫מחשבה‪" :‬איך ַ‬ ‫טאקע דעם חסרון ָאדער יענעם חסרון‪,‬‬ ‫האט ַ‬‫ער ָ‬ ‫גאנץ לייכט‪.‬‬ ‫'כלי קיבול'‪ ,‬און שּפעטער גייט עס שוין ַ‬ ‫געוואלדיגע ּפנימיות"‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טענציאל און ַא‬‫ַ‬ ‫ּפא‬‫ָ‬ ‫געזאגט ַאז נישט‪ .‬אפשר ווילסטו נישט‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט נישט‬ ‫ָ‬ ‫סאך‪.‬‬ ‫מ'קען שוין ַאריינגיסן אין דעם כלי זייער ַא ַ‬ ‫ב‬ ‫וויאזוי צו טוישן דעם אינערליכן בליק‪ ,‬נישט נאר די‬ ‫בפיו ובשפתיו כבדוני; ַ‬ ‫ּפראקטישע התנהגות‬ ‫ַ‬ ‫גארנישט‬‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫די בני בית‪ .‬דוקא יעצט‪ ,‬ווען‬ ‫זאכן ריכטיג"‪ .‬ער ּפרובירט דעריבער‬ ‫טון די ַאלע ַ‬ ‫טראכטן פון יענעם‪ ,‬דוקא ווען ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫טראכטן פון די שיעבודים‬‫ַ‬ ‫מ'זאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫ערלעדיגן‪.‬‬ ‫מאל איז ער מער‬ ‫לויט זיינע בעסטע מעגליכקייטן‪ַ .‬א ָ‬ ‫נישט נוגע אויף למעשה‬ ‫וואס זענען געווען נוגע די לעצטע עטליכע טעג‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫מאל איז ער ווייניגער מצליח‪.‬‬ ‫מצליח‪ ,‬און ַא ָ‬ ‫וואס קען זיין‬ ‫לזא לערנען ַאן עצה ָ‬ ‫לאמיר ַא ָ‬‫ָ‬ ‫מ'זאל זיך סתם מתבונן זיין אין אירע מעלות‪.‬‬ ‫נאר ָ‬ ‫טראגט ער בעיקר דעם עול אויף זיין‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫לעמאל ווען מ'דארף שעצן ַא צווייטן‬ ‫ָ‬ ‫בייהילפיג ַא‬ ‫סאך מער‬ ‫פון דערווייטנס קען מען ַא ַ‬ ‫וואס ער געפינט‬ ‫ּפלייצעס? במשך די עטליכע שעה ָ‬ ‫מ'זאל זיך מתבונן זיין און‬ ‫ָ‬ ‫מענטש‪ :‬די עצה איז‪ַ ,‬אז‬ ‫שעצן‬ ‫זיך אינדערהיים‪ָ .‬אבער ווען ער גייט ַארויס פון‬ ‫ריינטראכטן אין יענעמ'ס חשיבות און מעלות‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫וואס גיבט ַא‬ ‫דאס ָאנקוקן ווי ַא מומחה ָ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫שטוב‪ ,‬שּפירט ער‪" :‬ברוך שפטרנו מעונשו של זה‪,‬‬ ‫דא און דוקא ווען‬ ‫דוקא ווען יענער איז בכלל נישט ָ‬ ‫ּפראקטישע עצה ביי ַא קורס אויף שלום בית‪ָ ,‬אבער‬‫ַ‬ ‫ּפאטעמען"‪ ...‬ער גייט לערנען‬ ‫מ'קען יעצט ַאביסל ָא ָ‬ ‫ס'איז יעצט בכלל נישט נוגע‪.‬‬ ‫דאס ַא תורה'דיגע מהלך‪ ,‬ווייל די עצה‬ ‫באמת איז ָ‬ ‫לאז‬ ‫מיט זיין חברותא‪ ,‬ער גייט צו דער ַארבעט‪ַ :‬אה‪ָ ,‬‬ ‫האט‬‫מאן ָ‬‫מיר זענען צוגעוואוינט ַאז יעדער ַ‬ ‫איז נישט בלויז נוגע לגבי 'שלום בית'‪ ,‬נאר ס'איז ַא‬ ‫מיר ַאביסל מנוחה‪...‬‬ ‫דארף ער‬ ‫דא ַ‬‫פארשידענע אחריות'ן אינדערהיים‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫מאל ווען מ'וויל איינעם מחשיב‬ ‫מהלך פאר יעדעס ָ‬ ‫טאקע זיין רואיגער אינדרויסן פון שטוב‪,‬‬ ‫מ'קען ַ‬ ‫יא צו ענטפערן‬ ‫דארף ער געדענקן ָ‬ ‫דא ַ‬‫העלפן‪ָ ,‬‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫זיין אין ַ‬ ‫וואס מ'קען יעצט טון‬ ‫זאך ָ‬‫דא איין ַ‬‫ָאבער ס'איז ָ‬ ‫דארף רעדן שיין‪.‬‬ ‫ָאדער נישט צו ענטפערן‪ ,‬ער ַ‬ ‫נאנט צו ַא צווייטן מענטש‪,‬‬ ‫ווען מ'איז זייער ָ‬ ‫טראכטן‬ ‫ַ‬ ‫סאך בעסער ווי ווען מ'איז אינדערהיים‪:‬‬ ‫ַא ַ‬ ‫טאקע ַא שיעבוד‪ָ ,‬אבער דער מענטש‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬ס'איז ַ‬ ‫רוואס מ'קען נישט‬‫פא ָ‬ ‫ּפראבלעמען ַ‬‫דא צוויי ָ‬‫זענען ָ‬ ‫פון יענעמ'ס מעלות‪ .‬און ָאנהויבן צו מחשיב זיין‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫טראכט‪" :‬איך וויל זיין ַאן ערליכער איד‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪5‬‬ ‫טאג‪ ,‬ער‬ ‫גאנצן ָ‬‫צוזאמען אין שטוב ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫ווייל ער איז‬ ‫ּפראבלעם ווערט נאר אויב‬ ‫מורא'דיג מחשיב‪ ".‬דער ָ‬ ‫מאטיש‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫יענעם מחשיב זיין‪ .‬ערשטנס‪ ,‬ווייל‬ ‫מאדנע‬ ‫באגעגנט זיין פרוי אין ַאלע שווערע און ָ‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט איז שווערער ַאז‬ ‫ָ‬ ‫נאנט צו יענעם‪,‬‬ ‫מ'איז צו ָ‬ ‫וואס קען‬ ‫זעט מען אויך יענעמ'ס ַארומיגע חסרונות‪ָ .‬‬ ‫מאל‬‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫"אה‪ ,‬זי איז ָ‬ ‫סיטואציעס‪ ,‬אויך בעת קלונה‪ָ :‬‬ ‫ַ‬ ‫טראכטן וועגן זיין נשמה‪ ,‬ווייל מ'זעט אים‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫באמערקט צופיל‪ ...‬צווייטנס‪ ,‬ווייל‬ ‫מען טון? מען ַ‬ ‫האט‬ ‫געווארן אין כעס"‪ ....