יחידתי - אידיש · YECHIDUSI - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

לשבוע הבעל"ט
ספה"ק מאור עינים (מטות)
מד"ה יום
שזה עיקר נתינת התורה ראשון
מערכת "קול דודי" כי נודע סוד הדיבור שני
וצריך האדם שלא יטמא שלישי
א וועלט פון ליכטיגע חסיד'ישע שמועסן
אין אמעריקע אין אידיש כאמור אצלינו במקום אחר רביעי
605.313.6695 יכול אף לדברי תורה
עד ד"ה ולכך בכל מצוה
חמישי
אין ענגלאננד
033.0551.7811 צו באקומען אינדערהיים דעם חודש'ליכן קונטרס
ערשטע חודש האלב פרייז ,רופט 848-243-1624
אין ארץ ישראל
035. 100.200 פרשת ויצא תשפ''ז /גליון ר"ו
להדליק נר חנוכה! מ'הייבט אן מיט
שיעורי הכנה לחנוכה
חסיד'יש גערעדט
מיט המשפיעים החשובים שליט"א
אין 'קול דודי' היכל המרכזי נומער 1
א חסידי'שע דערהער פון די פרשה אויף למעשה
דער ּפ ַאטש
שוועריקייט וואס דו גייסט דורך ,וועט ער דאך באלד זען אז דו ארויס ביי יעדע געלעגנהייט.
ביסט דא צוריק מיטן גאנצן אפנקייט און צוטרוי! וואס איז דא דער אויבער-חכם ברוך האט נישט געקענט דורכלאזן אזא
דער פראבלעם?" .שלמה הייבט ָאן נאכאמאל צו וויינען" :דער תמימות'דיגע און איידעלע שמועס – ָאן אריינווארפן דארט
– איז עכט א
מגיד שיעור וויל מיר שוין נישט האבן! ער האט מיר שוין פיינט עפעס א חכמה'לע פון זיינע געלונגענע וויצן ,דערפאר האט ער
באקומען! ער איגנארירט מיר ביים שיעור און קוקט מער נישט געמוזט צולייגן" :יא ,יא ,ער מאכט עס גוט ...ער זוכט נאר צו
אויף מיין זייט! ער וועט מיר נישט וועלן צוריקנעמען ווי אמאל!". אפקויפן די בחורים ,זיי זאלן ווערן פארגלייבט אין אים."...
גלעט
דער טאטע נעמט ארויס זיין טעלעפאן ,ער רופט ָאן דעם מגיד ברוך אליינס האט בכלל נישט געגלייבט אין די ווערטער וואס
שיעור ר' חיים בוקסבוים שליט"א און ער מאכט עס אויף ער זאגט ,און ער האט ניטאמאל געדענקט פינף מינוט שפעטער,
'סּפיקער' אז שלמה זאל אויך הערן" :א גוטן ר' חיים ,דא רעדט אז ער האט דא עפעס געזאגט .אבער שלמה איז שוין געווען
שלמה'ס טאטע .איך וויל אייך פרעגן ,איר האט עפעס אן ענין אפגע'שחט'ן ...די ווערטער זענען אריינגעקראכן אין זיין הארץ
פון 'נקמה' אדער 'שנאה' צו מיין זון?" .דער מגיד שיעור גיבט א
שריי" :וואס שנאה? וואס נקמה? איך האב אים ליב אהבת נפש!
ווי א ווערימל ,און אויפגעגעסן דארט דעם גאנצן צוטרוי און
איבערגעגעבנקייט וואס ער האט געהאט אינעם מגיד שיעור.
דער אויבערשטער וויל אונז – מער
אזעלכע תלמידים ווי ער – גיבן מיר חיות! איך בענק זיך צו די
צייטן ווען ער איז געווען אפנהארציג צו מיר און מיר געגעבן
דעם קומענדיגן מאל ווען דער מגיד שיעור האט אים גענומען ווי מיר ווילן אים! טאמער מיר
צוטרוי! זינט ער האט זיך פארמאכט אין זיך – שפיר איך ווי עס
אויף א שפאציר צו דורכרעדן זיינע שוועריקייטן מיט וואס ער
מוטשעט זיך און אים באגלייטן ווייטער אויפן ריכטיגן וועג – איז פארגעסן פון אים – פארגעסט ער
פעלט מיר!" .שלמה גלייבט נישט וואס ער הערט דא ,אבער דער
טאטע וויל עס אויסקלארן ביזן סוף" :אויב האט איר אים אזוי
ער געווען פארמאכט אין זיך ,און בלויז צוגעשאקלט מיטן קאפ
אויף אלעס וואס דער מגיד שיעור
נישט פון אונז! ער רופט אונז באלד
האט געזאגט – ָאן עפענען זיין צוריק דורכן אוועקנעמען אונזער
אזעלכע תלמידים ווי ער – גיבן מיר חיות! איך בענק זיך הארץ און זיך לאזן העלפן מיט אן
אויפריכטיגקייט. שמחת חיים – ביז מיר פארשטייען
צו די צייטן ווען ער איז געווען אפנהארציג צו מיר! זינט ער נישט לאנג האט געדויערט ביז ווען אז ער איז אונזער 'מקור החיים'
האט זיך פארמאכט אין זיך – שפיר איך ווי עס פעלט מיר!" דער מגיד שיעור איז אויך געווארן
"אזא מגיד שיעור האב איך אין מיין לעבן נאכנישט געהאט! איך
קאלט און פרעמד צו אים .ער האט
אויפגעהערט אים צו רופן אין דער זייט וואלט נישט געגלייבט אז עס איז פארהאן אויף דער וועלט אזא
און רעדן מיט אים פריוואט ,ער האט מער געטרייער און איבערגעגעבענער מגיד שיעור" – האט שלמה
ליב ,נו פארוואס גיבט איר אים צו שפירן א פארקערטע געפיל
נישט געווארפן צו אים די ווארימע בליקן אינמיטן שיעור ,ער דערציילט מיט עקסטאז פאר זיינע עלטערן ,נאך די ערשטע וואך
– כאילו איר האט אים פיינט?! פארוואס איגנארירט איר אים?!".
האט זיך ניטאמאל אויסגעדרייט צו קוקן אויף זיין זייט ,און מיט אינעם זמן.
"פונקט פארקערט ,דייקא מיט דעם איגנארירן ,שריי איך צו אים!
דער צייט האט ער אינגאנצן איגנארירט זיינע שאלות וואס ער דער מגיד שיעור ר' חיים בוקסבוים שליט"א איז טאקע געווען
איך רוף אים מיט א 'קריאה של חיבה' ,אז ער זאל כאפן אז איך
האט אריינגעפרעגט אינמיטן שיעור. א חידוש פון א מגיד שיעור ,זיין ליבשאפט וואס ער האט באמת
דארף אים! אז איך ווארט אויף אים! איר ווייסט ווי שווער עס איז
מיר אים צו איגנארירן?! דאס קומט מיר נישט ָאן לייכט! דאס איז ווארימל
צוויי-דריי וואכן זענען אריבערגעגאנגען זינט דער ָ געשפירט צו יעדן בחור – האט זיך ארויסגעוויזן אויף יעדן טריט
קעגן מיין טבע פון גוטסקייט! אבער איך טוה דאס מיט מסירות האט זיך איינגעגעסן אין שלמה'ס הארץ ,און זיינע עלטערן און שריט ,עס איז אים ממש געגאנגען בנפשו אז יעדער בחור
נפש ,כדי אים צו שלעפן אויף צוריק!". האבן באמערקט אז דער פונק אין זיינע אויגן – וועלכע האט זאל שטייגן אין תורה און עבודה – דאס מערסטע מעגליך לויט
געשיינט מיט א ליכטיגקייט אין די פארגאנגענע עטליכע חדשים זיינע כוחות .עס איז נישט געווען בלויז דער הערליכער שיעור
'דינים' איז נישט 'נקמה'
– האט זיך פארלאשן .שלמה'ס צופרידנקייט און שמחת החיים וואס ער האט איבערגעגעבן מיט אלע כוחות ההסברה ,נוצנדיג
איז ערגעצוואו פארלוירן געגאנגען .דער טאטע איז ערנסט די שענסטע דוגמאות און משלים – זיכער צו מאכן אז קיינער פון
באזארגט" :וואס איז דא געשען מיט שלמה'ן?! וואו האט ער די בחורים פאלן נישט ארויס פונעם שיעור – נאר ער האט זיך
דער נמשל איז נישט ווייט צו גיין ...דער 'מאור עינים' אין אונזער פארלוירן זיין 'חיות'?!". אוועקגעגעבן זיין גאנצע טאג און נאכט צו שמועסן מיט יעדן
פרשה רעדט ארום איבער די סוגיא פון 'יסורים' .ער איז מסביר, בלית ברירה זעצט זיך דער טאטע אראפ מיט שלמה ,ער עפנט בחור באזונדער ,דורכגיין מיט יעדן איינעם זיינע שוועריקייטן
אז יסורים איז נישט חס ושלום קיין 'ברוגז' אדער 'כעס' פונעם אויף פאר אים זיין הארץ" :שלמה ,לעצטנס 'לעבסטו' נישט! דו – סיי אין הבנה ,סיי אין נפשיות'דיגע קאמפליקאציעס ,סיי אין
אויבערשטן ,נאר בלויז גוטסקייט און רחמנות ,כדי מיר זאלן זיך ביסט לעצטנס אויסגעלאשן און אויסגעטרוקנט! דער משגיח סתם אידישקייט ,סיי אין עבודת ה' – אים געגעבן דאס גאנצע
צוריק דערמאנען פון אים און זיין דבוק אין אים .מיט זיין הייליג זאגט מיר אז דו לערנסט פלייסיג און דו שטעלסט זיך צו .נו ,וואו הארץ און געפיל ,באלאכטן מיט וואונדערבארע עצות און חיזוק,
"ה ָּקדוֹ ׁש ָּבר ּו ְך ה ּוא חוֹ ׁ ֵשב ַמ ֲח ׁ ָשבוֹ ת לְ ִבלְ ִּתי יִ ַּדח ִמ ֶּמנּ ּו נִ ָּדח, לשוןַ : לאך?! פארוואס ביסטו נישט פרייליך און צופרידן?!".איז דער ָ און באגלייט יעדן איינעם דורכאויס אלע זיינע דורכגענג.
