gilyoines.com

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar

שבוע: ויצא (2026-11-16)

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫ש ָּבת ָ‬ ‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצָ‬ ‫יין ַש‬ ‫ַמַמיין‬ ‫בס“ד‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫וזה שער השמים‪( ...‬ויצא כח‪:‬יז)‬ ‫ויפגע במקום‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫רש"י‪ :‬דער בית המקדש פון אויבן שטייט אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן‪.‬‬ ‫דאס וואס מיר רופן די תפלות בלשון “דאבנין“ [דאווענען]‪ ,‬איז ווייל די‬ ‫פארוואס אויף אן אנדער פלאץ (שמות טו‪:‬יז) זאגט רש“י (אויך די גמרא‬ ‫דריי תפלות שחרית מנחה און מעריב האבן די אבות מתקן געווען און דאס‬ ‫און מדרש) אז דער בית המקדש פון אונטן שטייט פונטקליך אנטקעגן דעם‬ ‫ווארט “דאבנין“ איז נוטריקון “דאבות אינון“‪—,‬דאס זענען פון די אבות‪.‬‬ ‫בית המקדש פון אויבן‪ ,‬און דא זאגט רש“י‪ ,‬אז דער בית המקדש פון אויבן‬ ‫(מגיד תעלומות ‪ -‬בני יששכר)‬ ‫שטייט פונטקליך אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן? נאר דא איז דאך‬ ‫אכן יש ד‘ במקום הזה ואנכי לא ידעתי‪( .‬ויצא כח‪:‬טז)‬ ‫דאס בית המקדש פון אונטן נישט געשטאנען אויפ‘ן פלאץ‪ ,‬ווייל ס‘איז דאך‬ ‫“אכן יש ד‘ במקום הזה“‪ ,‬יעקב האט געזעהן‪— ,‬אז אויך ווען מ‘שלאפט‬ ‫געווען “קפצה לו הארץ“‪—,‬איז דאס בית המקדש פון אונטן געשפרינגען‬ ‫לשם שמים‪ ,‬קען מען דינען דעם באשעפער‪“ .‬ואנכי לא ידעתי“—דעם דרך‬ ‫צום פלאץ ווי יעקב איז געווען‪ ,‬האט זיך דער בית המקדש פון אויבן‬ ‫אין עבודת ה‘ האט ער ביז יעצט נישט געוואוסט‪.‬‬ ‫געשטעלט פונטקליך אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן‪ ,‬דעריבער זאגט‬ ‫(הרה“ק מאפטא זי“ע)‬ ‫דא רש“י אנדערש‪ ,‬ווייל פריער האט זיך אוועק גערוקט פון פלאץ דער בית‬ ‫ויקץ יעקב‪ ...‬אכן יש ה׳ במקום הזה‪( ...‬ויצא כח‪:‬טז)‬ ‫המקדש פון אונטן‪ ,‬און דער בית המקדש פון אויבן‪ ,‬האט זיך גערוקט און‬ ‫צוויי מאהל שטייט אין די תורה ווארט “ויקץ“‪ .‬דא אין פסוק “ויקץ‬ ‫געשטעלט אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן‪.‬‬ ‫יעקב“‪ ,‬און (פ‘ מקץ) “ויקץ פרעה“‪ .‬א צדיק באלד אינדערפרי הויבט ער אהן‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)‬ ‫זיין עבודת ה‘‪ ,‬אזוי ווי יעקב האט געזאגט “אכן יש ה‘ במקום הזה“‪ .‬דאקעגן‬ ‫ותקנא רחל‪...‬ותאמר אל יעקב הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי‪.‬‬ ‫א גוי ווען ער שטייט אויף‪“ ,‬ויישן ויחלום שנית“—דרייט ער זיך אויף די‬ ‫ויחר אף יעקב ברחל‪ ...‬אשר מנע ממך פרי בטן‪( .‬ויצא ל‪:‬א‪-‬ב)‬ ‫צוויטע זייט און שלאפט ווייטער‪.‬‬ ‫רש"י‪' :‬הבה לי'‪—,‬האט דען דיין טאטע אזוי געטוען צו דיין מאמע‪ ,‬ער האט‬ ‫(ספרים הקדושים)‬ ‫דאך יא געבעהטן פאר איר? 'אשר מנע ממך'‪—,‬דו זאגסט איך זאל טוען ווי מיין‬ ‫ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבוש‪( ...‬ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫טאטע‪ ,‬איך בין דאך אבער נישט ווי ער‪ ,‬ווייל מיין טאטע האט נישט געהאט‬ ‫פארוואס האט יעקב אבינו ע“ה געזאגט‪‘ ,‬לחם לאכל ובגד ללבוש‘‪ ,‬מיר‬ ‫קיין קינדער‪ ,‬און איך האב דאך יא קינדער‪ .‬ווייל פון דיר האט דער באשעפער‬ ‫פארמינערט צו האבן קינדער‪( .‬ב"ר עא‪:‬ז)‬ ‫ווייסן אז לחם איז צו עסן‪ ,‬און בגד צו קליידן? יעקב האט געבעהטן פון‬ ‫אייגענטליך פארוואס האט יעקב געזאגט‪‘ ,‬ממך מנע ולא ממני‘? צדיקים‬ ‫באשעפער ער זאל געבן פאר אידישע קינדער פון אלעס גוטס‪ ,‬זיי זאלן האבן‬ ‫זענען דאך שטענדיג מתפלל פאר יענעם? (עי‘ רמב“ן)‪ .‬אויך פארוואס האט‬ ‫א ברייט הארץ צו קענען עסן‪ ,‬ווייל ווען מ‘איז בצער‪ ,‬אפילו מ‘האט א שטוב‬ ‫רחל געזאגט‪“ ,‬ואם אין מתה אנכי“‪—,‬ווי אזוי האט רחל די צדיקת‪ ,‬געקענט‬ ‫פוהל מיט גוטס‪ ,‬האט מען נישט הנאה פונעם עסן‪ ,‬און אויך ‘בגד ללבוש‘‪,‬‬ ‫אזוי זאגן? נאר אין אמת‘ן קען מען מיט תפילות ותחנונים פועל‘ן ביים‬ ‫מ‘זאל ח“ו נישט דארפן פאר‘משכונ‘ען די קליידער‪.‬‬ ‫(הרה“ק מלענטשנא זצוק“ל‪‘ ,‬תולדות אדם‘)‬ ‫באשעפער‪ ,‬פאר זיך און פאר כלל ישראל‪ .‬אבער צומאהל איז דא א מחיצה‪,‬‬ ‫וואס האלט אפ די תפילות פון ארויף גיין אין הימל‪ .‬איז די עצה‪ ,‬מ‘זאל אויף‬ ‫ושבתי בשלום אל בית אבי‪( ...‬ויצא כח‪:‬כא)‬ ‫זיך מקבל זיין מסירות נפש פאר‘ן באשעפער‘ס וועגן‪ ,‬ווייל מסירות נפש‬ ‫אין פארגלייך צו לבן צו וועמען איז יעקב יעצט געגאנגען‪ ,‬איז יעקב אוודאי‬ ‫צוברעכט אלע ווענט וואס האלטן אפ די תפילות פון ארויף גיין אין הימל‪.‬‬ ‫געווען א צדיק גמור‪ .‬ער האט אבער געבעהטן ביים באשעפער‪“ :‬ושבתי‬ ‫מ‘דארף אבער אכטונג געבן‪ ,‬ווייל פון גרויס מסירות נפש קען מען חלילה‬ ‫בשלום אל בית אבי“‪—,‬אז אויך אין פארגלייך צו זיין טאט‘ן יצחק‪ ,‬זאל ער‬ ‫איינשטעלן דאס לעבן און ברענגען אויף זיך דינים ר“ל‪ .‬דעריבער דארף‬ ‫עררייכן דאס שלימות פון זיין פאטער‪.‬‬ ‫(כתב סופר)‬ ‫מען גיין צום צדיק ער זאל מתפלל זיין אויף דעם ענין‪ ,‬ווייל דער צדיק ווען‬ ‫ער דאוונט האט במילא מסירות נפש‪ .‬דאס האט רחל געזאגט פאר יעקב‬ ‫מן הבאר ההוא ישקו העדרים‪( .‬ויצא כט‪:‬ב)‬ ‫“הבה לי בנים“‪—,‬זיי מתפלל פאר מיר‪“ ,‬ואם אין“‪—,‬ווייל אויב נישט‪“ ,‬מתה‬ ‫אין די לאנגע גלות יאהרן‪ ,‬ווען אידן וועלן זיין דארשטיג‪“ ,‬לא רעב לחם‬ ‫אנכי“‪—,‬וועל איך דארפן דאווענען מיט מסירות נפש‪ ,‬און דאס קען מיר ח“ו‬ ‫ולא צמא למים“‪—,‬זאלן די רועי ישראל‪ ,‬די מנהיגי הדור אנטרינקען די צאן‬ ‫שאדן‪ ,‬ווייל ווען ס‘איז דא א גרויסער קטרוג איז דאס א סכנה‪ .‬אויף דעם‬ ‫קדשים‪“ ,‬מן הבאר ההוא“‪—,‬פונעם באר התורה‪“ ,‬ואין מים אלא תורה“‪ .‬דאס‬ ‫האט איר יעקב געענטפערט‪“ :‬אשר מנע ממך פרי בטן“‪ ,‬זאגט רש“י‪ ,‬איך‬ ‫האט יעקב אבינו מיט זיין ווייטן בליק שוין דעמאלט אנגעזאגט לדורות‪.‬‬ ‫(דגל מחנה אפרים)‬ ‫בין נישט ווי מיין טאטע‪ ,‬ווייל מיין טאטע האט נישט געהאט קיין קינדער‪,‬‬ ‫אבער איך האב יא קינדער‪ ,‬און דער פעהלער ליגט ביי דיר‪ .‬ד‪.‬ה‪ .‬איך דארף‬ ‫לא עת האסף המקנה‪ ,‬השקו הצאן ולכו רעו (ויצא כט‪:‬ז)‬ ‫פאר דיר נישט דאווענען ווייל איך בין נישט אזוי ווי מיין טאטע יצחק וואס‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬אויב “לא עת האסף המקנה“—אז בעוונותינו הרבים‬ ‫האט אינגאנצן נישט געהאט קינדער‪ ,‬דעריבער איז דער קטרוג געווען גרויס‪,‬‬ ‫איז נאכנישט די צייט איינצוזאמלען די שאף [די אידישע קינדער] קיין ארץ‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫א‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫האט ער געדארפט בעהטן מיט מסירות נפש‪ .‬אבער “אני יש לי בנים“‪ —,‬איז‬ ‫ישראל‪ ,‬דעמאלט‪“ ,‬השקו הצאן ולכו רעו“‪—,‬זיי כאטש משפיע פרנסה פאר‬ ‫דער קטרוג און די סכנה פון מסירות נפש נישט אזוי גרויס‪ ,‬דעריבער קענסטו‬ ‫אידישע קינדער זיי זאלן האבן זייערע געברויכן‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי מאיר‘ל פרעמישלאנער זי“ע)‬ ‫אליין בעהטן און פועל‘ן מיט דיין דאווענען‪ ,‬געהאלפן צו ווערן מיט קינדער‪.‬‬ ‫כח‪:‬יט)מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫‪(-‬כ“ק‬ ‫ויקרא שם המקום ההוא בית א‪-‬ל‪( ...‬ויצא‬ ‫וינשק לו (ויצא כט‪:‬יג)‬ ‫‘הר‘ שנאמר אשר‬ ‫לא‪:‬לו)‬‫שקראו‬ ‫(ויצא‬‫כאברהם‬‫דלקת“לאאחרי‬ ‫פח‪).‬כיזאגט‪:‬‬‫חטאתי‬ ‫(פסחים‬ ‫גמראומה‬ ‫מה דיפשעי‬ ‫רש"י‪ :‬אמר שמא מרגליות הביא‪ ,‬והם בפיו נעתרות נשיקות שונא‬ ‫לשוח‬ ‫ויצאאסיפה‬ ‫ערשטע‬ ‫שנאמר‬ ‫ביי די‬‫“שדה“‬ ‫לעמבערג‬‫שכתוב בו‬ ‫ולאאיזכיצחק‬ ‫געווען אין‬ ‫יראה‪,‬זי“ע‬ ‫מרןה‘מהר“י‬ ‫כ“קבהר‬‫היום‬ ‫יאמרווען‬ ‫פארוואס דרשענען חז"ל לבן‪ ,‬לגנאי? לבן טרעפט זיך מיט יעקב דאס ערשטע‬ ‫‘בית‬ ‫המקום ההוא‬ ‫ומהרסי הדת‬ ‫פורצי גדר‬ ‫ויקראדי שם‬ ‫געהאלטן שנאמר‬ ‫געווארן קעגן‬ ‫שקראו ‘בית‘‬ ‫תר“מכיעקב‬ ‫וואס איז‬ ‫שנתאלא‬ ‫בשדה‪,‬‬‫אין‬ ‫מאהל אין לעבן‪ ,‬אלס א קרוב משפחה‪' ,‬עצמי ובשרי' (פסוק יד)‪ ,‬פארוואס קען‬ ‫נישט‬ ‫חברה און‬ ‫“הר“ און‬ ‫פלאץפון די‬ ‫מענטשן‬ ‫עטליכעדאס‬ ‫געקומען גערופן‬ ‫איםוואס האט‬ ‫אברהם‬ ‫זענען צו‬‫אזוי ווי‬ ‫קל‘“—נישט‬ ‫ישראל“‪,‬‬ ‫“שומר‬ ‫איך נישט זאגן אז ער האט אים געקישט מיט א ריכטיגע ליעבשאפט כפשוטו‪.‬‬ ‫אבינו‬ ‫איינפיהרן‬‫וועלןיעקב‬‫אזוי ווי‬ ‫נארמיט‘ן‬ ‫“שדה“‬ ‫ישראל‪,‬‬ ‫פלאץכלל‬ ‫טובה פון‬‫גערופןדידאס‬ ‫האט מיינען‬‫וואסאז זיי‬ ‫ווי יצחק‬ ‫פארגעשלאגן‪,‬‬ ‫נאר סוף פרשה שטייט אז נאך אסאך יאהרן ווען לבן איז שוין דער שווער פון‬ ‫וכדו‘‪.‬פלאץ בית ק‪-‬ל“‪ .‬מ‘קען זאגן א שיינעם חשבון‬ ‫קהלדאס‬ ‫גערופן‬ ‫וואס האט‬ ‫תקנות אין‬ ‫גוטע‬ ‫יעקב און ס'איז פון אים געבוירן געווארן אייניקלעך‪ ,‬שטייט 'וינשק לבן לבניו‬ ‫מיט‬ ‫געזאגט‬ ‫דוקא‬ ‫האט‬ ‫המקדש‬ ‫מקוםאז לבן‬ ‫דעם תורה‬ ‫אנגערופןאין די‬ ‫מיר געפונען‬‫געזאגטהאבן‬ ‫זי“ע אבות‬‫הייליגע‬ ‫פארוואסזיידימרן‬ ‫האט‬ ‫ולבנותיו'‪ ,‬אבער יעקב זיין קרוב און איידעם האט ער אינגאנצן נישט געקישט‪.‬‬ ‫וועט‬ ‫המקדש וואס‬ ‫בשמחה“‪ ,‬און‬ ‫ואשלחך‬ ‫דער בית‬ ‫זאגט אז‬ ‫הגדת לי‬ ‫נחבאתדער מדרש‬ ‫לברוח‪...‬ולא‬ ‫נאמען‪ .‬ווייל‬ ‫אנדערן “למה‬ ‫פאר יעקב‬ ‫אן‬ ‫און אויב דא האט לבן יא געקישט יעקב‪ ,‬האט ער זיכער געהאט א באהאלטענע‬ ‫וואנט‬ ‫דארף מען‬ ‫ערשטע‬ ‫בויען די‬ ‫אחרי“‪,‬‬ ‫באשעפערדלקת‬ ‫דער חטאתי כי‬ ‫לעתיד‪ ,‬וועט‬ ‫פשעי מה‬ ‫געזאגט “מה‬ ‫אים ווערן‬‫אויפגעשטעלט‬ ‫יעקב האט‬ ‫און זייטיגע סיבה פארוואס ער האט אים געקישט‪...‬‬ ‫(חפץ חיים עה"ת)‬ ‫קומט‬ ‫נאכדעםהא אים‬ ‫און יעקב‬‫רייד(‪)103‬‬ ‫ליעבליכעק“ג‬ ‫יעקבבגימטריא‬ ‫פאר איז‬ ‫געזאגטמחנה‬ ‫מלאכים‪.‬‬ ‫האט‬ ‫מחנה די‬ ‫מיט זיין‬ ‫פארשטיין לבן‬ ‫ביי‬ ‫שויןדער‬‫געווען‬‫איזמען‬‫האלט‬ ‫אז לבן‬ ‫וואנט‪,‬‬ ‫ס‘איזצווייטע‬ ‫באוואוסט‬ ‫בויט די‬ ‫אוןנאר‬ ‫זיין אמחנה‬ ‫ברוגז?‬ ‫מיטמיט‬ ‫אברהם אבינו‬ ‫געענפערט‬ ‫צוריק‬ ‫ורחל היתה יפת תואר (ויצא כט‪:‬יז)‬ ‫מיט‘ן‬ ‫פוןווי “הר“‬ ‫שלעכטס איז‬ ‫אזויפוהל‬ ‫הקדושה‪2.‬‏)די טבע‬ ‫באטרעפט ר“ו (‪06‬‬ ‫מחנהדער מקור‬ ‫יעקב איז‬‫אוןמאל‬ ‫הטומאהצוויי‬ ‫מקור מחנות‪,‬‬ ‫צוויי‬ ‫ס‘שטייט “ורחל היתה יפת תואר“ א לשון עבר‪ ,‬ווייל אמאהל איז טאקע‬ ‫אבינו‬ ‫פב‪ ).‬זאגן‬‫יצחק‬ ‫קמא‬‫קומט‬‫(בבא‬ ‫נאכדעם‬ ‫“הר“‪.‬ווי חז“ל‬ ‫האבןגערופן‬ ‫שלעכטס‪.‬‬ ‫ליעב דאס‬ ‫אברהם‬ ‫האטאון‬ ‫דעםגוטס‪,‬‬ ‫האבן‬ ‫וועגן‬ ‫כולל‪,‬‬ ‫פיינט צו‬ ‫אזוי געווען‪ ,‬ווייל דער זוה“ק זאגט‪ :‬לאה איז במנוחה אין גן עדן און רחל‬ ‫מחנות‪ ,‬דריי‬ ‫דער‬ ‫דריייעקב איז‬ ‫מינו“‪.‬בייאון‬ ‫שהואשוין‬ ‫האלט מען‬ ‫וואנט‪,‬מפני‬ ‫אצלדריטע‬ ‫העורב אלא‬ ‫בויט די‬ ‫הזרזיר‬‫הלך און‬ ‫לחנםמחנה‬ ‫מיט זיין‬ ‫“לא‬ ‫מבכה על בניה ביז‘ן היינטיגן טאג‪ ,‬און איהרע טרערן זענען אויף איהרע‬ ‫איםהאט יצחק‬ ‫אנטלאפן‬ ‫פוןדעם‬ ‫וועגן‬ ‫“שדה“‪,‬איז‬ ‫יעקב אבינו‬‫אזויפוהל ווי‬ ‫הקדושה‪,‬‏)און ווען‬ ‫מקור ש“ט (‪309‬‬ ‫באטרעפט‬ ‫בחיר מחנה‬ ‫האבות און‬ ‫מאל‬ ‫באקן‪ ,‬ביז דער באשעפער וועט אונז אויסלייזן בב“א‪.‬‬ ‫(שפת אמת)‬ ‫די‬ ‫בויט ווי‬ ‫און אזוי‬ ‫מחנהאים‪,‬‬ ‫פטורמיט זיין‬ ‫געווארן פון‬ ‫איזאבינו‬‫יעקב‬ ‫קומטער‬ ‫נאכדעם‬ ‫פרייען אז‬ ‫לבן “שדה“‪.‬‬ ‫געדארפט‬ ‫גערופן‬ ‫האט זיך‬‫דאס‬ ‫באטרעפט‬ ‫געזעהן אז לבן‬ ‫מחנה‬ ‫האט‬ ‫מאל‬ ‫יעקבפיר‬ ‫אבינו‬ ‫מחנות‪,‬‬ ‫פירווען‬ ‫רשעים‪ .‬ביי‬ ‫אבער‬ ‫האלטפוןמען שוין‬ ‫שטייגער‬ ‫וואנט‪,‬‬ ‫פערטעדער‬‫ס‘איז‬ ‫וירא ד׳ כי שנואה לאה‪...‬ויפתח את רחמה (ויצא כט‪:‬לא)‬ ‫פלאץ בית‪.‬‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫זיך אין‬‫דאס‬‫גערופן צו‬ ‫האט יעקב‬ ‫אריינברענגען‬ ‫צוריק‬‫דעריבער‬ ‫“בית“‪,‬געוואלט‬ ‫און אים‬ ‫אזויפוהל ווי‬ ‫נאכגעלאפן‬ ‫(‪412‬‏)‬ ‫תי“באים‬‫איז‬ ‫אייגענטליך קען מען דען זאגן אז יעקב אבינו זאל חלילה פיינט האבן זיין‬ ‫זי“ע)‬ ‫מבעלזא“מה‬ ‫געזאנט‪:‬‬ ‫האטמהר“י‬ ‫‏(כ“ק מרן‬ ‫האט ער זיך געזארגט און מפשפש געווען במעשיו‪- .‬ער‬ ‫ווייב? נאר די כוונה איז אויף לאה אליין‪ ,‬ווייל א צדיק האט זיך שטענדיג אליין‬ ‫פשעי ומה חטאתי כי דלקת אחרי“‪—,‬אז איך זעה אז איך האב געפינען חן‬ ‫אלעמאהל‬ ‫ָ‬ ‫‘פיינט‘‪ ,‬ווייל ווען ער מאכט א חשבון הנפש‪ ,‬טרעפט ער אין זיך‬ ‫כח‪:‬יא)‬ ‫וחטאה‪.‬‬ ‫(ויצא‬‫השמשפשע‬‫איך ח“ו א‬ ‫האבבא‬‫שם כי‬ ‫מסתמא‬ ‫דיינע אויגן‪,‬‬ ‫במקום וילן‬ ‫ויפגע‬‫אין‬ ‫פעהלער‘ן‪ ,‬און ער שפיהרט אז ער איז קיינמאהל נישט יוצא זיין פליכט אין‬ ‫מעןוויפיהל‬ ‫ארויס‬ ‫אייך‪,‬‬ ‫“וואונדערפוןזיךדאאויף‬ ‫לערנט‬ ‫תפילה‪ ,‬און‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫זי“עלשון פון‬ ‫זיי מרן‬ ‫אויך א‬ ‫האטאיז‬‫איך“'ויפגע'‬‫“אויך אז‬ ‫רש"י‪:‬‬ ‫עבודת ה‘‪ .‬דאס זאגט די תורה “וירא ה‘ כי שנואה לאה“‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫ערבית‪.‬און איר האט אונז פיינט‪ ,‬וואס‬ ‫אידשיקייט‬ ‫דערווייטערט פון‬ ‫געווען תפילת‬ ‫אבינו האט מתקן‬ ‫איר זיך‬‫האטיעקב‬ ‫אז‬ ‫האט געזעהן ווי לאה האט זיך אליין פיינט און זי טראכט שטענדיג‪ ,‬אז זי‬ ‫און‬ ‫תפילת‬ ‫פריינד‬ ‫אונזערע‬ ‫געווען‬ ‫געווארןמתקן‬‫אבינו האט‬‫פלוצלינג‬‫אברהם‬‫זאגט‪:‬זענט‬ ‫כו‪):‬אז איז‬‫געזונדיגט‪,‬‬ ‫דען(ברכות‬ ‫גמרא‬ ‫האבןדימיר‬ ‫איז נישט גוט‪.‬‬ ‫(קול שמחה)‬ ‫האט מתקן געווען תפילת מנחה‪ ,‬און יעקב אבינו האט‬ ‫טובה‪“.‬‬ ‫אונזער‬ ‫אבינו‬ ‫מיינטיצחק‬‫שחרית‪,‬‬ ‫איר‬ ‫(כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫ותהר ותלד בן ותאמר אסף אלקים את חרפתי‪( .‬ויצא ל‪:‬כג)‬ ‫ואתה אמרת היטב איטיב עמך ושמתי את זרעך כחול הים אשר‬ ‫ס‘איז באקאנט אז ווען ס‘קומט אויף א מענטש א פארשעהמונג‪ ,‬איז‬ ‫לא יספר מרב (ויצא לב‪:‬יג)‬ ‫דאס א גרויסע סגולה פאר המתקת הדינים‪ .‬און צוליעב די יסורים און‬ ‫דארף מען פארשטיין וואו האט דער באשעפער געזאגט פאר יעקב‬ ‫ווייטאג וואס דער מענטש האט‪ ,‬איז מען אים מוחל אלע זיינע זינד‪ .‬אזוי ווי‬ ‫אבינו “היטב איטיב עמך“‪ ,‬א דאפעלטער לשון דער באשעפער האט דאך‬ ‫חז“ל (ברכות ה‪ ).‬זאגן‪ :‬יסורין רייניגן די זינד פונעם מענטש‪ ,‬דעריבער האט‬ ‫אים נאר געזאגט “ואטיבה עמך“? נאר ביי “השכיבנו“ אין תפילת ערבית‬ ‫רחל געזאגט ‘אסף אלוקים את חרפתי‘‪ ,‬ווייל דורך די שאנדע און צער וואס‬ ‫בעהטן מיר “ותקננו בעצה טובה מלפניך“‪ ,‬וואס באדייט דער “מלפניך“‪ ,‬וואס‬ ‫זי האט געהאט זייענדיג אן עקרה‪ ,‬האט זי זוכה געווען אראפ צו נעמען פון‬ ‫זעהט לכאורה אויס ווי איבעריג? מ‘קען דאס פארשטיין מיט‘ן פסוק (תהלים‬ ‫זיך די בחינה פון ‘אלוקים‘‪ ,‬דעם מידת הדין‪ ,‬און זוכה געווען צו האבן א זוהן‪.‬‬ ‫(באר מים חיים)‬ ‫קמה‪:‬ט) “טוב ה‘ לכל“‪ ,‬וואס דער באדייט דערפון איז‪ ,‬א טובה וואס קומט פון‬ ‫א בשר ודם‪ ,‬צומאהל איז דאס גוט פאר איין זאך און נישט פאר א צווייטע‬ ‫גנוב הוא אתי‪...‬ויאמר לבן הן לו יהי כדבריך (ויצא ל‪:‬לג‪-‬לד)‬ ‫זאך‪ ,‬אדער וואס איז גוט פאר איין מענטש איז נישט גוט פאר א צווייטן‪,‬‬ ‫רשעים זוכן שטענדיג עוולות ביי אידן‪“ ,‬אה! איך האב געכאפט דעם איד‬ ‫אדער וואס איז גוט פאר יעצט איז נישט גוט פאר שפעטער‪ ,‬אבער גוטס‬ ‫מיט אן עוולה“ און אזוי פארדעקן זיי‪ ,‬זייער אייגענע שאנד‪ .‬לבן הרשע האט‬ ‫וואס קומט פון באשעפער אליין איז אלמאהל גוט‪“ ,‬טוב ה‘ לכל“‪ ,‬ס‘איז גוט‬ ‫געזאגט “הן“‪-‬אה!! הלואי כאפ איך דיך שוין מיט אן עוולה פון גניבה“‪.‬‬ ‫פאר יעדן‪ ,‬פאר אלעס‪ ,‬און צו יעדער צייט‪ .‬דאס בעהטן מיר “ותקננו בעצה‬ ‫(דער הייליגער חתם סופר זי“ע)‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ב‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫בית אל“‪—,‬און ווען דער באשעפער וועט העלפן און ס‘וועט זיין די גאולה‬ ‫טובה מלפניך“‪ ,‬אז די טובה זאל זיין “מלפניך“ דייקא‪ ,‬פון באשעפער אליין‪,‬‬ ‫שלימה‪ ,‬וועט דאך אלעס זיין בתכלית השלימות‪ ,‬אבער אין גלות וועלן מיר‬ ‫ס‘זאל זיין גוט פאר אלעס פון אלע זייטן‪ .‬דאס האט יעקב אבינו געזאגט‪,‬‬ ‫זוכה צו קדושת בית המקדש שלא במקומו דורך תורה‪ ,‬אזוי ווי די גמרא‬ ‫“ואתה אמרת היטב איטיב עמך“‪ ,‬וויבאלד דער באשעפער האט מיר געזאגט‬ ‫(מגילה כט‪ ).‬זאגט‪“ :‬ואהי להם למקדש מעט“ (יחזקאל יא‪:‬טז) דאס זענען‬ ‫“ואטיבה עמך“‪ ,‬איז דאך דאס גוטס פון באשעפער‪ ,‬א געדאפעלטע גוטס‪,‬‬ ‫די בתי כנסיות ובתי מדרשות אין בבל‪ ,‬און אומעטום ווי מ‘פארזאמלט זיך‬ ‫ס‘איז גוט פאר אלעס‪ ,‬פאר יעדן איינעם‪ ,‬און צו יעדער צייט‪.‬‬ ‫און מ‘לערנט תורה ווערט אויף זיי נמשך קדושת ביהמ“ק שלא במקומה‪ ,‬אד“ק‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע)‬ ‫ז“ל‪ .‬דאס איז פשט אין די פסוקים “ויעקב הלך לדרכו“‪—,‬ממשיך צו זיין‬ ‫ויחר אף יעקב ברחל ויאמר התחת אלוקים אנכי‪( ...‬ויצא ל‪:‬ב)‬ ‫קדושה שלא במקומה‪“ ,‬ויפגעו בו מלאכי אלהים“‪ ,‬וואס איז מרמז אויף די‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט געזאגט‪“ :‬כדי א צדיק זאל קענען‬ ‫מלאכים פון ארץ ישראל‪ ,‬וואס זענען מלאכי אלקים‪“ ,‬ויאמר יעקב כאשר‬ ‫אויספועל‘ן א ישועה פאר א איד‪ ,‬ווענד זיך ווי ווייט דער איד גלויבט אין דעם‬ ‫ראם“‪—,‬ווען יעקב האט זיי געזעהן אין חוץ לארץ‪ ,‬האט ער געזאגט “מחנה‬ ‫צדיק‪ “.‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪ :‬פארוואס האט יעקב געענטפערט פאר‬ ‫אלקים זה“‪ ,‬פון ארץ ישראל‪“ ,‬ויקרא שם המקום ההוא מחנים“‪ ,‬אז ס‘האבן‬ ‫רחל “התחת אלוקים אנכי?“‪ ,‬צו ענטפערט מען אזוי פאר א פארביטערטע‬ ‫זיך צוזאם געטראפן צוויי מחנות‪ ,‬מרמז צו זיין אויף המשכת הקדושה פון‬ ‫פרוי וואס קומט בעהטן א ישועה צו האבן קינדער‪ ,‬אזוי ווי דער מדרש (בר“ר‬ ‫ארץ ישראל אויף חוץ לארץ דורך יעקב אבינו ע“ה‪ ,‬און לעתיד לבא וועט ארץ‬ ‫עא‪,‬ז) פרעגט? מ‘קען אפשר דאס ערקלעהרן אזוי‪ :‬יעקב אבינו האט געזאגט‬ ‫ישראל פארברייטערט ווערן און פארשפרייט ווערן פון אלע זייטן‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫“התחת אלוקים אנכי!“ מיט א לשון ניחותא‪-‬געלאסן‪ .‬די גמרא (שבת נט‪):‬‬ ‫דער טאטע ז“ל האט געזאגט‪.‬‬ ‫זאגט‪“ :‬צדיק גוזר והקב“ה מקיים—דער צדיק איז גוזר און דער באשעפער‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)‬ ‫איז מקיים דעם צדיק‘ס געבעהט‪ “,‬און אזוי שטייט אויך (איוב כב‪:‬כח) “ותגזור‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫אומר ויקם לך“‪ .‬יעקב האט געזאגט פאר רחל אז די אורזאך “אשר מנע ממך‬ ‫פרי בטן“—פארוואס די ביזט נישט געהאלפן געווארן‪ ,‬איז ממך—דו ביזט‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫שולדיג‪ .‬ווייל דו האסט געזאגט “ואם אין מתה אנכי“—דו ביזט נישט זיכער‬ ‫ויחר ליעקב‪ ...‬מה פשעי מה חטאתי כי דלקת‪( ...‬ויצא לא‪:‬לו)‪.‬‬ ‫אינעם גזירת הצדיק‪ ,‬דו גלויבסט נישט אינעם כח פונעם צדיק אז “צדיק גוזר‬ ‫אייגענטליך פארוואס זאגט יעקב מה פשעי מה חטאתי‪ ,‬האט דען לבן‬ ‫והקב“ה מקיים“—ווייל ס‘פעהלט דיר אמונת חכמים‪.