‬און צווייטנס‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫שוואכע מינוטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אויך אין זיינע‬ ‫פארנומען מיט די טעכנישע‬ ‫גאנצן צייט איז מען ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫זאך‬ ‫טראכטן פון דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט קיין צייט צו‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫זאל איך יעצט טון? איך ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫אויפפירונג‪ָ :‬‬ ‫חשק התורה – דוקא ווען מ'איז נישט‬ ‫זאגן‬‫זאל עּפעס ָ‬ ‫זאל נישט העלפן? איך ָ‬ ‫העלפן? איך ָ‬ ‫פארנומען אויסצופירן די‬ ‫ַאליין‪ ,‬ווייל ער איז צו ַ‬ ‫נאנט צום לערנען‬‫ַאזוי ָ‬ ‫טעכנישע פליכטן אין שטוב‪.‬‬ ‫וואס איז יעצט‬ ‫לעמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'טראכט ַא‬ ‫ַ‬ ‫זאגן?‬‫ָאדער נישט ָ‬ ‫דערמאנט ער‬ ‫ַ‬ ‫אין ספה"ק דברי ישראל (ּפרשת נח)‬ ‫זאך צו 'טון למעשה' פאר יענעם‪ָ ,‬אבער‬ ‫די ריכטיגע ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫צוזאמען מיט זיין קינד ַא ַ‬ ‫טאטע איז ַ‬ ‫ווען ַא ַ‬ ‫די נקודה‪ ,‬לגבי לימוד התורה‪ַ .‬אז ווען ַא איד ָ‬ ‫וואס‬ ‫וויאזוי צו‬ ‫טראכטן ַ‬ ‫קיינמאל נישט ָאּפ ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'שטעלט זיך‬ ‫טאג‪ ,‬חול המועד ָאדער בין הזמנים‪ ,‬איז עס ממש‬ ‫ָ‬ ‫דאס זיין‬ ‫טאג לערנט תורה‪ ,‬קען ָ‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫ַארבעט ַא ַ‬ ‫הארץ'‪.‬‬‫ּפאזיטיוון בליק' אויף יענעם 'אין ַ‬ ‫האבן ַ'א ָ‬ ‫ָ‬ ‫טראכטן אויף זיין קינד‪" :‬ער‬ ‫ַ‬ ‫אויס‪-‬וועלט‪ .‬ער קען‬ ‫וואס‬ ‫נאכמער חשוב ווי דער לימוד התורה פון די ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלן מיר‬ ‫דער אויבערשטער וויל ַאז בעיקר ָ‬ ‫זאג דיר‪ ,‬ער איז‬ ‫קראנקער מענטש‪ .‬איך ָ‬ ‫איז דאך ַא ַ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫זיצן און לערנען ַא ַ‬ ‫מ'דארף‬‫ַ‬ ‫טוישן אונזער בליק אויפ'ן מענטש וועמען‬ ‫וואס איז מיט אים?"‬ ‫ממש משוגע‪ָ ...‬‬ ‫ווארט‬ ‫וואס ַ‬ ‫דער דברי ישראל רעדט פון ַא איד ָ‬ ‫מכבד זיין‪ .‬סיי ווייל דיין התנהגות צו יענעם וועט‬ ‫טאג אין‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫דאס קינד איז ַא ַ‬ ‫ָאבער ווען ָ‬ ‫און חלש'ט ממש צו לערנען‪ ,‬נאר דער אויבערשטער‬ ‫וויאזוי דו ביזט אים מחשיב‪ ,‬און‬ ‫לעמאל זיין לויט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫טראכט ער‪" :‬מיין זון איז ַא פיינער בחור‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ישיבה‪,‬‬ ‫טאג עוסק‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫דארף ַא ַ‬ ‫האט אים געפירט ַאז ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬ווייל‬ ‫דארפסט יענעם שעצן אין ַ‬ ‫סיי ווייל דו ַ‬ ‫האט ַא משּפחה מיט קינדער‪,‬‬ ‫פאר ּפרנסה‪ ,‬ער ָ‬ ‫זיין ַ‬ ‫האט ער שוועריגקייטן"‪ ...‬און אויב‬ ‫מאל ָ‬ ‫כאטש ַא ָ‬ ‫באדייט פון מכבד זיין‪.‬‬ ‫דאס איז דער עיקר ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף ַאהיימברענגען געלט‪ָ .‬אבער ווען‬ ‫און ער ַ‬ ‫דאס קינד עטליכע חדשים‬ ‫מ'האט שוין נישט געזען ָ‬ ‫ָ‬ ‫סאך גרינגער‬ ‫און ָאט דער ריכטיגער בליק איז ַא ַ‬ ‫לאמיר‬ ‫ביינאכט‪ ,‬איז ער ַאזוי פרייליך‪" :‬קום‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ס'קומט‬ ‫"אה‪ ,‬ער איז ממש מיין‬ ‫דעמאלט שּפירט מען שוין‪ָ :‬‬ ‫ָ‬ ‫באקומען דוקא ווען מ'איז נישט נעבן יענעם‪,‬‬ ‫צו ַ‬ ‫גיין לערנען ַאביסל"‪.‬‬ ‫ווארטן אים צו זען"‪ ...‬אויב‬ ‫צדיק'ל‪ .‬איך קען קוים ַ‬ ‫וואס‬ ‫נישטא די דרויסנדיגע לבושים ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווען ס'איז‬ ‫וואס‬ ‫מאל זען ביי ַא מענטש ָ‬ ‫סאך ָ‬ ‫דאס ַא ַ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫פארדרייען די אינערליכע התבוננות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאך איז לגבי שלום בית‪.‬‬ ‫פארשטיי ַאז די זעלבע ַ‬ ‫ַאזוי‪ַ ,‬‬ ‫האט נישט געקענט לערנען במשך ַא תקופה‪ ,‬ער‬ ‫ָ‬ ‫מחשבות פון הערכה ווען מ'איז נישט‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫איז געווען ַאזוי צערודערט צוליב עּפעס ַא‬ ‫פארדעקט די ּפנימיות‬ ‫נאנט ַ‬ ‫זיין צו ָ‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫ראּפ לערנען‪ ,‬ער‬ ‫טרדה‪ ,‬און יעצט זעצט ער זיך ַא ָ‬ ‫שטארק ווען איינער וואוינט‬‫ַ‬ ‫מ'קען עס זען זייער‬ ‫דערפאר איז די עצה‪ַ ,‬אז דוקא ווען דער‬ ‫ַ‬ ‫ווארט תורה‪ .‬ער‬ ‫האט ּפשוט ַאזוי הנאה פון יעדע ָ‬ ‫ָ‬ ‫צוזאמען מיט'ן רבי'ן‬ ‫ַ‬ ‫דאוונט‬ ‫נעבן זיין רבי‪ ,‬און ער ַ‬ ‫דארף נישט‬ ‫מענטש איז ַאליין‪ ,‬און דוקא ווען ער ַ‬ ‫דארשט‪,‬‬ ‫האט דעם חלק פון תענוג‪ ,‬דעם חלק פון ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאלע תפלות‪ ,‬שחרית מנחה מעריב; ער דרייט זיך‬ ‫זאל ער‬‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ּפראקטישע הילף‪,‬‬‫צושטעלן קיין ַ‬ ‫"אביסל תורה פאר‬ ‫און דעם חלק פון הערכה‪ַ :‬‬ ‫גאנצן הלוך‬ ‫האלט מיט דעם ַ‬ ‫דארט כסדר און ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫מיין נשמה"‪...