ְורוֹ ֶצה לְ ָק ְרבוֹ ֶא ְצלוֹ ֲ ,אזַ י ֵמ ֲח ַמת ׁ ֶש ֵאינוֹ ָּדב ּוק ְּבבוֹ ֵרא יִ ְת ָּב ֵר ְך נוֹ ֵפל לִ ְמקוֹ ם
אנשטאט אן ענטפער ,צוכליפעט זיך שלמה ווען הייסע טרערן דריי גאנצע חדשים אנגעפילט מיט 'חיות'' ,סיפוק' און
ַה ִּדינִ יםִּ .כי ִמי ׁ ֶשה ּוא ָּדב ּוק ְּבבוֹ ֵרא יִ ְת ָּב ֵר ְך ֵאין ָעלָ יו ִּדינִ יםֵ ,מ ֲח ַמת ׁ ֶשה ּוא
באנעצן זיינע אויגן .ער וויינט און באוויינט ,נישט קענענדיג רוחניות'דיגע התעלות האט שלמה מיטגעלעבט מיט זיין
ָּדב ּוק ִּב ְמקוֹ ר ַח ֵ ּיי ַה ַח ִ ּיים ׁ ֶש ֵאין ׁ ָשם ִּדין ְּכלָ לּ ,ו ְב ֵה ֶפ ְך ִמי ׁ ֶש ֵאינוֹ ָּדב ּוק".
קומען צום ווארט .ענדליך דערציילט ער פאר זיינע עלטערן געטרייען מגיד שיעור ,אבער דעמאלט איז דער שווארצער
ווען מען איז אפנהארציג און נאנט צום אויבערשטן – 'לעבט' מען
וואס איין 'לשון הרע' האט פאר'הרג'עט" .איך שפיר די לעצטע קאץ דורכגעלאפן צווישן זיי ...געווען איז דאס נאך וואס שלמה
מיט א 'לעבהאפט' ,אבער ווי נאר מען פארמאכט זיך אין זיך און
ּפאר וואכן ,ווי איך קען נישט אנגיין אין לעבן – ָאן זיין חיזוק!
ָ האט פערצופאל זיך געזעצט ביי מיטאג נעבן ברוך ,דער שמועס
מען האקט אפ דעם דביקות – פאלט מען אריין אין 'דינים' ,וואס
דאס מיינט פארלאשנקייט און טרוקנקייט. ער איז מיר געווען אן עכטער געטרייער רבי! איך בין געווען איז געגאנגען מענין לענין ,ביז עס איז אנגעקומען צו דער
אזוי נאריש אז איך בין אוועקגעגאנגען פון אים! היינט ווייס טעמע פונעם 'מגיד שיעור' ,דא האט שלמה זיך צושפרייט און
באלד קומט דער יצר הרע און מאכט מטעמים דערפון ...ער רעדט איך שוין אז ברוך'ס ווערטער זענען הויל ליגנט און פאלש!". באק ציינער ,ווי שטארק ער האט הנאה פוןארויסגעברענגט מיט ַ
איין דעם מענטש ,אז די 'דינים' וואס ער דער טאטע כאפט נישט" :נו ,ווער לאזט דיר נישט צוריקגיין צו זייער געטרייער מגיד שיעור ,און אז ער לעבט ממש פון דעם
שפירט יעצט – איז פשוט 'שנאה' און 'כעס' ,המשך אין עמוד ב
אים?! גיי צו צום מגיד שיעור און פארצייל אים אויף דיינ'ס א ווארימען און ליבליכן קשר וואס דער מגיד שיעור ווייזט אים
א נא לא לעיין בשעת התפילה וקריאת התורה
אפענע שמועס צווישן דעם משפיע און בחור'ל א חסיד'ישער בחור
אינערליכע השתוקקות
פארוואס האט נישט די תשוקה פון א אידישע הארץ קיין עק און קיין סוף? • פארוואס אפילו ווען א מענטש
האט 'יוצא געווען' און געטון אלעס וואס ער דארף ,פארשטילט דאס נישט זיין תשוקה?
אברהם יצחק :איך האף אז דער משפיע וועט מיר מוחל זיין, משפיע :שלום וברכה ,אברהם יצחק.
אבער כ'טראכט אז דער משפיע רעדט אביסל 'מופשט',
אביסל 'נישט אויף אונזער וועלט' .איך הער אסאך 'הייליגע וואס זוכסטו? משפיע :נו ,וואס איז היינט די נושא? וואס ווילסטו רעדן?
אברהם יצחק :א גוט יאר.
ווערטער' מיט פסוקים פון שיר השירים וואס זענען טאקע
מורא'דיג דערהויבן ,אבער איך פארשטיי נישט פונקטליך משפיע :כ'וועל פרובירן מסביר זיין .יעדער האט זיך זיינע אברהם יצחק :גארנישט ספעציעל .פארקערט ,כ'בין געקומען
וואס דער משפיע וויל ...וואס איז נישט גוט ווען א מענטש צייטן ווען עבודת ה' קומט אים אן שווער ,ווען ס'גייט אים הערן .כ'וועל זיך פרייען צו הערן וואס דער משפיע האט צו
וויל דאווענען און לערנען ווי ס'דארף צו זיין? די וועג וויאזוי נישט צו לערנען און דאווענען ווי ס'דארף צו זיין .אבער זאגן.
מ'דערנענטערט זיך צום אויבערשטן איז דורך לימוד התורה דאקעגן זענען פארהאן צייטן ווען מ'איז מצליח ,זמנים פון
משפיע :כ'האב געטראכט אז מ'זאל רעדן איבער א נושא
און עבודת ה' ,און לכאורה ,אויב טוט ער דאס – איז ער טאקע התעלות ווי דאס לערנען און דאווענען פארט ווי מ'וויל .און
וואס חסידות האט געמאכט א גרויסע 'עסק' דערפון ,דאס איז
'אין ארדענונג' ,ער איז זיך באמת מקרב צום אויבערשטן! געווענליך ,איז דער מענטש צופרידן פון זיך ווען ס'מאכט זיך
דער ענין פון 'תשוקה און התלהבות אין עבודת ה'' .בעסער
וואס פעלט נאך דא? אזעלכע מצבים .ס'איז אים גוט מיט זיך ,ער שפירט אז ער
געזאגט ,נישט נאר אין עבודת ה' ,נאר בכלל ,א תשוקה צום
טוט וואס מ'פאדערט פון אים .ער שפירט אז ער קען מאכן א
אויבערשטן און התלהבות און געפיל צו קירבת ה' .דאס
'טשעק' אויף זיך.
אלעס איז זייער א צענטראלע נושא אינעם דרך החסידות.
אברהם יצחק :נו ,וואס איז נישט
מתאוה לאור אין סוף גוט דערמיט? ס'איז נישט גוט אז
א מענטש שפירט זיך גוט מיט
זיך?