‬‬ ‫אים געוואלט מחזיר בתשובה זיין‪ ,‬ער האט דאך אים נאכגעיאגט צוליעב די‬ ‫‏(כ“ק מרן אדמו“ר מבעלזא שליט“א)‬ ‫תרפים וואס מ’האט אים גע’גנב’ט? נאר נאכ'ן זעהן אז לבן איז רע וכולו שקר‪,‬‬ ‫ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים‪ .‬ויאמר יעקב כאשר ראם‬ ‫האט ער אים חושד אותו אז ער איז שקר מעיקרו מיט'ן טענה’ן אז מ’האט ביי‬ ‫מחנה אלקים זה ויקרא שם המקום ההוא מחנים (ויצא לב‪:‬ב‪-‬ג)‬ ‫אים גע’גנב’ט די תרפים‪ ,‬וואס אין אמת’ן איז דאס געווען א בלבול כדי ער זאל‬ ‫אייגענטליך וואלט גענוג געווען ס‘זאל שטיין אין פסוק “ויאמר יעקב‬ ‫קענען זוכן אין זיינע כלים‪ ,‬ווייל ער האט חושד געווען אז יעקב וביתו האבן‬ ‫מחנה אלקים זה“‪ ,‬וואס איז דער באדייט וואס ס‘שטייט “כאשר ראם“? דער‬ ‫עפעס גע’גנב’ט ביים אנטלויפן‪ .‬דעריבער האט יעקב געזאגט ‘מה פשעי מה‬ ‫טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט ערקלעהרט וואס רש“י זאגט‪“ :‬ויפגעו בו‬ ‫חטאתי כי דלקת אחרי’‪ ,‬וואס פאר א זינד האסטו געזעהן אין מיר ווען איך בין‬ ‫מלאכי אלקים“‪ ,‬אז די מלאכים פון ארץ ישראל האבן אים דא באגלייט (אין‬ ‫געווען אין דיין שטוב אז דו זאלסט מיך חושד זיין אז איך בין א גנב‪.‬‬ ‫חו“ל)‪ .‬אבער רש“י אליין האט דאך געזאגט אויבן אויפ‘ן פסוק (בראשית‬ ‫(באר מים חיים)‬ ‫כח‪:‬יב)‪“ ,‬והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו“‪ ,‬אז די מלאכים וואס האבן‬ ‫הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילה (ויצא לא‪:‬מ)‬ ‫אים באגלייט אין ארץ ישראל גייען נישט ארויס קיין חוץ לארץ‪ ,‬איז וויאזוי‬ ‫קענען זיי האבן אים באגלייט קיין חוץ לארץ‪ .‬נאר דא איז א רמז אויף די‬ ‫די גאנצע צוואנציג יאהר איז יעקב אבינו קיינמאהל נישט געווען אונטער‬ ‫גאולה העתידה‪ ,‬ווייל ס‘שטייט אין ‘ספרי‘ (דברים א) אז ארץ ישראל וועט‬ ‫איין דאך מיט לבן‪ ,‬ווייל אויב ער וואלט אפילו נאר איינמאהל געווען‪ ,‬וואלט‬ ‫אויסגעברייטערט ווערן פון אלע זייטן ווי א תאנה‪ ,‬און מ‘וועט קענען קומען‬ ‫ער געווארן פארכאפט פונעם גרויסן כח הטומאה וואס איז דארט געווען‪.‬‬ ‫(חמדה גנוזה בשם ה“דברי חיים“ מצאנז זי“ע)‬ ‫אויך אינדרויסן פונעם גרעניץ פון ארץ ישראל‪ .‬אד“ק ז“ל‪.‬‬ ‫דער טאטע ז“ל האט אויך געזאגט אז אברהם אבינו האט זוכה געווען‬ ‫ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים‪( .‬ויצא לב‪:‬ב)‬ ‫צו קדושת בית המקדש במקומה אזוי ווי ס‘שטייט (בראשית כב‪:‬יד) “בהר‬ ‫רש"י‪ :‬די מלאכים וואס זענען אים אקעגן געקומען‪ .‬זענען געווען פון ארץ ישראל‪.‬‬ ‫ה‘ יראה“‪ ,‬אויך יצחק האט זוכה געווען צו קדושת ביהמ“ק במקומה אזוי‬ ‫יעקב אבינו איז דאך נאך געווען אין חוץ לארץ‪ ,‬פארוואס זענען אים שוין‬ ‫ווי ס‘שטייט (בראשית כד‪:‬סג) “ויצא יצחק לשוח בשדה“‪ ,‬און חז“ל (פסחים‬ ‫קעגן געקומען ארץ ישראל‘דיגע מלאכים? נאר ווייל אין זיין מחשבה איז ער‬ ‫פח‪ ).‬זאגן אז דאס איז געווען דער הר המוריה‪ ,‬אבער יעקב אבינו ע“ה האט‬ ‫שוין געווען אין ארץ ישראל‪ ,‬איז דאס גערעכנט געווארן אזוי ווי ער געפונט‬ ‫זוכה געווען צו קדושת ביהמ“ק שלא במקומו‪ ,‬אזוי ווי די גמרא (חולין צא‪):‬‬ ‫זיך שוין דארט‪...‬‬ ‫זאגט‪ ,‬און רש“י (ויצא כח‪:‬יז) ברענגט דאס‪“ :‬אמר אפשר שעברתי במקום‬ ‫(“בת עין“)‬ ‫שהתפללו אבותי ולא התפללתי מיד יהיב דעתיה למהדר וקפצה לו הארץ עד‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מ'קען זיך אלעס אויסבעהטן‪...‬‬ ‫ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה (ויצא כח‪:‬י)‬ ‫ויפגע במקום‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫ס’וואלט געקענט שטיין ‘ויצא יעקב מבאר שבע לחרן’ אזוי ווי רש”י זאגט‬ ‫ביי די תפלה פון מעריב‪ ,‬קען מען זיך אלעס אויסבעהטן‪ ,‬אפילו “דברי‬ ‫[“וילך חרנה”‪-‬יצא ללכת לחרן]‪ .‬די אותיות ו‪’-‬י‪’-‬כ’ פון ’וילך’‪ ,‬און די ה’ פון ’חרנה’‪,‬‬ ‫רשות“‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬אזעלכע געברויכן וועלכע מ‘דארף נישט זייער וויכטיג‪ ,‬איז די‬ ‫איז ‘יוה”ך’‪ .‬דער פסוק איז מרמז אויפ’ן שם פון שמירת הדרך‪ ,‬וואס איז די סופי‬ ‫תפלה פון מעריב‪ ,‬א סגולה זיי אויסצובעהטן‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫תיבות פונעם פסוק (תהלים צא‪:‬יא) ‘כ’י מלאכי’ו יצו’ה ל’ך לשמרך בכל דרכיך’‪,‬‬ ‫וואס באגלייט דעם מענטש אויפ’ן וועג‪( .‬ספר ‘פרפראות’)‬ ‫פון קריגעריי קומט נישט ארויס קיין גוט'ס‪...‬‬ ‫ויקח מאבני המקום‪( .‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫ויקח מאבני המקום וישם מראשתיו‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫בליל תשעה באב מאכן מיר א רמז צו די שטיינער וואס יעקב אבינו האט‬ ‫רש"י‪ :‬פון אלע שטיינער איז געווארן איין גרויסער שטיין‪.‬‬ ‫געלייגט ארום זיין קאפ “ויש בני אדם משימים אבן תחת מראשותיהם‪ ,‬זכר למה‬ ‫פרעגט דער גאון‪ ,‬אויב ס‘איז יא געשעהן אזא נס‪ ,‬פארוואס ‏איז נישט‬ ‫שנאמר “ויקח מאבני המקום“ שראה החורבן‪( .‬רמ“א סימן תקנ“ה סעיף ב‘)‬ ‫געווארן דערפון עפעס א ווייכע זאך? ‏נאר דער באשעפער האט געוואלט‬ ‫‏והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫ווייזן‪ ,‬אז פון א קריגעריי קען נישט ארויסקומען א ווייכע זאך‪‘( .‬קול אליהו‘)‬ ‫‏דאס איז א רמז אויפ‘ן מענטש‪“ .‬מוצב ארצה“‪ ,‬זיין גוף קומט פון די ערד‪.‬‬ ‫“וויין וואס מער און לאז טרערן‪"...‬‬ ‫“וראשו“‪ ,‬און זיין הייליגע נשמה‪“ ,‬מגיע השמימה“‪ ,‬קומט פוך גאר א הייליג‬ ‫ועיני לאה רכות (ויצא כט‪:‬יז)‬ ‫פלאץ‪ ,‬פון אונטערן כסא הכבוד‪.‬‏(ישמח משה)‬ ‫רש"י‪" :‬שהיתה סבורה לעלות בגורלו של עשו ובוכה"‪.‬‬ ‫מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫פארוואס ווען רחל האט געוויינט‪ ,‬האט דער באשעפער איר געזאגט‬ ‫דער פסוק איז מרמז‪ :‬מוצב “ארצה“‪ ,‬פריער קומט דרך ארץ‪ ,‬זיך צו פיהרן ווי‬ ‫האלט דיך צוריק פון וויינען אזוי ווי ס‘שטייט (ירמיהו לא‪:‬טו) “מנעי קולך‬ ‫ס‘פאסט זיך פאר א אידיש קינד‪ ,‬סיי בין אדם למקום און איבערהויפט בין אדם‬ ‫ּ‬ ‫מבכי“‪ ,‬און ווען לאה האט געוויינט האט דער באשעפער איר נישט געזאגט‬ ‫לחביחרו‪ ,‬און ערשט דערנאך‪“ ,‬וראשו מגיע השמימה“‪ ,‬קען מען דערגרייכן די‬ ‫‘מנעי קולך מבכי‘? נאר ווען רחל האט געוויינט אויפ‘ן צער הגשמי‪ ,‬וואס איר‬ ‫גרויסע סודות התורה‪ ,‬און אויסוואקסן אן עהרליכער איד‪( .‬שפת אמת)‬ ‫קינדער ליידן אין גלות‪ ,‬האט דער באשעפער איר געטרייסט זי זאל נישט‬ ‫והנה ה‘ נצב עליו‪( .‬ויצא כח‪:‬יג)‬ ‫וויינען ווייל ס‘וועט נאך זיין ‘ושובו בנים לגבולם‘‪ .‬אולם לאה האט געוויינט‬ ‫“ו‘הנה י‘י נ‘צב ע‘ליו“ איז די ראשי תיבות “עניו“‪ .‬יעקב אבינו האט‬ ‫ווייל זי האט געגליסט אויפצושטעלן א בית נאמן לה‘‪ ,‬צו אויפשטעלן דורות‬ ‫דערגרייכט אלע מעלות און מידות‪ ,‬און דער באשעפער האט אים געוויזן אז‬ ‫ישרים פון שבטי י‪-‬ה‪ .‬אזעלכע טרערן האלט מען נישט צוריק! אויף אזעלכע‬ ‫די העכסטע מעלה פאר השראת השכינה איז ענווה‪( .‬מגלה עמוקות)‬ ‫טרערן זאגט דער באשעפער‪ :‬וויין וואס מער און לאז טרערן‪ ,‬ווייל יעדער‬ ‫טרער ברענגט די הייליגע שבטים‪( ...‬הגראי“ל שטיינמן זצ“ל)‬ ‫‏וזה שער השמים‪ .‬וישכם יעקב בבקר‪( ...‬ויצא כח‪:‬יז‪-‬יח)‬ ‫דער פסוק ענדיגט זיך “וזה שער השמים“‪ ,‬און דער צווייטער פסוק הויבט‬ ‫מ'דארף שטענדיג בעהטן דעם באשעפער אויף ווייטער ‪...‬‬ ‫זיך אהן‪“ ,‬וישכם יעקב בבקר“‪ .‬מרמז צו זיין אז ביי עלות השחר עפענט מען די‬ ‫הפעם אודה את ה‘‪....‬ותעמוד מלדת‪( ...‬ויצא כט‪:‬לה)‬ ‫טויערן פון הימל און ס‘איז א פאסיגע צייט דעמאלט צו דאווענען‪“( .‬בעל הטורים“)‬ ‫וויבאלד לאה האט נאר געדאנקט דעם באשעפער אויף פריער‪ ,‬און‬ ‫הן עוד היום גדול לא עת האסף המקנה‪( ...‬ויצא כט‪:‬ז)‬ ‫נישט געבעהטן אויף ווייטער‪ ,‬האט זי אויפגעהערט צו געבוירן‪ ,‬ווייל מ‘דארף‬ ‫דער פסוק איז מרמז‪“ ,‬הן עוד היום גדול“‪—,‬אט קומט שוין דער גרויסער‬ ‫אלעמאהל זאגן‪“ :‬געלויבט השי“ת‪ ,‬דער באשעפער זאל ווייטער העלפן“‪,‬‬ ‫טאג וואס מ‘וועט דארפן אפגעבן א דין וחשבון‪“ ,‬לא עת האסף המקנה“—ס‘איז‬ ‫דאס הייסט בעהטן אויף ווייטער‪( .‬הרה“ק ה“חוזה“ מולבלין זי“ע)‬ ‫נישט די צייט צו זאמלען קניני עולם הזה‪ ,‬נאר מ’דארף זאמלען תורה ומעשים‬ ‫"ועם עיקש תתפתל‪"...‬‬ ‫טובים‪ ,‬מ‘זאל האבן מיט וואס אנצוקומען לעולם הבא‪( .‬הרה“ק רבי משה קאברינער זי“ע)‬ ‫וילך וישב לבן למקומו‪ .‬ויעקב הלך לדרכו (ויצא לב‪:‬א–ב)‬ ‫ועיני לאה רכות‪( .‬ויצא כט‪:‬יז)‬ ‫נאך 'וילך וישב לבן למקומו'‪ ,‬שטייט "ויעקב הלך לדרכו"‪ .‬די כוונה דערפון‬ ‫דאס קומט מרמז זיין‪“ ,‬ועיני“ לאה‪ ,‬די חשוב‘ע אידן פון די אידישע‬ ‫איז‪ .‬יעקב וואס איז געווען א איש תם‪ ,‬אזוי ווי דער פסוק איז מעיד אויף‬ ‫געמיינדע‪ ,‬וועלכע ווערן גערופן “עיני“ העדה‪“ ,‬רכות“‪ ,‬זענען ווייכע און‬ ‫אים‪ .‬האט ער די גאנצע צייט וואס ער האט געוואוינט מיט לבן דער רמאי‪,‬‬ ‫רואיגע‪ ,‬נוח לשמים ונוח לבריות‪( .‬אגרא דכלה ‪ -‬בשם החוזה מלובלין זי“ע)‬ ‫האט יעקב געמוזט זיין מיט אים א ברודער אין רמאות און טוען פארשידענע‬ ‫והיה העטפים ללבן והקשרים ליעקב (ויצא ל‪:‬מב)‬ ‫תחבולות און מיטלן כדי זיך צו ראטעווען פון לבן‪ ,‬א בחינה פון 'ועם עיקש‬ ‫אין שלחן ערוך (או“ח סי‘ כה‪:‬א) ווערט גע’פסק’נט‪ ,‬אז פריער דארף מען‬ ‫תתפתל' (תהלים יח‪:‬כז)‪ .‬אבער יעצט ווען זיי האבן זיך צושיידט‪ ,‬און לבן‬ ‫זיך מתעטף זיין אינעם טלית‪ ,‬און דערנאך לייגן די תפילין‪ .‬דאס איז מרומז‬ ‫איז געגאנגען זיין וועג‪ ,‬האט זיך יעקב צוריק געקעהרט צו זיין אמת'ער און‬ ‫אין פסוק‪“ :‬והיה העטפים ללבן“‪—,‬פריער דארף מען זיך מתעטף זיין אינעם‬ ‫ריכטיגער וועג התמימה והישרה‪( .‬הרה"ק רבי משה לייב מסאסוב זצ"ל)‬ ‫טלית‪“ ,‬והקשרים ליעקב“ דערנאך לייגן און בינדן די תפילין‪( .‬עטרת זקנים‪ ,‬סי‘ כה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ד‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין טיעפע‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי (ויצא ל‪:‬א)‬ ‫ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה (כח‪:‬י)‬ ‫די גמרא (סוכה נב‪ ):‬זאגט ‘אם פגע לך מנוול זה משכהו לבית המדרש’‪,‬‬ ‫אין פסוק שטייט “וילך חרנה”‪ ,‬א לשון פון גיין פאמעלעך‪ ,‬ווייטער אין‬ ‫אויב דער יצר הרע שטארקט זיך איבער דיר‪ ,‬זאלסטו גיין אין בית המדרש‬ ‫פסוק (כט‪:‬א) שטייט‪‘ :‬וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם”‪ ,‬אז יעקב איז‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬זאגט די גמרא ווייטער‪‘ ,‬נצחו מוטב‪ ,‬ואם לאו יקרא קריאת‬ ‫געגאנגען שנעל‪ ,‬אזוי ווי “וישא רגליו” [ע”ש פירש”י]‪ .‬נאר אין אנהייב ווען‬ ‫שמע’‪ ,‬אויב ער האט באזיגט דעם יצר הרע מיט לערנען תורה איז גוט‪ ,‬און‬ ‫יעקב איז ארויס פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץ איז ער נישט געגאנגען‬ ‫אויב נישט זאל ער ליינען קריאת שמע‪‘ ,‬נצחו מוטב ואם לאו יזכיר לו יום‬ ‫שנעל‪ ,‬אזוי ווי דער דין פון ‘היוצא מבית הכנסת אל יפסיע פסיעה גסה’‬ ‫המיתה’‪ ,‬אויב ער האט באזיגט דעם יצר הרע מיט ליינען קריאת שמע איז‬ ‫(ברכות ו‪ ):‬זאגן חז”ל דארט‪ ,‬אז ארויסגיין דארף מען גיין פאמעלעך און‬ ‫גוט‪ ,‬און אויב נישט זאל ער זיך דערמאנען דעם יום המיתה‪ .‬און מיר ווייסן אז‬ ‫אריינצוקומען איז א מצוה צו גיין שנעל‪ ,‬ערקלעהרט דער מהרש”א (ד”ה‬ ‫א אשה איז פטור פון לערנען תורה‪ ,‬ווייל ס’שטייט אין פסוק ‘ולמדתם אותם‬ ‫לא) ער גייט ארויס כדי ער זאל קענען צוריק קומען און אריינגיין‪ .‬דעריבער‬ ‫את בניכם’‪ ,‬דרש’ענען מיר ‘ולא את בנותיכם’‪ ,‬און אזוי אויך זענען זיי פטור‬ ‫לויפט ער ביים ארויסגיין כדי ער זאל קענען שנעל צוריק קומען‪ ,‬און אזוי‬ ‫פון קריאת שמע‪ ,‬ווייל קריאת שמע איז א מצוה עשה שהזמן גרמא‪ .‬קומט‬ ‫איז אויך געווען דא‪ .‬ווען יעקב איז נתבשר געווארן “והשיבותיך” (פסוק טו)‪,‬‬ ‫אויס אז ווען א אשה וויל באזיגן דעם יצר הרע האט זי נאר איין ברירה‪ ,‬אז‬ ‫האט ער דאך א מצוה צו לויפן ביים ארויסגיין כדי ער זאל קענען שנעל צוריק‬ ‫זי זאל זיך דערמאנען דער יום המיתה‪ ,‬וואס דאס קען אבער ח”ו צוברענגען‬ ‫קומען‪ ,‬דערפאר ‘וישא רגליו וילך ארצה בני קדם’ איז ער שנעל געגאנגען‪.‬‬ ‫(“חתם סופר” עה”ת עמו’ קל”ו)‬ ‫צו עצבות‪ .‬אבער באמת איז ביי א אשה אויך פארהאנען אן אנדערע עצה‪,‬‬ ‫אזוי ווי די גמרא זאגט אז דורכדעם וואס די אשה איז מגדל די קינדער צו‬ ‫‘ויירא ויאמר מה נורא המקום הזה‪ ,‬אין זה כי אם בית אלקים‪ ,‬וזה‬ ‫תורה‪ ,‬ווערט דאס גערעכנט ווי זי אליין לערנט תורה‪ ,‬האבן דאך די ווייבער‬ ‫שער השמים’ (ויצא כח‪:‬יז)‪.‬‬ ‫אויך אן עצה צו באזיגן דער יצר הרע מיט תורה‪ ,‬מיט וואס זיי זענען מגדל‬ ‫לכאורה איז דער צווייטער ‘וזה’ איבריג‪ ,‬ס’וואלט געדארפט שטיין ‘אין‬ ‫זייערע קינדער צו תורה‪ .‬דאס האט רחל געזאגט צו יעקב ‘הבה לי בנים’‪ ,‬געב‬ ‫זה כי אם בית אלקים ושער השמים’‪ .‬די גמרא (שבת לא‪ ):‬זאגט אז ר’ ינאי‬ ‫מיר קינדער וועל איך קענען מגדל זיין די קינדער צו תורה‪ ,‬וועל איך דורכדעם‬ ‫האט אויסגערופן אויף א מענטש וואס האט תורה אבער ער האט נישט‬ ‫מנצח זיין דעם יצר הרע‪‘ ,‬ואם אין’ און אויב איך וועל ח”ו קיין קינדער נישט‬ ‫קיין יראת שמים‪‘ ,‬חבל על דלית ליה דרתא‪ ,‬ותרעא לדרתא עביד’‪—,‬א שאד‬ ‫האבן ‘מתה אנכי’‪ ,‬וועל איך מיר דארפן דערמאנען פונעם יום המיתה כדי‬ ‫אויפ’ן מענטש וואס האט נישט קיין דירה‪ ,‬ד‪.‬ה‪ .‬אז ער האט נישט קיין יראת‬ ‫מנצח צו זיין דעם יצר הרע‪( .‬דברי מהרי”א)‬ ‫שמים‪ ,‬אבער א טיהר צו די דירה האט ער יא געמאכט‪ ,‬ד‪.‬ה‪ .‬אז ער לערנט‬ ‫תורה‪ ,‬וואס דאס איז א טויער צוצוקומען צו יראת שמים‪ .‬די גאנצע פערצן‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫יאהר וואס יעקב האט געלערנט ביי שם ועבר‪ ,‬און ווי ס’ווערט געברענגט אז‬ ‫ער איז גארנישט געשלאפן ביינאכט נאר עוסק געווען בתורה יומם ולילה‪,‬‬ ‫>‪>->->->-‬‬ ‫ער יא נעמען כבוד כדי דערמיט מרבה צו זיין דעם כבוד פון באשעפער‪ .‬דאס‬ ‫האט יעקב געמיינט אז דער עיקר דירה ביי עבודת ה’ איז לימוד התורה‪,‬‬ ‫זאגט די מסורה‪" ,‬ויגל את האב"ן"‪ ,‬אויב א איד האט שוין אוועקגערוקט דעם‬ ‫אבער ווען יעקב איז געשלאפן ביים מקום המקדש און ער האט משיג געווען‬ ‫יצר הרע וואס ווערט גערופן אב"ן‪ ,‬ווי אויבן דערמאנט‪ ,‬און ער מיינט נאר‬ ‫יראת ויפגע במקום שמים‪ ,‬יראת הרוממות‪ ,‬איז ער נתפעל געווארן און ער‬ ‫דעם כבוד שמים‪ ,‬דעמאלט "ויגל כבודי"‪ ,‬מעג ער זיך שוין פרייען ווען מען‬ ‫האט געזאגט‪‘ ,‬מה נורא המקום הזה’‪ ,‬דאס פלאץ איז אין אסאך א העכערע‬ ‫גיט אים כבוד‪ ,‬ווייל ער מיינט דאך נישט זיין אייגענעם כבוד‪ ,‬נאר דעם כבוד‬ ‫מדריגה ווי ביי שם ועבר‪‘ ,‬אין זה כי אם בית אלקים’‪ ,‬ווייל יראת שמים איז‬ ‫שמים‪( .‬קדושת ציון)‬ ‫די דירה פונעם באשעפער‪‘ ,‬וזה’‪ ,‬און דער פלאץ ווי איך בין געווען פריער ביי‬ ‫שם ועבר‪‘ ,‬שער השמים’‪ ,‬לימוד התורה‪ ,‬דאס איז נאר א טויער אריינצוגיין‬ ‫טוב תתי אותה לך מתתי אותה לאיש אחר (ויצא כט‪:‬יא)‬ ‫צו יראת שמים‪( .‬בעל שם טוב הק’)‬ ‫מ‘דארף פארשטיין וואס איז לבן פלוצלינג געווארן א צדיק און ענדערשט‬ ‫געוואלט אז זיין טאכטער זאל חתונה האבן מיט יעקב דער צדיק‪ ,‬ווי צו אן‬ ‫ויגל את האבן מעל פי הבאר‪( .‬ויצא כט‪:‬י)‬ ‫אנדערע מענטש‪ .‬ס‘שטייט אין מדרש (בר“ר יז‪:‬ז) אז די פרוי האט א כח‬ ‫דער 'בעל הטורים' ברענגט א מסורה פון צוויי פסוקים מיטן ווארט‬ ‫צו מאכן אנדערש דעם מאן‪ .‬אזוי ווי ס‘איז געווען א מעשה מיט אן אשה‬ ‫'ויג"ל'‪" ,‬ויגל את האבן מעל פי הבאר"‪ ,‬און "ויגל כבודי" (תהלים טז)‪ ,‬א רמז‬ ‫צדקנית וואס האט חתונה געהאט מיט א רשע און זי האט אים געמאכט פאר‬ ‫אז אויב מ'קוילערט אוועק דעם יצר הרע (וואס ווערט אנגערופן אב"ן‪ ,‬ווי די‬ ‫א צדיק‪ .‬לבן האט געוואוסט אז רחל איז א צדיקת‪ ,‬און אויב זי וועט חתונה‬ ‫גמרא סוכה נב‪ ).‬זאגט‪ :‬דעמאלט 'ויג"ל כבודי'‪ ,‬קען דער מענטש זיין בשמחה‪.‬‬ ‫האבן צו א רשע‪ ,‬וועט זי יענעם מאכן פאר א צדיק‪ .‬און אויב יעקב וועט‬ ‫נאך א פשט קען מען זאגן אויף דער מסורה 'ויג"ל את האבן'‪' ,‬ויג"ל כבודי'‪,‬‬ ‫נעמען אן אנדערע פרוי וועט ער איר מאכן פאר א צדיקת‪ ,‬דעריבער האט לבן‬ ‫ווייל ס'איז ידוע אז כבוד איז זייער א געמיינע מידה‪ ,‬און חז"ל האבן מגנה‬ ‫געזאגט בעסער זאל רחל חתונה האבן מיט יעקב וואס ביידע זענען צדיקים‪,‬‬ ‫געווען דעם וואס לויפט נאך בבוד‪ .‬דאס איז אבער נאר דעמאלט ווען דער‬ ‫ווי איידער זי זאל חתונה האבן מיט אן אנדערן‪ ,‬און יעקב זאל חתונה האבן‬ ‫מענטש מיינט דעם אייגענעם כבוד‪ ,‬אבער אויב ארבעט זיך א איד אויס און‬ ‫מיט אן אנדערע‪ ,‬וועלן נאך צוקומען צוויי צדיקים אויף די וועלט‪( .‬בשם ה‘אמרי‬ ‫מיינט נאר צו פארמעהרן דעם כבור שמים און אויפהייבן כבוד התורה‪ ,‬זאל‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ה‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬וואונדערליך‪...‬‬ ‫און אנגעהויבן וויינען‪ .‬זאגט אים דער דאס איז מען מרמז ווען מ‘צעברעכט‬ ‫זאגט‪“ :‬סל“ם“ איז ר“ת ס‘עודת ל‘וית‬ ‫•‬ ‫צדיק‪“ :‬שוטה דאס איז דאך די ברכה פון די כלי‪ ,‬אז פון דעם פארפאלק וועלן‬ ‫מ‘לכה‪ .‬א רמז אויף די מצוה פון עסן‬ ‫“געווארן איין גרויסער לאך“‬ ‫יעקב‪‘ ,‬ופרצת ימה וקדמה צפונה ונגבה‘“‪ .‬נאך ארויסקומען דורות‪ ,‬און מ‘וועט‬ ‫מלוה מלכה‪“ ,‬מוצב ארצה“‪ ,‬מענטשן‬ ‫ויקח מאבני המקום וישם‬ ‫רואיג קענען צעברעכן כלים און נישט‬ ‫•‬ ‫זענען מזלזל דערין‪ ,‬ווי ס‘ליגט אויף‬ ‫מראשתיו‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫דער ערד‪ ,‬אבער באמת‪“ ,‬וראשו מגיע‬ ‫ווערן פארשעהמט‪ ,‬ווייל ס‘וועט זיין‬ ‫אויף וועמען ארויפצולייגען די שולד‪.‬‬ ‫“כדי די אבות זאלן זעהן‪“...‬‬ ‫השמימה“‪ ,‬די ענינים דערפון זענען‬ ‫אמאהל איז דער טערקישער‬ ‫מושל געקומען באזוכן אין שטוב פון‬ ‫•‬ ‫וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני‬ ‫הויך ביזן הימל‪“ .‬והנה מלאכי אלקים“‪ ,‬די‬ ‫ירושלימ‘ער רב הגאון רבי יוסף חיים‬ ‫ביי די חתונה פון א קינד פון מרן “זיין באהאפטן צום צדיק“‬ ‫קדם (ויצא כט‪:‬א)‬ ‫מלאכים וואס קומען אראפ שבת‪ ,‬עולים‪,‬‬ ‫גייען ארויף ביי מלוה מלכה‪ ,‬ויורדים און‬ ‫זוננפלד זצ“ל‪ ,‬און רבי יוסף חיים האט‬ ‫אים מכבד געווען צו זיצן‪ .‬די זיצן אויף‬ ‫מהרי“ד מבעלזא זי“ע‪ ,‬האט מען אינמיטן והיה העטופים ללבן והקשורים‬ ‫זיי קומען צוריק אראפ בו איז ר“ת ביום‬ ‫די בענקלעך זענען געווען געמאכט פון‬ ‫די פרייליכע ריקודין באמערקט ווי א ליעקב (ויצא ל‪:‬מב)‬ ‫ו‘‪ ,‬אינעם קומענדיגן זעקסטן טאג פון די‬ ‫שטרוי מיט קליינע לעכער‪ ,‬און האבן‬ ‫ווען הרה“ק מקאברין זי“ע‬ ‫געוויסער סאלדאט טאנצט מיט‘ן עולם‬ ‫וואך‪ ,‬פרייטאג‪.‬‬ ‫נישט געקענט דערהייבן די שווערע‬ ‫איז געווען ביי זיין רבי‘ן הרה“ק‬ ‫•‬ ‫וואג פונעם מושל‪ ,‬און ביים זיך אוועק‬ ‫מלעכאוויטש זי“ע‪ ,‬האט ער די‬ ‫“וואס זוכט ער אין הימל“‬ ‫זעצן האט זיך די שטרוי צוריסן און ער‬ ‫צווייטע נאכט ר“ה פארשפעטיגט‬ ‫צום טיש‪ .