‬‬ ‫סאך‬‫האט ַא ַ‬ ‫ּפאסירט שּפעטער? ַאז ער ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫ילך‪ָ ,‬‬ ‫זיך מתבונן זיין מיט מחשבות פון הערכה‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫דא‬ ‫סארט לערנען‬ ‫זא ָ‬ ‫זאגט דער דברי ישראל‪ַ ,‬אז ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס וואוינט‬‫ווייניגער הערצה צום רבי'ן‪ ,‬ווי ַא חסיד ָ‬ ‫וואס נוצן אויס ַאזעלכע שטילע צייטן‪,‬‬ ‫מענטשן ָ‬ ‫וואס לערנט‬ ‫איז חשוב'ער ווי די תורה פון איינער ָ‬ ‫טאג‪-‬‬‫האלט נישט מיט דעם ָ‬ ‫ווייט ַאוועק און ַ‬ ‫דאנקן‬‫גאס‪ ,‬צו ַ‬ ‫מ'שּפאצירט ַאליין אויף דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫טאג‪ .‬ס'איז אודאי די זעלבע הייליגע תורה‪,‬‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫טעגליכן סדר היום‪.‬‬ ‫מ'דאנקט דעם‬‫ַ‬ ‫דעם אויבערשטן‪ .‬אין הכי נמי‪ ,‬ווען‬ ‫האט נישט די‬ ‫לעמאל‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫וואס לערנט ַא‬ ‫ָאבער דער ָ‬ ‫זאגט מען ַאז‬‫אויב מ'איז נישט קיין בר דעת ָ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫דאס צולייגן‪ָ .‬אבער‬ ‫אויבערשטן קען מען ָ‬ ‫גאנץ‬ ‫זעלבע דרגא פון חביבות התורה‪ .‬ער לערנט ַ‬ ‫וואס וואוינט ווייט איז נעבעך תמימות'דיג‪.‬‬ ‫יענער ָ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן רבוש"ע‪ ,‬נאר‬ ‫זאגן שכוח ַ‬ ‫נישט בלויז ָ‬ ‫האט ער דעם זעלבן חשק‪,‬‬ ‫טאג ָ‬‫רואיג‪ ,‬נישט יעדן ָ‬ ‫טראכט ער ַאז דער רבי‬ ‫ַ‬ ‫ווען ער זעט דעם רבי'ן‪,‬‬ ‫איר ָאנהויבן שעצן מיט ַא ריכטיגן בליק‪" :‬רבוש"ע‪,‬‬ ‫מאל דרימלט ער‪...‬‬ ‫מאל שמועסט ער ַאביסל‪ַ ,‬א ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫איז ַא מלאך‪" :‬איך בין נישט ַאזוי תמימות'דיג‪ .‬איך‬ ‫דו האסט מיר געגעבן ַא מורא'דיגע מתנה‪ַ ,‬א נשמה‬ ‫נישטא דער צמאון און חשק פונעם ַארבעטער‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז‬ ‫רמאלער‬ ‫נא ַ‬‫דא‪ .‬איך זע דאך ַאז דער רבי איז ַא ָ‬‫וואוין ָ‬ ‫האב איך‬‫וואס איז פאר מיין שלימות‪ ,‬און דורכדעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז ווייט פון תורה און איז דעריבער ַאזוי‬ ‫ָ‬ ‫מענטש‪ .‬גראדע איז ער ַא וואוילער איד‪ַ ,‬א שטיקל‬ ‫די מעגליכקייט צו זיין ַא משּפיע"‪.‬‬ ‫שטארק משתוקק דערצו‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫בארואיג זיך"‪...‬‬ ‫תלמיד חכם‪ָ ,‬אבער ַ‬ ‫די זעלבע עצה קען מען נוצן לגבי יעדן מענטש‬ ‫רוואס איז ַאזוי שווער צו מכבד זיין‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫זאגן ַאז דער צווייטער איז גערעכט‬‫ָאבער חז"ל ָ‬ ‫האט מען ַא שווער‬ ‫מאל ָ‬ ‫מ'דארף שעצן‪ַ .‬א ָ‬ ‫ַ‬ ‫וועמען‬ ‫הארץ?‬‫אין ַ‬ ‫וואס וואוינט ווייט! ווי צדיקים ָ‬ ‫האבן‬ ‫‪ -‬דער ָ‬ ‫דאס הויז‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫וואס דרייט איבער ָ‬ ‫קינד ָ‬ ‫זאך‬‫רוואס די שווערסטע ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫דאס איז די סיבה ַ‬ ‫ָ‬ ‫געטייטשט‪' :‬אם הרב דומה למלאך ה' צבקות'‪ ,‬נאר‬ ‫טאטע דארף קריטיש וויכטיג מחשיב זיין דעם קינד!‬ ‫ַ‬ ‫איז צו ָאנהויבן שעצן די אייגענע בני בית‪ .‬ווייל דער‬ ‫דעמאלט איז‬ ‫ָ‬ ‫מ'האלט דעם רבי'ן פאר ַא מלאך‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אויב‬ ‫דארף דאך אים שטעלן‬ ‫טאטע פרעגט‪" :‬איך ַ‬ ‫דער ַ‬ ‫ראט אויף אירע‬ ‫קטא ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫מענטש קען ַארויסנעמען ַא ָ‬ ‫'יבקשו תורה מפיהו'‪.‬‬ ‫ּפלאץ?"‪ .‬קען זיין ַאז דו ביזט גערעכט‪ָ ,‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫אין‬ ‫וואס ַא‬ ‫חסרונות‪ ...‬דער שטארקסטער כח הסברה ָ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז ּפונקט ַאזוי אמת ביי יעדן איד‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס קינד‪,‬‬‫אין די צייטן ווען דו ביזט נישט נעבן ָ‬ ‫האט‪ ,‬איז מסתמא ווען ס'קומט צו מסביר זיין‬ ‫מאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא הייליגע נשמה‪ .‬איך זע‬ ‫זיך מתבונן זיין‪" :‬ער ָ‬ ‫הארץ‬‫מאכן ַאריינצוברענגען אין דיין ַ‬ ‫זאלסטו זיכער ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארקערט‪.‬‬ ‫ס'ארבעט אויך ַ‬ ‫(פארשטייט זיך ַאז ַ‬ ‫ַ‬ ‫אירע חסרונות‪...‬‬ ‫נישט די ַארומיגע לבושים‪ ,‬ס'איז מיר נישט נוגע‬ ‫ַאן אהבה און ַא הערכה צו דיין קינד‪.‬‬ ‫טאקע? ערשטנס‪,‬‬ ‫רוואס ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫ס'גייט אויף ביידע וועגן)‪ַ .‬‬ ‫זיינע חסרונות‪ ,‬ער איז דאך ַא איד און כ'בין אים‬ ‫ג‬ ‫האשה אשר נתת עמדי; נישט זיין קיין כפוי טובה אויף די מתנה‬ ‫נאך בעסער‪.