משפיע :א רצון און תשוקה צום אויבערשטן – דאס פעלט
משפיע :ס'איז זייער גוט .די פראגע
אים !...ער האט טאקע תורה און תפילה און אלע מיני עבודות,
אבער ס'איז 'עיקר חסר מן הספר'! זיין גאנצע תורה און איז נאר ,אויב דער מענטש האט א ווילאנג די רצון וואס טרייבט דעם מענטש
תפילה און מצוות זענען א מיטל דורך וואס אנצוקומען צו א
געוויסע מטרה ,זיי אלע זענען א וועג און א 'געצייג' וויאזוי
תשוקה צום אויבערשטן? ער האט
אן אינערליכע השתוקקות און ווילן איז צו מצליח זיין ,דאן וועט זיך דער מענטש
אנצוקומען צו דביקות אין אויבערשטן .אבער צומאל קען א צו נתקרב ווערן צום אויבערשטן,
אדער איז אים שוין גוט מיט זיך? ער
כסדר מעסטן לויט זיינע ארומיגע
מענטש אינגאנצן פארגעסן פון די מטרה ,און ער פארגעסט
אינגאנצן אז ער דארף אריינלייגן כוחות צו אויפפלאמען זוכט נאך דעם אויבערשטן ,אדער האלט
זיין הארץ צו משתוקק זיין צום אויבערשטן און זוכן קירבתו אז ער איז שוין 'אין ארדענונג' און אז דער
יתברך ,אויף אזוי ווייט ,אזש זיין הארץ איז ליידיג פון די אויבערשטער איז צופרידן פון אים?
סארט תשוקה און ווילן. אברהם יצחק :איך פארשטיי נישט די שאלה .לכאורה וויל אברהם יצחק :טאקע א יסודי'שע נושא .אדרבא לאמיר הערן
נאר וואס? ער לערנט טאקע און ער איז מקיים אלעס וואס דאך דער מענטש שאפן א נחת רוח פארן אויבערשטן ,און משפיע :ס'איז א ברייטע סוגיא ,ס'האט אסאך דרגות און מיר
מ'הייסט אים ,און ס'קען אפילו זיין אז ער טוט עס געהעריג אויב ער טוט דאס ,ווערט ער פרייליך און צופרידן! וואס איז וועלן פרובירן צו רעדן לויט ווי מיר שטייען.
און מיט אן ערנסטקייט ,אבער אויב ער וועט זיך פרעגן" :וואס די פראבלעם מיט אזא געפיל?
אברהם יצחק :גראדע די קעפל פון דעם נושא – 'תשוקה
באמת טרייבט מיר?" "וואס איז מיין ציל?" צו וואס וויל איך משפיע :טאקע דאס איז די פראגע .וואס איז געווען דעם און התלהבות' – הערט זיך זייער פשוט .ס'הערט זיך נישט
אנקומען? דערביי וועט ער אנטפלעקן אז למעשה איז זיין ציל מענטש'ס ציל? וועלכע 'טרייב קראפט' האט געמוטיגט זיין ספעציעל טיף .יעדער בחור האט דאך התלהבות אין עבודת
בלויז צו זיין א מוצלח און זיך שפירן גוט מיט זיך ...אין אזא גאנצע עבודה? זיין 'מאטאר' און 'ברען' איז פשוט געווען ה' ,מ'קאכט ,מ'פלאקערט ,ביים דאווענען ,ביי מצוות...
פאל ,פעלט אים די עיקר נקודה. ווייל ער האט געוואלט אנקומען צו פארשידענע הצלחות און
משפיע :ביסט גערעכט ,אבער איך רעד פון אן אינערליכע
אברהם יצחק :דאס איז די 'תשוקה' איבער וואס שלמה המלך א צופרידנקייט פון זיין אייגענע הצלחות – אדער האט אים
תשוקה און התלהבות .פון א פנימיות'דיגע ווילן וואס ברענט
רעדט אין שיר השירים? געטריבן א תשוקה און ברען אנצוקומען צו קירבת ה'?
אינעווייניג ,וואס קען זיך אפשר אויך ארויסווייזן אינדרויסן,
משפיע :יא .שלמה המלך לייגט אונז אראפ וויאזוי ס'קוקט די פראגע איז אויב ער שפירט צומאל די געפיל וואס שלמה אבער ס'איז בעיקר א תשוקה און אינערליכע זוכעניש וואס
אויס דאס הארץ און די 'פנימיות' פון אזא איד ,זיין הארץ המלך שילדערט אין 'שיר השירים' ,ווי ער ברענגט ארויס קאכט אין הארץ .אט די תשוקה דארף ברענען אין יעדנ'ס
איז פול מיט תשוקה און ער זוכט קירבת ה' ,ער גייט אויס צו די תשוקה און זוכעניש נאך דעם "שאהבה נפשי" ,און ער הארץ ,איבערהויפט ביי איינער וואס גייט אין די דרכי
'את שאהבה נפשו' ,אט די תשוקה לאזט אים נישט צורוה, דערציילט דארט ווי ַ'על ִמ ׁ ְש ָּכ ִבי ַּב ֵּלילוֹ ת ִּב ַּק ׁ ְש ִּתי ֵאת ׁ ֶש ָא ֲה ָבה
ית ָ החסידות .און ס'איז גראדע נישט אזוי 'פשוט' ווי דו האסט
יך ַּב ַּליְ לָ ה' ,אז אזויווי דער פסוק זאגט (ישעי' כו ט) 'נַ ְפ ׁ ִשי ִא ִ ּו ִ אתיוָ ,אק ּו ָמה ָּנא ַו ֲאסוֹ ְב ָבה ָב ִעיר ַּב ּׁ ְש ָו ִקים נַ ְפ ׁ ִשיְּ ,ב ַק ּׁ ָש ָתיו ְולֹא ְמ ָצ ִ עס אראפגעלייגט ,אייגנטליך דארף מען זיך מתבונן זיין און
דעם מענטש'ס 'נפש' ,זיין 'פנימיות' קוקט ארויס און גלוסט ּו ָב ְרחֹבוֹ ת ֲא ַב ְק ׁ ָשה ֵאת ׁ ֶש ָא ֲה ָבה נַ ְפ ׁ ִשי' .אונזער 'עובד' דא שפירט עקסטער אריינארבעטן כדי צו זוכה זיין דערצו.
צום אויבערשטן ,אויף אזוי ווייט אזש ס'לאזט אים נישט דאס אמאל? ער האט סיי וועלכע אחיזה אין די סארט תשוקה?
שלאפן ביינאכט. ער האט בכלל אן אהנונג פון וואס מ'רעדט? – אדער איז ער אברהם יצחק :אפשר קען דער משפיע בעסער מסביר זיין,
אויך דער הייליגער בעל התניא (פרק מד) איז אזוי מסביר נאר פארנומען צו מאכן 'טשעקס' אויף זיך און צו זיין צופרידן וואס מיינט 'תשוקה' און 'אינערליכע זוכעניש'? כ'האב נישט
ית ָ
יך' ְּכלוֹ ַמר דעם פסוק ,מיט די ווערטער"ְ :וזֶ ה ׁ ֶש ָא ַמר 'נַ ְפ ׁ ִשי ִא ִ ּו ִ פון זיך שפירן 'מסודר' און 'געלונגען'? גוט פארשטאנען...