‬האט דער לעכעוויטשער‬ ‫איז אראפגעפאלן פון בענקעל‪ .‬האט ‏ויחלום והנה סולם מוצב ארצה‬ ‫אים רבי יוסף חיים מפייס געווען און (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫געטייטשט‪“ :‬העטופים ללבן“—די‬ ‫אלס יונגעל האט דער טאטע דער‬ ‫געזאגט‪ :‬ביי יעקב אבינו שטייט אז‬ ‫וואס האבן פארשפעטיגט‪ ,‬וועט אויך‬ ‫“אמרי אמת“ פון גור געפרעגט זיין‬ ‫זאל‬ ‫יעדער שטיין האט געוואלט ער‬ ‫זיין ללבן‪ ,‬דער באשעפער וועט ווייס‬ ‫לייגן זיין קאפ אויף אים‪ ,‬איז געווארן זוהן דער “פני מנחם“‪“ :‬פארוואס איז‬ ‫מאכן זייערע זינד (און זיי פארגעבן)‪,‬‬ ‫דערפון איין גרויסער שטיין‪ .‬אזוי אויך יעקב ‏אבינו נישט ארויף אין הימל‬ ‫אבער מיט א תנאי “קשורים ליעקב“—‬ ‫דא אלע קליינע לעכער האבן געוואלט אריין‪ ,‬ער האט דאך געהאט א גוטע‬ ‫צוזאמען‪ .‬ווען מ‘האט אים געוואלט זיי מוזן זיין באהאפטן צום צדיק‪( .‬בית‬ ‫אוועק שיקן האט מרן זי“ע נישט געלאזט אברהם ‪ -‬סלאנים)‬ ‫אז דער מושל זאל אויף זיי זיצן‪ ,‬איז געלעגנהייט ארויפצוגיין מיט‘ן לייטער‬ ‫•‬ ‫און ערקלעהרט דעם פסוק‪“ :‬וישא יעקב‬ ‫דערפון געווארן איין גרויסער לאך‪ .‬אין הימל אריין“? האט דאס קלוג קינד‬ ‫“אפגעכאפט דאס דאווענען‪“...‬‬ ‫רגליו“‪—,‬דאס מיינט ווען מ‘הויבט די‬ ‫דער מושל האט הנאה געהאט פון געענטפערט‪“ :‬טאטע‪ ,‬ס‘איז דאך בלויז‬ ‫די רייד און געווארן איבערגעבעהטן‪ .‬‏געווען א חלום“‪ .‬פרעגט דער טאטע‬ ‫פיס ביי די ריקודין של מצוה‪“ ,‬וילך ועתה הלך הלכת כי נכסף‬ ‫ווייטער‪,‬‏“איז פארוואס האט ער נישט‬ ‫•‬ ‫ארצה בני קדם“‪ ,‬די צדיקים קומען אראפ‪ ,‬נכספתה לבית אביך למה גנבת‬ ‫“מקדם“—פון גן עדן‪ ,‬אויף די וועלט‪ ,‬את אלהי‪( ...‬ויצא לא‪:‬א)‬ ‫גע‘חלומ‘ט דאס אויך‪ ,‬אז ער גייט ארויף‬ ‫אויפ‘ן לייטער אין הימל אריין“?‏האט‬ ‫“קפיצת התפילה‪“...‬‬ ‫אין די ישיבה פונעם הייליג‘ן‬ ‫דעריבער איז כדאי אז די אבות זאלן‬ ‫ויפגע במקום וילן שם‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא) דאס קלוג קינד געענטפערט‪ :‬ס‘שטייט‬ ‫זעהן וואס מיר אידן מאכן דא מיט אויף “חתם סופר“ זי“ע‪ ,‬האבן זיך די בחורים‬ ‫‏רש"י‪ :‬אין פסוק שטייט נישט ‘ויתפלל‘‪ ,‬דאך אין פסוק‪“ :‬והנה ה‘ נצב עליו“‪ ,‬איז‬ ‫געגרייט אהיים צו פאהרן צו די‬ ‫דער וועלט‪...‬‬ ‫נאר 'ויפגע' מלמד שקפצה לו הארץ‪.‬‬ ‫וואס האט ער געהאט צו זוכן אין הימל‬ ‫עלטערן‪ .‬איין בחור איז צוגעגאנגען‬ ‫•‬ ‫ווען דער באשעפער שטייט נעבן אים‬ ‫אמאהל האט א חזן אפגעכיפערט‬ ‫צום עמוד און שנעל געדאווענט‪.‬‬ ‫נאכ‘ן דאווענען זאגט אים דער חת“ס‬ ‫“ס‘איז דא וועמען צו באשולדיגן‪“...‬‬ ‫•‬ ‫אויף די ערד? ‪...‬‬ ‫דאס דאוונען‪ .‬האט אים הרה“ק רבי‬ ‫נפתלי מראפשיץ זי“ע געמוסר‘ט און‬ ‫זי“ע‪ .‬ס‘שטייט‪“ :‬ועתה הלך הלכת כי‬ ‫אסף אלקים את חרפתי (ויצא ל‪:‬כג)‬ ‫‏דער “אמרי נועם“ פון דזיקוב זי“ע נכסוף נכספת לבית אביך למה גנבת‬ ‫“דאס איז די ברכה פון יעקב‪“...‬‬ ‫געזאגט‪ :‬וואס איז דער אונטערשייד‬ ‫פון ‘קפיצת הדרך‘ און ‘קפיצת‬ ‫האט געזאגט בדרך צחות‪ :‬פארוואס ביי א את אלהי‪ “.‬מילא דאס אהיים פארן‬ ‫התפילה‘? ביי ‘קפיצת הדרך‘ זאגט מען ופרצת ימה וקדמה צפונה ונגבה‬ ‫תנאים‪ ,‬און אונטער די חופה צעברעכט פארשטייט מען ווייל ס‘שטייט‪,‬‬ ‫דעם ‘שם‘‪ ,‬און ביי ‘קפיצת התפילה‘ (ויצא כח‪:‬יד)‬ ‫מען א כלי? ווייל רש“י זאגט אויפ‘ן “כי נכסוף נכספת לבית אביך“‪,‬‬ ‫הרה“ק רבי יעקב ארי‘ מראדזמין‬ ‫שלינגט מען איין דעם ‘שם‘‪.‬‬ ‫פסוק “אסף אלקים את חרפתי“‪ :‬יעצט אבער “למה גנבת את אלהי‪ “.‬פארוואס‬ ‫זי“ע איז אמאהל געקומען אין א שטאט‬ ‫•‬ ‫וועל איך שוין נישט פארשעהמט ווערן האסטו אפגעכאפט דאס דאווענען?‬ ‫און מ‘האט אים מקבל פנים זיין‪ .‬איין‬ ‫איד האט זיך זייער געשטופט האט‬ ‫סל“ם ר“ת ס‘עודת ל‘וית מ‘לכה“‬ ‫אויב ס‘וועט זיר צעברעכן א כלי‪ ,‬ווייל און אויב מ‘בענקט זיך אהיים מעג‬ ‫איך וועל דאס קענען אנווייזן אויף מיין מען שוין אפכאפן דאס דאווענען?‬ ‫אים דער צדיק אנגעשריגן‪“ ,‬גיי צו אלע‬ ‫והנה סלם מצב ארצה וראשו‬ ‫מגיע השמימה (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫•••‬ ‫קינד‪ ,‬אז דאס קינד האט דאס געטוען‪,‬‬ ‫רוחות“‪ .‬האט זיך דער איד דערשראקן‬ ‫‏דער הייליגער רוזשינער זי“ע האט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ו‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫• א נדר מוז מען ארויסזאגן מיט‘ן מויל!‬ ‫אז‪" ,‬בני בנים הרי הם כבנים"‪ ,‬קינדס‪-‬קינדער ווערן אויך‬ ‫• א‘ריה כ‘רוב נ‘שר י‘עקב‬ ‫פאררעכנט ווי קינדער‪ ,‬קען מען זאגן אויף לבנ'ען "בן‬ ‫אכן יש ה‘ במקום הזה‪...‬ואנכי לא ידעתי‏(ויצא‬ ‫וידר יעקב נדר לאמר‪( ...‬ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫נחור"‪ ,‬זייענדיג זוהנ'ס זוהן פון נחור‪( .‬רבינו בחיי)‬ ‫כח‪:‬טז)‬ ‫ווען מ‘מאכט א נדר‪ ,‬דארף ער ארויסזאגן דעם‬ ‫נאך א תירוץ‪ :‬לבן האט זיך ענדערש געוואלט‬ ‫ס‘שטייט אז אויפ‘ן כסא הכבוד איז אויסגעקריצט‬ ‫נדר מיט‘ן מויל‪ ,‬און נישט טראכטן דעם נדר אין‬ ‫מתייחס זיין אויפן נאמען פון זיין זיידן נחור‪ ,‬ווי פון‬ ‫די צורה פון‪ ,‬א‘ריה (לייב)‪ ,‬כ‘רוב (פייגל)‪ ,‬נ‘שר‬ ‫הארץ‪“ .‬וידר יעקב נדר“—יעקב האט געמאכט א‬ ‫זיין טאטע בתואל‪ ,‬ווייל נחור האט זיך געפיהרט‬ ‫(אדלער)‪ ,‬י‘עקב‪ .‬און יעקב אבינו האט דאס געזעהן‬ ‫ָ‬ ‫נדר‪“ ,‬לאמר“‪—,‬און ארויס געזאגט דעם נדר מיט‘ן‬ ‫שיין‪ ,‬אבער בתואל איז געווען א רשע‪( .‬רמב"ן)‬ ‫נאר ביים חלומ‘ען פונעם סולם‪ .‬דאס האט ער‬ ‫מויל‪ ,‬ווייל אנדערש איז דער נדר נישט א נדר‪“( .‬אור‬ ‫החיים“ הק‘)‬ ‫נאך א תירוץ‪ :‬יעקב האט געמיינט צו פרעגן די‬ ‫געזאגט‪ :‬אכ“ן די צורות פון א‘ריה‪ ,‬כ‘רוב‪ ,‬נ‘שר (די‬ ‫מענטשן פון חרן‪ ,‬צי לבן איז טאקע עהנלעך צו נחור‪,‬‬ ‫ראשי תיבות פון אכ“ן)‪“ ,‬יש ה‘ במקום הזה“‪ ,‬איז‬ ‫• צוליעב כעס האט ער זיך געקריגט!‬ ‫אויסגעקריצט אויפ‘ן כסא הכבוד‪ ,‬אבער ואנכ“י אז‬ ‫און פיהרט זיך אזוי ווי נחור‪ ,‬אדער ער פיהרט זיך ווי‬ ‫ויחר ליעקב וירב בלבן‪( ...‬ויצא לא‪:‬לו)‬ ‫ס‘איז אויך אויסגעקריצט‪ ,‬י‘עקב‪“ ,‬לא ידעתי“‪ ,‬דאס‬ ‫“ויחר ליעקב“‪—,‬פריער האט יעקב געצארנט‬ ‫האב איך נישט געוואוסט‪( .‬הרה“ק רבי שמשון מ‘אוסטראפאלע זצוק“ל)‬ ‫אויף לבן‪ ,‬און דערנאך‪“ ,‬וירב בלבן“‪—,‬האט ער זיך‬ ‫• מורא געהאט אז ער וועט זינדיגן‪...‬‬ ‫געקריגט מיט לבן‪ .‬ווייל צוליעב‘ן כעס‪ ,‬האט ער‬ ‫זיך געקריגט מיט לבן‪ ,‬און ווען ער וואלט נישט‬ ‫‏וידר יעקב נדר‪ ...‬אם יהי‘ אלקים עמדי ושמרני‬ ‫בררך הזה אשר אנכי הולך‪ .‬ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫געווארן אין כעס וואלט ער זיך נישט געקריגט‪.‬‬ ‫(“אור החיים“ הק‘)‬ ‫פארוואס האט יעקב אבינו געדארפט מאכן א‬ ‫נדר‪ ,‬דער באשעפער האט דאך אים צוגעזאגט אז ער‬ ‫• דער קארגער לבן!‬ ‫וועט שטענדיג זיין מיט אים‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט “והנה‬ ‫ורחל באה עם הצאן אשר לאביה כי רועה‬ ‫אנכי עמך ושמרתיך בכל אשר תלך“? ‏נאר די גמרא‬ ‫היא‪( .‬ויצא כט‪:‬ט)‬ ‫(יבמות קכא) זאגט‪ :‬אז דער באשעפער איז מקפיד‬ ‫פארוואס האט לבן געדארפט שיקן זיין‬ ‫מיט צדיקים כחוט השערה (שנאמר ‘וסביבו נשערה‬ ‫שאף ער האט דאך זיכער‬ ‫פאשן זיינע ָ‬ ‫טאכטער ַ‬ ‫זיין טאטע בתואל‪ ,‬וועלכער איז א רשע‪( .‬כלי יקר)‬ ‫מאוד‘)‪ ,‬דעריבער האט יעקב אבינו מורא געהאט אז‬ ‫געהאט משרתים? נאר אזוי ווי לבן איז געווען‬ ‫ער וועט שפעטער זינדיגן (זעה אויך ברכות ד)‪ ,‬אפילו • איך וועל דיך באשיצן פון עשו!‬ ‫פא ּפער און א גנב‪ ,‬און ער האט קיינעם נישט‬ ‫א ָ‬ ‫מיט א לייכטע זינד‪ ,‬און ס‘וועט גורם זיין אז די שכינה ויאמר לו לבן אך עצמי ובשרי אתה‪( ...‬ויצא כט‪:‬יד)‬ ‫שאף האט ער געשיקט‬ ‫געטרויט צו פאשען זיינע ָ‬ ‫זאל זיך ח“ו אפטוען פון אים‪.‬‏(כלי יקר‪ ,‬ורמב“ן)‬ ‫יעקב האט דערציילט פאר לבן‪ ,‬אז עשו רודף‘ט‬ ‫שאף‪ ,‬אדער‬‫פאשן זיינע ָ‬ ‫זיין אייגענע טאכטער ַ‬ ‫ווייל ער איז געווען קארג און האט זיך געוואלט‬ ‫אים‪ ,‬און די מאמע האט נאר אים ליעב‪ .‬האט אים לבן‬ ‫• יעקב איז געגאנגען מיט ביידע פיס!‬ ‫געזאגט‪“ :‬אך עצמי ובשרי אתה“‪—,‬איך האב ליעב‪,‬‬ ‫שפאהרן געלט‪ ,‬דערפאר האט ער געשיקט זיין‬ ‫וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם (ויצא כט‪:‬א)‬ ‫וועמען רבקה האט ליעב‪ ,‬און אויב עשו וועט דיר וועלן‬ ‫טאכטער‪“( .‬אור החיים“ הק‘)‬ ‫“וישא יעקב רגליו“ איז לכאורה איבריג‪ ,‬ס‘וואלט‬ ‫שלעכט טוען‪“ ,‬בחרב אצא לקראתו“‪( .‬מלבי“ם)‬ ‫געקענט שטיין “וילך ארצה בני קדם“‪ ,‬יעדער ווייסט‬ ‫דאס ווארט “שמעון“ האט אין זיך די אותיות‬ ‫אז מ‘גייט מיט די פיס? אין “מדרש תלפיות“ שטייט • פארוואס יעקב האט פיינט געהאט לאה?‬ ‫“שם עון“‪ ,‬מרמז צו זיין‪ ,‬אז דער נשיא פון שבט‬ ‫א חידוש בשם מוהר“ם ז“ל‪ ,‬אז יעקב איז געגאנגען ויהי בבקר והנה היא לאה (ויצא כט‪:‬כה)‬ ‫שמעון‪ ,‬זמרי בן סלוא‪ ,‬וועט זינדיגן מיט די מדינית‬ ‫‏אינדערפרי‪ ,‬ווען יעקב האט געזעהן אז זי איז לאה‪,‬‬ ‫מיט ביידע פיס אויפאמאהל‪ ,‬וואס א מענטש קען‬ ‫כזבי בת צור (ווי ס‘שטייט אין סוף פ‘ בלק)‪ .‬‏(מדרש‬ ‫הגדול)‬ ‫דאס נישט טוען‪ ,‬ווייל פריער הייבט מען איין פיס און און נישט רחל‪ ,‬האט ער געשריגן “רמאיתא בת רמאי“‪,‬‬ ‫פא ּפער‪ .‬האט‬ ‫פא ּפער די טאכטער פון לבן דער ָ‬‫דערנאך דעם צווייטן פיס‪ .‬אבער יעקב איז געגאנגען ביסט א ָ‬ ‫• יעצט וועט ער מוזן צוהעלפן!‬ ‫מיט ביידע פיס ווי א מלאך‪ ,‬ווייל ער איז געווען א לאה אים געענטפערט אז אויך ער האט אויסגענארט‬ ‫הפעם ילוה אישי אלי כי ילדתי לו שלשה בנים‬ ‫מרכבה לשכינה‪“ .‬וישא יעקב רגליו“‪ ,‬מיט ביידע פיס פון זיין ברודער עשו די ברכות‪ ,‬און זיין טאטע יצחק‬ ‫(ויצא כט‪:‬לד)‬ ‫האט אפילו געזאגט צו עשו “בא אחיך במרמה ויקח‬ ‫אויפאמאהל‪“( .‬מדרש תלפיות“)‬ ‫לאה האט געזאגט ביז יעצט האב איך געהאט‬ ‫נאר צוויי קינדער האב איך זיי געקענט אליין אן עצה‬ ‫ברכתך“‪ ,‬און פון דיר האב איך מיך אויסגעלערנט דעם‬ ‫• פארוואס שטייט בן נחור?‬ ‫ענין פון רמאות‪ .‬צוליעב די דאזיגע ווערטער פון לאה‬ ‫געבן‪ ,‬איינעם אין די רעכטע האנט‪ ,‬און דעם צווייטן‬ ‫הידעתם את לבן בן נחור‪( .‬ויצא כט‪:‬ה)‬ ‫האט יעקב איר פיינט געהאט‪.‬‏(דעת זקנים מבעלי התוספות)‬ ‫אין די לינקע האנט‪ ,‬אבער יעצט האב איך דאך שוין‬ ‫איז שווער‪ ,‬לבן איז דאך געווען א זוהן פון בתואל‬ ‫דריי קינדער מוז מיין מאן מיר שוין צו העלפן‪( .‬חזקוני)‬ ‫(וואס בתואל איז געווען א זוהן פון נחור)‪ ,‬האט • “שמעון“ ‪‘ -‬שם עון‘‬ ‫***‬ ‫געדארפט שטיין לבן בן בתואל? נאר חז"ל זאגן דאך ‏ותקרא שמו שמעון‪( .‬ויצא כט‪:‬לג)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ז‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬במשנת רבוה"ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ָשם“‪—,‬וואס איז א לשון עתיד‪ ,‬אויף שפעטער‪ .‬און‬ ‫מלוה מלכה‪ .‬אמאהל איז כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא‬ ‫‪b‬‬ ‫אפשר אויף דעם אופן וואלט‘ן מיר געדארפט זאגן‪:‬‬ ‫“ ְו ֶנ ֱאכַל“‪—,‬וואס באדייט וואס אידן האבן געגעסן‬ ‫זי“ע געקומען צו די סעודת מלוה מלכה וואס די יושבים‬ ‫האבן געפראוועט‪ ,‬און געפרעגט ווי ס‘איז מרומז אין‬ ‫“ויצא“ א לשון פון‬ ‫‪b‬‬ ‫זייענ‘דיג אין מדבר‪.‬‬ ‫די תורה אז אידן האבן געגעסן אין מדבר מיליכיג‘ס‬ ‫ביי די סעודת מלוה מלכה? אבער קיינער האט נישט‬ ‫אויסליידיגן‪“...‬‬ ‫ויצא יעקב מבאר שבע‪...‬ויפגע במקום‪...‬‬ ‫“גיי דיר געזונטערהייט‬ ‫געוואוסט צו ענטפערן‪ .‬האט מרן זי“ע זיי ערקלעהרט‬ ‫אזוי‪ :‬א באווייז דערצו איז ווייל די אידן האבן דאך נישט‬ ‫(ויצא כח‪:‬י‪-‬יא)‬ ‫און זיי מצליח‪“...‬‬ ‫רש"י‪ :‬ורבותנו פירשו לשון תפילה—ויפגע מיינט‬ ‫געמעגט שחט‘ן בשר תאוה אין מדבר‪ ,‬און ווער ס‘האט‬ ‫דאווענען‪ ,‬און פון דעם לערנען מיר ארויס אז יעקב‬ ‫געוואלט עסן פלייש האט געדארפט שחט‘ן קרבנות‬ ‫ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫אבינו האט דעמאלט מתקן געווען תפילת ערבית‪.‬‬ ‫שלמים‪ ,‬האט ער געהאט פלייש צו עסן‪ .‬די הלכה איז‬ ‫ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל‬ ‫אמאהל האט א חסיד אויסגערעדט זיין‬ ‫אז א בשר שלמים קען מען נאר עסן צוויי טעג און‬ ‫באזוכט אין די שטאט הובניב (א שטעטל נעבן‬ ‫פארביטערט הארץ און ווייטאג פאר כ“ק מרן‬ ‫איין נאכט‪ .‬אזוי ווי דער פסוק (צו ז‪:‬טז) זאגט‪“ :‬ביום‬ ‫בעלזא)‪ .‬האבן אים די דארטיגע בעלי‪-‬מחלוקת‪,‬‬ ‫מהרי“ד זי“ע אז ער האט נישט קיין לחם לאכל ובגד‬ ‫הקריבו את זבחו‪...‬וממחרת והנותר ממנו יאכל“‪ .‬קומט‬ ‫פאר‘מסר‘ט ביים שטאט‘ס רב אז ער דאווענט מנחה‬ ‫ללבוש‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪ .‬ער האט נישט קיין פרנסה‪,‬‬ ‫אויס אז די קרבנות שלמים וואס מ‘האט גע‘שחט‘ן ערב‬ ‫און מעריב זייער שפעט‪ .‬ווען מרן זי“ע איז געגאנגען‬ ‫דאס ענגשאפט אין שטוב איז נישט אויסצוהאלטן‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬האט מען געגעסן א גאנצן טאג ערב שבת‪ ,‬שבת‬ ‫באזוכן דעם רב‪ ,‬האט ער געפרעגט דעם רב‪ :‬זאל דער‬ ‫און די קינדער בעהטן ברויט צו עסן‪ .‬דעריבער וויל‬ ‫ביינאכט‪ ,‬און שבת א גאנצן טאג ביז ביינאכט‪ ,‬און אזוי‬ ‫רב מיר ווייזן ווי ס‘שטייט אין די תורה ווען ס‘איז דער‬ ‫ער פאהרן קיין אמעריקא‪ ,‬אין די גאלדענע מדינה‪,‬‬ ‫ווי מ‘טאהר נישט שחט‘ן קדשים ביינאכט‪ ,‬האבן זיי‬ ‫זמן פון דאווענען מנחה? דער רב האט פארשטאנען‬ ‫צו מאכן פרנסה און ברענגען ברויט פאר זיין שטוב‬ ‫נישט געהאט קיין פלייש צו עסן מוצאי שבת ביי מלוה‬ ‫אז מרן זי“ע ווארט נישט אויף אן ענטפער‪ ,‬האט ער‬ ‫צום לעבן‪ .‬אבער מרן זי“ע האט אים נישט געוואלט‬ ‫מלכה‪ ,‬האבן זיי דעריבער געמוזט עסן נאר מיליכיג‘ס‪...‬‬ ‫געשוויגן‪ .‬האט אים מרן זי“ע ערקלערט‪ :‬אין די תורה‬ ‫געזעגענען‪ ,‬און געזאגט ער זאל דאס נישט טוען‪,‬‬ ‫מיט דעם קען מען אויך ערקלעהרן‪ ,‬אז ווען די אידן‬ ‫שטייט ביי יצחק אבינו (בראשית כד‪:‬סג)‪“ :‬ויצא יצחק‬ ‫נאר ער זאל בלייבן אויפ‘ן פלאץ ווי ער וואוינט‪ .‬ולה‘‬ ‫זענען געווען אין די מדבר‪ ,‬און‬ ‫לשוח בשדה“‪ .‬און ביי יעקב אבינו “ויצא יעקב מבאר‬ ‫הישועה‪ .‬אבער דער חסיד‪ ,‬מיט זיין פארקלעמט און‬ ‫פסח איז געפאלן זונטאג‪ ,‬ווען‬ ‫שבע“‪ ,‬פארוואס שטייט א לשון פון “ויצא“—ער‬ ‫פאר‘דאגה‘ט הארץ‪ ,‬האט געגעבן א זאג עפעס זייער‬ ‫ערב פסח איז געווען שבת‪ ,‬האט‬ ‫איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬און נישט א לשון “וילך“—ער‬ ‫הארב‪“ :‬אויב אזוי וואס דארף איך דאס לעבן איז‬ ‫מען געמעגט מקריב זיין שבת‬ ‫איז געגאנגען? נאר “ויצא“ איז אויך א לשון פון‬ ‫שוין בעסער איך זאל גיין פון די וועלט“!? הערנדיג‬ ‫נאר דעם קרבן פסח‪ ,‬ווייל פסח‬ ‫“אויסליידיגן‪ .‬אזוי ווי מיר טרעפן א לשון אין חז“ל‪:‬‬ ‫די ווערטער‪ ,‬איז מרן זי“ע ערשיטערט געווארן‪ ,‬און‬ ‫איז דוחה שבת‪ ,‬אבער דעם קרבן‬ ‫“מיצוי כלי“ —אויסליידיגן די כלי‪ .‬זאגט די תורה‪:‬‬ ‫אנגעכאפנ‘דיג דעם ‘קאלפיק‘ האט מיט א התלהבות‬ ‫חגיגה וואס איז געווען שלמים‬ ‫יצחק אבינו און יעקב אבינו זענע געגאנגען דאווענען‬ ‫געזאגט‪“ :‬ס‘איז אפשר מער כדאי אוועק צו גיין פון‬ ‫האט מען נישט מקריב געווען‬ ‫מנחה און מעריב ווען דער טאג און נאכט האבן זיך‬ ‫די וועלט ווי צו פאהרן קיין אמערקא‪.“...‬‬ ‫שבת ווייל ס‘איז נישט דוחה שבת‪ .‬און קדשים טאהר‬ ‫“אויסגעליידיגט“! און מרן זי“ע האט אויסגעפירט‪:‬‬ ‫אויפ‘ן חסיד איז געפאלן א פחד‪ ,‬חרטה געפיהלן‬ ‫מען נישט שחט‘ן ביינאכט און די שלמים וואס מ‘האט‬ ‫ס‘זענען פארהאן מענטשן וואס קענען פיהלן די‬ ‫האבן אים באנומען‪ ,‬פאר די הארבע רייד וואס זענען‬ ‫גע‘שחט‘ן ערב שבת האט מען שוין אויך נישט געקענט‬ ‫צייט ווען דאס איז‪ ,‬אבער איינער וואס ווייסט נישט‪,‬‬ ‫אומוועלענדיג ארויסגעקומען פון זיין מויל‪ ,‬ער האט‬ ‫עסן‪ ,‬ווייל מ‘מעג דאס נאר עסן שני ימים ולילה אחד‪,‬‬ ‫קען גרינג פארשפעטיגן דעם זמן תפלה‪.‬‬ ‫זיך גלייך געכאפט און מיט א ציטער געזאגט‪“ :‬אויב‬ ‫פרעגט זיך א שאלה‪ ,‬וויאזוי האבן זיי געגעסן דעם‬ ‫(מפי הרה“ח ר‘ בעריש אורטנער ע“ה ‪-‬יליד הובניב)‬ ‫אזוי זאל דער רבי מיר געבן א ברכה איך זאל האבן‬ ‫קרבן פסח על השובע? מוז מען זאגן אז זיי זענען זאט‬ ‫‪b‬‬ ‫פרנסה‪ “...‬זאגט אים מרן זי“ע‪“ :‬אה! יעצט רעדסטו‬ ‫געווארן פון מצות‪ ,‬אייער און ירקות‪...‬און מרן זי“ע האט‬ ‫צו די זאך‪ ,‬גיי דיר געזונטערהייט און זיי מצליח“‪.‬‬ ‫אזוי ווי דער חסיד איז ארויס פון שטוב פון מרן זי“ע‪,‬‬ ‫פארגעזעצט‪...‬און אפשר איז דאס דער טעם פארוואס‬ ‫ווען פסח געפאלט מוצאי שבת זאגן מיר “ונאכל שם‬ ‫“א מילכיגע מלוה מלכה‪“...‬‬ ‫טרעפט ער אהן א גוי וואס פיהרט א קוה‪ ,‬און דער‬ ‫מן הפסחים ומן הזבחים“‪—,‬פריער דעם קרבן פסח און‬ ‫והנה סולם מוצב ארצה‪( ...‬ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫גוי פרעגט אים צו ער וויל קויפן די קוה? ענטפערט‬ ‫דערנאך דעם קרבן חגיגה‪ ,‬ווייל דאס איז א זכר צו ווען די‬ ‫סל“ם איז די ר“ת ס‘עודת ל‘ווית מ‘לכה‪( .‬בשם‬ ‫דער חסיד‪“ :‬איך וויל נאר איך האב נישט קיין געלט“‪.‬‬ ‫אידן זענען געווען אין מדבר‪ ,‬און פסח איז געווען מוצאי‬ ‫הרה“ק מרוזשין זצוק“ל)‬ ‫ענטפערט דער גוי‪ ,‬אז ער קען נעמען די קוה און ער‬ ‫שבת וואס דעמאלט האט מען ערשט געגעסן די זבחים‬ ‫הגאון הצדיק רבי יצחק בנימין מנדלאוויטש‬ ‫וועט אים באצאהלן ביי אן אנדערע געלעגנהייט‪...‬‬ ‫דעם אנדערן טאג‪ .‬און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט‪:‬‬ ‫זצ“ל‪ ,‬דער לאדאני רב‪ ,‬האט דערציילט וואס ער האט‬ ‫פון דערמאלט אהן האט דער חסיד געהאט פרנסה‬ ‫דאס אלעס איז נאר ‘לחדודי בעלמא‘‪—,‬אויסצושארפן‬ ‫געהערט פון די יושבים אין בעלזא‪ ,‬פארוואס מ‘האט‬ ‫בריווח‪ ,‬און דער גוי איז קיינמאהל נישט געקומען‬ ‫דעם מח‪ ,‬ווייל אין אמת‘ן זאגן מיר דאך‪ְ “ :‬ונֹא ַכלׁ‬ ‫אין בעלזא נישט געגעסן פליישיג‘ס ביי די סעודת‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ח‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬במשנת רבוה“ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ווען זיין רבי דער “חקל יצחק“ פון ספינקא זצוק“ל‬ ‫פארציילט אזוי‪ :‬זיין שווער הרה“ח ר‘ משה חיים‬ ‫בעהטן זיין געלט‪“( .‬אור הצפון“ ‪ -‬תמוז תשע“ב קובץ מ“ג)‬ ‫האט דערציילט שבת פאר זיינע תלמידים אזוי‪:‬‬ ‫ראזען ז“ל פון די שטאט בעלזא‪ ,‬האט שוין געהאלטן‬ ‫‪b‬‬ ‫אמאהל איז געקומען צום “אמרי יוסף“ פון ספינקא‬ ‫א איד‪ ,‬וואס האט זיך געוואלט געזעגענען איידער‬ ‫עטליכע יאהר נאך די חתונה און ער האט נאך נישט‬ ‫“געשטעלט א איד אויף‬ ‫די פיס מיט פרנסה‪“...‬‬ ‫זוכה געווען צו האבן קינדער‪ .‬איז ער אריינגעגאנגען צו‬ ‫ער איז עולה קיין ארץ ישראל‪ .‬האט דער “אמרי‬ ‫כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע‬ ‫יוסף“ אריינגערופן זיין זוהן דעם “חקל יצחק“‪ ,‬אז‬ ‫און זיך געבעהטן בתחנונים אז‬ ‫ער זאל הערן פון דעם איד אליין‪ ,‬וואס ס‘האט מיט‬ ‫ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫מרן זי“ע זאל פאר אים מעורר‬ ‫אים פאסיהרט אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪.‬‬ ‫ס‘האט דערציילט הרה“ח ר‘ א‪.‬מ‪.‬ג‪ .‬הי“ו אז‬ ‫רחמים זיין‪ ,‬ער זאל געהאלפן‬ ‫און דער איד האט אזוי דערציילט‪“ :‬איך בין געווארן‬ ‫ווען זיין טאטע ר‘ בערל ע“ה איז אנגעקומען נאך‬ ‫ווערן בזרע של קיימא‪,‬‬ ‫ל“ע פאראליזירט‪ .‬האט מען מיך געברענגט אויף‬ ‫די קריג מיט זיין פאמיליע קיין ארץ ישראל בעירום‬ ‫זאגנדיג אז די יאהרן לויפן און‬ ‫שבת קיין בעלזא צו כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬ער זאל‬ ‫ובחוסר כל‪ ,‬האט זיי די רעגירונג געגעבן צו וואוינען‬ ‫ער איז שוין נישט אזוי יונג‪.‬‬ ‫מיך היילן און בענטשן מיט א רפואה שלימה‪ .‬איך‬ ‫אין די מעברות‪( .‬צייטווייליגע געצעלטן)‪ .‬אינצווישן‬ ‫ווען מרן זי“ע האט געהערט‬ ‫האב געגעבן פאר‘ן גבאי‘ן וויין געלט‪ ,‬אז ער זאל פאר‬ ‫איז ביי זיי געבוירן געווארן א אינגעלע אבער דאס‬ ‫זיינע ווערטער האט ער זיך אויפגעשטעלט און זיך‬ ‫מיר שטעלן וויין ביי די שבת טיש‘ן און ער זאל מיך‬ ‫ארעמקייט איז געווען אזוי שרעקליך אז ס‘איז נישט‬ ‫פאר‘מוח‘ט פאר א שטיקל צייט‪ .‬דערנאך האט ער זיך‬ ‫מזכיר זיין לרפואה‪ .‬אבער מרן‬ ‫געווען מיט וואס צו קענען קויפן אביסל מילך צו‬ ‫געוואנדן צו ר‘ משה חיים און אים געזאגט אזוי‪“ :‬זעה!‬ ‫זי“ע האט גארנישט רעאגירט‬ ‫ערנערן דאס ניי געבוירן קינד‪ .‬איינטאג טרעפט דער‬ ‫די ‘תלמוד תורה‘ דא אין שטאט דארף האבן א תיקון‬ ‫דערויף במשך דעם גאנצ‘ן‬ ‫בילגורייער רב‪ ,‬זי“ע ר‘ בערל אויף די גאס אין תל‬ ‫און א חיזוק‪ .‬דעריבער בעהט איך דיך זעה און זיי דיך‬ ‫שבת‪ .‬מוצש“ק זאגט מרן‬ ‫אביב‪ ,‬און מיט א פריינטליכ‘ן שלום עליכם‪ ,‬פרעגט‬ ‫משתדל און זיי מחזק די תלמוד תורה‪ ,‬און אין דעם זכות‬ ‫זי“ע צום גבאי‘ן לאמיר גיין‬ ‫ער אים‪“ :‬זאגט מיר אייער געזיכט זעהט אויס זייער‬ ‫וועסטו געהאלפן ווערן‪ .‬אבער איך נעם זיך אויס מיט‬ ‫באזוכן דעם קראנקען איד‬ ‫פארזארגט‪ ,‬מיט וואס קען איך אייך העלפן? האט ר‘‬ ‫דיר צוויי תנאים‪ :‬איינס‪ ,‬ווען די וועסט זוכה זיין צו זעהן‬ ‫וואס דו האסט שבת כסדר‬ ‫בערל דערציילט פאר‘ן בילגורייער רב זיין שווערע‬ ‫די ישועה זאלסטו דאס פאר קיינעם נישט פארציילן‪.‬‬ ‫מזכיר געווען לרפואה‪ .‬ווען‬ ‫לאגע אז אין שטוב איז נישטא‬ ‫צווייטנס‪ ,‬דעם נאמען פון קינד וואס וועט געבוירן ווערן‬ ‫מרן זי“ע איז געקומען צו מיר האט ער מיך געפרעגט‬ ‫א ביסל מילך מיט וואס צו‬ ‫וויל איך געבן‪ “.‬ר‘ משה חיים האט זיך אריינגעלייגט‬ ‫ווי ס‘טוהט מיר וויי‪ .‬האב איך אנגעוויזן די פלעצער‬ ‫קענען ערנערן א ניי געבוירן‬ ‫בלב ובנפש און געהאלפן פאר די ‘תלמוד תורה‘ אזוי‬ ‫אויפ‘ן קערפער‪ ,‬האט מרן זי“ע געטאפט דארט מיט‬ ‫קינד‪ .‬האט דער בילגורייא רב‬ ‫ווי מרן זי“ע האט אים געזאגט‪ .‬אין א צייט שפעטער‪,‬‬ ‫זיינע הייליגע הענט‪ ,‬ביז ס‘איז מיר צוביסלעך בעסער‬ ‫ארויסגענומען פינף ענגלישע‬ ‫האט ער מבשר געווען פאר מרן זי“ע אז ס‘איז ביי אים‬ ‫געווארן‪ .‬איך האב געשפיהרט אז איך קען מיך‬ ‫פונט (א גרויסע סומע אין‬ ‫געבוירן געווארן א טאכטער‘ל‪ .‬מרן זי“ע האט געעפענט‬ ‫שוין אביסל באוועגן און זיך לאנגזאם אויפשטעלן‪.‬‬ ‫יענע צייט) און דאס אוועק‬ ‫א תנ“ך אין ספר מלכים און אים געזאגט‪“ :‬די מאמע פון‬ ‫(ווי ס‘איז באקאנט האט מרן מהר“ש זי“ע געהאט‬ ‫געגעבן פאר ר‘ בערל און אים‬ ‫שלמה המלך האט געהייסן בת שבע‪ ,‬איך מיין אז דו‬ ‫א כח אין זיינע הייליגע הענט‪ ,‬צו קענען היילן‪ ,‬און‬ ‫געזאגט אז ער זאל זיך קויפן א‬ ‫זאלסט איר רופן בת שבע‪...‬און דו זאלסט איר נישט‬ ‫ווי ער האט אנגעטאפט האט ער אריינגעשיינט א‬ ‫וועגעלע און אנהויבן צו פארקויפן גרינצייג און אזוי‬ ‫רופן אזוי ווי די היגע אינגען (א זעלטענע אויסשפראך‬ ‫קדושה אויף דעם קראנקן אבר און ס‘איז געהיילט‬ ‫ארום וועט ער קענען מאכן פרנסה צו קענען שפייזן‬ ‫פון מרן זי“ע) ‘שבע‘ נאר זאלסט איר רופן ‘בת שבע‘‪ .‬די‬ ‫געווארן)‪ .‬און מרן זי“ע האט מיר אנגעזאגט אז ווען‬ ‫זיין שטוב‪( .‬ווען ביי ר‘ בערל איז שפעטער געבוירן‬ ‫טאכטער איז געווען א בת יחידה און זי האט שפעטער‬ ‫איך וועל אהיים קומען צו מיין וואוין שטאט‪ ,‬זאל‬ ‫געווארן נאך א קינד‪ ,‬האט ער אלס הכרת הטוב‪ ,‬א‬ ‫חתונה געהאט מיט ר‘ מאיר ראטענשטרייך ע“ה‪.‬‬ ‫איך מיך דערווייל נישט באווייזן‪ ,‬מ‘זאל זעהן אז איך‬ ‫נאמען געגעבן‪ ,‬זיין ניי געבוירן אינגעלע אהרן מרדכי‬ ‫דערנאך איז ביי ר‘ משה חיים געבוירן געווארן א בן‬ ‫שאדן אן‬‫בין שוין אויסגעהיילט כדי ס‘זאל מיר נישט ָ‬ ‫[נאך כ“ק מרן מהר“א זי“ע און נאכ‘ן בילגורייער רב‬ ‫יחיד הרה“ח ר‘ אביגדור ראזען הי“ו פון מאנסי יצ“ו‪,‬‬ ‫עין הרע‪ .‬האט דער “חקל יצחק“ זצוק“ל מיט דעם‬ ‫זי“ע]‪.‬‬ ‫וואס ער האט געהאט די זכי‘ אז כ“ק מרן מהר“א זי“ע‬ ‫‪b‬‬ ‫“שטיצן א תלמוד תורה א‬ ‫געטייטשט וואס ס‘שטייט אין פסוק‪“ :‬ויחר ליעקב‬ ‫איז געווען זיין סנדק אין די שטאט בעלזא‪.‬‬ ‫וירב ללבן‪...‬כי מששת את כלי“‪ ,‬יעקב אבינו האט‬ ‫‪b‬‬ ‫פארדראסן פארוואס לבן האט אויסגעטאפט זיינע‬ ‫זאכן‪ ,‬און אלעס מטמא געווען מיט זיינע הענט‪ .‬ווייל‬ ‫“געטאפט מיט די הענט“‬ ‫סגולה פאר קינדער‪“...‬‬ ‫ווען א רשע טאפט זאכן מיט זיינע הענט ברענגט ער‬ ‫ויחר ליעקב וירב ללבן‪...‬כי מששת את כלי‬ ‫ותאמר אל יעקב הבה לי בנים‪( ...‬ויצא ל‪:‬א)‬ ‫דערויף א טומאה‪ ,‬און דאס האט יעקב וויי געטוען‪.‬‬ ‫(ויצא לא‪:‬לז)‬ ‫הרה“ח ר‘ מאיר ראטענשטרייך ע“ה פון‬ ‫‪b‬‬ ‫פשעווארסק (דערנאך אין קראון הייטס) האט‬ ‫הרה“ח רבי נחמן כהנא ז“ל איז געווען אנוועזענד‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ט‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה‪...‬‬ ‫איידער ער איז נפטר געווארן‪ ,‬האט איינער פון זיינע מען אויך א טרינק בראנפין]‬ ‫‪E‬‬ ‫‪E‬‬ ‫“די קוה איז ארויף אין הימל ‪“..‬‬ ‫נאנטע מענטשן געוואלט ארויפברענגן א שמייכל אויף‬ ‫“געפונען אסאך שט ינער ‪“..‬‬ ‫זיין געזיכט‪ ,‬און אזוי בארוהיגן זיינע שמערצן‪ .‬האט‬ ‫ער נאכגעזאגט א גלייכווערטל וואס חסידים טייטשן‪:‬‬ ‫יעקב אבינו האט געזאגט צום באשעפער‪“ :‬הן עוד היום‬ ‫ויחלם והנה סלם מצב ארצה וראשו מגיע‬ ‫גדול“‪—,‬אויב דער גלות איז נאך לאנג און גרויס‪“ ,‬לא ויאמר יעקב לאחיו לקטו אבנים (ויצא‬ ‫השמימה (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫עת האסף המקנה“‪—,‬און ס‘איז נאכנישט געקומען די לא‪:‬מו)‬ ‫‏דער הייליגער בעל שם טוב זי“ע טייטשט‪,‬‬ ‫אין פולין זענען געווען געוויסע בערג וואס פון‬ ‫צייט איינצוזאמלען די אידן‪ ,‬דעמאלט “השקו הצאן ולכו‬ ‫פרנסה‬ ‫ורעו“‪ —,‬זאלסטו זיי כאטש אנטרינקן און געבן‬ ‫“סולם“—דאס איז געלט (‘ממון‘ בגימטריא ‘סולם‘)‪,‬‬ ‫דארט האט מען אויסגעהאקט שטיינער פאר א מיהל‬ ‫“מוצב ארצה“—איז א גשמיות‘דיגע מאטעריאל‪ ,‬אבער‬ ‫בשפע ובריוח‪ .‬יענער האט דאס געזאגט מיט א מינע פון [צו מאהלן ווייץ] אסאך מענטשן האבן זיך מפרנס‬ ‫“וראשו“—ווער ס‘האט שכל‪“ ,‬מגיע השמימה“—קען‬ ‫ליצנות קעגן די חסידים ווי אזוי זיי טייטשן די פסוקים געווען פון דינגען אדער קויפן גאנצע בערג פון וואס‬ ‫מיט דעם געלט טוען מצוות‪ ,‬וואס דערגרייכן ביז‘ן‬ ‫מ‘האט אויסגעהאקט שטיינער און דאס פארקויפט‪.‬‬ ‫הימל‪ .‬לויט דעם ווארט‪ ,‬ווערט דערציילט‪ .‬אז דער‬ ‫זענען געווען צוויי שיניאווא חסידים קינדער פון רבי‬ ‫הייליגער צדיק רבי מאיר‘ל מפרעמישלאן זי“ע איז‬ ‫נתן לייזער ז“ל‪ ,‬ר‘ יעקב און ר‘ משה וואס האבן געוואלט‬ ‫געווען גאר א גרויסער ארעמאן‪ ,‬נעמליך זיין גאנצער‬ ‫אפדינגען אזעלכע בערג‪ .‬זענען זיי פריער געפאהרן צום‬ ‫פארמעגן איז באשטאנען פון א מאגערע קוה‪ ,‬פון‬ ‫שינאווא רב זי“ע‪ ,‬און געפרעגט אן עצה‪ ,‬און באקומען‬ ‫וועלכע ער האט יעדן טאג אפגעמאלקען אביסל‬ ‫פון אים זיין הסכמה‪ ,‬אבער צו זייערע גרויס ווייטאג‬ ‫מילך‪ ,‬און פארקויפט פאר געלט וואס ער האט‬ ‫האבן זיי נישט געפונען די ריכטיגע שטיינער אויף די‬ ‫מערסטע דערפון באנוצט אויף צו צעטיילן פאר‬ ‫בערג‪ ,‬און זיי האבן פארלוירן דאס גאנצע געלט וואס‬ ‫ארעמע לייט‪ ,‬וואס פאר די מצוה איז ער געגאנגען‬ ‫זיי האבן באצאהלט פאר די בערג‪ .‬איז זייער פאטער ר‘‬ ‫אין פייער‪ ,‬יעדן טאג אויסצוטיילן צדקה און שפייז‬ ‫נתן געפאהרן צום שיניאווא רב און געוויינט‪ ,‬זאגנדיג‬ ‫אויף א מאדנע אופן‪ .‬אבער הערנדיג די ווערטער‪ ,‬האט‬ ‫פאר עניים ואביונים‪ .‬איין טאג האט פאסיהרט אז‬ ‫אז ער האט א דין תורה מיט‘ן רב‪ ,‬ווייל די קינדער האבן‬ ‫רבי מאיר‘ל האט נישט געהאט פון וואו אויסצוטיילן‬ ‫זיך דער בריסקער רב אויפגעכאפט פון זיינע שמערצן און‬ ‫געקויפט די בערג מיט זיין הסכמה‪ ,‬און זיי האבן נישט‬ ‫צדקה‪ ,‬האט ער גענומען זיין פארמעגן‪ ,‬נעמליך זיין‬ ‫געזאגט‪ :‬ניין! דאס איז נישט קיין איינפאכע דבר‪-‬תורה‬ ‫געטראפן דארט שטיינער‪ ,‬וועלן זיי דארפן באנקראטירן‬ ‫פון וואס מ‘מעג אפלאכן‪ ,‬זיכער האט דאס געזאגט א‬ ‫קוה‪ ,‬און זי געטראגן צום שוחט‪ ,‬צו שעכטן און דאס‬ ‫און אנטלויפן קיין אמעריקא‪ ,‬כדי מ‘זאל זיי נישט‬ ‫גרויסער צדיק! ווען מ‘האט דאס געפארשט‪ ,‬און מ‘איז‬ ‫פלייש האט ער פארטיילט פאר ארעמע פאמיליעס‬ ‫איינשפארן אין תפיסה‪ ,‬און דארט וועלן זיי האבן‬ ‫אויפגעקומען אז הרה“ק רבי ר‘ מאיר‘ל פרעמישלאנער‬ ‫און זיי מחי‘ געווען‪ .‬צומארגנס‪ ,‬האט די רעבעצין‬ ‫געפעהרליכע נסיונות פון היטן תורה און מצוות אזוי ווי‬ ‫זי“ע האט דאס געזאגט‪ .‬יענער שבת קודש האט דער‬ ‫געזוכט די קוה‪ ,‬וועלנדיג אפמעלקען אביסל מילך‪,‬‬ ‫ס‘איז דעמאלט געווען באקאנט‪ .‬אבער דער שיניאווא רב‬ ‫ווי דער סדר איז געווען יעדער אינדערפרי‪ ,‬אבער צו‬ ‫בריסקער רב איבערגעזאגט די דבר‪-‬תורה‪ ,‬און צוגעלייגט‬ ‫האט אים גארנישט געענטפערט‪ .‬נאך שבת האט דער‬ ‫אז דער זעלבער געדאנק איז אויך מרומז אין זוהר הק‘‬‫איר גרויס וואונדער האט זי נישט געטראפן די קוה‪.‬‬ ‫שיניאווא רב אים געזאגט‪ ,‬ס‘שטייט אין פסוק “ויאמר‬ ‫איז זי אריינגעלאפן צו איר גרויסן מאן‪ ,‬מיט א גרויס‬ ‫און ער האט צוגעלייגט‪ ,‬אז מ‘קען מיט דעם געדאנק אויך‬ ‫יעקב לאחיו לקטו אבנים“‪ ,‬און אזוי איז טאקע געווען‬ ‫געשריי אז די קוה איז פארלוירן געווארן! ניין‪ ,‬האט‬ ‫פארענטפערן א קשיא‪ .‬אין ברכת‪-‬המזון זאגן מיר “רחם נא‬ ‫מ‘האט נאכאמאהל געגראבן אויף די בערג און מ‘האט‬ ‫רבי מאיר‘ל אויסגערופן‪ ,‬די קוה איז נישט פארלוירן‬ ‫ה‘ אלקינו‪...‬ועל הבית הגדול והקדוש‪...‬רענו זוננו פרנסנו“‪.‬‬ ‫געטראפן אסאך שטיינער‪( .‬י“ג אורות)‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬נאכדעם וואס מיר בעהטן אזעלכע‬ ‫געווארן‪ ,‬די קוה איז ארויף אין הימל‪...‬‬ ‫‪E‬‬ ‫דערהויבענע בקשות ווי די גאולה שלימה‪ ,‬דער אויפבוי‬ ‫‪E‬‬ ‫“קידוש לבנה פון בעש“ט ‪“..‬‬ ‫פונעם בית המקדש‪ ,‬און מלכות‪-‬בית‪-‬דוד‪ ,‬וויאזוי קענען‬ ‫מיר דערנאך בעהטן אזעלכע מינדערוויכטיגע זאכן‬ ‫“ביז צו די גאלוה זאל אונז דער באשעפער‬ ‫ויפגע במקום‪( ...‬ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫דער ״בית אהרן״ פון קארלין זי“ע האט זיך‬ ‫ווי פרנסה און שפייז?‪...‬נאר לויט‘ן דערמאנטן געדאנק‬ ‫שטימט דאס גוט‪ .‬מיר בעהטן פון באשעפער ער זאל אונז‬ ‫געבן אלע גוטע זאכן ווי די גאולה‪-‬שלימה און בנין בית‪-‬‬ ‫דער וייל שפ יזן און געבן פרנסה ‪“..‬‬ ‫אמאהל אין א ווינטער נאכט געגרייט צופאהרן‬ ‫ויאמר הן עוד היום גדול לא עת האסף המקדש‪ .‬אבער אויב ס‘איז ליידער נאכנישט געקומען די‬ ‫אויף א ווייטע נסיעה‪ .‬יענער נאכט איז געווען ז׳‬ ‫המקנה השקו הצאן ולכו רעו (ויצא כט‪:‬ז)‪ .‬צייט דערצו‪ ,‬זאל ער אונז דערווייל כאטש געבן עסנווארג‬ ‫שלמים—זיבן גאנצע טעג פונעם מולד הלבנה‪ ,‬און‬ ‫ס‘ווערט דערציילט אז ווען הרה“ג רבי יאשע צו די זעט און פרנסה בריוח! [אוזי ווי דער הייליגער‬ ‫ס‘איז געווען דער זמן פון קידוש לבנה‪ .‬איז דער‬ ‫בער פון בריסק זצ“ל איז געליגן אויפ‘ן קראנקן‪-‬בעט‪ ,‬רוזשינער זי“ע האט געזאגט‪ :‬ביז צו קרעטשמע דארף‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫י‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫זיך און קען נישט אריינקוקן אין פנים פון א איד וואס‬ ‫אזוי האט זיך יעקב אבינו‘ס לייטער געהאלטן‪ ,‬א לייטער‬ ‫“בית אהרן“ ארויס נאך מעריב מקדש זיין די לבנה‪,‬‬ ‫האט אפגעלאזט אידישקייט‪ .‬ווייל ווי באקאנט‪ ,‬אין‬ ‫קען זיך נישט האלטן נאר אויב עס לאנט זיך אהן אויף א‬ ‫און געווארט אז דער “יונגער רבי“ זאל אויך קומען‪,‬‬ ‫אונזערע הייליגע ספרים ווערן די גוי‘אישע פעלקער‬ ‫וואנט אדער אויף אן אנדערע זאך‪ ,‬ס‘קען זיך דאך נישט‬ ‫דערווייל איז געווארן פארוואלקנט‪ ,‬און מ‘האט‬ ‫צוגעגליכן צו “שטארקע וואסערן“‪ .‬פאר די אידן‬ ‫האלטן אין די לופטן‪ .‬איז דאס קינד געבליבן שטיל‪ ,‬האט‬ ‫שוין נישט געקענט מחדש זיין די לבנה‪ .‬דער “בית‬ ‫אבער‪ ,‬האט שוין דער באשעפער געזאגט צו אונזער‬ ‫רבי מאיר‘ל געזאגט‪ ,‬מיט‘ן כח פון תורה און מיט‘ן כח‬ ‫אהרן“ האט דעריבער אפגעשטופט די נסיעה אויף‬ ‫פאטער יעקב‪“ :‬והיה זרעך כעפר הארץ“‪—,‬דיינע‬ ‫פון תפלה מאכט מען לעכער אין הימל‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫די צווייטע נאכט‪ ,‬אבער אויך די צווייטע נאכט האט‬ ‫קינדער וועלן זיין ווי די שטויב פון די ערד‪ .‬אצינד‬ ‫האט זיך דער לייטער געהאלטן‪.‬‬ ‫מען געווארט אויפ‘ן “יונגן רבי‘ן“ און דערוייל איז‬ ‫קלעהרט אריין‪ :‬ביידע זאכן‪ ,‬סיי ערד און סיי וואסער‬ ‫‪E‬‬ ‫דער הימל געווארן פארוואלקנט און די לבנה האט‬ ‫זענען זייער וויכטיג פאר די וועלט‪ :‬ערד צו פלאנצן‪,‬‬ ‫און וואסער צו טרינקן‪ .‬וואס געשעהט אבער ווען‬ ‫מען מישט אויס וואסער מיט ערד? ‪ -‬שמוציגע און‬ ‫“נישט געקוקט דעם משומד אין פנים“‬ ‫זיך שוין מער נישט געוויזן‪ .‬אויף צו מארגן בייטאג איז‬ ‫דער “בית אהרן“ מיט‘ן “יונגען רבי‘ן“ ארויס געפאהרן‬ ‫און מ׳האט באשלאסן אז מ‘וועט מחדש זיין די לבנה‬ ‫עקעלדיגע בלאטע קומט ארויס פון דעם! דאס זעלבע‬ ‫אונטערוועגנ׳ס‪ ,‬ווען ס‘וועט זיך מאכן א געלעגנהייט‬ ‫קומט ארויס פון א איד וואס מישט זיך אויס מיט די‬ ‫און די לבנה וועט שיינען מיט איר פראכט‪ .‬אינמיט‘ן‬ ‫גוים‪ ,‬א שטיק בלאטע!! דערפאר עקל איך זיך אים צו‬ ‫וועג האט מען געזעהן א שיינע לבנה‪ ,‬מ׳האט‬ ‫זעהן און קוקן אין זיין פנים‪...‬‬ ‫אפגעשטעלט די וועגענער און זיך געשטעלט מחדש‬ ‫‪E‬‬ ‫זיין די לבנה מיט גרויס שמחה‪ .‬נאך קידוש לבנה‬ ‫“ער פארשטייט דעם “ובגד ללבוש“‬ ‫האט מען אויפגעשפיעלט א מארש און ארויס אין א‬ ‫פרייליכ‘ן טאנץ ווי דער מנהג איז‪ .‬רופט זיך אהן דער‬ ‫“בית אהרן“ צום זוהן דער “יונגער רבי“‪“ :‬מיין קינד‬ ‫לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח‪:‬כ)‬ ‫אפשר ווייסטו פארוואס מיר האבן דא געדארפט מקדש והיה זרעך כעפר הארץ ופרצת ימה וקדמה‬ ‫הרה“ק רבי דוד מלעלוב זי“ע האט געלעבט‬ ‫זיין די לבנה?“ זאגט דער “יונגער רבי“‪“ :‬טאטאלע! נו וצפנה ונגבה (ויצא כח‪:‬יד)‬ ‫דער באקאנטער גביר און חשוב‘ער שר רבי משה‬ ‫דו ווייסט דאך‪ ,‬זאג!“ ענטפערט דער “בית אהרן“‪“ ,‬מיר‬ ‫אין גרויס ארימקייט‪ ,‬ער האט ממש נישט געהאט‬ ‫א שטיקל ברויט אין שטוב צו פיטערן זיין הויז‬ ‫האבן בקבלה אז אויף דעם ארט האט אמאהל דער בעל מאנטיפיארי ז“ל‪ ,‬פלעגט אסאך ארומפאהרן אויף די‬ ‫וועלט צו באזוכן אידישע קהילות און זיי ארויסהעלפן‬ ‫שם טוב הק‘ מקדש געווען די לבנה״‪.‬‬ ‫געזונט‪ .‬אמאהל אין א פראסטיגן ווינטער טאג‪,‬‬ ‫אין זייערע נויט און קלעם‪ .‬ווען ער איז אמאהל געקומען‬ ‫‪E‬‬ ‫האט דער צדיק אריין געקוקט אין ברויט קאסטן‬ ‫און געזעהן ווי ס‘איז אינגאנצען ליידיג פון א‬ ‫ברעקל ברויט‪ ,‬און די קינדער זיצן אין די קעלט‪,‬‬ ‫קיין ווילנא‪ ,‬האבן אים באזוכט אין האטל ווי ער איז‬ ‫איינגעשטאנען‪ ,‬חשוב‘ע און וויכטיגע מענטשן פון‬ ‫“דער לייטער האט זיך געהאלטן‬ ‫ציטערן און הונגערן אויף אריין צונעמען עפעס‬ ‫אין מויל אריין‪ .‬ער האט נישט געקענט ווייטער‬ ‫צוקוקן צום שרעקליכן הונגער פון זיינע קינדער‪,‬‬ ‫אידישע גרופעס ווי אויך גוי‘אישע‪ .‬און ווי זיין שטייגער‬ ‫אלעמאהל‪ ,‬האט ער זיי אויפגענומען מיט כבוד‪ ,‬יעדעם‬ ‫איינעם לויט זיין פאסיגע גרויסקייט‪ .‬און אט האט ער‬ ‫דורך תורה ותפילה“‬ ‫האט ער שנעל אויסגעטוהן זיין ווארימער‬ ‫זיך דערוואוסט אז אין איינע פון די גוי‘אישע גרופעס‬ ‫והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע‬ ‫ווינטער מאנטל און דאס פארמשכון‘ט פאר‬ ‫וועלכע ווארטן אינדרויסן אריינצוקומען‪ ,‬געפונט זיך‬ ‫השמימה (ויצא כח‪:‬יב)‬ ‫געלט און ער איז שנעל געלאפן אין מארק אריין‬ ‫א איד א “משומד“‪ ,‬וואס האט געהאט די חוצפה צו‬ ‫הרה“ק ר‘ יואל אשכנזי ז“ל פון זלאטשוב (דער‬ ‫און איינגעקויפט עסנווארג פאר זיין משפחה‪.‬‬ ‫באווייזן זיין פנים פאר ר‘ משה אלס אן ערליכער און‬ ‫שווער פונעם קדושת יו“ט זי“ע) איז אמאהל פרשת‬ ‫ווען ער איז אהיים געקומען פארפרוירן און‬ ‫גלויביגער קריסט‪ ,‬נישט שעהמענדיג מיט אפלאזן דאס‬ ‫ויצא געפאהרן קיין פרעמישלאן‪ ,‬און מיט גענומען‬ ‫ציטערנ‘דיג פאר קעלט‪ ,‬רופט ער זיך אהן צו זיין‬ ‫אידישקייט! ר‘ משה האט באפוילן פאר זיין באדינער‪,‬‬ ‫זיין קליין אינגעל‪ ,‬האט רבי ר‘ מאיר‘ל מפרעמישלאן‬ ‫דערשראקענע רעבעצין‪“ .‬היינט האב איך גוט‬ ‫אריינצולאזן די גאנצע גוי‘אישע גרופע‪ ,‬אויסער יענעם‬ ‫געפרעגט דאס קינד‪ ,‬אויב ער לערנט חומש רש“י‪ ,‬האט‬ ‫פארשטאנען די תפילה פון יעקב אבינו‪‘ :‬ונתן‬ ‫גע‘שמד‘טער איד‪ ,‬וועמען ער וויל נישט קוקן אין זיין‬ ‫דאס קינד געענטפערט‪ ,‬יא‪ ,‬האט רבי ר‘ מאיר‘ל אים‬ ‫לי לחם לאכול ובגד ללבוש‘‪—.‬ווי גוט איז פאר‘ן‬ ‫פנים! ווען די גרופע גוים זענען אריינגעקומען‪ ,‬האבן‬ ‫געפרעגט‪ ,‬וואס האט יעקב אבינו גע‘חלומ‘ט‪ ,‬האט‬ ‫מענטש וואס האט ‘קליידער אנצוטוהן‘‪ ,‬און נישט‬ ‫זיי געפרעגט מיט וואונדער‪ :‬וואס איז יענער מענטש‬ ‫דאס קינד געענטפערט‪ ,‬דאס וואס ס‘שטייט אין פסוק‪,‬‬ ‫‘בגד‪-‬לאכול‘‪—,‬אז ער זאל דארפן אוועק געבן זיין‬ ‫שולדיג אז מ‘וויל אים נישט אויפנעמען אינאיינעם‬ ‫“והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה“‪,‬‬ ‫קלייד אויף צו קויפן עסן!“‬ ‫מיט אונז? האט ר‘ משה געענטפערט‪ :‬טייערע און‬ ‫אז דער לייטער שטייט אויף די ערד‪ ,‬און זיין שפיץ‬ ‫‪E‬‬ ‫חשוב‘ע געסט! וואונדערט אייך נישט וואס איך עקל‬ ‫דערגרייכט ביז צום הימל‪ .‬פרעגט אים רבי מאיר‘ל‪ ,‬ווי‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יא‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫די הייליגע שוהל אין בעלזא‬ ‫• “אבן מקיר תזעק“‬ ‫האט אים מרן זי“ע געענטפערט‪“ :‬טייערע ברודער!‬ ‫ד‏י הייליגע שוהל אין די שטאט בעלזא‪ ,‬איז געווען‬ ‫זאלסט וויסן אז ווען איך האט געוואוינט אין סקאהל‬ ‫פון די וועלט בארימטסטע שוהלן אין גאליציע‪ .‬כמעט‬ ‫נאכ‘ן אפקויפן דעם באדן‪ ,‬און זיך גרייטן צו בויען די‬ ‫האב איך געהאט צוויי זייער גוטע חברים‪ ,‬און מיר האבן‬ ‫הונדערט יאהר האט די שוהל געשטראלט מיט א‬ ‫הייליגע שוהל‪ ,‬הא‏ט מרן מהר“ש זי“ע זיך אויסגעדריקט‪:‬‬ ‫געלערנט צוזאמען‪ .