‬‬ ‫טאקע ווערן ָ‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫געהאלפן ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואלט עס אים‬ ‫שטאּפלן"‪ ,‬וויפיל חיזוק און מוט ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫ווען מ'שּפירט הצלחה ברענגט עס ָ‬ ‫טאטע צו זיין‬‫דאס זעלבע איז לגבי חינוך פון ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫געגעבן צו ַארבעטן ווייטער‪ .‬נאר געווענליך איז‬ ‫הצלחה‬ ‫נאך ַא‬‫טאג‪ַ ,‬א חודש ָ‬‫נאך ַא ָ‬‫טאג ָ‬‫קינד‪ :‬ס'גייט ַא ָ‬ ‫זאגן‪ .‬די עלטערן? זיי‬ ‫ס'זאל אים עס ָ‬‫ָ‬ ‫נישטא ווער‬ ‫ָ‬ ‫נאך ַא נקודה‪ :‬אין יעדן תחום פון לעבן איז ַא‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף ַאריינלייגן‬ ‫ַ‬ ‫מ'פארגעסט בכלל ַאז‬ ‫ַ‬ ‫חודש‪ ,‬און‬ ‫זאגן ַאז ס'איז‬ ‫לאמיר ָ‬ ‫מישן זיך נישט ַאריין‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫דארט הצלחות‪.‬‬‫נאר מצליח ווען ער שּפירט ָ‬ ‫מענטש ָ‬ ‫ס'וואלט געווען עּפעס ַא‬ ‫ָ‬ ‫כוחות אין חינוך‪ .‬ווען‬ ‫געגאנגען העלפן‬‫ַ‬ ‫ּפראבלעמען און מ'איז זיך‬ ‫געווען ָ‬ ‫טאן מער‪.‬‬ ‫זאל וועלן ָ‬ ‫דאס גיט אים ַא שטוּפ ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואלט עס געווען ַא נושא‪ָ ,‬אבער‬‫ּפראבלעם‪ָ ,‬‬ ‫שווערע ָ‬ ‫זאגט‪" :‬איך זע ַאז‬ ‫צו ַא מומחה‪ ,‬און דער מומחה ָ‬ ‫מ'זאגט פאר ַא מענטש‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫שטעלט זיך פאר ַאז‬ ‫דאס‬‫רמאל‪ָ .‬‬ ‫נא ַ‬ ‫ב"ה ס'איז נישט עק וועלט‪ַ ,‬אלעס איז ָ‬ ‫דאס ַאזויפיל‬ ‫וואלט ָ‬‫סאך בעסער"‪ָ ...‬‬ ‫געווארן ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז‬ ‫"לעצטנס איז דיין שלום בית ַארויף ממש צען‬ ‫‪ || 6‬גליון הבינני‬ ‫ּפלאץ אויך‬ ‫שלימות גייסטו ָאנקומען צו ַא בעסערע ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‪" :‬מידות איז דער‬ ‫לעמאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'זאגט ַא‬ ‫ָ‬ ‫געשמאק‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט קיין‬‫טאטע ָ‬‫איז גורם ַאז דער ַ‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דאס איז ַאן עבודה‬ ‫דארף זיך מזכך זיין‪ָ ,‬‬ ‫עיקר‪ַ ,‬א איד ַ‬ ‫צו משקיע זיין אין חינוך‪ ,‬ווייל ער זעט נישט קיין‬ ‫טאקע שווער‪,‬‬ ‫ַא חלק פון דער ארבעט איז ַ‬ ‫דאס זענען ַאלעס‬ ‫דיר צו ברענגען צו שלימות"‪ָ ...‬‬ ‫גרויסע הצלחות‪.‬‬ ‫זאג נישט‬‫רוואס ס'איז שווער? ָ‬ ‫פא ָ‬‫ָאבער דו ווייסט ַ‬ ‫ריכטיגע ווערטער‪ָ ,‬אבער למעשה הערט ער ַאצינד‪,‬‬ ‫טראכט דערוועגן אויך אין‬‫ָאבער ווען ַא מענטש ַ‬ ‫דארפסט זיך טרעפן מיט‬ ‫פאר קיינעם‪ ,‬ווייל דו ַ‬‫אויס ַ‬ ‫וואס גייט אים צעברעכן‪...‬‬ ‫זאך ָ‬ ‫ַאז שלום בית איז ַא ַ‬ ‫דעמאלט ווערט עס ביי אים ַא נייע‬‫ָ‬ ‫זייטיגע צייטן‪,‬‬ ‫וואס זענען‬‫פארשידענע ווינקלען פון דיין נפש ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער מענטש איז שוין נישט שנה ראשונה‪ ,‬ס'טוט‬ ‫באמערקן נייע ַאסּפעקטן‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫סוגיא‪ ,‬ער הייבט אן ַ‬ ‫פאדערט‬‫אויסגעארבעט‪ .‬דיין שלום בית ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאכנישט‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‪,‬‬‫דא שיעבודים מיט געלט ַ‬ ‫זיך אין שטוב‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫מ'זאל ווערן בעסער‪.‬‬ ‫שטארק ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס'העלפט זייער‬ ‫הארץ וואו‬‫ּפלאץ אין דיין ַ‬ ‫זאלסט ָאנטרעפן ַא ַ‬ ‫ַאז דו ָ‬ ‫סאך טרדות‪ .‬און‬ ‫סאך ָאנגעשטרענגקייטן און ַא ַ‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫סארט גמרא‬ ‫באגעגנט ַא נייע ָ‬ ‫ַ‬ ‫דו האסט גאוה‪ָ ,‬אדער ַאנדערע אומבא'טעמט'ע‬ ‫זאגט‪" :‬פיין‪ ,‬יעצט גייט מען ווייטער‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫גאר‬‫לעמאל ַאקטועל‪ ,‬לגבי ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער זעלבער כלל איז ַא‬ ‫ּפלעצער פון עקשנות ָאדער נישט גוטע רצונות‪,‬‬ ‫דאס מויל‪,‬‬ ‫רמאכן ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫דינען דעם רבוש"ע‪ ,‬מ'גייט ַ‬ ‫זאכן בגשמיות און ברוחניות‪ .‬צום ביישּפיל‪ :‬הר"ר‬ ‫סאך ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫טאקע זייער וויי‪.‬‬ ‫דאס טוט ַ‬ ‫און ָ‬ ‫לשם יחוד"‪...