חסיד'יש גערעדט /המשך
ֲא ִפלּ ּו ָּבזֶ ה ְו ַכיּוֹ ֵצא ָּבזֶ ה יַ ֲא ִמין ִּכי ׁ ָשם ה ּוא ִצ ְמצ ּום ֶא ָּלקוּתוֹ יִ ְת ָּב ֵר ְך צורה פון א 'געשריי' פון בענקשאפט" :קום צוריק" .און דער וואס דער אויבערשטער איז בייז אויף המשך פון עמוד א
יש ַהה ּואְ ,וזֶ ה יֵ ָח ׁ ֵשב לְ ַר ֲח ִמים ֶא ְצלוֹ ,לְ ִבלְ ִּתי יִ ַּדח ִמ ֶּמנּ ּו נִ ָּדח, ֶאל ָה ִא ׁ "יֹותר ִמ ַּמה ֶּׁש ָה ֵעגֶ ל
מאור עינים לייגט צו מורא'דיגע ווערטערֵ : אים ,און ער וויל אים נישט האבן ביי
ּו ְכ ׁ ֶשחוֹ ׁ ֵשב ֶּב ֱא ֶמת ֵּכן נַ ֲעשֶׂ ה ֶּב ֱא ֶמת ֵּכן לְ ַמ ְעלָ ה". ּתֹוקק ְמאֹוד רֹוצה לְ ָהנִ יקּ ,כִ י ַה ַחּיּות ָה ֶעלְ יֹון ִמ ְׁש ֵ
רֹוצה לִ ינֹק ָּפ ָרה ֶ
ֶ זיך .אבער דער מאור עינים דערציילט
ֶאל ָה ָא ָדם לִ ְׁשּכֹון ְּבתֹוכֹו" – דער אויבערשטער כביכול איז "מ ַצ ְמ ֵצם ֶאת ַע ְצמוֹ ִּכ ְביָ כוֹ ל ֶאל ָה ָא ָדם ֶא ָּלקוּתוֹ אונז סודות פון חדרְ :
ווי נאר א מענטש האט אויפגעכאפט אט דעם אמת ,אז אלעס איז
'משתוקק מאוד' ,ער בענקט און שטרעבט צו רוען ביי אונז, ֶאל ַה ָּמקוֹ ם ׁ ֶשה ּוא ׁ ָשםְּ ,באוֹ ָתן ִּדינִ ין ַה ָּב ִאין ָעלָ יוֶ ׁ ,ש ִּמ ּתוֹ ְך זֶ ה יִ ְת ָק ֵרב
בלויז 'התקרבות' וואס דער אויבערשטער זוכט אים און בעט אסאך מער ווי מיר ווילן זיין נאנט צו אים. ֵאלָ יו יִ ְת ָּב ֵר ְך ְויָ בוֹ א לִ ְב ִחינַ ת ְּ'ב ֵאר ׁ ָש ַבע'ֶ ׁ ,שה ּוא לִ ָּד ֵבק ְּביִ ְר ָאתוֹ יִ ְת ָּב ֵר ְך
אים צוריקצוקומען צו זיין התקרבות – איז ער שוין אנגעקומען ׁ ֶש ִּנ ְק ָרא ְּ'ב ֵאר' ַמיִ ם ַח ִ ּייםֲ ,א ׁ ֶשר ִמי ׁ ֶשה ּוא ָּדב ּוק ָּבזֶ ה ה ּוא 'שָׂ ֵב ַע' ִמ ָּכל
'דינים' און 'יסורים' מוזן נישט אלעמאל טייטשן גאר גרויסע
צום ציל! אלע 'דינים' און 'צמצומים' ,אויסגעלאשנקייט און טוֹ ב ַה ִּנ ְצ ִחי .דארט ווייטער ברענגט ער דעם לשון רש"י" :כי
שוועריקייטן ,נאר אפילו איין קלייניגקייט וועלכע גייט אים
טרוקענקייט – ווערן באלד פארשוואונדן! " ּו ְכ ׁ ֶשנּוֹ ֵתן ֶאל לִ ּבוֹ נישט ווי ער וויל – איז דאס שוין אויך א 'צער'! אויך דארט מטא לחרן יהיב דעתיה למיהדר" ,און ער טייטשט 'חרון'
זֶ ה ִ -מ ָ ּיד נִ ְמ ָּת ִקין ַה ִּדינִ ין ְונוֹ ְפלִ ים ִמ ֶּמנּ ּו ֵמ ַא ַחר ׁ ֶש ָּבא ֶאל ַה ְמ ֻכ ָ ּון" – צי ליגט באהאלטן דעם געשריי פון 'קום צוריק'! ְ"ולָ ֵכן יַ ֲא ִמין ָה ָא ָדם פונעם לשון 'חרון אף'"ָ :ר ָצה לוֹ ַמרַ ,על יְ ֵדי ַה ִּדינִ ים ַה ָּב ִאים ָעלָ יו
דען זוכט מען חלילה פון הימל סתם אויסצופייניגן מענטשן? ֶּב ֱאמ ּונָ ה ׁ ְשלֵ ָמהִ ,אם יָ בוֹ א ָעלָ יו ֵאיזֶ ה ַצ ַער ְויִ ּס ּו ִרין ח"וֵ ,איזֶ ה ֶה ְפ ֵסד ְויֵ ׁש ׁ ָשם ִצ ְמצ ּום ֶא ָּלקוּתוֹ יִ ְת ָּב ֵר ְךּ ,ו ֵמ ֲח ַמת זֶ ה נוֹ ֵתן ֶאל לִ ּבוֹ לָ ׁש ּובּ ,ו ִמ ָ ּיד
פארוואס זאל מען אים געבן אפילו דאס מינדעסטער צער?! ֲא ִפלּ ּו מ ּו ָעטֶ ׁ ,שה ּוא ִּב ְכ ֵדי לְ עוֹ ְררוֹ ׁ ֶש ִ ּי ְת ָק ֵרב ֶאל ַה ּבוֹ ֵרא יִ ְת ָּב ֵר ְךְ .וזֶ ה ּו ָק ְפ ָצה לוֹ ָה ָא ֶרץ ׁ ֶשה ּוא ֶא ֶרץ ַה ַח ִ ּיים ָה ֶעלְ יוֹ נָ ה" .דער טרוקנקייט און
אויב האט ער שוין דערהערט דעם מעסעדזש -פעלט עס שוין ׁ ֶש ִּנ ְת ַצ ְמ ֵצם ֶא ָּלקוּתוֹ יִ ְת ָּב ַר ְך ֵאלָ יו ְּכפ ּום ׁ ִשע ּו ֵר ּהּ .בֹא ּו ְר ֵאה ַמה ׁ ֶש ָא ְמר ּו איגנארירן וואס דער מענטש באקומט פון אויבן – דארט איז
פשוט נישט אויס! יכן ַּת ְכלִ ית יִ ּס ּו ִרין ֲא ִפלּ ּו ִה ְכנִ יס יָ דוֹ לְ תוֹ ְך ִּכיסוֹ ' ְוכ ּו'ִּ ,כי רז"ל ַ'עד ֵה ָ זיך דער אויבערשטער מלבש אויף א צורה פון א 'צמצום' ,א
ב
דאס חסיד'ישע לעבן
דער פראפעסאר פון אניפאלי עבודת ה' האט נישט קיין
ית ָ
יך' ּ ֵפר ּו ׁש ׁ ֶש ֲאנִ י ִמ ּ ְפנֵ י ׁ ֶש ַא ָּתה ה' נַ ְפ ׁ ִשי ְו ַח ֵ ּיי ָה ֲא ִמ ִּתים ,לְ ָכ ְך ִ'א ִ ּו ִ
ִמ ְת ַא ֶ ּוה ְו ָת ֵאב לְ ָך ְּכ ָא ָדם ַה ִּמ ְת ַא ֶ ּוה לְ ַח ֵ ּיי נַ ְפ ׁשוֹ ּ ,ו ְכ ׁ ֶשה ּוא ָחלָ ׁש
פראפעסאר'ס 'קליניק'. א שארפע הוסט האט זיך ישֹןּו ְמ ֻע ֶּנה ִמ ְת ַא ֶ ּוה ְו ָת ֵאב ׁ ֶש ָּת ׁש ּוב נַ ְפ ׁשוֹ ֵאלָ יוְ ,ו ֵכן ְּכ ׁ ֶשה ּוא הוֹ לֵ ְך לִ ׁ
"פראפעסאר? דא אין אניפאלי?"
האט דער איד געעפנט א פאר
ארויסגעריסן פון רבי אברהמ'ס
האלז ,די קאליר פון זיין געזיכט
שיעור ִמ ְת ַא ֶ ּוה ְו ָח ֵפץ ׁ ֶש ָּת ׁש ּוב נַ ְפ ׁשוֹ ֵאלָ יו ְּכ ׁ ִשע ּור ִמ ּׁ ְשנָ תוֹ ָּ ,כ ְך ֲאנִ י ִמ ְת ַא ֶ ּוה
ְו ָת ֵאב לְ אוֹ ר ֵאין סוֹ ף ָּבר ּו ְך ה ּוא ַח ֵ ּיי ַה ַח ִ ּיים ָה ֲא ִמ ִּת ִ ּיים לְ ַה ְמ ׁ ִשיכוֹ
ברייטע אויגן" ,ס'טוט מיר לייד; מיר האט זיך געווארפן צווישן רויט און משפיע :כ'האב דיר שוין געזאגט; דאס איז גאנץ אן איידעלע יצי ִמ ּׁ ְשנָ ִתי ַּב ַּליְ לָ ה"! די תשוקה ְּב ִק ְר ִּבי ַעל יְ ֵדי ֵע ֶסק ַה ּתוֹ ָרה ְּב ַה ִּק ִ
האבן דא נישט קיין פראפעסאר", גרינליך ,און ער איז אומגעפאלן נקודה ,אבער וויבאלד ס'פארנעמט א גרויסע ארט אין דרכי הערט נישט אויף ,ס'ווערט נישט איינגעשטילט ,וויפיל ער
האט ער אויסגעשפרייט זיינע אויף א בענקל ,אינגאנצן ערשעפט. החסידות איז זייער וויכטיג עס צו וויסן און אנצוהייבן זאל נאר לערנען און טון – איז ער אלץ מער משתוקק און
הענט. ארבעטן דערויף ,זיך איינגעוואוינען צו מעורר זיין דאס שפירט נאך מער וויפיל ער דארף נאך צוקומען...