‬האט מען מיר מגלה געווען פון הימל‬ ‫הייליגער ליכטיגקייט אויף די גאנצע וועלט‪ ,‬זייענדיג א‬ ‫אז דאס בויען די שוהל ווערט אים פאררעכנט ‏ווי א‬ ‫אז אויב דער מענטש וועט נישט שלאפן טויזנט נעכט און‬ ‫תל תלפיות אוןא פעסטונג פאר תורה און חסידות‪ ,‬וואו‬ ‫בנין בית המקדש‪ ,‬און ער האט געבעהטן‏פון נגידים און‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬קען מען דעמאלט אנקומען צום ריכטיגן‬ ‫רבותינו הקדושים מבעלזא זי“ע האבן געדאוונט מיט‬ ‫עשירים מ‘זאל צולייגן א פ‏לייצע און אים ארויס העלפן‬ ‫שלימות (טייל זאגן צו גילוי אליהו)‪ ,‬האבן מיר צווישן‬ ‫טויזנטער חסידים אינאיינעם מיט די באקאנטע גרויסע‬ ‫מיט וואס מ‘קען צו בויען די שוהל‪ .‬פיהלע חסידים וואס‬ ‫זיך אפגעמאכט‪ ,‬און אנגעהויבן צו זיין אויף ביינאכט‬ ‫‘יושבים‘ אין בעלזא‪.‬‬ ‫‏זענען געקומען צו מרן זי“ע פאר א בקשה געהאלפן צו‬ ‫און לערנען די הייליגע תורה‪ .‬אבער איין חבר האט דאס‬ ‫מיט א קדושה עליונה און מיט העכערע יחודים און‬ ‫ווערן‏בדבר ישועה ורחמים‪ ,‬הא‏ט זיי מרן זי“ע באשטימט‬ ‫א צאהל ציגל וואס זיי דארפן איינהאנדלן פאר‘ן בויען‬ ‫די שוהל‪ ,‬און אין דעם זכות וועלן זיי געה אלפן ווערן‬ ‫מיט ישועות‪ ,‬רפואות וכל משאלות לבם לטובה‪ .‬ווען‬ ‫די שליחים זענען ארויס זאמלען געלט פאר‘ן בויען די‬ ‫שוהל‪ ,‬האבן זיי געבעהטן פון מרן זי“ע ער זאל זיי געבן‬ ‫א מכתב המלצה פאר די חסידים‪ ,‬זיי זאלן צוהעלפן‬ ‫מיט די ארבעט‪ ,‬האט מרן זי“ע זיי געהייסן איבערזאגן‬ ‫אין זיין נאמען א פשט אויפ‘ן פסוק (חבקוק ב‪:‬יא) “אבן‬ ‫מקיר תזעק“‪—,‬לעתיד לבוא וועלן אלע שטיינער פון די‬ ‫ווענט פון די שוהל שרייען און עדות זאגן‪“ :‬יענער און‬ ‫יענער האט מיך מנדב געווען פאר די וואנט פון די שוהל“‪.‬‬ ‫פונעם אויבן ביז אראפ‪ ,‬אבער נאר דער באשעפער‬ ‫הבית בתפארתה‬ ‫ווייסט אז איך האב נישט קיין כח דערצו‪ ,‬אבער וואס‬ ‫איך בין יא בכח צו טוען‪ ,‬טוה איך אליין‪.‬‬ ‫אפגעלאזט נאך הונדערט נעכט‪ ,‬דער צווייטער חבר נאך‬ ‫השגות און מיט הימלישע כוחות האט דער ערשטער‬ ‫‏די “הנחת אבן הפינה“ פון די הייליגע שוהל איז‬ ‫אכט הונדערט נעכט‪ ,‬ווייל ס‘איז זיי געווען זייער שווער‬ ‫בעלזער רב כ“ק מרן מהר“ש זי“ע געבויט די הייליגע‬ ‫פארגעקומען פ‘ ויצא שנת תקפ“ח‪ ,‬און דער “חנוכת‬ ‫דאס צו קענען פארטראגן‪ ,‬און איך בין געבליבן אליין‪.‬‬ ‫שוהל‪ ,‬און מיט די אייגענע הענט געהאלפן מיט די בוי‬ ‫הבית“ איז פארגעקומען מיט פופצן‏יאהר שפעטער‪ ,‬אין‬ ‫אין די לעצטע נאכט פון די טויזנט נעכט איז פלוצלינג‬ ‫ארבעט פון די שוהל‪ .‬אויסער די פנימיות פון די שוהל‬ ‫שבת תר“ג‪ ,‬בהשתתפות גדולי וצדיקי הדור‪ .‬‏ביים בויען‬ ‫געווארן א געפעהרליכער שטורעם ווינד‪ ,‬אזוי מעכטיג אז‬ ‫איז דאס געווען געבויעט מיט א געוואלדיגע פראכט‬ ‫די שוהל האט מרן מהר“ש זי“ע געזאגט דער הייליגער‬ ‫ס‘האט צושמעטערט בערג און שטיינער‪ ,‬צובראכן אלע‬ ‫און שיינקייט‪ ,‬מיט גאר ספעציעלע בוי ווערק וואס האט‬ ‫באוואוסטער צוזאג‪“ :‬בעלזא וועט זיין א ווינקל פאר‬ ‫פענצטער אין בית המדרש‪ ,‬און אויסגעלאשן אלע לעכט‪.‬‬ ‫באוואונדערט אלע וואס האבן דאס געזעהן‪.‬‬ ‫תורה און יראת שמים ביז משיח וועט קומען“‪.‬‬ ‫פון גרויס שרעק האב איך געוואלט אהיים לויפן‪ ,‬אבער‬ ‫ס‘ווערט דערציילט אז אמאהל‪ ,‬איז דער גרויסער‬ ‫ס‘איז באקאנט‪ ,‬אז במשך די גאנצע צייט וואס‬ ‫דער שטורעם ווינד האט מיך געלאזט גיין‪ ,‬האב איך פון‬ ‫ברודער פון מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬הרה“ק רבי ארי‘ לייביש‬ ‫מ‘האט געבויט די שול האט צונויף געזאמלט ריזיגע‬ ‫גרויס צער און אנגסט אנגעהויבן וויינען צום הייליג‘ן‬ ‫רוקח זי“ע‪ ,‬געקומען באזוכן זיין מאמע הצדיקת מרת‬ ‫סומעס געלט‪ ,‬און מרן מהר“ש זי“ע האט גע‘פועל‘ט‬ ‫באשעפער‪ ,‬און מיט גרויס פלאג און מיה זיך צוגעריקט‬ ‫רבקה העניא‪ ,‬וואס האט געוואוינט אין בעלזא ביי איר‬ ‫ישועות און מופתים פאר די תורמים לרוב‪ .‬מרן זי“י האט‬ ‫צום ארון הקודש דאס געעפנט‪ ,‬און געשריגן פון טיעפן‬ ‫זוהן מרן זי“ע‪ .‬אין יענער צייט האט מרן זי“ע געבויעט די‬ ‫ענדערשט געוואלט קליינע תרומות פון אסאך אידן‪ ,‬ווי‬ ‫הארץ צום באשעפער ב“ה‪ ,‬ביז דער באשעפער האט זיך‬ ‫הייליגע שוהל אין בעלזא‪ .‬האט רבי ארי‘ לייבוש געזעהן‬ ‫איידער די שוהל זאל געבויט ווערן נאר פון די געלט פון‬ ‫אויף מיר מרחם געווען און דער שטורעם ווינד האט זיך‬ ‫ווי זיין ברודער מרן מהר“ש זי“ע שטייט ביים בויען‬ ‫געציילטע עשירים‪ ,‬זאגנדיג‪“ :‬איך וויל אז אין די שוהל‬ ‫געשטילט‪ .‬דערנאך איז געקומען אן אלטער איד‪ ,‬און מיט‬ ‫און ארבעט אליין מיט ציגל און ליים‪ .‬פאר רבי ארי‘‬ ‫זאל זיין א חלק און נחלה פאר כלל ישראל“‪,‬‬ ‫מיר געלערנט די גאנצע תורה‪ ,‬און די לעצטע הלכה וואס‬ ‫לייבוש האט נישט געפאלן וואס ער זעהט‪ ,‬און ער האט‬ ‫‏די שוהל איז געווען געבויט אויף א ספעציעל שיינע‬ ‫מיר האבן געלערנט איז געווען הלכות בית הכנסת‪ ,‬איז‬ ‫מוכיח געווען מרן זי“ע און אים געזאגט‪ :‬חז“ל (קידושין‬ ‫אופן‪ ,‬אזויווי א פעסטונג‪ ,‬ס‘איז געווען פראכטיג שיין‪,‬‬ ‫ווי אזוי קען איך איבערגעבן די הייליגע ארבעט פאר‬ ‫ע‪ :).‬זאגן‪“ ,‬כיון שנתמנה אדם פרנס על הציבור אסור‬ ‫מיט א שיינער ארכיטעקטור‪ ,‬און איז געשטאנען העכער‬ ‫א צווייטן? גלייב מיר טייערע ברודער‪ ,‬אויב איך וואלט‬ ‫בעשיית מלאכה בפני שלשה“‪ ,‬איז פארוואס ביסטו‬ ‫פון אלע אנדערע געביידעס אין שטעטל‪ ,‬מיט קופערנע‬ ‫געהאט כח‪ ,‬וואלט איך אליין געבויעט די גאנצע שוהל‬ ‫עובר אויף די דברי חז“ל?‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יב‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה”ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫האבן די דייטשן פארשטאנען אז דער איינציגסטער‬ ‫(וואס איז געווען אונטער די רוסישע הערשאפט)‪.‬‬ ‫קוגלעך אויפ‘ן דאך וואס האט געבליטשקעט פון‬ ‫‏אזוי האט זיך אנגעהויבן די לאנגע גלות רייזע‪ ,‬וועג דאס איינצואווארפן איז דורך צונעמען די שטיינער‬ ‫דערווייטנס אזוי ווי גאלד‪ ,‬און געמאכט א געוואלדיגער‬ ‫פון שמיני עצרת ביינאכט ת“ש‪ ,‬ביז‘ן גרויסער טאג פון ציגל נאך ציגל‪ .‬‏האבן זיי אריבערגעברענגט אידן פון‬ ‫קידוש ה‘‪.‬‬ ‫ט‘ שבט תש“ד ווען מרן זי“ע צוזאמען מיט זיין ברודער אנדערע שטעט‪ ,‬און זיי געצווינגען צו צעברעכן די הייליגע‬ ‫‏‏מרן מהר“ש זי“ע האט געזאגט אויף זיך די ווערטער‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע זענען אנגעקומען קיין שוהל מיט די הענט‪....‬‏אבער אזוי ווי די דייטשן ימ“‏ש האבן‬ ‫פון די גמרא (ברכות סד)‪“ :‬ורב שלום בניך‪ ,‬אל תקרי‬ ‫ארץ ישראל‪ .‬‏אין די זעלבע צייט אין שטעטעלע בעלזא געזעהן דעם וואונדער‪ ,‬אז ס‘געלונגט זיי נישט צו קענען‬ ‫בניך אלא בוניך“‪ ,‬און ער האט ערקלעהרט אז דאס איז‬ ‫איז מקויים געווארן די באקאנטע רייד פון רש“י‪“ :‬בזמן חרוב מאכן די שוהל‪ ,‬האבן זיי באשלאסן צו פארקויפן‬ ‫מרמז אויף זיין נאמען “שלום“‪ ,‬אז ער וועט זוכה זיין‬ ‫שהצדיק בעיר‪ ,‬הוא הודה‪ ,‬הוא זיוה‪ ,‬הוא הדרה‪ .‬יצא משם‪ ,‬די שטיינער פון די שוהל פאר א ביליגע פרייז פאר די‬ ‫אז זיינע קינדער און אייניקלעך נאך אים וועלן זיין בוני‬ ‫אוקראיינא גוים‪ .‬די פארשאלטענע אוקראיינא האבן‬ ‫פנה הודה‪ ,‬פנה זיוה‪ ,‬פנה הדרה“ ‪...‬‬ ‫בית ה‘‪ ,‬און ס‘וועט מקויים ווערן אין זיי “בניך ‪ -‬בוניך“‪.‬‬ ‫‏און די הייליגע שול‪ ...‬דער פלאץ וואס איז געהייליגט זיך געפרייט מיט די מציאה‪ ,‬און זיי האבן אפגעקויפט‬ ‫‏און טאקע‪ ,‬די הייליגע רבי‘ס נאך אים האבן אויך‬ ‫געווארן בקדושה של מעלה‪ ,‬און וואס האט איינגעזאפט די רעכטן פון די שטיינער און אנגעהויבן פייניגן די‬ ‫צוגעלייגט צום בנין‪ ,‬די צוגעלייגטע סאלאש וואס‬ ‫אין זיך אזויפיהל תורה און עבודת ה‘ אזויפיהל לאנגע פאר‘צרה‘טע אידן‪ ,‬זיי זאלן צונעמען די שטיינער פון‬ ‫מ‘זעהט אויף די דרום זייט פון די שוהל איז געבויט‬ ‫די שוהל‪ ,‬ציגל נאך ציגל‪.‬‏אזוי האט זיך אנגעהויבן דער‬ ‫געווארן אין די שפעטער‘דיגע ‏יארן‪ ,‬דער אונטערשטע‬ ‫ווייטאגליכער חורבן פון די הייליגע שוהל‪ ,‬און ס‘איז‬ ‫שטאק האט געבויט דער מיטעלער בעלזער רב‪ ,‬מרן‬ ‫ליידער מקויים געווארן דער פסוק (איכה ד‪:‬א)‪“ :‬‏איכה‬ ‫מהר“י זי“ע און דער אויבערשטער שטאק האט געבויט‬ ‫יועם זהב‪ ...‬תשתפכנה אבני קודש בראש כל חוצות“‪ ,‬און‬ ‫דער פריערדיגער בעלזער רב‪ ,‬מרן מהרי“ד זי“ע‪.‬‬ ‫‏טראץ דער שרעקליכער חורבן‪ ,‬זענען געבליבן עטליכע‬ ‫‏ביי די ערשטע וועלט קריג‪ ,‬ווען מרן מהרי“ד‬ ‫ווענט וואס זענען נישט חרוב געווארן‪ ,‬רעשטלעך פונעם‬ ‫זי“ע איז אנטלאפן קיין אונגארין‪ ,‬האט דאס רוסישע‬ ‫מקדש מעט‪.‬‬ ‫מיליטער איבערגענומען דעם פלאץ; און זיי האבן‬ ‫*‬ ‫ליידער געמאכט פון די שוהל א שטאל פאר בהמות‪,‬‬ ‫‏נאך די קריג‪ ,‬זענען א גרופע בעלזער חסידים‬ ‫אויך האבן זיי הארויבט די קופערנע קוגלער פונעם דאך‬ ‫געפאהרן כ“ב חשון‪ ,‬די יאהרצייט פון כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫פון די שוהל‪.‬‬ ‫מבעלזא זי“ע‪ ,‬פון די שטאט קראקא קיין בעלזא‪ ,‬צו‬ ‫‏נאך די מלחמה‪ ,‬האט מען פארראכטן דעם שאדן‪,‬‬ ‫דאווענען ביי די ציונים פון אונזערע הייליגע רבי‘ס‪,‬‬ ‫און מ‘האט צוריק אנגעהויבן דאווענען דארט‪ ,‬ביז‘ן‬ ‫דאס ערשטע מאהל זייט די ביטערע קריג‪ ,‬‏ווי גרויס‬ ‫חורבן פון די צווייטע וועלט קריג‪.‬‬ ‫איז געווען זייער צער זעהענדיג די הייליגע שוהל חרוב‬ ‫אין די כמעט הונדערט יאהר וואס די הייליגע‬ ‫און צעבראכן‪ .‬טרערן האבן זיך געגאסן פון זייערע אויגן‬ ‫שוהל איז געשטאנען‪ ,‬פון יאהר תר“ג‪ ,‬ביז ת“ש‪ .‬איז די‬ ‫אויפ‘ן געפערליכער חילול בית ה‘‪.‬‬ ‫שוהל געווען דורכגעווייקט פון די תפילות‪ ,‬עבודת ה‘‬ ‫‏א טייל פון די מזרח וואנט איז דעמאלט נאך‬ ‫און השתפכות הנפש פון טויזנטער חסידים און אנשי‬ ‫געשטאנען‪ ,‬און די גויים פון שטאט האבן דערציילט‬ ‫מעשה‪ ,‬בראשם די הייליגע בעלזער רבי‘ס זי“ע‪.‬‬ ‫מיט איבערראשונג אז א געוויסער גוי האט געוואלט‬ ‫די שוהל בחורבנה‬ ‫‏אבער ווען די אייראפישע הימלען זענען פארטונקלט‬ ‫אראפנעמען א שטיקל פון די וואנט‪ ,‬און ווען ער האט‬ ‫געווארן‪ ,‬און די צווייטע וועלט קריג האט אויסגעבראכן‪,‬‬ ‫יאהרן‪ ,‬איז פוסט און ליידיג‪ .‬‏וואלט דער בנין געהאט א אנגעהויבן ארבעטן איז ער פאראליזירט געווארן אויף‬ ‫האט דער רב ז“ל‪ ,‬כ“ק מרן מהר“א זי“ע געדארפט אלעס‬ ‫שטימע‪ ,‬וואלט מען זיכער געהערט דעם וויי‪-‬געשריי‪ :‬זיין גאנצע קערפער‪ ,‬און זייט דעמאלט ליגט ער אין‬ ‫איבערלאזן און אנטלויפן פון די שטאט בעלזא‪ ,‬שמיני‬ ‫בעט א פארלעמטער‪ ,‬אלס שטראף פון הימל!‬ ‫“קשה עלי פרדתכם“‪.‬‬ ‫עצרת ביינאכט פון יאר ת“ש‪ ,‬וואס צוליעב פיקוח נפש‬ ‫‏ווינטער תשט“ו‪ ,‬האט די רעגירונג באשלאסן‬ ‫האט מען מתיר געווען מחלל צו זיין יום טוב‪.‬‬ ‫איינצואווארפן די רעשט פון די שוהל‪ .‬‏ס‘איז געווען‬ ‫‪...‬וואס איז געשעהן מיט די הייליגע שוהל?‬ ‫‏ווי קען מען באשרייבן די שווערע געפיהלן און‬ ‫‏‏די דייטשן די רשעים‪ ,‬וואס האבן מיט זייער בארבארישע א וואונדער‪ ,‬אז ממש א קורצע צייט פריער אין חודש‬ ‫אנגסט וואס האט באנומען די חסידים וואס זענען‬ ‫נידערטרעכטיגקייט‪ ,‬געוואלט אויסראטן יעדער אידיש הויז‪ ,‬אלול תשי“ד‪ ,‬האט מרן מהר“א זי“ע געלייגט דעם “אבן‬ ‫געבליבן דעמאלט אין בעלזא‪ .‬מ‘האט נאכנישט‬ ‫האבן נישט געקענט צוזעהן אזא פראכטפולע שוהל‪ ,‬דער הפינה“ פאר די הייליגע בעלזער ישיבה אויף רחוב‬ ‫געוואוסט צו ס‘וועט זיין א קורצע געזעגענונג אדער אן‬ ‫אידישער סימבאל פון קדושה וטהרה שטיין אין בעלזא‪ ,‬אגריפס אין ירושלים‪ .‬ס‘איז געווען א סימן פון הימל‬ ‫אייביגע געזעגענונג‪ .‬מרן מהר“א זי“ע האט אפגעראכטן‬ ‫האבן זיי באשלאסן צו באמבארדירן די שוהל און דאס חרוב אז די השגחה עליונה האט אזוי צוגעפיהרט אז איידער‬ ‫די תפילות פון יום טוב ביינאכט רואיג און געמיטליך‪,‬‬ ‫ביזן גרונד‪ .‬‏צוויי מאהל האבן די דייטשן אונטערגעלייגט מ‘ווארפט אינגאנצן איין די שוהל אין בעלזא‪ ,‬זאל זיך‬ ‫און געטאנצן ביי די “הקפות“ בעוז ובתעצומות‪.‬‬ ‫באמבעס‪ ,‬און פראבירט אויפצורייסן די פראכטפולע שוין אנהייבן בויען ממלכת בעלזא אין ירושלים‪ .‬היינט‬ ‫‏נאכ‘ן דאווענען און מאכן קידוש‪ ,‬האט מרן זי“ע‬ ‫געביידע‪ ,‬אבער צו זייער גרויסע אנטוישונג‪ ,‬זענען זיי שטייט דער באדן פון די שוהל פוסט און ליידיג‪ ,‬ס‘איז א‬ ‫אויסגעטוהן די ‘יום טוב‘ קליידער‪ ,‬אנגעטוהן די “גלות‬ ‫אדורכגעפאלן‪ ,‬און טראץ זייער פלאג און מיה‪ ,‬האט דער שפיהל פלאץ פאר קינדער פון א דערנעבענדיגע שולע‪,‬‬ ‫קליידער“‪ ,‬און ארויס געפאהרן צו די באהן סטאנציע‬ ‫“ועיר האלוקים מושפלת עד שאול תחתי‘ה‘“‪...‬‬ ‫בנין נישט אויפגעפלאצט‪ ,‬און געבליבן שטיין!‬ ‫אריבער צופאהרן דעם “באג“ טייך צו די שטאט סקאהל‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יג‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה”ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫די הייליגע בעלזער שוהל בבנינה שנית אין ירושלים עיה”ק‬ ‫ס‘פאסט פאר א בית ה‘‪ ,‬איז אלץ א דאנק די געבענטשטע‬ ‫‏פ‬ ‫ציגל נאך ציגל‪ ,‬שטאק נאך שטאק‪ ,‬פון אינעווייניג און פון אויפ‘ן בעסטן פארנעם‪ ,‬וואס האט נישט איר גלייכ‘ן‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫‏אין ווינטער תש“ס האט מען געענדיגט בויען דעם מעשים פון די מנהלים און ארבייטערס אינעם בנין‪.‬‬ ‫אינדרויסן‪.‬‬ ‫ונעם טאג וואס כ“ק מרן עטרת ראשנו שליט“א‬ ‫האט נאיבערגענומען די הייליגע הנהגה פון‬ ‫בעלזא‪ ,‬האט געברענט אין אים א געוואלדיגע תשוקה‬ ‫הייליגער היכל‪ ,‬און די התרגשות ביי בעלזער חסידים איז הכנות צום מעמד “אבן הפינה“‬ ‫צוריק אויפצובויען די “הייליגע בעלזער שוהל“‪ ,‬וואס איז‬ ‫געווען קענטיג‪ .‬מיט שפאנונג האט מען אפגעווארט דעם‬ ‫חרוב געווארן אין די הענט פון די רשעים ימ“ש‪.‬‬ ‫‏גלייך נאך הייליגע טעג פון תדש“מ האט מען‬ ‫טאג ווען מ‘וועט עפענען די טויערן פון היכל‪.‬‬ ‫‏ווען דער פלאן איז געווארן א פאקט‪ ,‬און מ‘האט‬ ‫‏כ“ב חשון תש“ס‪ ,‬די יאהרצייט פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬איז באשטימט די “הנחת אבן הפינה“ אויף י‘ סיון‪ ,‬נאך שבועות‪,‬‬ ‫שוין געהאט אויסגעקליבן א פלאץ אין ירושלים וואו מען‬ ‫מרן שליט“א געפאהרן קיין בעלזא‪ ,‬דאווענען ביי די ציונים ווען בעלזער חסידים קומען צו פאהרן אין מאסן קיין‬ ‫פון רבותינו הק‘ זי“ע‪ ,‬און זיי איינלאדענען צום מעמד “חנוכת ירושלים אויף יום טוב להסתופף בצל כ“ק מרן אדמו“ר‬ ‫שליט“א‪ .‬א גאנצער ווינטער פון יאר תדש“מ‪ ,‬האבן זיך‬ ‫הבית“‪.‬‬ ‫‏י“ב ניסן‪ ,‬נאך פייערדיגע הכנות‪ ,‬האבן זיך די טויערן פון בעלזער חסידים געגרייט מיט התרגשות צום גרויסן מעמד‪,‬‬ ‫היכל געעפנט‪ ,‬און אלס א ריכטיגע הכנה פון חנוכת ההיכל‪ .‬די “הנחת אבן הפינה“‪ ,‬און אין אלע פלעצער וואו ס‘געפונט‬ ‫איז דאס פלאץ פארוואנדלט געווארן אין א “יום שכולו זיך א בעלזער קהילה זענען פארגעקומען געלט אקציעס צו‬ ‫העלפן צום פראיעקט‪.‬‏לכבוד דעם מעמד האט די בעלזער‬ ‫תורה“‪ .‬מ‘האט געלערנט‏ברציפות אלע שעות פון טאג‪.‬‬ ‫‏א נאכט שפעטער‪ ,‬אור לי“ג ניסן תש“ס‪ ,‬האט מען קאפעלע ארויסגעגעבן א בעלזער קאסעט‘ל מיט‘ן נאמען‪:‬‬ ‫געפייערט א דערהויבענע “חנוכת הבית“‪ ,‬בהשתתפות קהל “אדיר הוא“‪ ,‬מיט בעלזער ניגונים וואס זענען ספעציעל‬ ‫חסידי בעלזא וואס זענען געווען אנגעטוהן יום טוב‘דיג‪ ,‬פארפאסט געווארן לכבוד דעם גרויסן מעמד‪.‬‬ ‫‏מוצאי אסרו חג שבועות‪ ,‬ווען טויזנטער געסט פון די‬ ‫בראשות מרן אדמו“ר שליט“א‪.‬‬ ‫‏א סקרוך איז אדורך יעדן אין די ביינער‪ ,‬ווען מרן גאנצע וועלט זענען געווען אין ארץ ישראל אויף יום טוב‪,‬‬ ‫וועט אויפשטעלן דעם בית ה‘‪ ,‬איז פארגעקומען דער‬ ‫שליט“א האט אנגעהויבן זיינע דברות קודש מיט די דאזיגע איז פארגעקומען א התוועדות פאר בעלזער חסידים אינעם‬ ‫“הנחת אבן הפינה“‪ ,‬י‘ סיון תשד“מ‪ ,‬א היסטארישער טאג‪,‬‬ ‫ווערטער‪“ :‬ברשות דער ערשטער רב‪ ,‬דער מיטעלער רב‪ ,‬דער ‘מאנדיאל‘ זאל אין די גבעת שאול געגענט פון ירושלים ‪,‬‬ ‫אריינגעקריצט אין די ארכיוון פון מלכות בית בעלזא מיט‬ ‫פריערדיגער רב‪ ,‬דער רב זכרונו לברכה‪ ,‬דער בילגורייא רב‬ ‫גאלדענע אותיות‪.‬‬ ‫זכותם יגן עלינו“‪ ...‬יעדער האט פארשטאנען דעם גודל‬ ‫‏טויזנטע חסידים און אנשי מעשה פון די גאנצע‬ ‫השעה! דער בעלזער גן עדן האט זיך אויסגעליידיגט‪ .‬עליונים‬ ‫וועלט‪ ,‬צוזאמען מיט רוב גדולי און צדיקי הדור פון יענע‬ ‫ששו ותחתונים עלזו‪....‬‬ ‫צייט אין ארץ ישראל‪ ,‬זענען געקומען זיך באטייליגן אינעם‬ ‫‏דער בנין פון “בית מדרש הגדול“ שפרודלט מיט רוחניות‬ ‫גראנדיאזן מעמד פונעם “הנחת אבן הפינה“ אין שפיץ פון‬ ‫אן אויפהער‪ .‬אינעם בנין געפונט זיך דער הייליגער היכל‬ ‫כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪.‬‬ ‫מיט איהרע צוועלף ‏גאלעריעס; דער שטאק פון בית מדרש‬ ‫בשעת‘ן בויען די הייליגע שוהל האט מרן שליט“א‬ ‫המרכזי מיט די שטיבלעך וואו דער קול תורה ותפלה שטעלט‬ ‫באגלייט די גאנצע ארבעט‪ ,‬געווען אריינגעמישט און‬ ‫זיך נישט אפ; די כוללים וואו די חשוב‘ע יונגעלייט הארעווען‬ ‫זיך אונטערעסירט אין יעדער איינצלנהייט פונעם בוי‬ ‫בהתמדה; א זעלטענע גרויסער אוצר הספרים; א מקוה; א‬ ‫פראיעקט‪ ,‬געזארגט פאר די ריזיגע סומעס געלט וואס‬ ‫לשכת הוראה פון דיינים און רבנים; זאלן פאר שמחות; א ווי דער גאנצער ציבור איז צוזאמגעקומען אין פארברייטונג‬ ‫האבן זיך געפאדערט‪ ,‬געפאהרן קיין חוץ לארץ‪ ,‬צו שאפן‬ ‫מצה בעקעריי; חברת “מעייני הישועה“‪ ,‬וואס שטעלט צו צום גרויסן מעמד “הנחת אבן הפינה“‪ ,‬ווי כ“ק מרן שליט“א‬ ‫מאסן סומעס געלט‪ .‬מרן שליט“א האט אפט באזוכט דעם‬ ‫קאווע‪ ,‬טיי און געטראנקן א גאנצן טאג‪ ,‬און זארגט אויך פאר האט געזאגט דברות קודש‪.‬‬ ‫גאנצן בוי פראיעקט‪ ,‬און מיט די אייגענע הייליגע הענט‬ ‫איבערבייס מיט קאווע ביים אויספאסטן א‪.‬א‪.‬וו‪ ;.‬אכסניות און ‏זיר אויסבעהטן ביי קברי צדיקים‬ ‫געגאסן צעמענט‪ ,‬געלייגט שטיינער און אנגעצינדן די‬ ‫א “חברה“ קאך‪ ,‬פאר די וואס קומען צו פאהרן אויף שבתים‬ ‫צעמענט מאשינען א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫‏אפאר טעג פאר‘ן “הנחת אבן הפינה“ איז מרן שליט“א‬ ‫און ימים טובים לחזות בנועם ה‘‪ ,‬ולבקר בהיכלו‪ .‬מוסדות פון‬ ‫‏די ארבעט איז איבערהויפט נישט געווען גרינג!‬ ‫געפאהרן צום ציון פון זיין הייליגער פעטער כ“ק מרן מהר“א‬ ‫תורה און חסד‪ ,‬ווי חברת “יגדיל תורה“‪“ ,‬שוש אשיש“‪ ,‬מכון‬ ‫פארשידענע שטרויכלונגען און שטערונגען האבן זיך‬ ‫זי“ע‪ ,‬אים איינלאדענען צום גרויסן מעמד‪ ,‬אזוי אויך‪ ,‬האט‬ ‫“מעשה רוקח“ פאר הדפסת דברי רבותנו הק‘ וחסידות און‬ ‫אנטוויקלט דורכאויס דאס בויען‪ ,‬אבער דער כח הקדושה‬ ‫מרן שליט“א געשיקט א שליח צום בית החיים אין טבריה‬ ‫נאך און נאך‪ .