‬‬ ‫האט דערציילט‬ ‫שרגא געשטעטנער ז"ל (מקדושי מירון) ָ‬ ‫טראכטן מחשבות פון הערכה‬ ‫לאזן ַ‬ ‫זיך ָ‬ ‫רוואס מיינסטו ַאז‬ ‫פא ָ‬ ‫שאד! ַ‬ ‫ס'איז דאך ממש ַא ָ‬ ‫געמאכט ַא‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫האט צום ערשטן ָ‬ ‫ברבים‪ ,‬בשעת ער ָ‬ ‫זאך איז פאר דיין שלימות און פאר דיין‬ ‫אויב די ַ‬ ‫האט ער‬ ‫סיום אויף מסכת עבודה זרה‪ַ ,‬אז לכתחלה ָ‬ ‫טאקע ַא זיכוך‪ָ ,‬אבער‬ ‫פאדערט עס ַ‬ ‫צומאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דיר‬‫זיכוך‪ ,‬איז דער טייטש דערפון 'מרור'? ווער ָ‬ ‫האט‬ ‫געּפלאנט צו לערנען די מסכת‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫בכלל נישט‬ ‫האבן‪ ,‬בלויז‬ ‫מ'האט דיר נישט געהייסן חתונה ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט? ענטפערט דער מענטש‪" :‬לא תהא‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫געהאט קיין שייכות צום לערנען‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫צומאל איז דער מענטש‬ ‫ָ‬ ‫כדי דיר אריינצושמייסן!‬ ‫דאך דער מציאות‪,‬‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫שמיעה גדולה מראיה‪ָ ,‬‬ ‫רשטאנען קיין לערנען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫נישט ַ‬ ‫פארזיכערט ַאז 'שלום בית' ביי אים איז בלויז ַאן‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו רעדסט אפילו"‪...‬‬ ‫כאּפ נישט ָ‬ ‫איך ַ‬ ‫וואס לייטערט אים אויס‪" ...‬אפשר ביי‬ ‫עבודה ָ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫מאל שמחת תורה ָ‬ ‫ָאבער ַא ָ‬ ‫טראכט פון‬‫ַ‬ ‫רוואס שּפירט ער ַאזוי‪ ,‬ווייל ער‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער געבעטן‬ ‫ּפאר מינוט פון תורה‪ָ ,‬‬ ‫ריינכאּפן ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫ַאנדערע איז עס ַאנדערש‪ָ ,‬אבער ביי מיר איז עס‬ ‫פאר עּפעס ערנסט‪.‬‬ ‫דער נושא נאר ווען ס'קומט שוין ָ‬ ‫יונגערמאן זאל לערנען מיט אים‪ ,‬און יענער‬ ‫ַ‬ ‫פון ַא‬ ‫ּפראצענט זיכוך"‪.‬‬ ‫הונדערט ָ‬ ‫ווען נוצט מען די צוויי ווערטער 'שלום בית'? ווען‬ ‫געזאגט‪" :‬איך לערן יעצט מסכת עבודה‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬ ‫ָ‬ ‫רוואס ער שּפירט ַאזוי‪ ,‬איז‬ ‫פא ָ‬ ‫איינס פון די סיבות ַ‬ ‫מ'דארף שוין‬ ‫ַ‬ ‫די שכינים ווייסן שוין‪ָ ...‬אדער ווען‬ ‫זרה‪ַ ,‬אז דו ווילסט‪ ,‬קענסטו מיטלערנען"‪ .‬און ער‬ ‫טראכטן מחשבות‬ ‫לאזט נישט ַאז זיין מח זאל ַ‬ ‫ווייל ער ָ‬ ‫רמאל‪,‬‬ ‫נא ַ‬‫זאכן פארן ָ‬ ‫ווילאנג ַ‬ ‫ַ‬ ‫צאלן פאר ַא מומחה‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫ראּפגעזעצט לערנען די אגדתא‬ ‫טאקע ַא ָ‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫טראכט נאר פון זיין‬ ‫ַ‬ ‫פון שעצן און מכבד זיין‪ – .‬ער‬ ‫טראכט מען נישט דערפון‪ .‬און צוליב דעם קוקט עס‬ ‫ַ‬ ‫גמרות אין ָאנהויב מסכת עבודה זרה‪.‬‬ ‫דאס איז‬ ‫בני בית ווען ס'איז ממש נוגע אויף למעשה‪ָ .‬‬ ‫רווייטאגטע נושא‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫זא ַ‬ ‫אויס ווי ַא ַ‬ ‫דעמאלט איז געווען‬ ‫ָ‬ ‫האט ר' שרגא דערציילט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫זאגט 'לא טוב היות‬ ‫שאד‪ ,‬ווייל דער ּפסוק ָ‬ ‫ַא גרויסער ָ‬ ‫יא 'לבדו'‪ ,‬חוץ די‬ ‫האדם לבדו'‪ ,‬און ער איז געווענליך ָ‬ ‫יא ַא גרויסע טובה!‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫"אה‪,‬‬ ‫האט געשּפירט‪ָ :‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫מאל ָ‬ ‫דאס ערשטע ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער איז אינדערהיים‪ .‬ס'איז ַאזויווי‬ ‫געציילטע שעה ָ‬ ‫מ'זעט פונעם ּפסוק 'האשה אשר נתת עמדי'‪ַ ,‬אז‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט וויל איך עס!‬ ‫ָ‬ ‫דאס מיינט גמרא?‬ ‫ָ‬ ‫ס'זאל נאר‬ ‫געמאכט ַא 'קידושין על תנאי'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫האב‬‫דער טענה אויף אדם הראשון איז געווען‪ :‬איך ָ‬ ‫געשמאק‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט געוואוסט ַאז גמרא איז ַאזוי‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪ָ ,‬אבער ווען ער איז‬ ‫חל זיין במשך צוויי שעה ַא ָ‬ ‫רוואס ביסטו‬‫פא ָ‬ ‫וואס איז גוט! ַ‬‫דיר געגעבן עּפעס ָ‬ ‫נאך"‪.‬‬ ‫לאמיר לערנען ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער נישט קיין שום‬ ‫אין ביהמ"ד ָאדער אין גאס‪ָ ,‬‬ ‫האסט מיר‬ ‫ַא כפוי טובה? פרעגט דער מענטש‪ :‬דו ָ‬ ‫באדייט‪ַ :‬אז איך‬ ‫מיר זענען צוגעוואוינט ַאז 'גמרא' ַ‬ ‫זאך‪.‬‬‫גאנצער ַ‬ ‫קשר מיט דער ַ‬ ‫האסט מיר געגעבן‬ ‫וואס איז גוט? ָ‬‫געגעבן עּפעס ָ‬ ‫ּפלאץ און אויסהערן דעם מגיד‬ ‫דארף זיצן אויף איין ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זייער גרינג‬ ‫בדרך כלל קען די בני בית ָ‬ ‫כ'דארף זיך משלים זיין דורכדעם‪ .‬ווי‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫עּפעס ָ‬ ‫וואס ער וויל‪.‬‬ ‫כ'האב נישט קיין השגה ָ‬ ‫ָ‬ ‫שיעור‪ ,‬בשעת‬ ‫טאקע‬ ‫פאלגסט ַ‬ ‫"אקעי‪ ,‬דו ָ‬ ‫מאן‪ָ :‬‬ ‫מרגיש זיין אויפ'ן ַ‬ ‫האבן געטייטשט 'זכה נעשית לו עזר'‪ַ ,‬אז‬ ‫צדיקים ָ‬ ‫זאך‪ ,‬אויב דער‬ ‫אינטערעסאנט צו וויסן איין ַ‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז מיר‬ ‫וואס מ'בעט דיר‪ָ ,‬אבער דו ביזט נישט דא"‪ַ .