"אוי ,וויפיל איז דער שיעור צו
ליידן?" האט זיך ארויסגעשריגן פון הארץ צו זוכן דעם אויבערשטן און נאר אים וועלן .קום, אברהם יצחק :כ'האב נישט פונקט פארשטאנען די נקודה.
"גוט ,איז נישט דער פראפעסאר,
זיין הייזעריג ,שליים-פארלייגטע לאמיר דיר נאר ווייזן ווי קלאר דער הייליגער ראפשיצער איך פארשטיי אז מ'דארף וויסן וואס 'טרייבט' דעם מענטש,
אבער איר האט א דאקטער אין
האלז .שוין וואכן וואס ער ליידט רב זי"ע ברענגט דאס ארויס אין זיין ספר 'זרע קודש' (פרשת און איך פארשטיי אז יענע 'שטופ' דארף קומען פון א רצון
שטעטל?" האט דער בעל עגלה
פון די קרענק ,און דערווייל ווערט "כי ִה ֵּנה יֵ ׁש ְּבנֵ י ָא ָדם ׁ ֶש ַּמ ְת ִחילִ ין לַ ֲעבֹד ה' ֶּב ֱא ֶמתְ ,ו ַעל וירא)ִּ : צו זיין נאנט צום אויבערשטן .דער רצון דארף צוברענגען
פרובירט אויף אזא אויפן.
ער גאר נישט פטור דערפון. יְ ֵדי זֶ ה ַמ ּ ִׂשיגִ ין ֵאיזֶ ה ַמ ְד ֵרגָ הְ ,ונִ ְד ֶמה לָ ֶהם ׁ ֶש ְּכ ָבר ִה ּ ִׂשיג ּו ֲעבוֹ ָדתוֹ דעם דאווענען און לערנען .דאס פארשטיי איך .אבער
"ניין ,מיר האבן ניטאמאל א ית"ש ִּב ׁ ְשלֵ מ ּות ּו ְכ ָבר ֵהם ַצ ִּד ִיקים ְ ּגמ ּו ִרים ֲא ׁ ֶשר ֵאין לְ ַמ ְעלָ ה ֵמ ֶהם, פארוואס דארף דאס צוברענגען אז מ'זאל א גאנצע צייט
דאקטער אין שטעטל" ,איז געווען ער האט געטראכט אז די מחלה יהם ֵמ ַהשְׂ ִּכיל ּו ֶב ֱא ֶמת לֹא יֵ ְדע ּו ְולֹא יִ ְרא ּו ְולֹא יָ ִבינ ּו ְו ָטח ֵמ ְראוֹ ת ֵעינֵ ֶ שפירן וואס מער תשוקה? פארוואס זאל אזא מענטש נישט
די אנטווארט. וועט אוועקגיין פונקט ווי ס'איז לִ ּב ָֹתםִּ ,כי ה ּוא יִ ְת ָּב ֵר ְך ׁ ְשמוֹ ֵאין סוֹ ף ְו ֵאין ֵקץ לְ ַת ְכלִ ית ֲעבוֹ ָדתוֹ , מעגן זיין צופרידן פון זיך? ער האט דאך א ברען און תשוקה
געקומען ,אבער צום באדויער ְו ֵאין לְ ַה ִּביט ַעל ַע ְצמוֹ ַעל ׁש ּום ַמ ְד ֵרגָ ה ׁ ֶש ֵ ּי ׁש לוֹ ׁ ֶש ִ ּי ְת ּ ַפ ּׁ ֵשט ַע ְצמוֹ
ר' אברהמ'ס קאפ האט זיך צו קירבת ה' ,און ער האט מצליח געווען דערין! ער האט
איז די קרענק בלויז געווארן אלץ ְּבזֹאת ַה ַּמ ְד ֵרגָ הַ ,רק יִ ְד ֹרשׁ ְויַ ֲחקֹר ָּת ִמיד יוֹ ֵתר ַא ַחר ֲעבוֹ ָדתוֹ ְ ,ו ַאף
ארויסגעשטעקט פון פענסטער פון געטון וואס מ'דארף כדי צו נתקרב ווערן צום אויבערשטן!
שווערער און ערגער .מערסטנס ִאם יִ ְהיֶ ה לוֹ ָּכל ַמ ְד ֵרגוֹ ת ַצ ִּד ִיקיםִ ,עם ָּכל זֶ ה יָ ִבין ׁ ֶש ֲע ַדיִ ן ָצ ִר ְ
יך לוֹ פארוואס דארף ער נאך אלץ שפירן אז ס'פעלט אים נאך
וואגן" .אויך א פעלדשער האט איר
נישט?!" האט ער שיער געשריגן
טייל פון טאג האט ער פארוויילט לַ ְחקֹר ַא ַחר ֲעבוֹ ָדתוֹ יִ ְת ָּב ֵר ְך ׁ ְשמוֹ יוֹ ֵתרִּ ,כי ְּב ַו ַּדאי ֲע ַדיִ ן לֹא ָּבא און אז ער דארף נאך אסאך טון כדי אנצוקומען צום
פון גרויס שטוינונג ,ביים זען די
אין בעט ,בשעת זיינע אלע ביינער לְ ַת ְכלִ ית ֲעבוֹ ָדתוֹ ֵּ ,כ ָיון ׁ ֶשה ּוא יִ ְת ָּב ֵר ְך ׁ ְשמוֹ ֵאין סוֹ ף ְו ֵאין ֵקץ ְו ֵאין אויבערשטן?
האבן געברענט און זיין קאפ האט ַּת ְכלִ ית".
נעגאטיווע שאקל מיטן קאפ וואס
געשווינדלט. משפיע :ווייל דער אויבערשטער איז 'אין סוף' ,און וויפיל
דער איד האט אים געגעבן. האסט פארשטאנען וואס ס'שטייט דא? די מינוט וואס א מ'זאל אים נאר דינען – איז עס ווי גארנישט אנקעגן אים!
"איך פאר שוין צום רבי'ן" ,האט ער מענטש האט אן אמת'ע תשוקה צום אויבערשטן – ווערט דעריבער ,ווילאנג די רצון וואס טרייבט דעם מענטש איז
נישט קיין פראפעסאר ,נישט קיין
אויסגערופן אנטשלאסן" ,כ'מוז זיך ער קיינמאל נישט זאט דערפון ,די תשוקה ווערט קיינמאל צו מצליח זיין אדער צו בלויז ערפילן זיין תפקיד ,דאן וועט
דאקטער און ניטאמאל א פעלדשער
מזכיר זיין פאר אים". נישט איינגעשטילט .פארקערט ,ס'ווערט נאר שטערקער זיך דער מענטש כסדר מעסטן לויט זיינע ארומיגע ,און
איז פארהאן אין אניפאלי ,און דא
האט אים דער רבי אהערגעשיקט געווארן איז וואגן דער און שטערקער .דער מענטש איז בכלל נישט פארנומען צו דעמאלטס ,ווי נאר ער וועט זען אז ער ערפילט טאקע זיין
ער זאל זיך קומען היילן!?... אויסגערישט מיט קישענעס און מאכן חשבונות וויפיל ער האט שוין געטון און וואס ער האט תפקיד אויף א גוטע אופן אין פארגלייך צו זיין סביבה –
דאכענעס ,רבי אברהם איז געווארן שוין יוצא געווען ,נאר זיין גאנצע הארץ איז איינגעשפאנט וועט ער זיך שפירן צופרידן און אקעי .אבער אויב ס'ברענט
ר' אברהם האט געהייסן דעם בעל צו זוכן וואס מער קירבת ה'!