‬‏די אויסערגעווענליכע סדר און ריינקייט וואס‬ ‫האט זין געשטארקט אויף די אלע שטרויכלונגען און‬ ‫איינלאדענען זיין טאטע דער בילגורייא רב זי“ע צום מעמד‪,‬‬ ‫הערשט אינעם בנין צוגעשטעלט ברוחניות און בגשמיות‬ ‫שוועריקייטן‪ ,‬און דער הייליגער בנין האט אויפגעשפראצט‪,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יד‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה”ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫בית מדרש זאל זיין א מקום פאר תורה און תפילה‪ ,‬יראת‬ ‫און די הייליגע צדיקים די תלמידים פון בעל שם טוב זי“ע‬ ‫מ‘בויעט צוריק אויף די שוהל פון בעלזא‬ ‫שמים און חסידות ביז משיח וועט קומען‪ ,‬און אזויווי ס‘וועט‬ ‫וואס ליגן אויפן בית החיים אין טבריה‪.‬‏און דאס איז געווען‬ ‫אין גאליציע‪...‬‬ ‫זיך צוזאמען נעמען א גרויסער עולם דא אויף עטליכע טעג‪,‬‬ ‫דער לשון פון מרן שליט“א פאר‘ן שליח וואס איז געפאהרן‬ ‫במשך די גאנצע צייט וואס מ‘האט געבויעט דעם‬ ‫זאלן זיי דאווענען פאר אונז ס‘זאל נישט זיין קיין שום שאדן‬ ‫קיין טבריה‪:‬‬ ‫היכל פון בית ה‏מדרש הגדול אין ירו‏שלים‪ ,‬האט מרן‬ ‫פאר קיינעם‪ ,‬נישט בגוף‪ ,‬נישט בנפש‪ ,‬און נישט מיט געלט“‪.‬‬ ‫‏“זאג פאר‘ן טאטע ז“ל אז דו ביסט מיין שליח‪ ,‬און איך‬ ‫שליט“א געזאגט איינמאהל אין נאכאמאהל אז ער בויט‬ ‫‏אויסער דעם האט מרן שליט“א געשיקט א ספעציעלער‬ ‫לאדן אים איין צום הנחת אבן הפינה זינטאג נאכמיטאג‪ ,‬י‘‬ ‫צוריק אויף די שוהל פון בעלזא אין גאליציע און אלע‬ ‫שליח צו די ציונים פון רבותינו הקדושים זי“ע אין בעלזא‪,‬‬ ‫סיון‪ ,‬און זאג אים פונקטליך וואו די הנחת אבן הפינה וועט‬ ‫קדושות וואס זענען דארט געווען קומען ‏אריבער קיין‬ ‫פארקומען‪ .‬לייג ביטע צו‪ ,‬אז אונז גייען בויען דארט א בית‬ ‫קרית‏בעלזא איו ירושלים‬ ‫מדרש פאר תורה און תפילה‪ ,‬א תלמוד תורה וואט וועט‬ ‫*‬ ‫גערופן ווערן נאך אים‪ ,‬און אז ס‘וועט זיין א בית מדרש‬ ‫‏‏ביים שלחן הטהור וואס איז אפגעראכטן געווארן‬ ‫לתורה ותפילה ויראת שמים וחסידות‪ ,‬און עבודת השם‬ ‫ביים מסע הקודש אין שטעטעלע בעלזא‪ ,‬כ“ב חשון‬ ‫יתברך‪ ,‬ביז משיח וועט קומען‪ .‬‏נאך זאג אים‪ ,‬אז אזויווי‬ ‫תש“ס‪ ,‬האט מרן שליט“א געזאגס ביי די דברות קודש‪:‬‬ ‫ס‘וועט זיך דא צוזאמענעמען א גרויטער ציבור דורכאויס‬ ‫‏“מיר בויען אין ירושלים א שוהל און א בית מדרש‪ ,‬נאך‬ ‫עטליכע טעג‪ ,‬זאל ער דאווענען פאר אונז ס‘זאל נישט זיין‬ ‫אונזערע הייליגע זיידעס און דער הייליגער פעטער‪ ,‬דער‬ ‫קיין שום שאדן פאר קיינעם נישט בגוף נישט בנפש און‬ ‫רב זכרונו לברכה‪ ,‬אין ס‘איז א המשך צום בית מדרש‬ ‫נישט מיט געלט“‪.‬‬ ‫וואס איז געווען ‏אין בעלזא‪ ,‬און צו די ‏שוהל וואס איז‬ ‫אינעם טאג פונעם “הנחת אבן הפינה“‪ ,‬צו דאווענען און זיי‬ ‫‏און דער רב שליט“א האט ממשיך געווען צום שליח‪:‬‏“צו‬ ‫געווען‏אין בעלזא‪ .‬פארדעם בין איך געקומען‏דא אהער‬ ‫איינלאדענען צום גרויסן מעמד וואס וועט פארקומען אין‬ ‫די הייליגע תלמידי בעש“ט זי“ע זאג אז דו ביסט מיין שליח‪,‬‬ ‫קודם כל איינצולאדענען די הייליגע זיידעס צום חנוכת‬ ‫ירושלים‪.‬‬ ‫אזויווי איך מאך א הנחת אבן הפינה זונטאג נאכמיטאג‪,‬‬ ‫הבית‪ ,‬און אויך ממשיך צו זיין אהין די ‏קדושה פון די‬ ‫‏ס‘איז וויכטיג צו באטאנען אז אין יענע טעג איז‬ ‫י‘ סיון‪ ,‬בעהט איך פון זיי זיי זאלן דאווענען מ‘זאל קענען‬ ‫בעלזער בית מדרש און די בעלזער שוהל‪ .‬יעדער ווייסט‬ ‫אוקראיינע געווען אונטער די הערשאפט פון די רוסישע‬ ‫אנהייבן בויען אהן קיין שום מכשול חס ושלום‪ ,‬און דער‬ ‫אז דער פריער‘דיגער רב זי“ע און דער מיטעלער רב‬ ‫זי“ע אין בעיקר דער ערשטער בעלזער רב זי“ע‪ ,‬וואס‬ ‫‏דברי אלוקים חיים‬ ‫האט דאס געבויעט האבן א גאנץ לעבן אריינגעלייגט‬ ‫גרויסע כוחות פון קדושה אינעם בית ה‏מדרש און אין‬ ‫אויסצוגן פון די דברות קודש פון מרן שליט“א ביים הנחת אבן הפינה‪... :‬‏“מורי ורבותי‪ ,‬מיר געבן אפ א שבח‬ ‫די שוהל און איך בין געקומען‏בעהטן דער אייבערשטער‬ ‫והודאה פאר‘ן בורא עולמים אז מיר האבן זוכה געווען צו לייגן דעם אבן הפינה פאר‘ן בית מדרש און פאר די מוסדות‬ ‫זאל העלפן מיר זאלן קענען ממשיך זיין אלע קדושות‬ ‫התורה און אונזער קרי‘‪ ,‬וואס בויען זיך יעצט אויף דעם שטח‪.‬‏“מיר קענען נישט באהאלטן או‏נזערע הרגשים וואס‬ ‫וואס זענען געווען דא‪ .‬זיי זאלן זיך ווייטער ‏ציהען צו‬ ‫טוהט זיך אין אונזער הארץ‪ ,‬און אונזער שמחה אין די דערהויבענע שעה און‬ ‫אונזער בית‏מדרש אין ירושלים עיר הקודש‪ ,‬און די אלע‬ ‫אין די היילינע מינוטן‪ ,‬ווייל מיר ווייסן‏אז מיר הייבן נישט אהן דא א נייע‬ ‫תפילות וואס אידן וועלן דארט דאווענען זאלן ‏נתקבל‬ ‫געביידע‪ ,‬נאר מיר זענען ממשיך דא די עבודה וואס דער ערשטער בעלזער‬ ‫ווערן לרצון‪...‬‏און ווען דער אייבערשטער וועט העלפן און‬ ‫רב זי“ע האט אנגעהויבן אין שטעטעלע בעלזא און וואס דער מיטעלער רב‬ ‫משיח וועט קומען און ס‘וועט זיין תחיית המתים וועל‬ ‫זי“ע האט ממשיך געווען נאך אים‪ ,‬און וואס דער פריער’דיגער רב זי“ע האט‬ ‫איך זיי אלעס צוריקגעבן!“‬ ‫ממשיך געווען נאך אים‪ ,‬און דער רב זכרונו לברכה האט‏ממשיך‏געווען נאך‬ ‫אים‪ ,‬און מיר גייען אין זייערע וועגן אינעם הייליגער וועג וואס זיי האבן‬ ‫קאמוניסטן‪ ,‬און מ‘האט בכלל נישט געקענט פאהרן אויף‬ ‫אויסגעטרויטן‪ .‬ווען מיר וואלטן זוכה געווען וואלטן אלע אידן און אלע‬ ‫קברי צדיקים אין פוילן אדער גאליציע‪ ,‬און אויך מרן‬ ‫בעלזער חסידים צוזאמען מיט די הייליגע רבי‘ס מיט מלכנו משיח צדקנו‬ ‫שליט“א אליין איז דעמאלט נאך נישט געווען אין בעלזא‪.‬‬ ‫בראשינו ארויפגעגאנגען צוזאמען מיט די שוהל און דער בית המדרש פון בעלזא‪.‬‏אבער מיר האבן נישט זוכה געוועו‬ ‫ובסייעתא דשמיא האט מען מצליח געווען צו טרעפן א‬ ‫דערצו‪ ,‬כלל ישראל איז אריבער חמת ה‘‪ ,‬און די שרעקליכע מלחמה האט פארלענדט אין אויסגעמעקט א גרויסער‬ ‫שליח וואס זאל דאווענען אויף די ציונים פון רבותינו הק‘‬ ‫חלק פונעם אידנטום‪ ,‬און רוב חסידים זענען אומגעקומען על קידוש השם הי“ד‪ .‬מיט גרויס רחמים און ניסים איז‬ ‫מבעלזא‪ .‬‏דער שליח א בעל תשובה‪ ,‬פון רוסלאנד‪ ,‬וואס‬ ‫דער הייליגער פעטער זצ“ל און דער טאטע זצ“ל ניצל געווארן‪ ,‬און זיי זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל אליין‪,‬‬ ‫האט זיך באקענט מיט תורה ומצוות אין זכות פון בעלזער‬ ‫אהן קיין משפחה‪ ,‬אהן קיין חסידים און אהן קיין תלמידים‪ ,‬אזוי האבן זיי צוריק אנגעהויבן בויען‪ ,‬און אין זייער‬ ‫חסידים‪ ,‬איז ספעציעל געפאהרן קיין בעלזא אינעם טאג‬ ‫זכות און אינעם זכות פון זייער קדושה זענען מיר אנגעקומען ביז אהער‪.‬‏“מורי ורבותי‪ ,‬מיט‘ן אייבערשטנ‘ס הילף‬ ‫פונעם מעמד‪ .‬‏נאכ‘ן ערפוהלן זיין שליחות בשלימות‪ ,‬האט‬ ‫און אין זכות פון די צדיקים‪ ,‬זענען מיר היינט זוכה מחזיר צו זיין עטרה ליושנה און לייגן דעם אבן הפינה פאר‘ן‬ ‫יענער געשיקט א טעלעגראם צום שטוב פון מרן שליט“א‬ ‫מקדש מעט‪ ,‬נאך די הייליגע רבי‘ס זי“ע און נאך די טויזנטער חסידים וואס זענען אומגעקומען אויף קידוש ה‘‪.“...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טו‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה”ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫שרייבנ‘דיג אז ער האט ערפוהלט זיין שליחות‪ .‬צוליעבן ליידער חרוב געווארן‪ ,‬וואס מרן שליט“א האט אויך גענוצט‬ ‫באורים כבדו את ה‘‪...‬‬ ‫פחד פון די קאמוניסטן האט דער שליח געשריבן מיט ביים הנחת אבן הפינה‪.‬‬ ‫‏פון סאפיט הענגען אראפ ניין הערליכע לוסטערס‪,‬‬ ‫(שאנדעלירס בלע“ז) וואס מ‘האט ספעציעל פאבריצירט‬ ‫רמזים אזוי‪“ :‬ביקרתי אצל קרוביו בני משפחתו‪ ,‬ובמקום בי ‏דער גראנדיעזער מעמד‬ ‫כנישתא“‪—,‬איךהאב באזוכט די “קרוביו בני משפחתו“ פון‬ ‫אין די פאבריק פון הרה“ח אברהם לעפקאוויטש הי“ו‪,‬‬ ‫ס‘איז זייער שווער צו באשרייבן ‏דער מעמד “הנחת‬ ‫מרן שליט“א‪ ,‬די ציונים פון רבותינו הק‘‪ ,‬און אויך “במקום‬ ‫א סאטמארער חסיד פון אמעריקע‪ .‬‏צו באשטעלן די‬ ‫אבן הפינה“‪ ,‬פאר איינער וואס איז דארט נישט געווען‪ .‬‏ווער‬ ‫בי כנישתא“‪ ,‬דער שטח פון די הייליגע שוהל אין בעלזא‬ ‫לוסטערס איז ר‘ אהרן אסטרייכער ספעציעל געפארן קיין‬ ‫ס‘האט נישט מיטגעהאלטן די התרגשות‪ ,‬וועט קיינמאהל‬ ‫(אין אראמיש הייסט א שוהל “כנישתא“)‪ .‬דער שליח האט‬ ‫טשעכאסלאוואקיע‪ .‬ווען ער האט זיך געזעגנט איידער‘ן‬ ‫נישט פארשטיין די גרויסע דערהויבנקייט און שמחה דקדושה‬ ‫אויך באוויזן צו שיקן בדרך לא דרך עטליכע שטיינער‬ ‫פאהרן‪ ,‬האט אים‬ ‫פונעם מעמד‪ .‬טייכן טרערן האבן זיך געגאסן ווען מ‘האט‬ ‫גענומען פונעם פונדאמענט פון די הייליגע שוהל וואס איז‬ ‫מרן שליט“א‬ ‫אנגעהויבן זעהן ווי בעלזא בויעט זיך צוריק אויף‪ .‬ס‘האט‬ ‫געפרעגט‪“ :‬וויפיל‬ ‫געהערשט א געפיהל פון “התנערי מעפר קומי‪ ,‬לבשי בגדי‬ ‫בירנעס (לעמפלעך)‬ ‫תפארתך עמי“ ‪...‬‬ ‫וזה שער השמים‪...‬‬ ‫וועלן זיין אין יעדע‬ ‫ווען מ‘שטייט אין היכל און מ‘קוקט ארויף צום‬ ‫לוסטער?“ ‏און דער‬ ‫סאפיט (סילינג בלע“ז) זעהט מען קעסטלעך פון‬ ‫רב זאגט אים‪“ :‬איר‬ ‫טרעפלעך אזויווי איבערגעדרייטע פיראמידעס פון ליכט‬ ‫וויל ס‘זאלן זיין ‪112‬‬ ‫בלוי מיט גאלדענע פינטלעך‪.‬‏אין אנפאנג האט מען דאס‬ ‫‏בירנעס אין יעדער‬ ‫געוואלט פארבן אזא ברוין‪-‬בעיזש גרין‪ ,‬און מ‘האט שוין‬ ‫לוסטער‪ ,‬אזויווי די‬ ‫געהאט צוגעגרייט א מוסטער צו ווייזן פאר מרן שליט“א‪.‬‬ ‫גמטריא פון יב“ק“‪( .‬‏ד‪.‬ה‪112 .‬‏איז בגימטריא קי“ב‪ ,‬אזויווי‬ ‫‏מרן שליט“א איז געקומען אויפ‘ן שטאק פונעם פאליש‬ ‫איינע פון די הייליגע שמות יב“ק‪ ,‬וואס איז די ראשי‬ ‫אין היכל‪ ,‬וואו מ‘האט אראפגעלייגט די ברוין‪-‬גרינע‬ ‫תיבות פונעם פסוק‪“ :‬י‘עננו ב‘יום ק‘ראנו“)‪ .‬‏אויך האט‬ ‫מוסטער‪ .‬אבער מרן שליט“א האט נישט געפאלן דעם‬ ‫מרן שליט“א געבעהטן אז ס‘זאל זיין ניין (‪ )9‬לוסטערס‪,‬‬ ‫ווי ס‘איז באקאנט אז אויך אין די שוהל אין בעלזא האבן‬ ‫‏מ‘האט געשפיהרט די נשמות פון די הייליגע בעלזער‬ ‫געהאנגען ניין לוסטערס‪.‬‬ ‫רבי‘ס זי“ע‪ ,‬מיט די נשמות פון די טויזנטער חסידים וואס‬ ‫‏אויך די לעמפ וואס זענען אויסגעשפרייט אויפ‘ן‬ ‫זענען ליידער אומגעקומען מיט אזא אכזריות ביים קריג‬ ‫סאפיט‪ ,‬זענען צוזאמען ‪96‬‏= צ“ו‪ ,‬אזוי אויך די צאהל פון‬ ‫הי“ד‪ ,‬באטייליגן זיך אין די גרויסע שמחה‪.‬‬ ‫די בלויע קעסטלער אויפ‘ן סאפיט אין היכל‪ ,‬איז אלעס‬ ‫‏ביים גרויסן מעמד האבן זיך צוזאמגענומען מאסן‬ ‫געמאכט געווארן לויט‘ן פארלאנג פון מרן שליט“א‪.‬‬ ‫חסידים און אנשי מעשה‪ ,‬בראשם גדולי הדור פון אלע‬ ‫די לוסטערס זענען פאכמאניש געבויעט געווארן‬ ‫קרייזן און שיכטן וואס זענען געקומען צוזעהן דעם ווידער‬ ‫פארב‪ ,‬און ער האט דערציילט די פאלגנדע מעשה‪:‬‏“אין‬ ‫מיט ספעציעלע פלאטעס פון גלאז‪ ,‬לויט די אנווייזונגען‬ ‫אויפבוי פון בעלזא‪ ,‬און אין שפיץ‪ ,‬פון אלעמען איז געזיצן‬ ‫ירושלים איז געווען א שטריימל מאכער‪ ,‬וואס פלעגט‬ ‫פון א גרויסער מומחה אויף ‘אקוסטיקס‘‪ ,‬אז דער‬ ‫מרן שליט“א‪ ,‬בבחינת “ויהי בישורון מלך‪ ,‬בהתאסף ראשי עם‪,‬‬ ‫נייען דאס ‏קאפל פונעם שטריימל פון אינעווייניג מיט‬ ‫קול אין היכל זאל נישט פארלוירן ווערן‪ ,‬און אזוי ווי‬ ‫יחד שבטי ישראל“ ‪...‬‬ ‫א ליכטיגע בלויע שטאף‪.‬‏איינע פון די רבי‘ס וואס האט‬ ‫מ‘איבערצייגט זיך‪ ,‬הערט זיך די שטימע פון די בעלי‬ ‫‏ווען מרן שליט“א האט גערעדט און ער האט דערמאנט‬ ‫געקויפט ביי אים א שטריימל‪ ,‬האט אים אמאהל געזאגט‪:‬‬ ‫תפילות קלאהר איבערן גאנצער היכל‪.‬‬ ‫די נשמות פון די קדושים פון די קריג וואס נאך זיי און נאך די‬ ‫‘איך האב זייער ליעב דיינע שטריימלעך‪ .‬פארוואס? ווייל‬ ‫הייליגע בעלזער רבי‘ס בויט מען דעם הייליגן בנין‪ ,‬איז נישט‬ ‫ווען איך דארף א מינוט אויסטוהן דאס שטריימל און‬ ‫מרן שליט“א האט גענומען דעם ציגל‪ ,‬געלייגט דערויף‬ ‫געווען קיין טרוקן אויג‪.‬‬ ‫איך קוק אריין אינעם קאפל דערמאן איך מיך פון די‬ ‫צעמענט און מיט א מורא‘דיגע דביקות און א שטילע‬ ‫והאבן הזאת יהיה בית אלוקים‬ ‫תכלת פון הימל‪ ,‬און ס‘איז דאך באוואוסט אז די פארב‬ ‫תפילה איז ער געשטאנען און צווישן זיינע רייד געזאגט‪...‬‬ ‫פון הימל איז מסוגל צו יראת שמים‪ .‬דעריבער“‪ ,‬האט‬ ‫‏נאך די פייערליכע דרשה האט מרן שליט“א זיך ‏“מיר לייגן יעצט דעם אבן הפינה פאר‘ן בית מדרש לזכר‬ ‫מרן זי“ע צוגעענדיגט‪ ,‬איך וויל אז דער דאך (סאפיט)‬ ‫אויפגעשטעלט פון זיין פלאץ; און צוגעגאנגען לייגן דעם אבן כ“ק דער פעטער ז“ל‪ ,‬און לזכר כ“ק דער טאטע ז“ל‪ ,‬און‬ ‫אין אונזער שוהל זאל זיין אזוי ווי דער הימל‪ .‬און אזוי‬ ‫הפינה‪ .‬געשפאנט און מיט יראת הכבוד האט דער עולם זיך לזכר אלע בעלזער חסידים וואס זענען אומגעקומען ביים‬ ‫האט מען טאקע געפארבט דעם סאפיט ליכטיג בלוי‬ ‫צוגעקוקט ווי מרן שליט“א גייט אנהייבן בויען “די הייליגע קריג‪ .‬‏דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫אזוי ווי דער פארב פון הימל און די פינטלעך מיט א עכט‬ ‫בעלזער שול“‪ ,‬וואס וועט מיט אייבערשטנס הילף זיין א צו זיצן און לערנען דא‪ ,‬מיט ריינע מחשבות‪ ,‬און מ‘זאל‬ ‫גאלדענע פארב‪ ,‬וואס שיינען אזוי ווי די ליכטיגקייט פון‬ ‫גראדער המשך פון די הייליגע שוהל אין בעלזא וואס איז‬ ‫די שטערנס אין הימל‪..‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫חרוב געווארן דורך די נאציס ימ“ש‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טז‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬מאוצרות רבוה”ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ועשו לי ארון‪...‬‬ ‫דא דאווענען ביז משיח וועט קומען‪ ,‬און איך מאך א תנאי‬ ‫דער פראכטפולער און אויג פארכאפענדע ארון הקודש וואס באציהרט דעם היכל‪ ,‬און שטייט הויך ‪ 39.5‬פיס‬ ‫מ‘זאל קענען עסן און טרינקען אין בית מדרש ‪ -‬לשם‬ ‫(‪ 11.90‬מטר) איז מייסטערהאפט געבויעט געווארן פון א ספעציעלער געקליבענער בראזיליאנער האלץ‪ .‬ר‘ אברהם‬ ‫קדושת בית המדרש“‪,‬‏און מרן שליט“א האט אריינגעלייגט‬ ‫פריעד‪ ,‬א אידישער סטאלער‪ ,‬און גרויסער פאכמאן אין דעם געביט‪ ,‬האט געבויעט דעם ארון הקודש אין זיין פאבריק‬ ‫דעם אבן הפינה אינעם לאך אין די ערד‪ .‬דערנאך האט מען‬ ‫אין קרית גת במשך אנדערדהאלבן יאהר‪ ,‬און נאר אידן זענען געווען‬ ‫מכבד געווען אלע גדולי ישראל וואס זענען געווען ביים‬ ‫דערמיט באשעפטיגט‪ .‬ר‘ אהרן אסטרייכער הי“ו דער ‘ארכיטעקט‘‪ ,‬פונעם‬ ‫מעמד צו לייגן א שטיין‪ ,‬און אויך די בעלזער אייניקלעך‬ ‫בנין פון אינעווייניג‪ ,‬איז כסדר געפאהרן אין די פאבריק אויבאכטן אויף די‬ ‫זענען נתכבד געווארן צו לייגן א שטיין‪.‬‬ ‫ארבעט‪ .‬ס‘איז אינטערעסאנט אז די הויעך פון די פאבריק אין קרית גת‪,‬‬ ‫לעקיך און בראנפין‬ ‫איז ווייניגער פון האלב פון די הויעך פונעם ארון קודש‪ ,‬דעריבער האט‬ ‫‏נאכ‘ן מעמד הנחת אבן הפינה איז מרן שליט“א‬ ‫מען דאס געדארפט בויען אין באזונדערע קלענערע טיילן‪ ,‬איין טייל נאכ‘ן‬ ‫געפאהרן צו די ישיבה אויף רחוב אגריפס‪ ,‬ווי ער האט‬ ‫צווייטן‪ .‬און די הויכע זוילן וואס שטייען אויף די צוויי זייטן פונעם פרוכת‬ ‫געפיהרט א “לעקיך און בראנפין“‪ ,‬אין זיין צימער אין‬ ‫האט מען בלית ברירה געבויט אין הויף פונעם פאבריק‪ ,‬וואו ס‘איז געליגן‬ ‫ישיבה מיט א מנין אידן‪ .‬מרן שליט“א האט ארויסגענומען‬ ‫א גאנצער ווינטער און בדרך פלא איז דאס נישט געשעדיגט געווארן‪.‬‬ ‫דערפאר האט מען געמוזט אויפגעשטעלט דעם ארון קודש אויפ‘ן פלאץ‬ ‫די מנורה מיט די לוחות‪...‬‬ ‫אין היכל‪ ,‬און נישט אין די פאבריק‪ .‬און צו יעדנ‘ס וואונדער‪ ,‬איז דאס‬ ‫גלייך ביים ערשטן מאהל געלונגען אהן דעם וואס מ‘זאל דארפן טוישן‬ ‫העכרן טויער פונעם היכל ‏אויפ‘ן מזרח וואנט‬ ‫אדער פאררעכטן‪ .‬אלס האט געשטימט און זיך פונטקליך און פערפעקט אריינגעפאסט‪ .‬ויהי לפלא‪.‬‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬שטעקט ארויס א צורה פון א מנורה און אויף‬ ‫‏אויפ‘ן ארון קודש פון אינדרויסן זענען דא ספעציעלע האנט געשניצטע באצירונגען פון בלומען און קנאפן‪.‬‬ ‫דעם צוויי לוחות פון שטיין‪.‬‏אבער אינעווייניג אין היכל‬ ‫די באצירונגען זענען פריער געמאהלן געווארן אויף א פאפיר דורך א היימישער קונסט מעהלער‪ .‬מ‘האט געמאכט‬ ‫האט מען נישט געמאכט קיין צורה פון צוויי לוחות‬ ‫עטליכע מוסטערן פון פארשידענע באצירונגען‪ ,‬און מרן שליט“א האט אויסגעקליבן די מוסטערן וואס מ‘זעהט היינט‪.‬‬ ‫בכלל‪ ,‬ווייל די הייליגע בעלזער רבי‘ס האבן מקפיד‬ ‫געווען נישט צו מאכן אין א שוהל א צורה פון צוויי‬ ‫אנגעהויבן ארויפלייגן די קוגעלעך‪ ,‬האט דאס ערוועקט‬ ‫א קליין פלעשל בראנפין‪ ,‬און געזאגט‪:‬‏“דאס איז שיריים פון‬ ‫לוחות מיט די עשרת הדברות‪ ,‬אזויווי מ‘זעהט אין אסאך‬ ‫געוואלדיגע הרגשים‪ ,‬דערמאנענדיג זיך פון די שוהל אין‬ ‫בראנפין וואס דער הייליגער פעטער ז“ל האט געטיילט ביים‬ ‫שוהלן אויפ‘ן ארון קודש‪( .‬כמבואר ברמ“א או“ח סימן א‬ ‫בעלזא וואס מיר קענען נאר פון די באקאנטע בילדער‪ ,‬און‬ ‫חנוכת הבית פון די ישיבה“‪ .‬נאכ‘ן טרינקען “לחיים“‪ ,‬האט‬ ‫ס“ה ובמגן אברהם‬ ‫פלוצלינג זעהט מען ווי דער חלום פארווירקליכט זיך פאר‬ ‫מרן שליט“א זיך אנגערופן‪“ :‬ממש א טעם גן עדן!“ און מרן‬ ‫סק“ט‪ ).‬און אויך‬ ‫אונזערע אויגן‪ .‬‏נאכ‘ן ארויפלייגן דעם ערשטן קוגל אויפ‘ן‬ ‫שליט“א האט געהייסן אריינגיסן פון דעם בראנפין‪ ,‬אין א‬ ‫ס‘זאל חלילה נישט‬ ‫ווינקל פונעם דאך‪ ,‬איז מרן שליט“א געקומען דאס זעהן‪.‬‬ ‫גרויסער פאס בראנפין וואס איז געשטאנען אינדרויסן פאר‬ ‫אויסזעהן אז מ‘דארף‬ ‫מרן שליט“א האט דעמאלט שפאצירט ארום די גאסן פון‬ ‫די אלע אידן וואס זענען געקומען אין ישיבה נאכ‘ן מעמד‪ ,‬און‬ ‫נאר מקיים זיין די‬ ‫קרית בעלזא‪ ,‬פארקאכט אין זיינע הייליגע געדאנקען ווען‬ ‫אלע האבן זוכה געווען אריינצוגיין אל הקודש פנימה געבן‬ ‫עשרת הדברות‪.‬‬ ‫די האנט פאר‘ן מרן שליט“א און וואונטשן “לחיים“ פון די‬ ‫דעריבער האט מען געמאכט די צורה פון די לוחות‬ ‫שיריים פון מרן מהר“א זי“ע‪.‬‬ ‫נאר פון אינדרויסן פון היכל‪ ,‬און אויך האט מען גארנישט‬ ‫געשריבן אויף די לוחות פון די פסוקים פון די עשרת‬ ‫‏“סובו ציון והקיפוה‪“...‬‬ ‫הדברות‪.‬‬ ‫דער הערליכער ארכיטעקטור פונעם בנין אינדרויסן מיט‬ ‫נאך א מעלה איז דא‪ ,‬ווייל ווען מ‘קוקט אויף די‬ ‫די גלייכע שטריכן פון‬ ‫לוחות פון אינדרויסן זענען ‏די לוחות אויף מערב זייט‪,‬‬ ‫איידעלע שטיינער‬ ‫וואס דאס איז א זכר למקדש‪ ,‬ווייל אין בית המקדש זענען‬ ‫זוילן האט פלאנירט‬ ‫די לוחות געליגן אין קודש הקדשים וואס איז געווען אויף‬ ‫באקאנטן‬ ‫דער‬ ‫מערב זייט‪ .‬‏(הגה“צ רבי שמאי קהת גראס שליט“א‪ ,‬חבר הביד“ץ)‬ ‫די גאנצע צייט שעפשן זיינע ליפן א שטילע תפילה‪.‬‬ ‫יצחק‬ ‫ארכיטעקט‬ ‫אויך זענען די לוחות פירקאנטיג‪ ,‬און נישט רונדעכיג‬ ‫דער הייליגער בנין איז א פראכט פאר יעדן און פאר‬ ‫בלאט פון ירושלים‪,‬‬ ‫פון אויבן‪ .‬ווייל ס‘זענען דא קלאהרע ראיות אז די לוחות‬ ‫עיה“ק ירושלים‪ .‬און שטייט גרייט מקבל צו זיין משיח‬ ‫און די השלמה פונעם‬ ‫וואס די אידן האבן באקומען אין מדבר זענען נישט געווען‬ ‫בנין איז געווען די קעניגליכע קוגעלעך ארום דעם דאך פונעם צדקנו שיבוא במהרה בימינו אמן ומלכנו בראשנו‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫רונדעכיג פון אויבן‪ ,‬אזוי ווי אסאך מאכן א טעות‪ ,‬נאר‬ ‫‪ -‬אשרינו מה טוב חלקינו ‪-‬‬ ‫בנין‪ .