‬אזויווי‬ ‫ָ‬ ‫נאר ס'איז ַאן‬‫מ'איז זיך מזכך‪ ,‬איז עס נישט 'כנגדו'‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער וויל‪ָ ...‬אבער פּלוצלינג‬ ‫מגיד שיעור ווייסט ָיא ָ‬ ‫פאר'ן בחור‪" :‬דו חלומ'סט‬ ‫זאגט ַ‬ ‫דער מגיד שיעור ָ‬ ‫מ'האט מיר געגעבן עּפעס‬ ‫ָ‬ ‫דאס הייסט‪ַ ,‬אז‬ ‫'עזר'‪ָ .‬‬ ‫באגעגנט די גמרא פון ַאן ַאנדערן ריכטונג‬ ‫האט ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ!‬ ‫וואס גייט מיר גוט שטעלן אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫"דאס מיינט גמרא? אויב‬ ‫געזאגט צו זיך‪ָ :‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫און ער ָ‬ ‫פארנומען מיט שטותים‪ ,‬זיי‬ ‫דא ַארום‪ ,‬ביזט ַ‬ ‫מיר ָ‬ ‫מאל ּפרובירן"‪...‬‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫לאמיר עס ָ‬ ‫ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫מ'דארף איר ָאנהויבן מעריך זיין אויך ווען‬ ‫ַ‬ ‫דא!"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‪ :‬ניין‪ ,‬ניין!‬ ‫ָאבער דער אויבערשטער ָ‬ ‫דעמאלט זעט מען נישט די‬ ‫ָ‬ ‫מ'איז נישט אין שטוב‪.‬‬ ‫געוואלדיגע טובה‪ .‬מ'רעדט נישט‬ ‫ַ‬ ‫דיר געגעבן ַא‬ ‫געזאגט ַאז 'שלום בית'‬ ‫האט דיר ָ‬ ‫ווער ָ‬ ‫ַארומיגע לבושים‪ ,‬נאר די ּפנימיות'דיגע נשמה‪ ,‬און‬ ‫דא‬ ‫נאר בלויז וועגן דעם טעכנישן חלק ַאז ס'איז ָ‬ ‫דארף זיין מרור?‬ ‫ַ‬ ‫מ'באקומט דעם ריכטיגן בליק בעז"ה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קאכט עסן א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬נאר דורך איר‬ ‫וואס ָ‬ ‫איינער ָ‬ ‫דאס זעלבע איז אויך ביי שלום בית‪.‬‬ ‫ממש ָ‬ ‫דער ּפ ַ‬ ‫לאץ ברענגט נישט קיין שום מניעה‬ ‫באמערקט דיין‬‫וואלסטו בכלל נישט ַ‬ ‫דאס געטון יעדן שבת‪ָ ,‬‬ ‫וואלסט ָ‬ ‫דו ָ‬ ‫געשטאנען ביים‬ ‫ַ‬ ‫פארציילט ַאז ווען ער איז‬ ‫האט ַ‬ ‫איינער פון די צדיקים ָ‬ ‫דאווענען‬ ‫לאנגע ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫ס'וואלט דיך בכלל נישט געשטערט ָ‬ ‫ָ‬ ‫שכן'ס יונגל?!‬ ‫האט ער מחליט געווען ַאז‬ ‫האט מניעות‪ָ .‬‬ ‫האט ער געשּפירט ַאז ער ָ‬ ‫מזרח‪ָ ,‬‬ ‫מיט ַאלע ַאנדערע מניעות!‬ ‫נאך ַאלץ געשּפירט מניעות‪.‬‬ ‫האט ָ‬ ‫ראּפרוקן ַא טיש‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫ער גייט זיך ַא ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫שלאפן אום שבת‪,‬‬‫ָ‬ ‫זאל נישט‬‫מ'האט אים נישט געבעטן ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאנץ אונטן‪ ,‬און‬ ‫געגאנגען ַא טיש ווייטער‪ ,‬ביז ער איז ָאנגעקומען ַ‬ ‫ַ‬ ‫איז ער‬ ‫נאר‬‫מ'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן קיין תאוות אכילה אום שבת‪,‬‬ ‫אים נישט געבעטן נישט צו ָ‬ ‫ּפלאן‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫גארנישט העלפן‪ .‬דער יצר הרע ָ‬ ‫האט געזען ַאז ס'וועט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫מ'דארף טון אום שבת! – ווען ס'קומט שב"ק‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫זאך‪ :‬טו ָ‬‫געבעטן איין ַ‬ ‫טראכטן ַאז מענטשן קוקן אים אן‪ָ ,‬אּפגעזען וואו ער‬ ‫מאכן ַ‬ ‫וויאזוי אים צו ַ‬‫ַ‬ ‫טראכטן פון ַאלע טרדות‪ ,‬און מקיים‬ ‫דארף מען ַארבעטן שווער‪ ,‬נישט צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ ביי‬ ‫צוריקגעגאנגען צו זיין ָאריגינעלע ַ‬ ‫ַ‬ ‫וועט שטיין‪ .‬אויב ַאזוי‪ ,‬איז ער‬ ‫דאנקן!‬ ‫דאנקן און ַ‬ ‫זיין דעם 'מזמור שיר ליום השבת טוב להודות לה' – ַ‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫דאך טון פון מיין ַ‬‫מזרח‪ ...‬די זעלבע עבודה קעגן מניעות קען איך ָ‬ ‫נאכדעם קום‬ ‫וואכן‪ָ ,‬אבער מיט ַאן אמת'דיגקייט‪ ,‬און ָ‬ ‫דאס עטליכע ָ‬‫ּפרוביר ָ‬ ‫גאנצן גלות‪...‬‬ ‫כ'דארף נישט דורכגיין דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאר זיין‬‫לאנג‪ .‬ס'קען ָ‬ ‫דאווענען איז געבליבן ַאזוי ַ‬ ‫דאס ַ‬‫דערציילן אויב ָ‬ ‫וואס ַא מענטש דארף דערהערן‪ַ ,‬אז קיין שום מניעה‬‫דאס איז די נקודה ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאנקן‪,‬‬‫כאּפן דעם ליכטיגקייט פון ַ‬ ‫וואכן און ַ‬‫נאכ'ן ַארבעטן עטליכע ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫ּפלאץ‪ַ .‬אלעס ווענדט זיך אין‬ ‫ּפלאץ ָאדער אין אן ַאנדערן ַ‬ ‫איז תלוי אין דעם ַ‬ ‫דארפן מער‬ ‫מ'זאגט נשמת צו שנעל‪ ...‬וועסט נישט ַ‬ ‫וועסטו זיך ָאּפרעדן ַאז ָ‬ ‫דעם מענטש ַאליין‪ ,‬אויב ער איז גרייט צו טוישן זיינע מחשבות ָאדער נישט‪.‬‬ ‫ַאנטלויפן אין ערגעץ!‬ ‫גליון הבינני || ‪7‬‬ ‫ויפגע במקום; דער ּפ ַ‬ ‫לאץ איז נישט שולדיג‪...