איבערגעדעקט מיט א ווייכע, אים קירבת אלקים ,דאס אינטערעסירט אים און דאס
עגלה זיך גלייך אויסצודרייען און
זיך אומקערן קיין נעשכיז .אפשר ווארעמע קאלדרע ,דער בעל עגלה אברהם יצחק :ס'הערט זיך מורא'דיג .איך הייב עס אביסל טרייבט אים ,וועט ער זיך מעסטן לויט דעם אויבערשטנ'ס
האט געשמיסן די פערד און מ'האט אן צו פארשטיין. 'סטאנדארטן' – נו ,און דער אויבערשטער איז דאך אן 'אין
האבן זיך זאכן געטוישט דא אין
זיך ארויסגעלאזט קיין נעשכיז. משפיע :דא האסטו א משל ,וואס דער ראפשיצער רב סוף' ,ביי וועמען ס'איז בכלל נישט שייך די מושג פון 'יוצא
שטעטל ,און דער רבי ווייסט
ברענגט בשם דעם הייליגן בארדיטשובער זי"ע ,ממש זיין' און 'זיין אקעי' ...פאר אזא מענטש וועט בכלל נישט
נאכנישט דערפון .יעדנספאל ,קיין
יט ׁשוֹ ב ָא ַמר ָמ ׁ ָשל ַעל אר ִּד ְ וועגן דעם נושא"ְ :ו ָה ַרב ַה ָּקדוֹ ׁש ִמ ַּב ְ אנגיין דאס אז ער פילט ריכטיג אן זיין טאג ,אין פארגלייך
פראפעסאר איז נישטא צו טרעפן
הרה"ק רבי איציקל נעשכיזער זי"ע זֶ ה ,לְ ֶמלֶ ְך ׁ ֶש ָעשָׂ ה לוֹ ִמגְ ָּדל ָ ּגבוֹ ַּה ְמאוֹ דְ ,והוֹ לְ ִכים ְּב ַמ ְד ֵרגוֹ ת ֶאל צו זיינע ארומיגע ,וויבאלד ער מעסט זיך נאר לויטן
אין אניפאלי.
האט געליינט ר' אברהמ'ס קוויטל, ַה ִּמגְ ָּדלְ ,ו ֵא ֶצל ָּכל ַמ ְד ֵרגָ ה ַו ֲעלִ ָ ּיה ׁ ֶשעוֹ לִ ין ,יֵ ׁש ֲח ָד ִרים ֵמאוֹ ְצ ֵרי אויבערשטן ,וואס אין אזא פאל ,שפירט ער אלעמאל ווי
"פאר זיך היילן ביים פראפעסאר ַה ֶּמלֶ ְך ׁ ֶש ְּמ ִא ִירים ְמאוֹ דְ ,ו ַה ְּכ ִסיל ַההוֹ לֵ ְך ְו ַכ ָ ּונָ תוֹ לֵ ילֵ ְך ֶאל ַה ֶּמלֶ ְך ס'איז דא נאך מער ווי זיך צו הייבן .זיין תשוקה ווערט נאר
פון אניפאלי ,דארט וועסטו לְ ִה ׁ ְש ַּת ֲע ׁ ֵש ַע ִעם ַה ֶּמלֶ ְךֲ ,א ָבל ֵּכ ָיון ׁ ֶש ָעלָ ה ֵאיזֶ ה ַמ ְד ֵרגוֹ ת ְורוֹ ֶאה וואס גרעסער און העכער.
קיין נישטא ס'איז "רבי,
פראפעסאר אין אניפאלי!" האט ר' געהאלפן ווערן מיט א רפואה", ַה ֲח ָד ִרים ׁ ֶש ְּמ ִא ִירים ְמאוֹ ד ,סוֹ ֵבר ׁ ֶש ּׁ ָשם ַה ֶּמלֶ ְך וּפוֹ נֶ ה לְ ׁ ָשםֲ ,א ָבל אברהם יצחק :ביים אויבערשטן איז נישטא אזא מושג ווי
אברהם געמאלדן דעם נעשכיזער האט דער צדיק געזאגט ,בשעת'ן ֶּב ֱא ֶמת ָהיָ ה לוֹ לְ ָה ִבין ִאלּ ּו ָהיָ ה ׁ ֵשם ַה ֶּמלֶ ְך ,לָ ָּמה עוֹ לִ ין עוֹ ד לְ ַמ ְעלָ ה 'יוצא זיין'?! דער אויבערשטער פארלאנגט דאך נישט פון א
צדיק ,ווי נאר ער איז אנגעקומען באגלייטן ר' אברהמ'ן ביזן טיר. יח ּולְ ָה ִבין
ַמ ְד ֵרגוֹ ת ְ ּגבוֹ ִהים יוֹ ֵתר ֵמ ֵאלּ ּו ַה ֲח ָד ִריםְ ,ו ָהיָ ה לוֹ לְ הוֹ ִכ ַ מענטש מער ווי ער קען ,און אויב ער האט געטון וואס ער
לפני הקודש. אניפאלי? א פראפעסאר? 'די וועג ִמ ֶּזה ׁ ֶש ֲע ַדיִ ן לֹא ָּבא לְ ֶח ֶדר ַה ֶּמלֶ ְךְ ,ולֹא לִ ְפנוֹ ת ֶאל ׁש ּום ָמקוֹ ם ְו ֶח ֶדר האט געקענט – איז דער אויבערשטער צופרידן פון אים!
קיין אניפאלי קען דויערן גאנצע ַה ֵּמ ִאירַ ,רק לַ ֲעשׂ וֹ ת ׁ ֶשלּ וֹ ְולַ ֲעלוֹ ת יוֹ ֵתר ְויוֹ ֵתר לְ ִה ְת ָק ֵרב ֶאל ַה ֶּמלֶ ְך". נישט אזוי?
"אזוי?! ס'איז נישטא קיין
פראפעסאר אין אניפאלי? אויך זעקס וואכן ,און אין אזא שווערע א מורא'דיגער משל ,ער זאגט אז די מינוט א מענטש משפיע :גערעכט ,כ'האב נישט געמיינט אז דער
נישט קיין דאקטער און אפילו צושטאנד בין איך נישט זיכער אז דערהערט אז ס'איז נאך דא אסאך דרגות העכער אים, אויבערשטער איז נישט צופרידן פונעם מענטש .אוודאי
נישט א פעלדשער" ,האט אים דער כ'וועל נאך דערלעבן ביז אהין'?... אנערקענט ער אז ער איז נאכנישט אנגעקומען צום קעניג! פאדערט נישט דער אויבערשטער מער וויפיל דער מענטש
צדיק געפרעגט. האט ר' אברהם געטראכט פאר און יעדער פון אונז ווייסט אז ס'איז דא צדיקים וואס דינען איז מסוגל ,אבער למעשה ,דער אויבערשטער וויל דאס
א מינוט ,אבער ער האט גלייך דעם אויבערשטן אסאך מער ווי אונז ,און וויפיל כוחות הארץ ,ער וויל די תשוקה פון א מענטש .ער וויל אז דער
"ניין" ,האט ר' אברהם געענטפערט, מ'זאל נאר אריינלייגן און ווי שטארק מ'זאל זיך נאר מענטש זאל וועלן נאר אים אליינס און ס'זאל אים נאר
חוצפה'דיגע די פארשטילט
שאקלענדיג מיטן קאפ אזויווי אנשטרענגען ,איז נישט קיין שאלה אז ס'וועט אלץ בלייבן אנגיין קירבת ה' ,וואס דעריבער – ווען דער מענטש זוכט
מחשבה מיט א געשריי' .דער רבי
יענער אניפאליער איינוואוינער. אן א שיעור מדריגות צו וואס מ'קען נאך אנקומען ...אויב בלויז קירבת אלקים – ווערט ער קיינמאל נישט רואיג און
האט געזאגט אז דער פראפעסאר
"דעמאלטס וואס טוען זיי ווען פון אניפאלי וועט מיר אויסהיילן, אזוי ,איז דאס אליינס א באווייז אז די 'חדר המלך' געפינט קיינמאל נישט צופרידן פון זיך ,וויבאלד זיין גאנצער 'וועזן'
איינער ווערט נישט געזונט?" האט און אזוי וועל איך טון!' איז ער זיך אסאך העכער ,אומבאגרייפליך העכער .וואס לויט דעם, באשטייט פון זוכן קירבת ה' ,און היות קירבת ה' האט נישט
דער צדיק געפרעגט ר' אברהם. געווען אנטשלאסן. אויב זוכט ער באמת דעם קעניג אליינס ,וועט ער נישט קיין שיעור – נאך וואס דער אויבערשטער האט נישט קיין
"וואס זיי טוען? זיי האבן נישט רוען און זיין השתוקקות וועט נאר ווערן אלץ שטערקער שיעור – דעריבער ,וואס מער דער מענטש וועט דינען דעם
ר' אברהם איז ארויפגעשטיגן אויף
קיין צוויי ברירות; זיי קענען און גרעסער. אויבערשטן ,וועט ער זיך אלץ מער איבערצייגן ווי שטארק
זיין וואגן און זיך ארויסגעלאזט
נאר מתפלל זיין צום אויבערשטן אברהם יצחק :זייער שיין .דער משפיע זאגט דא אזעלכע דער אויבערשטער איז אן 'אין סוף' ,און דערביי וואס מער
אויפן וועג קיין אניפאלי .און משתוקק זיין צו אים.