‬‏ווי ס‘פארציילט ר‘ אהרן אסטרייכער‪ ,‬אז ווען מ‘האט‬ ‫ס‘איז געווען קאנטיג‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יז‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫וויבאלד ער איז געווען‬ ‫האבן נישט מאריך ימים געווען‪ַ ,‬‬ ‫רב ָ‬ ‫ַא ניצוץ פון די נשמה פונעם תנא רבי עקיבא‪ .‬חסידים‬ ‫(ו)‬ ‫האט דער “בת עין“ נישט‬ ‫האט איינער פון‬ ‫מאהל ָ‬ ‫בארדיטשובער רב‪ ,‬און‬ ‫פלעגן דערציילן ַאז דעריבער ָ‬ ‫זוכה געווען צו קיין קינדער‪ ,‬ווייל ַא ָ‬ ‫בארדיטשוב גערעדט אויפ‘ן ַ‬ ‫די גדולי ַ‬ ‫הרה“ק רבי אברהם דוב מאווריטש זי“ע‬ ‫האט אים יענער‬ ‫האט אויף אים געשריגן‪ָ .‬‬ ‫דער “בת עין“ ָ‬ ‫‪ -‬ספר “בת עין” • י”ב כסלו תר“א ‪-‬‬ ‫געזאגט ַאז אויב ער וועט אים נישט מפייס זיין וועט ער‬ ‫ָ‬ ‫ואלה תולדות‪:‬‏הרה“ק רבי אברהם דוב בער אויערבאך פון ַאווריטש איז געבוירן געווארן בערך אין ָיאהר תק“כ‪-‬תקכ“ה‬ ‫האט אים ָאבער נישט מפייס‬ ‫האבן קיין קינדער‪ .‬ער ָ‬‫נישט ָ‬ ‫באוואוסט ַאלס ַא איש קדוש‪.‬‬‫אויערבאך דער מגיד מישרים אין חמעלניק‪ .‬זיין טאטע איז געווען ַ‬ ‫ַ‬ ‫צו זיין טאטע הרה“ק רבי דוד‬ ‫האט גוט געטוען און‬ ‫שפיהרט ַאז ער ָ‬ ‫זאגנדיג ַאז ער ּ‬ ‫געווען ָ‬ ‫ער דארף אים נישט מפייס צו זיין‪ .‬זיין עיקר רבי איז געווען‬ ‫מאהל דברי תורה בשמו אין זיין ספר “בת עין“‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬‫זיין זוהן הרה“ק רבי אברהם דוב ברענגט עטליכע ָ‬ ‫טשערנאביל‪ .‬ביי זיין זוהן הרה“ק‬ ‫ָ‬ ‫דער “מאור עינים“ פון‬ ‫האיש מקדש‪ :‬די ָ‬ ‫טאכטער פון הרה“ק רבי נתן נטע בן הרב רבי יוסף דער רב פון אווריטש‪ ,‬וואס איז ָנאך געווען ביים‬ ‫פאררעכנט ווי ַא תלמיד חבר‪,‬‬ ‫רבי מרדכי איז ער געווען ַ‬ ‫בעש“ט הק’ און איז שפּ עטער געווען פון די תלמידי המגיד‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬הרה“ק רבי נחום דער “מאור עינים“ מטשערנאביל‪ .‬הרה“ק רבי לוי יצחק מבארדיטשוב‪ .‬הרה“ק רבי מרדכי‬ ‫מטשערנאביל‪-‬תלמיד חבר‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫ספריו ‏‪ :‬ספר “בת עין“‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬חמעלניק‪ .‬אווריטש‪ .‬ראב“ד אין זיטאמיר‪ .‬צפת‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬‏הרה“ק רבי אברהם דוד מאווריטש איז נסתלק געווארן י“ב כסלו תר“א‪,‬און נטמן געווארן אויפ‘ן אלטן בית‬ ‫החיים אין צפת‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫“מאור עינים“ מכבד געווען הרה“ק רבי ישראל ּפ ָאליצקער‬ ‫וזרח השמש‬ ‫זאגן דברי תורה‪ .‬האט הרה“ק רבי ישראל ָאנגעהויבן‬ ‫זאל ָ‬‫ער ָ‬ ‫רעדן מיט ַאן אויסטערלישע התלהבות אויפ‘ן פסוק “לה‘‬ ‫פארבליבן ַא יתום‬ ‫דער “בת עין“ איז אינגערהייט ַ‬ ‫געוואלדיגער פחד אויף‬ ‫געפאלן ַא ַ‬ ‫הארץ ומלואה“‪ַ ,‬אז ס‘איז ַ‬ ‫געווארן אין שטוב פון זיין זיידע‪ .‬ער‬ ‫און איז אויפגעצויגן ָ‬ ‫האט גערעדט הרה“ק‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען דארט געווען‪.‬‬‫ַאלע ָ‬ ‫שפעטער דערציילט אז זייענדיג א קינד פון‬ ‫האט ָיאהרן ּ‬ ‫ָ‬ ‫רבי נטע ַאווריטשער אויפ‘ן פסוק “וחם הוא אבי כנען“‪,‬‬ ‫ניין יאהר אלט‪ ,‬האט ער אמאהל געלערנט גאנץ ליל ששי‪,‬‬ ‫געוואלדיגע התלהבות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫צוגעגאנגען מיט ַא‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז אויך‬ ‫ָ‬ ‫אינדערפרי האט אים זיין באבע געגעבן צו עסן א בילקע‬ ‫דערנאך געווען דער יד ימינו פונעם‬ ‫ָ‬ ‫הרה“ק רבי נטע איז‬ ‫מיט א ראסעלע (א שטיקל געבראטן פלייש)‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫צומאהל‬ ‫ָ‬ ‫“מאור עינים“‪ .‬לויט ווי ס‘ווערט דערציילט פלעגט‬ ‫געוואונדערט‪ ,‬וואס איז היינט אנדערש ווי א געוועהנליכע‬ ‫טשערנאביל און אין ַאווריטש צווישן‬ ‫ָ‬ ‫באזוכן אין‬ ‫פארקומען ַ‬‫ָ‬ ‫טאג‪ ,‬פארוואס גיט מען אים היינט צו עסן בעסערע סארט‬ ‫די צוויי צדיקים וקדושים‪.‬‬ ‫עסן‪ ,‬האט ער געטראכט אז מסתמא האט אים די באבע‬ ‫שער בלאט ספר ‘בת עין’‬ ‫דאס געגעבן ווייל ער האט געלערנט פלייסיג א גאנצע‬ ‫אנגעקניפט מיט אהבה‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫און די צוויי צדיקים זענען געווען‬ ‫תלמידי הבעל שם טוב‬ ‫נאכט‪ ,‬האט ער געהאט דערפון גרויס עגמת נפש‪ ,‬ס‘האט‬ ‫האט דער “בת עין“ זיך באקענט פון די‬ ‫נאָך די חתונה ָ‬ ‫אים וויי געטוען אז מען גיט אים כבוד פאר לערנען‪.‬‬ ‫אמאהל ווען הרה“ק רבי מרדכי איז‬‫ס‘ווערט דערציילט אז ָ‬ ‫פארבעהטן‬‫געווען צוזאמען מיט‘ן בת עין‪ ,‬האט זיי איינער ַ‬ ‫געווארן דבוק‬ ‫ָ‬ ‫נאענט מיט די תלמידי הבעל שם טוב און‬ ‫ָ‬ ‫האיש מקדש‬ ‫צו ַא ברית מילה ביי זיין זוהן‪ ,‬און ער האט מכבד געווען‬ ‫האט קענען געלערנט איז‬ ‫צו זיי‪ .‬דעם ערשטן וועמען ער ָ‬ ‫האט אים הרה“ק רבי‬ ‫הרה“ק רבי מרדכי מיט סנדקאות‪ָ .‬‬ ‫ניפ ָאלי‪ .‬דער “בת עין“ פלעגט‬ ‫געווען דער רבי ר‘ זושא פון ַא ּ‬ ‫טאכטער‬‫געהאט מיט די ָ‬ ‫האט ער חתונה ַ‬ ‫יונגערהייט ָ‬ ‫געזאגט אבער נאר מיט איין תנאי אז ער וועט‬ ‫מרדכי ָ‬ ‫געזאגט אז‬ ‫דערציילן ַאז דער רבי ר‘ זושא האט אים אמאהל ָ‬ ‫פון הרה“ק רבי נתן נטע בן הרב רבי יוסף דער רב פון‬ ‫האט‬ ‫האט יענער געענטפערט ַאז ער ָ‬ ‫מאכן א סעודת ברית‪ָ .‬‬ ‫אויב ער וועט טוישן זיין דרך און אויפהערן עוסק צו זיין אין‬ ‫נאך געווען ביים בעש“ט און איז‬ ‫ָאווריטש‪ ,‬וועלכער איז ָ‬ ‫ראווען א סעודה‪ ,‬און ער איז אן ארימאן‬ ‫נישט קיין כח צו ּפ ַ‬ ‫תעניתים וסיגופים‪ ,‬וועט ער אים אויפהייבן העכער פון ַאלע‬ ‫האט‬‫שפעטער געווען פון די תלמידי המגיד‪ .‬דער “בת עין“ ָ‬ ‫ּ‬ ‫פארדינגענער‬ ‫וואס קען זיך דאס נישט ערלויבן‪ .‬ער איז ַא ַ‬ ‫האט נישט מסכים געווען‪.‬‬ ‫צדיקי הדור‪ָ .‬אבער דער “בת עין“ ָ‬ ‫באזעצט נעבן זיין שווער אין ַאווריטש‪ .‬ביי‬ ‫זיך דעמאלט ַ‬ ‫גאלדענע‬‫וואך בלויז פינף ָ‬ ‫וואס פארדינט יעדער ָ‬ ‫ַארבייטער ָ‬ ‫בארדיטשובער רב‪,‬‬ ‫ַאזוי אויך איז ער געווען ַא תלמיד פונעם ַ‬ ‫טשערנאביל זענען‬ ‫ָ‬ ‫די חתונה פון הרה“ק רבי מרדכי פון‬ ‫דאס איז‬‫אפיקעס‪ָ .‬‬‫באשטייט פון אכט ָק ּ‬ ‫וואס ַ‬ ‫רענדלעך ָ‬ ‫אויך זיין עבודת התפילה איז געווען עהנליך צו די פייערדיגע‬ ‫צופאהרן פילע חשוב‘ע געסט לכבודו פון הרה“ק‬‫געקומען ָ‬ ‫גאלדענע רענדלעך פון די‬ ‫גאנצע פרנסה‪ .‬און די פינף ָ‬ ‫זיין ַ‬ ‫בארדיטשובער‪.‬‬‫עבודה פונעם ַ‬ ‫שפיץ זענען געזיצן‬ ‫רבי מנחם נחום דער “מאור עינים“‪ .‬אין ּ‬ ‫האט אים הרה“ק‬‫אינגאנצן אויסגעגעבן‪ָ .‬‬ ‫האט ער שוין ַ‬ ‫וואך ָ‬ ‫ָ‬ ‫אין ספר “בת עין“ ברענגט דער ַאווריטשער עטליכע‬ ‫די גרויסע תלמידים פונעם מעזריטשער מגיד‪ ,‬הרה“ק רבי‬ ‫גאלדענע‬‫בארגן ביי זיין בעה“ב פינף ָ‬ ‫רבי מרדכי געהייסן ָ‬ ‫האט געהערט מפ“ק פונעם‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫מאהל מאמרים ָ‬ ‫ָ‬ ‫נטע ַאווריטשער‪ ,‬הרה“ק רבי ישראל ּפ ָאליצקער און הרה“ק‬ ‫געהאלט‬ ‫אראפנעמען פון זיין ַ‬ ‫רענדלעך‪ ,‬און יענער זאל דאס ּ‬ ‫האט אים נישט ָאנגערופן ַאלס “רבי“‪,‬‬‫בארדיטשובער רב‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דינאוויצער‪ .‬ווען דער “מאור עינים“ האט זיי‬ ‫רבי ישעי‘ ָ‬ ‫וואך ַאביסל‪ .‬ער האט אזוי געטוען‪ ,‬און הרה“ק רבי‬ ‫יעדער ָ‬ ‫בארדיטשובער‬ ‫באוואוסטן טעם ַאז די תלמידים פון ַ‬‫צוליעבן ַ‬ ‫האבן זיי‬ ‫געפרעגט ווער איז דער גרעסטער צווישן אייך‪ָ ,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫האט דער‬‫געוויזן אויף הרה“ק רבי נטע‪ .‬אינמיטן די סעודה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יח‬ ‫ב‬ ‫תשפ”זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ויצא ָּבת‬ ‫מיין ַש‬‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫• נישט פארפעהלט א סעודת ראש חודש‬ ‫דערין ַא סגולה געבענטשט צו ווערן מיט קינדער‪ַ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫>>>>>>>‬ ‫הרה“ק רבי אברהם‬ ‫צוגעזאגט פאר אברהם אבינו‪‘ :‬כאן אי אתה‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫באשעפער ָ‬ ‫דער “בת עין“ האט געהאט א חסיד רבי משה‬ ‫זוכה לבנים ושם אתה זוכה לבנים‘‪ .‬לויט ַאן ַאנדערע גירסא‬ ‫לייב שו”ב‪ ,‬וואס האט געוואוינט אין טבריא‪ ,‬וואס‬ ‫האט ער זיך געטראפן מיט ַא שד“ר פון ארץ ישראל וואס‬ ‫ָ‬ ‫האט געהאט א מנהג‪ ,‬אז יעדן ראש חודש האט ער‬ ‫אפגעקאכט א פליישיג געקעכטס‪ ,‬און געגאנגען‬ ‫צופיס זעקס שעה פון טבריא‪ ,‬בארג ארויף קיין צפת‬ ‫האט ערוועקט אין אים די גלוסטעניש ַארויפצוגיין קיין ארץ‬ ‫האט‬‫רויפגעפארן קיין ארץ ישראל ָ‬ ‫זיטאמיר‪ .‬זיין ברודער‘ס‬ ‫ָ‬ ‫ישראל‪ .‬איידער ער איז ַא‬ ‫ער זיך געזעגנט פון די קהילה אין ָ‬ ‫דוב מאווריטש זי“ע‬ ‫צו די סעודת ראש חודש ביים הייליגן “בת עין“‪.‬‬ ‫האט אים געפרעגט במעמד‬ ‫זוהן‪ ,‬רבי דוד ישראל חמעלניק‪ָ ,‬‬ ‫‪ -‬י”ב כסלו תר“א ‪-‬‬ ‫ווען דער איד איז נפטר געווארן איז ער געקומען‬ ‫זאל זיך מקרב‬ ‫פון די מקורבים צו וועמען פון די צדיקים ער ָ‬ ‫אין חלום צו א פריינד און אים דערציילט‪ :‬אז ווען‬ ‫מ‘האט‬ ‫האט אים אויך צוגעגעבן ַא סומע געלט‪ָ .‬‬ ‫מרדכי ָ‬ ‫האט דער “בת עין“ געענטפערט בזה הלשון‪ :‬ס‘שטייט‬ ‫זיין‪ָ .‬‬ ‫ער איז ארויפגעקומען אין בית דין של מעלה‪ ,‬האט‬ ‫אפגעראכטן דעם ברית‪ ,‬און געפראוועט א גרויסע סעודת‬ ‫אין פסוק “ובו תדבקון“‪ .‬קען מען דען זיך מדבק זיין אין‬ ‫מען אים פארמשפ‘ט ער זאל פאלן צו די מלאכי‬ ‫געזאגט צום “בת‬ ‫האט הרה“ק רבי מרדכי ָ‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫זאגט‪“ :‬הדבק במדותיו“‪.‬‬ ‫נאר די גמרא (סוטה יד‪ָ ).‬‬ ‫באשעפער? ָ‬ ‫חבלה‪ .‬די ‘חברה‘ האבן אים אויסגעטיילט געברענטע‬ ‫זאל מאכן א‬ ‫האב איך ַאזוי מקפיד געווען ער ָ‬‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫עין“‪ַ :‬‬ ‫צרות אבער ווען ס‘איז געקומען ראש חודש האט ער‬ ‫נאמען פון ס“מ זענען‪:‬‬ ‫סעודה? ווייל די ראשי תיבות פונעם ָ‬ ‫געזאגט אז ער וויל גיין צו זיין רבי‘ן דער “בת עין“‬ ‫ס‘עודת מ‘צוה א‘ין ל‘עשות‪ ,‬ס‘עודת מ‘סכת א‘ין ל‘עשות‬ ‫אזוי ווי ער האט זיך געפיהרט יעדער ראש חודש‪.‬‬ ‫האט שוין דער‬ ‫זאך ָ‬ ‫און ס‘עודת מ‘ילה א‘ין ל‘עשות‪ .‬איין ַ‬ ‫האט מען נאכגעקוקט אין בי“ד של מעלה‪ ,‬און‬ ‫מ‘מאכט זעלטן סעודות ביי א‬ ‫גע‘פועל‘ט‪ַ ,‬אז ַ‬‫ס“מ ליידער ּ‬ ‫געזעהן אז ער האט טאקע נישט פארפעהלט קיין‬ ‫סיום מסכת‪ ,‬ער וויל אויך איינפיהרן ַאז מ‘זאל אויפהערן‬ ‫איין סעודת ראש חודש‪ ,‬האט מען אים ערלויבט צו‬ ‫מאכן א סעודת ברית מילה‪ ,‬אבער אויף דעם וועל איך זיך‬ ‫גיין צום “בת עין“‪ .‬דערווייל זענען די מלאכי חבלה‬ ‫שטעלן‪ .‬איך וועל אים אויסלעכערן ביידע אויגן און נישט‬ ‫געשטאנען אינדרויסן און געווארט אויף אים‪ .‬נאך די‬ ‫האט זיך‬‫דאס קענען ּפועל‘ן ביי אידן‪ָ .‬‬ ‫זאל ָ‬ ‫לאזן אז ער ָ‬ ‫סעודה האט ער געוואלט ארויסגיין‪ ,‬האט דער “בת‬ ‫האט יעצט‬ ‫דער “בת עין“ ָאנגערופן‪ :‬דער מלאך מיכאל ָ‬ ‫עין“ אים געהייסן בלייבן מיט אים‪ ,‬ווייל ווער האט‬ ‫געהאט א גרויסן נצחון אויפ‘ן ס“מ‪ .‬דער ס“מ פלעגט זיך‬ ‫דאס ביהמ”ד פון הרה”ק רבי אהרן אין טשערנאביל‬ ‫דיר דען געהייסן ארויסגיין?! און אזוי האט ער זיך‬ ‫פאר אים ַאז ער איז מצליח היינטיגע צייטן‬ ‫אלץ אויפטוען ַ‬ ‫דאס ביתהמדרש אווריטש אין צפת‬ ‫ארויסגעדרייט פון די ‘חברה‘‪.‬‬ ‫מער ווי אמאהל‪ .‬היינט איז אים גרינגער צו צורעדן אידן‬ ‫האט אים דער‬ ‫פאלגן אים‪ָ .‬‬‫זאלן טוען עבירות און זיי ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫טשערנאבל ביים מגיד הרה“ק רבי‬ ‫ָ‬ ‫זעהט מען ַאז ווען מ‘איז זיך מדבק אין איינעמ‘ס מדות איז‬ ‫בין איך געווען אין‬ ‫וואס‬ ‫טראצדעם ָ‬ ‫נארסט זיך‪ .‬ווייל ָ‬‫געזאגט‪ :‬דו ַ‬ ‫מלאך מיכאל ָ‬ ‫זאל מיר געבן‬ ‫מרדכי זיך צו געזעגענען‪ ,‬און געבעהטן ער ָ‬ ‫האט דער “בת עין“‬ ‫גלייך ווי מ‘איז זיך מדבק אין אים ַאליין‪ָ .‬‬ ‫דו רעדסט איבער ַא איד צו זינדיגן‪ ,‬פונדעסטוועגן וועט ער‬ ‫געזאגט ַאז ער וועט מיר‬ ‫האט ער ָ‬ ‫וואס איך בין איינגעוואוינט זיך צו‬ ‫ַא שמירה אויפ‘ן ים‪ָ .‬‬ ‫אויסגעפיהרט‪ :‬די מדות ָ‬ ‫דאס נישט טוען בשמחה‪ .‬די בעסטע באווייז דערצו איז‪,‬‬ ‫שיקן ַא שמירה קיין ָאדעסע‪ .‬ווען איך בין ָאנגעקומען קיין‬ ‫פאלגענדע דריי‪ ,‬לשון הרע‪ ,‬שקר און‬ ‫פיהרן מנעורי‪ ,‬זענען די ָ‬ ‫נאך קיינמאהל נישט געזעהן אז ווען א איד‬ ‫האסט ָ‬ ‫ווייל דו ָ‬ ‫הלפרין‪ ,‬און‬ ‫ָאדעסע בין איך ַאריבער צום גאון רבי יעקב ּ‬ ‫זאלט אויך זעהן זיך‬ ‫גסות הרוח‪ .‬דעריבער בעהט איך‪ ,‬איר ָ‬ ‫דערנאך צוזאם רופן זיינע‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫האט געטוען אן עבירה‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫באקומען ַא שמירה‬ ‫האט ַ‬‫האב אים געפרעגט צו ער ָ‬ ‫צו פיהרן מיט די מדות‪ ,‬וועט זיין גליייך ווי איר זענט דבוק‬ ‫איך ָ‬ ‫אפרעכטן מיט זיי ַא סעודה‪ ,‬און זיך‬ ‫חברים און גוטע פריינט‪ּ ,‬‬ ‫טשערנאבלער מגיד‪ ,‬ווייל רבי יעקב איז געווען‬ ‫ָ‬ ‫צו מיר פנים אל פנים!‪ .‬אויפן וועג קיין ארץ ישראל איז אים‬ ‫פונעם‬ ‫האט געטוען ח“ו‪.‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫פרייען מיט זיי אויף די עבירה ָ‬ ‫האט געענטפערט‬ ‫פון די מקורבים ביים מגיד‪ָ .‬אבער ער ָ‬ ‫ַאקעגנגעקומען דער הייליגער רוזשינ‘ער‪ .‬די צוויי צדיקים‬ ‫פארקעהרט‪ ,‬ווען ַא איד איז מקיים ַא מצוה‪ ,‬ווי ַא ברית‬ ‫און ַ‬ ‫האב‬ ‫טשערנאביל‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫באקומען פון‬‫גארנישט ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫וואגן קעגן דעם ַאנדערן‪ָ .‬‬ ‫באגעגנט‪ ,‬איין ָ‬ ‫האבן זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫צוזאמען ַאלע ידידים און‬‫דעמאלט רופט ער ַ‬ ‫מילה וכדומה‪ָ ,‬‬ ‫געווארט‬ ‫ַ‬ ‫וואכן אין ָאדעסע און‬ ‫אויפגעהאלטן צוויי ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך ַאזוי ברוחניות‬ ‫זיך‬ ‫פאלט ָ‬ ‫דער רוזשינ‘ער ָאנגערופן‪ :‬די וועלט ַ‬ ‫ראוועט מיט זיי ַא גרויסע סעודה‪ .‬ער פריידט‬ ‫חברים און ּפ ַ‬ ‫אויף די שמירה‪ָ ,‬אבער ס‘איז נישט ָאנגעקומען האב איך‬ ‫האט דער “בת‬ ‫פארט זיך ַאוועק קיין ארץ ישראל?! ָ‬ ‫און איר ָ‬ ‫האט זוכה געווען מקיים צו זיין די מצוה‪ .‬פון‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫זיך ָ‬ ‫האב זיך‬‫זונטאג‪ ,‬ווען איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫רויספאהרן אהן דעם‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫“לאמיר שמועסן“‪ .‬זענען ביידע אראפ פון‬ ‫געמוזט ַא‬ ‫עין“ געענטפערט‪ָ :‬‬ ‫וואס טוהט ַאן עבירה ח“ו‪ ,‬טוהט‬ ‫דעם זעהט מען אז א איד ָ‬ ‫ַארויפגעזעצט אויף די שיף‪ ,‬איז צוגעקומען צו מיר אן‬ ‫שפ ַאצירט אין פעלד‪ .‬און דער “בת עין“‬ ‫האבן ּ‬‫די וועגענער און ָ‬ ‫ער דאס נישט מרצונו ומדעתו בלב שלם‪ ,‬אבער ווען ער‬ ‫באלד געזעהן‬ ‫האב ַ‬ ‫ארימאן און מיך געבעהטן ַא נדבה‪ .‬איך ָ‬‫האט געפרעגט‪ :‬נו‪ ,‬וואו איז בעסער? איז דען נישט בעסער זיך‬ ‫הארץ‪ .‬און‬‫גאנצן ַ‬ ‫טוהט א מצוה מאכט ער דאס ָיא מיטן ַ‬ ‫האב איך אים‬ ‫אין יענעמ‘ס פנים ַאז ער איז ַאן עני הגון‪ָ ,‬‬‫לאץ וואו‬‫מתבודד צו זיין אין ַא פעלד ענדערש ווי אויף ַא ּפ ַ‬ ‫האט זיך גע‘עקשנ‘ט דער‬ ‫וואס הרה“ק רבי מרדכי ָ‬ ‫דאנק ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫האט דאס‬ ‫גאלדענע רענדלעך‪ָ .‬אבער ער ָ‬ ‫פאהרן קיין‬ ‫געגעבן צוויי ָ‬ ‫סאך מענטשן‪ .‬דעריבער וויל איך ָ‬ ‫ס‘געפינען זיך ַא ַ‬ ‫האט דער הייליגער “בת עין“‬ ‫ראווען ַא סעודה‪ָ ,‬‬ ‫זאל ּפ ַ‬ ‫איד ָ‬ ‫האט געבעהטן א רויט רענדל‬ ‫געוואלט נעמען‪ ,‬ער ָ‬ ‫נישט ָ‬ ‫ארץ ישראל‪...‬‬ ‫געהאט ַא גרויסן‬ ‫האט דער מלאך מיכאל ַ‬ ‫אויסגעפיהרט‪ָ ,‬‬ ‫האב זיך ָאנגעהויבן ַאנטשולדיגן‬ ‫א גרעסערע סכום‪ .‬איך ָ‬ ‫די נסיעה‬ ‫נצחון אויפ‘ן ס“מ!‪.‬‬ ‫האב‬ ‫פאהר קיין ארץ ישראל און איך ָ‬ ‫פאר אים ַאז איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאר ווייניג געלט‪ָ ,‬אבער ּפלוצלינג איז ער פארשוואונדן‬ ‫זיטאמיר שרייבט ָ‬ ‫אין ַא בריוו צו רבי משולם זוסיא פון ָ‬ ‫חשק צו ארץ ישראל‬ ‫האב‬ ‫נטאג ָ‬‫מא ָ‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫געווארן פון מיינע אויגן‪ .‬דעם ַאנדערן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ביי‬ ‫אים‬ ‫מיט‬ ‫יעלט‬ ‫געשפ‬ ‫ּ‬ ‫אפ‬ ‫ּ‬ ‫זיך‬ ‫ט‬ ‫ס‘הא‬ ‫ָ‬ ‫ס‬ ‫ווא‬ ‫ָ‬ ‫עין“‪,‬‬ ‫“בת‬ ‫דער‬ ‫הארץ פון “בת עין“ האט שטענדיג געברענט‬ ‫אין ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫מאהל ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫האב איך ָ‬ ‫רויסגעפאהרן איך אים ווייטער געזעהן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫זיין נסיעה קיין ארץ ישראל‪ :‬איידער איך בין ַא‬ ‫האט געזעהן‬ ‫רויפצופארן קיין ארץ ישראל‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫א חשק ַא‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יט‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫רפואה‪ .‬מיט דעם האט דער ‘בת עין‘‪ ,‬ערקלעהרט וואס‬ ‫אפרעכטן ַא גרויסע סעודה‬ ‫שטראלענדע צורה און געהייסן ּ‬ ‫ַ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫רש“י זאגט‪“ :‬ויפגעו בו מלאכי אלקים“‪ ,‬אז זיי זענען געווען‬ ‫מלאכים פון ארץ ישראל‪ .‬לכאורה איז נאך יעקב געווען אין‬ ‫חוץ לארץ? נאר וויבאלד ער האט געטראכט צו גיין קיין‬ ‫זאגנדיג‬ ‫געלאדענט ַאלע חסידים‪ ,‬נישט ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫צו וועלכע ער ָ‬ ‫לשמחה מה זו עושה‪ .‬ווען די חסידים זענען שוין געווען‬ ‫ביי די סעודה‪ ,‬איז דער “בת עין“ ַאריינגעקומען ָאנגעטוהן‬ ‫הרה“ק רבי אברהם‬ ‫ארץ ישראל ווערט דאס שוין גערעכנט ווי ער איז דארט‪,‬‬ ‫און דעריבער זענען שוין די מלאכים פון ארץ ישראל אים‬ ‫אקעגן געקומען‪ .‬דער “בת עין“ האט ּשפעטער דערציילט‬ ‫בבגדי שבת‪ ,‬די צורה שיינט פון שמחה‪ ,‬און ס‘זעהט זיך‬ ‫האט ער‬ ‫האט‬ ‫געוואלדיגע התרוממות‪ .‬אינמיטן די סעודה ָ‬ ‫גאנצע מעשה‪ ,‬און ָ‬ ‫רזאמלטע די ַ‬ ‫פא ַ‬ ‫ָאן ַא ַ‬ ‫דערציילט פאר די ַ‬ ‫דוב מאווריטש זי“ע‬ ‫אז זיין מחשבה צו פאהרן קיין ארץ ישראל האט ער נאך‬ ‫אויסגעפיהרט‪ :‬היינט איז ביי מיר ַא גרויסע שמחה‪ .‬געלויבט‬ ‫‪ -‬י”ב כסלו תר“א ‪-‬‬ ‫קיינעם נישט געהאט דערציילט‪ ,‬און הרה“ק רבי אהרן האט‬ ‫זאל‬ ‫געוואלט דער באשעפער אז איך האב היינט זוכה געווען עס ָ‬ ‫האט נאר ָ‬ ‫גאלדענע רענדלעך ָאבער ער ָ‬ ‫געבן צוויי ָ‬ ‫דאס שוין געוואוסט!‬ ‫וואס ליגן אויך אין די‬ ‫אראפ פון די שיף אין מיר נתגלה ווערן די מאורות הגדולים ָ‬ ‫ּ‬ ‫נעמען ַא רויט רענדל‪ .‬ווען איך בין‬ ‫האט פשוט‘ע ארץ ישראל שטיינער!‬ ‫הדבק במדותיו‬ ‫רימאן אויך אראפ‪ ,‬און ער ָ‬ ‫דארף נישט פון אייך קיין געלט‪.