‬‬ ‫דאס פייגעלע דארף זיך ַאליין ָא ּפרייניגן‬ ‫ָ‬ ‫איבעראל קען מען דינען השי"ת‬ ‫ָ‬ ‫לעמאל און‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫וואס‬ ‫מאל געווען ַא פייגל ָ‬‫זאגן דערויף ַא משל ַאז ס'איז ַא ָ‬ ‫די בעלי מוסר ָ‬ ‫אין ספה"ק בית אהרן (ּפרשת ויצא) שטייט אויפ'ן ּפסוק 'ויפגע במקום'‪,‬‬ ‫וועקגעלאפן פון‬ ‫ָ‬ ‫איבעראל געשמעקט ַאן אומבא'טעמ'טע ריח‪ ,‬איז זי ַא‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן אויבערשטן‪ַ ,‬אז אין סיי וועלכע‬ ‫האט מתּפלל געווען ַ‬ ‫ַאז יעקב אבינו ָ‬ ‫האט זיך אויסגערעדט‬ ‫דאך‪ .‬זי ָ‬‫דערנאך צו ַא דריטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך צום צווייטן און‬ ‫איין ַ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬נאר אויף‬ ‫זאל ער זיך נישט קריגן מיט'ן ַ‬ ‫ּפלאץ וואו ער געפינט זיך‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא?! ַאלע דעכער זענען היינט‬ ‫וואס טוט זיך ָ‬ ‫פאר די ַאנדערע פייגלעך‪ָ :‬‬ ‫גאנץ מיט'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫הארץ זיין ַ‬ ‫זאל זיין ַ‬ ‫ּפלאץ ָ‬ ‫יעדן ַ‬ ‫געוואלדיגע סרחון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא ַא‬ ‫איבעראל איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫שמוציג? מ'קען נישט שטיין ָ‬ ‫דא‪.‬‬ ‫קארלינער זי"ע ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס הרה"ק רבי שלמה ַ‬ ‫דער בית אהרן ברענגט ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬זעט אויס ַאז דו ביסט ַאריין אין ַא מיסט‬ ‫ָ‬ ‫האבן איר די פייגעלעך‬ ‫ָ‬ ‫געטייטשט דעם מאמר חז"ל 'שלא יהא לבך חלוק על המקום' ַאז דער‬ ‫און דו שלעּפסט ַארום מיט זיך דעם ריח‪ .‬אויב דו וועסט זיך גוט ָאּפרייניגן‬ ‫ּפלאץ‪ .‬אין יעדן מקום און אין יעדן‬ ‫זאל זיך נישט קריגן מיט זיין ַ‬ ‫מענטש ָ‬ ‫וועסטו מער נישט שּפירן דעם ריח‪.‬‬ ‫זאל מען קענען דינען דעם אויבערשטן‪ .‬ווייל‬ ‫מצב וואו מען געפינט זיך ָ‬ ‫דער מענטש מיינט ַאז די מניעות קומט פון זיינע ַארומיגע‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫ּפלאץ וואו ס'איז שווער‬ ‫וואס ווען זיי טרעפן זיך אין ַא ַ‬ ‫דא מענטשן ָ‬ ‫ס'זענען ָ‬ ‫טאקע נישט קיין‬ ‫זאגט אונז‪ :‬רק המניעה הוא מצד האדם‪ .‬ס'איז ַ‬ ‫בית אהרן ָ‬ ‫זאגן ַאז דער מקום איז שולדיג און די‬ ‫צו דינען השי"ת‪ ,‬הייבן זיי גלייך ָאן ָ‬ ‫מ'זאל זיין גרייט צו טוישן דעם וועג פון‬‫ָ‬ ‫זאך צו מסכים זיין‪ַ ,‬אז‬ ‫לייכטע ַ‬ ‫"זאלסט געדענקן‬‫זאגט מען אים‪ָ :‬‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַארומיגע סביבה איז שולדיג‪.‬‬ ‫טאמער דו גייסט זיך ַאליין‬ ‫טראכטן און זיך צו מסדר פון אינעווייניג‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫קלאּפט נישט קענסטו אויך דינען דעם‬‫ַאז אפילו דער מצב ַארום און ַארום ַ‬ ‫דערנאך בלייבן אויפ'ן זעלבן מצב און‬ ‫ָ‬ ‫טוישן‪ ,‬וועסטו זען ַאז דו קענסט‬ ‫אויבערשטן!"‪.‬‬ ‫גארנישט שטערן! ביסט געווען‬ ‫אויפ'ן זעלבן מקום ווי פריער‪ ,‬און ס'גייט דיך ָ‬ ‫ּפראבלעם‪ָ ,‬אבער יעצט וועסטו‬ ‫זיכער ַאז די ַארומיגע אומשטענדן זענען די ָ‬ ‫ַא ּפ ַ‬ ‫לאץ קען נישט זיין קיין שטער פאר עבודת ה'‬ ‫נאר געווען ביי דיר‪.‬‬‫זען ַאז די מניעה איז ָ‬ ‫דאס לשון‪ :‬כי לא המקום גורם ח"ו איזו מניעה‬ ‫זאגט דער בית אהרן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ איז גורם סיי וועלכע מניעה צו קענען‬‫לעבודת יתברך – נישט דער ַ‬ ‫ווען מ'ווערט נערוועז פון דעם‬ ‫דינען השי"ת! כי כיון שהכל מאתו יתברך ורצון השי"ת הוא שיהיה האדם‬ ‫שבת'דיגן בית המדרש‬ ‫האט‬‫דאך ַאלעס‪ ,‬און אויב ער ָ‬‫כעת במקום הזה – דער אויבערשטער ווייסט ָ‬ ‫דאוונט דער מענטש ערגעץ די תפלות פון שבת‪ָ ,‬אבער ער קען‬ ‫מאל ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫דעמאלט‪ :‬מסתמא גלוי‬‫ָ‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫זאלסט יעצט זיין אויף דעם ַ‬ ‫געוואלט ַאז דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאכט אים ָאנגעצויגענע נערוון‪.‬‬ ‫ּפלאץ‪ .‬זיין שבת'דיגע שול ַ‬‫דאס ַ‬ ‫נישט ליידן ָ‬ ‫לפניו יתברך שזה המקום לא יגרום שום מניעה ח"ו לעבודתו יתברך – ווייסט‬ ‫גאנצן‬‫דאווענען‪ ...‬ער רוקט ַא ַ‬ ‫לאזט נישט ַ‬ ‫דא ָ‬‫וואס זיצט ָ‬‫דעם שכן'ס יונגל ָ‬ ‫ּפלאץ איז נישט גורם קיין שום מניעה‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זיכער ַאז דער ַ‬ ‫לאנג‪ ...‬ווער ס'קען מיך ווייסט ַאז‬ ‫דא געפערליך ַ‬ ‫מ'דאוונט ָ‬ ‫ַ‬ ‫צייט דעם טיש‪...‬‬ ‫דאס מקום איז נישט‬ ‫זאגן ַאז ָ‬ ‫איי פרעגט דער מענטש‪ :‬קומסטו מיר ָ‬ ‫לאנגע תפלות‪ .‬אינמיטן די וואך גיב איך‬ ‫געמאכט אויף ַאזעלכע ַ‬ ‫ַ‬ ‫כ'בין נישט‬ ‫זאגט דער בית אהרן‬‫גורם קיין מניעה?! ס'איז דאך במציאות ָיא ַאזוי?! ָ‬ ‫אויסהאלטן‪ ...‬ס'איז זייער הייס‬ ‫ַ‬ ‫נאך ַאן עצה‪ָ ,‬אבער שבת איז נישט צום‬ ‫זיך ָ‬ ‫דאווענען אין ַא‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬כ'וויל ַ‬ ‫כ'דארף מער ַא לופטיגע ַ‬ ‫ַ‬ ‫דא‪.