און האפן אויפן בעסטן .דאס געוויס ,גאנצע זעקס וואכן איז חידושים ,און כ'דארף עס גרונטליך דורכטראכטן און
קענען זיי טון .זיך איינבעטן ביים ער געווען אויף די וועגן ,ביז פארשטיין .און איך האף אז דאס וועט מיר נישט אנקומען אברהם יצחק :כ'הער .דאס איז עכט א נייע מושג וואס
אויבערשטן". צו שווער ,מיטן אויבערשטנ'ס הילף. כ'האב קיינמאל נישט געהערט.
דער וואגן האט דערגרייכט דעם
פונקען /קורצע יסודות פון תלמידי הבעש"ט זי"ע
"נו ,אברהם" ,האט זיך דער צדיק אריינגאנג צום קליינעם שטעטל.
געוואנדן צו אים" ,צו 'יענער ער האט זיך נישט פארזוימט פאר
פראפעסאר' האב איך דיר קיין סעקונדע" .פאר זאפארט
געשיקט ,ער איז דער פראפעסאר
פון אניפאלי .נישט קיין צווייטער
צום פראפעסאר פון שטעטל",
האט ער אנגעוויזן דעם בעל
'הללוקה -כי טוב זמרה אלקינו' כביכול דער אויבערשטער איז דער
ווי דער בורא עולם .זיי מתפלל עגלה .אבער דער לעצטער ,נישט וואס זינגט די לויב ,ווייל ווען נישט די הילף פון אויבערשטן ,וואלט
צו אים און ער וועט דיר שיקן
א גאנצע רפואה ,אויך אן קיין
זייענדיג באקאנט אין די געסלעך
און אדרעסן ,האט אפגעשטעלט
מען נישט געקענט זאגן אפילו איין דיבור פארן אויבערשטן.
דאקטוירים און פראפעסארן!"
(מאור ושמש ,פסח) הרה"ק ר' אלימלך מליזענסק זי"ע
א פארבייגייער ער זאל אים
מקור :רשפי אש אנצייגן ווי אנצוקומען צו דעם
ג
שאלות ותשובות אין עבודת ה' מיט א חסיד'ישע בליק א קלארקייט אין לעבן
מלחמה צווישן די צוויי נפשות (ד)
די אונטערשטע שורה איז – זיין געטליך! איבערגעבן קאנטראל פאר אונזער הייליגע נשמה!
זענען נאראנים" ,ווייל עולם הנגינה איז נאנט צום עולם התשובה ,נאך
וואס נגינה קען געוויס צוברענגען תשובה ,אבער ווען מ'לייגט נישט צו זיין געטליך! שאלה:
קיין שכל'דיגע התבוננות ,קען די נגינה בלויז צוברענגען מ'זאל זיך אליינס אייגנטליך ,בעומק ,געפינט זיך דא די אמת'ע מהות און תכלית אין דער פארגאנגענהייט איז דא געווען אן אריכות
שפירן .און די זעלבע איז מיט יעדע רגש). וואס א איד זוכט אויף דער וועלט ,וואס דאס איז דער יסוד איבער די יסוד פון 'שתי נפשות' .ס'איז געווארן
א למעשה'דיגע תמצית
פון כל התורה כולה .ווייל מ'דארף פארשטיין ,אז מיר זענען אויסגעשמועסט אז יעדער איד ענטהאלט אין זיך
נישט אראפגעקומען אויף דער וועלט כדי צו זיין א 'גוטער צוויי סארט נפשות ,און אז די קאנטראסט צווישן
מענטש' – זאל זיין דער בעסטער וואס איז שייך .נאר מיר זיי צוויי איז שמים-וארץ; נעמליך ,אז די 'נפש
לאמיר צוזאמנעמען אין קורצן אלע למעשה'דיגע נקודות וואס
זענען געווארן אויסגעשמועסט אין דעם מאמר: זענען אהערגעקומען כדי צו זיין 'געטליך' ,צו זיין 'דבוק האלקית' ציט נאכאנאנד צום אויבערשטן ,דאקעגן
בהשי"ת' ,צו זיין 'אינגאנצן בטל און נכלל אין אויבערשטן', די 'נפש הטבעית' ('-הבהמית') ציט די גאנצע צייט
א .דער עיקר מלחמה צווישן די נפש האלקית און די נפש צו זיין א 'מקום מוכן פאר השראת השכינה'' ,א דירה פארן
הבהמית ,איז דורכ'ן אונטערהייבן די נפש האלקית ,סיי אין צו 'ישות' און 'פירוד' .אבער דא קומט אריין א
אויבערשטן בתחתונים'. מורא'דיגע שאלה :למעשה ,וואס טוט מען ווען איין
תורה ומצוות ,סיי אין אהבה ויראה ,אין אמונה ודביקות ,אין
עבודת התפילה ,אין אויפלייכטן שבתים און ימים טובים און אפילו לויט די באגריפן פון די נפש הבהמית ,איז זיין א 'גוטער נפש ציט דא און די אנדערע ציט דארט?! וויאזוי
התקשרות צו צדיקים ,און אין יעדע זאך וואס דערלייכט און מענטש' ווערד אן א שיעור ווייניגער ווי צו זיין 'געטליך'. באקעמפט מען און באזיגט מען דעם נפש הבהמית?
שוין אפגערעדט ווען מ'גייט צו מיט אן אמת'ע בליק ,אז ס'איז
לאמיר צונעמען די תשובה:
איז מגלה די נשמה און איר אמת'ע דביקות אין אויבערשטן.
פשוט באלעבן די נשמה ,די נאטורליכע צורה פון א איד וואס נישטא קיין אנדערע מציאות אויסער אלקותו יתברך ,דאן צו
וויל און איז זיך משתוקק און איז דבוק בה'. זיין א 'גוטער מענטש' איז פשוט קליפה און פירוד און העדר
די נשמה איז בוחר; נישט
און שקר ,און ס'איז נישטא קיין אנדערע מעגליכקייט אויסער
ב .פונדעסטוועגן ,זענען דא צייטן און אומשטענדן ווי ס'איז
זיין א משכן פאר השראת שכינתו יתברך ,צו וואס דווקא מיר
דער שכל
שווער צו מגלה זיין די אור הנשמה ,און ס'איז נישטא קיין
אידן קענען זוכה זיין.
אנדערע עצה אויסער אייננעמען און איבערצייגן די נפש
הבהמית .און די מטרה דערפון איז ,איבערצודרייען און מברר פארשטייט זיך ,ס'פעלט ניטאמאל אויס דאס ארויסצוברענגען,
זיין אויך די נפש הבהמית צום גוטן .ווייל די נפש הבהמית פון אז די זאך – פון זיין 'געטליך' – האט בכלל נישט קיין שייכות לאמיר מסכם זיין און בעסער ארויסהאבן דעם ענין:
א איד איז מעורב פון 'טוב ורע' ,און אויך זי דארף ווערן נכלל מיט די נפש השכלית ,וויבאלד דער פלאן דא איז בכלל נישט ווען מ'רעדט פון עבודת ה' ,מלחמת היצר ,און די מלחמה
אין דביקותו יתברך. צו ארבעטן מיטן שכל ,נאר דער פלאן איז צו ארבעטן מיט צווישן אונזערע צוויי נפשות – רעדט מען נישט פון עפעס
די נשמה און אמונה און אור אלקותו יתברך וואס ווערט וואס די נפש השכלית טוט ,נאר פון עפעס וואס מ'טוט 'מיטן'
ג .די נפש הבהמית איז איינגעטיילט צווישן 'יצרים' און
נתגלה אין די נפש האלקית .נאר ווי געזאגט ,דאס ארט ווי נפש השכלית! מ'רעדט דא נישט פון קיין עבודה מצד די נפש
'רגשות' .יצרים טוען איר בכלל נישט ערפילן ,און זיי קומען
די עבודה ווערט אפגעטון איז מיט די נפש השכלית ,ווייל השכלית ,נאר פון אן עבודה מצד די נפש האלקית! אין מער
אינגאנצן פון א בהמה'ישע פלאץ (און דאס איז די 'נפש הבהמית'),
מ'דארף אויפלייכטן די נפש האלקית ביז טיף אריין אין די פשוט'ע ווערטער :מ'רעדט דא נישט פון א בחירה וואס די שכל
דאקעגן 'רגשות' טוען ערפילן און ברענגען פארגעניגן פאר
נפש השכלית ,אייננעמען די נפש הבהמית און דארט מאכן מאכט ,נאר פון א בחירה פון די נשמה!
די נפש ,כאטש אויף א באגרעניצטע אופן (און דאס איז די 'נפש
רוען אורו יתברך אויך בתחתונים.
השכלית').
די נקודה איז פשוט ,ליכטיג און קלאר. ס'איז נישט ווי מענטשן זענען נאטורליך געוואוינט צו
דאס איז א מלחמה וואס שפילט זיך אויס אינעהאלב די נפש טראכטן ,אז זייער שכל וועלט אויס אויב זי זאל נאכגיין די
חזנים זענען נאראנים...