‬‬ ‫און צושטוּפט ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫ווארט‪ :‬רק המניעה הוא מצד האדם‪ -.‬די מניעה קומט ַא‬ ‫ַא טיפע ָ‬ ‫גאנצע שבת איין גרויסע‬ ‫קלענערע שול מיט צען מענטשן‪ ...‬בסך הכל איז זיין ַ‬ ‫מצד דעם מענטש‪.‬‬ ‫מצב פון ַאוועקלויפן פון דעם מצב‪.‬‬ ‫זאגסטו מיר ַאז די מניעה קומט נישט פון‬ ‫וואס ָ‬ ‫דער מענטש טענה'ט‪ָ :‬‬ ‫טאג? די תשובה‬ ‫דאך בחוש ווי מיין שכן שטערט מיר יעדן ָ‬ ‫דעם מקום‪ ,‬זעסט ָ‬ ‫קשוט עצמך; ווען מ'טוישט זיך ַאליין ווערט‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫וואס דער שכן שטערט דיך איז אויך 'מצדך'‪ .‬נישט ַא‬ ‫דאס ָ‬‫איז‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַאלעס געלעזט‬ ‫דאס ווייל דו האסט יענעם געטשעּפעט‪ ,‬נאר ס'קען אויך זיין ַאז‬ ‫מיינט ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז זייער מעגליך ַאז דער מענטש דארף דערהערן ַאז שבת איז‬ ‫וואלסט זיך‬ ‫דארפסט מתקן זיין‪ .‬ווען דו ָ‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫דא עּפעס ַאן ענין ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫ראּפזעצן‬ ‫דאנקן דעם אויבערשטן אויף ַאלע חסדים‪ .‬דער איד ָ‬ ‫זאל זיך ַא ָ‬ ‫צו ַ‬ ‫געטראכט וועגן דעם; ווען‬ ‫ַ‬ ‫וואלסט‬ ‫ס'דארף צו זיין; ווען דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויסגעארבעט ווי‬ ‫ַ‬ ‫זאכן‬ ‫מאכן ַא ליסטע פון ַאלע ַ‬‫פאר'ן זמן פון שבת און ַ‬‫מינימום צוויי שעה ַ‬ ‫וואלסטו געזען ַאז די‬‫וואלסט גערעדט ָאפן צום אויבערשטן וועגן דעם‪ָ ,‬‬ ‫דו ָ‬ ‫זאל ַארבעטן אויף זיך צו‬‫דאנקן השי"ת פון דער וואך‪ .‬ער ָ‬ ‫האט צו ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועקגעגאנגען‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫ַ‬ ‫ּפראבלעמען פון מקום זענען ַא‬ ‫ַאלע ַארומיגע ָ‬ ‫האט געטון מיט אים די וואך‪ .‬אפשר ווען‬ ‫וואס השי"ת ָ‬‫טרעפן גוטע חסדים ָ‬ ‫געמאכט ַא תיקון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫ָ‬ ‫פטרון הפצה‬ ‫פטרון חודש כסלו‬ ‫‪718. 686. 8300‬‬ ‫קול הבינני‬ ‫ארה"ב‬ ‫נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫נתנדב לעילוי נשמתו הטהורה של‬ ‫‪072. 257. 7726‬‬ ‫א"י‬ ‫הרב הגאון החסיד האי גברא רבא הקדיש כל ימי חייו לתורה ועבודה עבד‬ ‫הרה"ח ר' שמואל אליעזר בן ר' ברוך יוסף ז''ל‬ ‫את בוראו באש להבה‪ ,‬זכה להעמיד תלמידים רבים בדרך התורה והיראה‬ ‫‪0333. 070. 6585‬‬ ‫בריטניה‬ ‫נלב"ע ב' כסליו‬ ‫הרב אליעזר בן הרה"ג ר' אליהו יהושע‬ ‫ולעילוי נשמת הבחור ברוך יוסף ע״ה‬ ‫געלדצעלער זצ"ל ‪ -‬ר"י אור ישראל‬ ‫‪0480. 20. 16. 18‬‬ ‫בלגיה‬ ‫בן יבל״ח הרה״ח ר׳ הלל‬ ‫נתבקש לישיבה של מעלה בדמי ימיו ביום ט' כסלו תשס"ה‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לנדבן ולב"ב‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לנדבן ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי‬ ‫לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל ‪info machonhavineini. com -‬‬ ‫להתברך בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל‬ ‫בית‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 26‬לאקער ‪42‬‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח‬ ‫סאטמאר לאקער ‪ 40‬פארשעי‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער ‪#213‬‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 53‬לאקער ‪#62‬‬ ‫המדרש‬ ‫ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר ‪25‬‬ ‫משה‬ ‫ביהמ"ד בית‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 13‬ביהמ"ד סטאלין‬ ‫ביהמ"ד בראשוב–לאקער ‪58Central Market‬‬ ‫ביהמ"ד קראסנא לאקער ‪#166‬‬ ‫קהל חרדים‬ ‫בואנוס איירעס‬ ‫לאנדאן‪ :‬ביהמ"ד ביאלא ‪ 45‬לאקער ‪33‬‬ ‫ביהמ"ד אבני צדק‬ ‫קרית יואל‪ :‬אלעזר‬ ‫ביהמ"ד ראדאשיץ‬ ‫לאקער ‪25‬‬ ‫ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט‬ ‫מאנסי‪:‬‬ ‫ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל‬ ‫וויליאמסבורג‪:‬‬ ‫ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה‬ ‫בארא פארק‪:‬‬ ‫ניתן להשיג הגליון‬ ‫לאקער‬ ‫ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד‬ ‫ביהמ"ד רב טוב‬ ‫ביהמ"ד בית‬ ‫לאקער ‪219‬‬ ‫ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל‬ ‫ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה‬ ‫במקומות הבאים‪:‬‬ ‫‪109‬‬ ‫ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ"‬ ‫ביהמ"ד בית דוב‬ ‫מנחם זאב‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫‪The Winery 18 Ave‬‬ ‫ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף‬ ‫‪ || 8‬גליון הבינני‬