הבהמית זעלבסט ,דעריבער איז עס נישט די עכטע מלחמה נפש האלקית אדער נאך די נפש הבהמית .אייגנטליך האט
פון וואס די ספרים הק' רעדן .אבער מיט דעם אלעם איז א נישט קיין זין אזוי צו טראכטן ,צוליב א רייע סיבות (צווישן
מענטש מחויב צו עוסק זיין דערין ,יעדעס מאל 'אקטיוויזירן' צום שלוס ,איז כדאי צו צולייגן א קליינע הערה וואס געוויסע אנדערע ,וויבאלד די שכל איז אליינס טייל פון די נפש הבהמית און אויך
זיין שכל און שיקול הדעת כדי צו זען אויב ס'ווערט ערוועקט וועלן פרעגן :אויב די נפש הבהמית איז למעשה די 'נפש איר מטרה איז זיך צו אליינס שפירן ,ווי ערקלערט ,און דעריבער קען
אין אים א 'יצר' אדער א 'רגש' ,און אפשטעלן די בהמה הרגש' ,דעמאלטס פארוואס זאל מען ארבעטן מיט די נפש זי אנקומען צו נאך מער קליפה) .אבער ווער ס'האט שוין אמאל
פון איבערנעמען קאנטראל .נאר מ'דארף וויסן ,אז אונזער השכלית? פארוואס זאל מען נישט גיין גלייך צו די רגש ,אנצינדן געלערנט און פארשטאנען די תכלית און מהות פון 'בחירה',
מטרה דערמיט איז נישט אויסצואיידלען די נפש הבהמית און די הרגשים פאר עבודת ה'? וועט נישט זיין מסוגל צו פארשטיין וויאזוי ס'איז בכלל שייך
פארגרעסערן די נפרד'יגע 'יש' ,נאר אלס א מטרה פון "דרך אזוי צו טראכטן.
ארץ קדמה לתורה" ,כדי אז דורכדעם זאל ער איינצוימען און די ענטפער איז ,אז ס'קען טאקע זיין אז מ'דארף אויך
זיינע יצרים און קענען מקיים זיין דעם רצון ה' און זיין דבוק צוציען די הרגשים פאר עבודת ה' ,און געוויס האבן זיך
דא איז נישט דער פלאץ צו מאריך זיין איבער די מהות
בו יתברך. חסיד'ישע אידן אזוי געפירט און צוגעלייגט הייסע געפילן
פון 'בחירה' ,אבער די הבנה דערפון אין קורצן איז ,אז
אין עבודת ה' אין אלע הינזיכטן ,אבער נאך אלע מעשיות,
(און אגב גערעדט ,ס'ווערט מבואר אין 'תניא' פרק ב' ,אז וויפיל די נפש 'בחירה' איז די צורה ווי ס'ווערט פארווירקליכט דער "דירה
מ'קען זיך נישט אפגעבן בלויז מיט רגשות ,נאר מ'דארף זיי
הבהמית וועט באשטיין פון 'יצרים' אדער 'רגשות-שכל' ,ווענדט זיך אין בתחתונים" ,וויבאלד די בחירה איז א וואונדערליכע התגלות
'מברר' זיין דורכזיפן און אויסארבעטן מיטן שכל .און די
די עלטערן .ווייל דאס איז דער ענין פון די 'לבוש' ,איבער וואס דער תניא אלקית ווי דער תחתון איז זיך מתבטל און זיך כולל אינעם
סיבה איז וויבאלד רגשות 'פארשטייען' נישט ,דעריבער טוען
רעדט דארט). בורא ,וואס דערביי שאפט ער כביכול א נייע געטליכע בריאה
זיי נאטורליך ארבעטן פאר זייער אייגענע טובה .דאס הייסט,
ד .די אמת'ע מלחמה שפילט זיך אויס צווישן די נפש האלקית און השפעה .דער איד איז משפיע און מגלה אלקותו יתברך
די הרגשים פון די נפש הבהמית ,באשטייען בעיקר פון זיך
און די נפש השכלית ,אויב מ'זאל זיך אליינס שפירן אלס אין זיינע אלע מעשים (ווייל עמקות'דיג גערעדט ,יעדע 'בחירה' איז
אליינס שפירן .אזוי קומט אויס אז א מענטש קען זינגען און
אן אייגענע מציאות ,אדער שפירן און מתבטל זיין און פאקטיש ממש א בריאה חדשה ,ווייל ווען נישט ,איז דאך "אין אדם נוקף
זינגען פאר שעות ארוכות פארן אויבערשטן ,אבער אויב ער
אינגאנצן נכלל ווערן אין אלקותו יתברך .די בחירה מאכט אצבעו מלמטה אלא אם כן מכריזין עליו מלמעלה" ,און דאס איז נישט
וועט נישט צולייגן אביסל דעת און א שכל'דיגע קלארקייט
די נפש האלקית אליינס ,זי מאכט די בחירה און זי איז די קיין בחירה).
אז ער זינגט פארן אויבערשטן און נישט פאר זיך – דאן קומט
וואס קעמפט ,און מיט דעם ברענגט זי אראפ אלקותו יתברך אויס אז אלע הרגשות וואס ער האט אנגעצינדן זענען סתם דעריבער איז העכסט פשוט ,אז אט די התגלות האט נישט
אויף די וועלט. געווען שטארקע געפילן פון זיך זעלבסט שפירן ,אזויווי קיין שום שייכות מיטן נפש השכלית און מיטן נפש הבהמית,
ה .דאס פלאץ וואו די עבודה שפילט זיך אפ איז אינערהאלב מ'קען זען בחוש ,ואכמ"ל. נאר עס באלאנגט כל-כולו פארן נפש האלקית .דווקא זי איז
די נפש השכלית ,דורך שכל'דיגע איבערצייגונגען ,אויף אן דעריבער ,אפילו ווען מען ערוועקט די אייגענע הרגשות מגלה די בחירה האלקית (און מיר האבן שוין עטוואס אנגערירט
אופן אז אויך די נפש הבהמית זאל פארשטיין און דערהערן אז פאר עבודת ה' ,דארף עס קומען מתוך אן אנערקענונג און די איידעלע שאלה ,וויאזוי קען די נפש האלקית בוחר זיין אן עבירה?
אויך פאר איר איז ווערד זיך צו מתחבר זיין צו עבודת ה' .און שכל'דיגע התבוננות אין גדלות ה' ,אין אמיתת מציאות ה', די קורצע ענטפער דערויף איז ,אז זי איז בוחר 'נישט' צו בוחר זיין ,און
מיט די צייט ,ווערט די נפש השכלית אויסגעלייטערט ,אזוי אז אין די שייכות וואס ער האט מיט אונז ,און אין דאס וואס די דורכדעם ווערט זי כביכול 'פארכאפט' דורך די נפש הבהמית וועלכע נוצט
אויך זי וויל דעם אויבערשטן באמת. הרגשות זענען געוואנדן צו אים און נישט כדי זיך צו אליינס איר צו באגיין די עבירה .אבער לעת עתה קענען מיר נישט מאריך זיין
מיט גרויס הצלחה און סייעתא דשמיא! שפירן (און מ'קען זאגן ,אז דאס איז פשט וואס די וועלט זאגט "חזנים דערין).
נתנדב לטובת נשמת חלק מהוצאות הגליון פטרון חצי חודש כסלו
זי"ע ה'בת עין' לורינץ שליט"א הרה"ק ר' אברהם דוד ב"ר דוד
לרגל ההילולא קדישא י"ב כסלו נדבת ידידנו הנכבד הרה"ח ר' דוד נדבת ידידנו הנכבד הרה"ח ר' יעקב יהושע פיש שליט"א
הפצת הגליון בק"ק
לזכות הרב ישראל בן אסתר הדסה הי"ו
לזיווג הגון בקרוב ובניקל
לרגל שמחתו בהולדת בנו למזל טוב
בזכות מרן הבעש"ט הק' זי"ע ירווה ממנו רוב נחת דקדושה
לעילוי נשמת אביו הרה"ח ר' אלתר בן ציון ב"ר מרדכי שלמה ז"ל
נלב"ע ז' כסלו תשפ"ה
וויען נתנדב ע"י
אידישער הערצער ווארטן אויף אביסל ליכטיגקייט אבער מ'ווארט אויף אייער שותפות
צו מנדב זיין א מאמר/אפטיילונג ,אדער הפצה ביי אייך אין ביהמ"ד און דאס גלייכן רופט848.243.1624 :
אימעיל | DD0722531385@gmail.comתורם צו זיין אויטאמאטיש347-428-6483 :
ד