‬‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬איז יענער ַא ַ‬ ‫געזאגט‪ :‬איך ַ‬ ‫מיר דעמאלט ָ‬ ‫רויפגעפאהרן קיין ארץ ישראל‬ ‫ָ‬ ‫ווען דער “בת עין” איז ַא‬ ‫זאל אייך‬ ‫האט מיר געשיקט איך ָ‬ ‫טשערנאבלער מגיד ָ‬‫ָ‬ ‫דער‬ ‫זיטאמיר‪.‬‬ ‫האט ער זיך פריער געזעגנט פון די קהילה אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫נשטאט די נסיעה‬ ‫היטן אויפ‘ן ים!‪ ...‬ס‘ווערט דערציילט ַאז ַא ָ‬ ‫האט אים‬‫זיין ברודער’ס זוהן‪ ,‬רבי דוד ישראל חמעלניק‪ָ ,‬‬ ‫זאל נעמען עטליכע חדשים‪ ,‬האט דער “בת עין“‬ ‫אויפ‘ן שיף ָ‬ ‫געפרעגט במעמד פון די מקורבים צו וועמען פון די צדיקים‬ ‫געהאט קפיצת הדרך און‪ 8‬מ‘איז ָאנגעקומען ביז געציילטע‬ ‫האט אים דער “בת עין” געענטפערט‬ ‫זאל זיך מקרב זיין‪ָ .‬‬ ‫ער ָ‬ ‫דאס איז געווען ַא מורא‘דיגע וואונדער ביי די‬ ‫וואס ָ‬ ‫טעג‪ָ ,‬‬ ‫בזה הלשון‪ :‬ס’שטייט אין פסוק “ובו תדבקון”‪ .‬קען מען‬ ‫יטאן האט זיך אויפגעשטעלט‬ ‫קאפ ַ‬ ‫רייזענדע‪ .‬דער שיפ‘ס ּ‬ ‫דען זיך מדבק זיין אין באשעפער? זאגט די גמרא (סוטה‬ ‫נאר אינעם זכות פונעם‬ ‫און געשוואוירן ַאז ס‘איז זיכער ָ‬ ‫יד‪“ ).‬הדבק במדותיו”‪ .‬זעהט מען ַאז ווען מ’איז זיך מדבק‬ ‫נאך‬ ‫מיטגעפאהרן‪ ,‬ווייל אין זיין לעבן איז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫צדיק ָ‬ ‫אין איינעמ’ס מדות איז גלייך ווי מ’איז זיך מדבק אין אים‬ ‫זא קורצע נסיעה‪...‬‬ ‫געפאהרן ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫נישט‬ ‫וואס איך‬ ‫האט דער “בת עין” אויסגעפי רט‪ :‬די מדות ָ‬ ‫ַאליין‪ָ .‬‬ ‫טשערנאבילער קלויז אין צפת‬ ‫בין געוואוינט זיך צו פיהרן מנעורי‪ ,‬זענען‪ ,‬לשון הרע‪ ,‬שקר‬ ‫השגה אין ארץ ישראל‬ ‫זאלט אויך זעהן‬ ‫און גסות הרוח‪ .‬דעריבער בעהט איך‪ ,‬איר ָ‬ ‫אפאהר יאהר איידער דער “בת עין“ איז געפאהרן‬ ‫זיך צו פיהרן מיט די מדות‪ ,‬וועט זיין גליייך ווי איר זענט‬ ‫זיטאמיר ַא משולח ַא‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ ,‬איז געקומען קיין ָ‬ ‫דבוק צו מיר פנים אל פנים!‪.‬‬ ‫געהאט זיין אכסניא אין‬ ‫תלמיד חכם פון ארץ ישראל‪ ,‬און ַ‬ ‫רעידת האדמה‬ ‫הויז פונעם “בת עין“‪ .‬ער האט אים שטארק מכבד געווען‪,‬‬ ‫און געזעהן אז ער איז אן אדם גדול‪ .‬דער גאסט האט יעדן‬ ‫אין כ“ד טבת תקצ“ז‪ ,‬בשעת די גרויסע ערד ציטערניש‬ ‫האט‬‫טאג משבח געווען ארץ ישראל‪ ,‬און דער “בת עין“ ָ‬ ‫האט‬‫איבערגעלאזט צענדליגער טויטע אידן רח“ל‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאסט שילדערט‬ ‫וויאזוי דער ַ‬ ‫מיט דורשט אויסגעהערט ַ‬ ‫האט‬‫זיך דער ַאווריטשער געפונען אין בית המדרש וואו ער ָ‬ ‫ארץ ישראל‪ .‬איינע פון די גרעסטע שבחים פון ארץ ישראל‬ ‫געדאווענט מנחה בציבור‪ .‬ווען ער איז ָאנגעקומען צו תחנון‬ ‫ַ‬ ‫וואס ער האט אים געזאגט איז געווען‪“ :‬אפילו די פשוט‘ע‬ ‫האט זיך ָאנגעהויבן טרייסלען די ערד פון די ציטערניש‪ .‬דער‬‫ָ‬ ‫אבריוו מיט די אונטערשריפט • די חנוכה מנורה‬ ‫שטיינער אין ארץ ישראל לייכטן און שיינען ווי די שטיינער‬ ‫האט זיך אויסגעשטרעקט בפישוט ידים ורגלים אויף‬ ‫בת עין ָ‬ ‫דער ערד פון בית המדרש מיט תפלה ותחנונים‪ ,‬און געהייסן‬ ‫וואסער פון ארץ ישראל‬ ‫ספיר ויהלום!“ די ווערטער האבן אויפ‘ן “בת עין געהאט‬ ‫האט ער זיך‬ ‫א גרויסע השפעה‪ ,‬און פון גרויס התרגשות ָ‬ ‫צושטופן נעבן אים און זיך משתטח‬ ‫ּ‬ ‫זאלן זיך‬ ‫ַאלע חסידים ָ‬ ‫איידער דער ‘בת עין‘ איז געפאהרן וואוינען קיין ארץ‬ ‫לאמיר אונטער נעמען ַא נסיעה קיין‬ ‫ָאנגערופן‪ :‬אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫געווארן שטערקער‪,‬‬ ‫זיין אויף דער ערד‪ .‬די ציטערנישן זענען ָ‬ ‫ישראל‪ ,‬איז ער געקומען זיך געזעגענען פון הרה“ק רבי‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬צו זעהן די לעכטיגע שטיינער‪ .‬ווען דער “בת‬ ‫דאך פון בית המדרש און די ווענט‬‫גאר ַא גרויסער טייל פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫אהרן זיטאמיר זי“ע‪ .‬האט ער אים געטראפן ווי ער איז זייער‬ ‫האט‬‫האט שוין געוואוינט אין ארץ ישראל‪ ,‬און ער ָ‬ ‫עין“ ָ‬ ‫מענגעפאלן‪ָ .‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫צוזא‬ ‫איינגעבראכן און זענען ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך‬ ‫ָ‬ ‫קראנק‪ .‬און הרה“ק רבי אהרן זאגט אים‪“ :‬איך דארף פון דיר‬ ‫נישט געזעהן ַאז די שטיינער פון ארץ הקודש לייכטן ווי‬ ‫האבן‬‫יענער קליינע שטח וואו דער בת עין און די מתפללים ָ‬ ‫א הילף זיך צו היילן‪ ,‬דאקטורים זאגן אז ס‘איז דא א רפואה‬ ‫מאהל‬ ‫האט ער זיך זייער מצער געווען‪ַ .‬א ָ‬ ‫ספיר ויהלום‪ָ ,‬‬ ‫מגעשטופט איז געבליבן שטיין בנס און קיינער איז‬ ‫ּ‬ ‫צוזא‬ ‫זיך ַ‬ ‫פאר מיין קרענק אויב איך וועל טרינקען וואסער פון ארץ‬ ‫האט ער‬ ‫האט ער געזעהן יענעם משולח‪ָ ,‬‬ ‫גאס ָ‬ ‫גייענדיג אין ַ‬ ‫דאך איז על‬‫געווארן‪ .‬אויך די כיפה אויפן ַ‬ ‫נישט געשעדיגט ָ‬ ‫ישראל‪ ,‬און אזוי ווי דו פאהרסט קיין אר“י און דיין גאנצע‬ ‫רוואס ער זעהט נישט ַאז די שטיינער‬ ‫פא ָ‬‫אים געפרעגט ַ‬ ‫האט‬‫פי נס געבליבן הענגען אין די לופט‪ .‬לזכר פונעם נס ָ‬ ‫מחשבה איז שוין דארט‪ ,‬האסטו שוין א דין ווי א בן ארץ‬ ‫דאס זעהט נישט‬ ‫האט יענער משולח געענטפערט‪ָ :‬‬ ‫לייכטן‪ָ .‬‬ ‫טאוול אין די שול‪ ,‬וואו עס‬ ‫שפעטער אויפגעשטעלט ַא ָ‬ ‫מען ּ‬ ‫ישראל‪ ,‬זאלסטו אנשעפן א ביסל וואסער און טרינקען פון‬ ‫נאר ווער ס‘איז זוכה דערצו! ווען דער “בת עין“‬ ‫יעדער‪ָ ,‬‬ ‫איז אויפגעקריצט‪“ :‬מה נורא המקום הזה‪ .‬בית מדרש רבי‬ ‫דעם‪ ,‬און וואס ס‘בלייבט איבער זאלסטו מיך געבן‪ ,‬און ס‘וועט‬ ‫דאס געהערט האט ער אויפגעציטערט און באקומען‬ ‫האט ָ‬‫ָ‬ ‫אברהם דוב האדמו“ר מאווריטש זצ“ל‪ ,‬שחזה את הרעש‬ ‫האבן די רפואות ווי ארץ ישראל וואסער‪ .‬דער ‘בת עין‘ האט‬ ‫גרויס חלישות הדעת‪ ,‬און ער האט זיך איינגעפארט אין זיין‬ ‫הגדול על צפת תובב“א בתקצ“ז ובזכותו הגדולה ניצל חצי‬ ‫אזוי געטוען און הרה“ק רבי אהרן האט געהאט פון דעם א‬ ‫שטוב‪ .‬נאך א שטיק צייט איז ער ַארויס פון שטוב מיט ַא‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫דער בת קול פון חורב‬ ‫לאוונער‬ ‫וואכן‪ .‬האט דער ּפ ַ‬ ‫דעם ספר ביי אים אויף עטליכע ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫די משנה (אבות ו‪:‬ב) זאגט‪ :‬אמר רבי יהושע בן‬ ‫לוי‪ ,‬יעדן טאג גייט ארויס א בת קול וואס רופט אויס‬ ‫האט ַא גרויס חשיבות ביים‬ ‫רשטאנען ַאז דער ספר ָ‬ ‫האט ער אים געבעהטן פונעם “תפארת‬ ‫פא ַ‬ ‫שוחט ַ‬ ‫“תפארת שלמה‪ָ ,‬‬ ‫שלמה“‪ ,‬ער זאל נעמען דאס ספר פון במתנה‪ .‬הערנדיג דאס‬ ‫הרה“ק רבי אברהם‬ ‫‘אוי להם לבריות מעלבונה של תורה‘—וויי פאר די‬ ‫באשעפענישן וואס פארשעמען די תורה‪ .‬אמאהל‬ ‫האבן די תלמידים פונעם “בת עין“ אים געפרעגט‪:‬‬ ‫האט די צורה פון “תפארת שלמה“ אויפגעלויכטן‪ ,‬און ער‬ ‫האט זיך ָאנגערופן‪ :‬יעצט קענט איר ּפרובירן‪ ,‬אפילו איר‬ ‫דוב מאווריטש זי“ע‬ ‫‘פארוואס איז דא דער בת קול אויב קיינער הערט‬ ‫גאלדענע רענדלעך פאר‘ן ספר וועל‬ ‫וועט מיר געבן זיבן ָ‬ ‫‪ -‬י”ב כסלו תר“א ‪-‬‬ ‫פארקויפן! און דער “תפארת שלמה“‬ ‫איך דאס אייך נישט ַ‬ ‫דאס סיי ווי נישט?‘ האט דער צדיק זיי גארנישט‬ ‫בראנפין“‪ ,‬און מכבד‬ ‫האט געהייסן ברענגן “לעקעך און ָ‬ ‫ָ‬ ‫ביהמ“ד מחורבן והאדמו“ר ותלמידיו שרדו בחיים“‪ .‬דער‬ ‫געענפערט‪ ,‬נאר ער האט זיי גענומען אויף א שפאציר‬ ‫געווען דערמיט ַאלע חסידים‪ ,‬און מ‘האט זיך געוואונטשן‬ ‫האט ער געזעהן‬‫האט דערציילט ַאז בשעת‘ן רעש ָ‬ ‫בת עין ָ‬ ‫אין וואלד‪ .‬אינמיטן שפאציר האט מען באמערקט ווי‬ ‫“לחיים“ ַאזוי ווי אויף ַא שמחה‪ ,‬און דער “תפארת שלמה“‬ ‫אראפ שלא כדרך הטבע‪.‬‬‫ּ‬ ‫פאלן‬ ‫ווי די שטיינער פון הייזער ַ‬ ‫צוויי אראבער קריגן זיך ארום און שרייען זיך אהן‪,‬‬ ‫האט זיי דערציילט דעם ענין פונעם ספר און געזאגט‪ :‬דער‬ ‫אראפ צוליעב‬ ‫ּ‬ ‫פאלן פון אויבן אויף‬ ‫ס‘זאל ַ‬ ‫נשטאט ָ‬ ‫ווייל ַא ָ‬ ‫און ווי אינטרעסאנט איז געווען‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫ס‘האט‬ ‫געפאלן אין די ברייט‪ָ ,‬‬ ‫וואג‪ ,‬איז דאס ַ‬‫זייער שווערע ָ‬ ‫געהערט ווי איין אראבער שרייט אויפ‘ן צווייט‘ן ‘ווי‬ ‫ווארפט דאס‪ .‬און דער “בת עין“‬ ‫אויסגעקוקט ווי איינער ַ‬ ‫אזוי פארכסטו נישט דעם באשעפער‘‪ .‬האט דער “בת‬ ‫רשטאנען ַאז ס‘איז געווען מעשי השד‪.‬‬ ‫פא ַ‬ ‫האט דערפון ַ‬ ‫ָ‬ ‫עין“ געזאגט ‘איהר הערט‪ ,‬דאס איז דער בת קול‬ ‫געזאגט ַאז ווען די סטרא אחרא הערשט ַאזוי‬ ‫האט ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס קומט יעדן טאג ארויס‪ ,‬מען לייגט נאר נישט‬ ‫נאר זיך מכניע צו‬ ‫שטארק איז נישטא קיין ַאנדערע עצה ָ‬‫ַ‬ ‫צו דער קאף דאס צו הערן‪ ,‬אבער דער וואס לייגט צו‬ ‫האט ער געהייסן דעם ציבור זיך משתטח זיין‪.‬‬ ‫זיין‪ ,‬דעריבער ָ‬ ‫קאף איז זוכה צו הערן די מורא‘דיג‘ן בת קול‘‪.‬‬ ‫ספר “בת עין“‬ ‫אינש אינון ערבי ביה‪ ,‬לאתר דמיתבעי תמן“‪—,‬דער ָארט‬ ‫טשערנאבילער‬ ‫ָ‬ ‫ס‘ווערט דערציילט ַאז ביי רבי אהרן‬ ‫וויאזוי‬ ‫נאר ַ‬ ‫מ‘זאל נסתלק ווערן “מובילון יתיה“‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואו ָ‬ ‫טראץ‬ ‫איז נישט אראפ דער ספר “בת עין“ פונעם טיש ָ‬ ‫באשטימט‬ ‫באשטימט אין הימל“‪ ...‬ביי אים איז דאס ַ‬ ‫ס‘איז ַ‬ ‫האלטן‬‫פארבאטן צו ַ‬ ‫וואס אין יענער תקופה איז געווען ַ‬ ‫ָ‬ ‫אין ארץ ישראל‪ .‬ער האט זיך צוריק געקעהרט קיין ארץ‬ ‫וויבאלד ס‘איז געווען געדרוקט אן‬ ‫דעם ספר אין שטוב ַ‬ ‫נפאנג שנת תר“א‬ ‫געווארן‪ָ .‬א ַ‬ ‫ָ‬ ‫ישראל וואו ער איז נפטר‬ ‫מאהל איז ַא גרויסער‬ ‫קיין ערלויבעניש פונעם צענזור‪ַ .‬א ָ‬ ‫האט‬‫וואס ָ‬‫אויסגעבראכן ַא ביטערע מגיפה אין צפת‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫ָ‬ ‫טשערנאבילער‘ס שטוב‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫שר ַאריבער רבי אהרן‬ ‫האט זיך דער‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫סאך טויטע אין ָ‬ ‫געלאזט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ער איז ַאריין צו אים אין שטוב‪ .‬ווען יענער וואס איז‬ ‫באשיצער‪ ,‬מציל צו זיין‬ ‫בת עין ַארויסגעשטעלט ַאלס ַ‬ ‫געווען געוואוינט צו נעמען שוחד ביי אידישע הייזער‬ ‫האט מקיים געווען בפועל “מיתת‬ ‫שטאט‪ ,‬און ָ‬ ‫גאנצע ָ‬ ‫די ַ‬ ‫האט ער‬‫האט געזעהן דעם ספר “בת עין“ אויפ‘ן טיש ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטאט‬ ‫צאהלנדיג מיט זיין לעבן כדי די ָ‬ ‫בא ָ‬ ‫צדיקים מכפר“‪ַ .‬‬ ‫טשערנאבלער ַאליין אים‬ ‫ָ‬ ‫דאס צוגענומען‪ .‬איז רבי אהרן‬ ‫גאר‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געראטעוועט ווערן‪ .‬דער “בת עין“ איז‬‫זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫גאס‪ ,‬און שנעל צוריק ַארויסגעכאפט‬ ‫כגעלאפן אויף די ַ‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫ָ‬ ‫לאגט מיט יסורים‬ ‫געפ ָ‬ ‫האט זיך ּ‬ ‫געווארן‪ ,‬און ָ‬ ‫קראנק ָ‬ ‫שטארק ַ‬ ‫ַ‬ ‫אריינגעלאפן אין שטוב וואו‬ ‫ָ‬ ‫דאס ספר פון זיין האנט‪ ,‬און‬ ‫טאג פון זיין הסתלקות י“ב כסלו‪ ,‬ווען‬ ‫עטליכע טעג‪ .‬ביז צום ָ‬ ‫זאגנדיג‪ :‬דעם ספר איז נישט‬ ‫האלטן‪ָ .‬‬‫בא ַ‬ ‫האט דאס ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫פאר זיין‬ ‫זיין הייליגע נשמה איז ארויף לישיבה של מעלה‪ַ .‬‬ ‫די מצבה פונעם ‘בת עין’ אין צפת‬ ‫ס‘זאל ביי אים בלייבן!‬ ‫לאזן ָ‬ ‫מעגליך צו ָ‬ ‫צוגעזאגט ַאז ער איז דער לעצטער קרבן‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫פטירה ָ‬ ‫פארקויפט‬ ‫לאוונא ַ‬‫אמאהל האט א מוכר ספרים אין ּפ ַ‬ ‫וואס‬ ‫שטארבן‪ָ .‬‬ ‫נאך אים וועט קיינער נישט ַ‬ ‫פון די מגפה און ָ‬ ‫מחבר פון דעם ספר איז געווען ַא צדיק גדול ונורא ‘פון‬ ‫לאוונער שוחט‪ ,‬וואס האט‬ ‫דעם ספר “בת עין“ פאר‘ן ּפ ַ‬ ‫האט‬‫טאקע געווען‪ .‬מיט די פטירה פונעם “בת עין“ ָ‬ ‫ַאזוי איז ַ‬ ‫פארצייטישע אידן‘‪ .‬ס‘איז געווען מקובל ַאז ווען דער‬‫די ַ‬ ‫פארשטאנען פונעם ספר ַאז דער מחבר איז געווען ַאן‬ ‫האבן זיך‬‫אפגעשטעלט‪ ,‬און אפילו די וואס ָ‬ ‫זיך די מגיפה ּ‬ ‫דאס געמיינט ַא‬‫האט ָ‬‫זא לשון ָ‬‫זאגט ַא ַ‬ ‫“תפארת שלמה“ ָ‬ ‫געפאהרן‬ ‫דערנאך ָ‬‫ָ‬ ‫אדם גדול‪ .‬ווען דער מוכר ספרים איז‬ ‫גארנישט געשאדט אפילו‬ ‫האט ָ‬‫מיט אים מתעסק געווען ָ‬ ‫צדיק מיט ַא גרויסע נשמה‪.‬‬ ‫דאמסק‪ ,‬האט ער געוויזן פאר‘ן “תפארת שלמה“‬ ‫רא ָ‬ ‫קיין ַ‬ ‫זיי זענען שוין געווען ָאנגעשטעקט מיט די מחלה‪ .‬ער איז‬ ‫געהאט‬ ‫האט ַ‬ ‫עטליכע ספרים‪ ,‬און אים דערציילט ַאז ער ָ‬ ‫געקומען לקבורה אינעם ַאלטן בית החיים אין צפת‪ ,‬אין די‬ ‫אשכבתיה דרבי‬ ‫האט דאס‬ ‫לאוונער שוחט ָ‬ ‫דעם ספר “בת עין“ און דער ּפ ַ‬ ‫מערה וואו ס‘ליגן דער “לבושי שרד“ און דער “ערבי נחל“‪,‬‬ ‫געווארן‬ ‫ַא שטיק צייט איידער דער “בת עין“ איז נסתלק ָ‬ ‫ּגעקויפט‪ .‬האט דער “תפארת שלמה“ געהייסן זיין משמש‬ ‫און נאך קדושי עליון‪ .‬זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן‪.‬‬ ‫זאגנדיג‬‫געפארן פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץ‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איז ער‬ ‫פלאוונער שוחט און בעהטן פון אים‬ ‫פאהרן צום ַ‬ ‫ער זאל ָ‬ ‫זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫דארפן אים ָ‬‫דארט צוויי יונגעלייט וואס ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫לאוונער שוחט‬ ‫וואך איז דער ּפ ַ‬ ‫נאך ַא ָ‬‫צו בארגן דעם ספר‪ָ .‬‬ ‫(מקורות‪ :‬אור הצפון‪ ,‬עלים לתרופה‪ ,‬תולדות וסיפורי צדיקים “נר יהושע“‪,‬‬ ‫דאך שוין ַאן‬ ‫האט צו אים גע‘טענה‘ט‪ :‬ביסט ָ‬ ‫די רעבעצין ָ‬ ‫זונטאג אינדערפרי‬ ‫ָ‬ ‫דאמסק אויף שבת‪.‬‬ ‫רא ָ‬ ‫געפאהרן קיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫מעשי אבות‪ ,‬הילולא קדישא‪ ,‬אנציקלופדיה לחכמי גאליציה‪ ,‬ימי זכרון דברי תורה‬ ‫פארסטו יעצט קיין חוץ לארץ?‬ ‫וויאזוי ָ‬‫עלטערער איד‪ַ ,‬‬ ‫געוואלט געזעגענען‪,‬‬‫ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווען ער האט זיך‬ ‫נאכן ַ‬‫ָ‬ ‫לפ‘ השבוע ועוד)‬ ‫***‬ ‫האט ער איר געענטפערט מיט‘ן מאמר חז“ל‪“ :‬רגלוהי דבר‬ ‫ָ‬ ‫לאזן‬‫נאך ָ‬‫זאל ָ‬‫האט דער “תפארת שלמה“‪ ,‬געבעהטן ער ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כא‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש כסליו‪ ...‬די הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫ביים עגל‪ ,‬האט מען דאס צוגענומען פון זיי‪ ,‬און דאס‬ ‫מקץ איז מרמז אויף יום כיפור‪ ,‬אזוי ווי יום כיפור‬ ‫‪E‬‬ ‫געגעבן פאר די פרויען וואס זיי האבן נישט געהאט‬ ‫איז דער עיצומו של יום מכפר אויב מ‘טוהט תשובה‬ ‫קיין חלק אינעם חטא העגל‪ .‬נאר וויאזוי די חדשים‬ ‫דורך ווידוי און חרטה‪ ,‬און אזוי אויך דערמאנט מען‬ ‫דעם ענין פון ‘את חטאי אני מזכיר היום‘‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫מאוצרות הצדיקים‬ ‫זענען איינגעטיילט קעגן די שבטי י“ה‪ ,‬זענען דא‬ ‫‪ J‬חודש כסליו ‪L‬‬ ‫עטליכע שיטות‪.‬‬ ‫שטייט אין פסוק (בראשית מד‪:‬טז) ‘מה נאמר וגו‘‬ ‫דער אר“י הק‘ זאגט און אזוי שטייט אויך אין ‘בני‬ ‫האלקים מצא את עון עבדיך‪ ,‬הננו עבדים לאדוני“‘‪,‬‬ ‫יששכר‘‪—,‬אז דאס איז לויטץ סדר פון די דגלים‪ .‬ניסן‬ ‫וואס דאס ווייזט אויף די חרטה וואס מען האט יום‬ ‫איז די ערשטע חודש‪ ,‬דאס איז קעגן יהודה‪ ,‬און אזוי‬ ‫כיפור‪( .‬בוצינא דנהורא החדש פ‘ וישב)‬ ‫• כסלו קעגן תשרי‬ ‫ס‘ווערט געברענגט אז חודש כסלו האט‬ ‫ווייטער‪ .‬דער קשר פון בנימין צו חודש כסלו איז‪,‬‬ ‫• דער חודש קעגן גד‪...‬‬ ‫א שייכות מיט חודש תשרי‪ .‬דער ענין ווערט‬ ‫ווייל כידוע איז דער קודש הקדשים‪ ,‬דער היכל‪ ,‬דער‬ ‫אולם‪ ,‬און די עזרה אינעם חלק פון שבט בנימין‪ ,‬ווי‬ ‫ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש איז קעגן‬ ‫דערמאנט אין ספר בוצינא דנהורא ‪ -‬ענינים פון‬ ‫די ברכה פון יעקב אבינו און משה רבינו‪ ,‬אבער דער‬ ‫הרה“ק רבי ר‘ ברוכ‘ל פון מעזיבוז זי“ע ‪ -‬וואס שבט גד‪ .‬ס‘שטייט אין יעב“ץ (בסידורו) אז דער‬ ‫מזבח איז בחלקו פון יהודה‪ ,‬ווי די גמרא זאגט “רצועה‬ ‫ברענגט דאס פונעם ספר גדולת מרדכי‪ ,‬אז דער‬ ‫יוצאת מחלקו של יהודה לחלקו של בנימין ובה מזבח‬ ‫רבי ר‘ ברוכ‘ל האט געזאגט‪ ,‬אז פונקט ווי חודש‬ ‫בנוי‪ ,‬ובנימין הצדיק היה מצטער עליה לבולעה בכל‬ ‫אלול און תשרי איז בהתגלות‪ ,‬זענען די חדשים‬ ‫יום‪ ,‬שנאמר חופף עליו כל היום‘‪ .‬ד‪.‬מ‪ .‬אז בנימין‬ ‫פון חשון כסלו על פי סוד‪ ,‬און ער לייגט צו אז‬ ‫האט כל ימיו געהאט א געוואלדיגע השתוקקות‬ ‫די פרשיות זענען א ראיה דערצו‪ ,‬ווייל אין חודש‬ ‫און גלוסטעניש אריינצוכאפן דעם חלק ביי זיך‪ ,‬און‬ ‫כסלו געפאלט פרשת וישב‪ ,‬וואס איז מרמז‬ ‫דערפאר האט ער זוכה געווען אז די קודש הקדשים‬ ‫אויף ראש השנה ווייל אין די הפטורה זאגט מען‬ ‫זאל זיין ביי אים‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬אז די מדה פון בנימין איז געווען‬ ‫‘היתקע שופר בעיר והעם לא יחרדו‘‪ ,‬און פרשת‬ ‫א שטארקע גלוסטעניש צום באשעפער‪ .‬דעריבער‬ ‫סדר פון די חדשים גייט לויט‘ן סדר פון די שבטים‪,‬‬ ‫• דער אות פונעם חודש ‪ -‬סמ“ך‪...‬‬ ‫איז כסלו קעגן בנימין‪ ,‬וואס דער לשון ‘כסלו‘ איז‬ ‫גלוסטעניש‪ .‬וועגן דעם האט ער זוכה געווען צו צוויי‬ ‫אנגעהויבן חודש ניסן קעגן ראובן‪ ,‬און אזוי ווייטער‪,‬‬ ‫ס‘שטייט אין ספר יצירה (פ“ה מ“ט) “המליך‬ ‫מתנות אין זיין חודש‪ ,‬איינס אז די חשמונאים האבן‬ ‫און חודש כסלו קומט אויס קעגן גד‪ .‬די זעלבע ווערט‬ ‫אות סמ“ך‪...‬וצר בהם קשת בעולם וכסלו בשנה“‪.‬‬ ‫באזיגט די יוונים דורך די השתוקקות צום באשעפער‪,‬‬ ‫געברענגט בשם הראב“ד (הקדמה לספר יצירה)‪ .‬דער‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע האט ערקלעהרט‬ ‫וואס דאס איז די בחינה פון ‘אני לדודי“‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫טעם איז‪ ,‬ווייל גד איז געבענטשט געווארן סיי דורך‬ ‫די כוונה פון דעם מיט א משל צו א מאמע וואס‬ ‫ווערן די אומות העולם נדחה פון די קדושה‪ ,‬וואס‬ ‫יעקב אבינו און סיי דורך משה רבינו אז זיי זאלן מצליח‬ ‫איר קינד האט זיך ערהוילט פון א קרענק און‬ ‫דאס איז די בחינה פון ‘דודי לי‘‪ .‬צווייטנס‪ ,‬אז מ‘האט‬ ‫זיין צו זיגן קעגן זייערע פיינט‪ ,‬וו ס‘שטייט אין פסוק‬ ‫זי האט מורא פון אן עין הרע אויפ‘ן קינד‪ ,‬האט‬ ‫מחדש געווען דעם בית המקדש‪ ,‬ווי דער פסוק (שיר‬ ‫(בראשית מ“ט) ‘גד גדוד יגודנו והוא יגוד עקב‘‪—,‬ווען‬ ‫זיך געשטעלט שטענגלעך ארום דעם בעטל פון‬ ‫השירים) זאגט‪‘ :‬תוכו רצוף אהבה מבנות ירושלים‘‪.‬‬ ‫ער גרופירט זיך צו גיין אין מלחמה זאל ער צוריק אהיים‬ ‫קינד‪ ,‬און אויסגעשפרייט אויף דעם א דעק אזוי‬ ‫קומען און נישט פארליהרן קיין מענטשן‪ .‬די זעלבער (‘שם משמואל‘ פ‘ חיי שרה)‬ ‫ווי א סוכה‪ ,‬כדי צו היטן אויפ‘ן קינד‪ .‬אזוי אויך‬ ‫גד • דער חודש האט א שייכות מיט‘ן חוש‬ ‫האט משה רבינו געזאגט (דברים ל“ג) ברוך מרחיב‬ ‫חודש כסלו‪ ,‬נאך די אלע מועדים און זמנים וואס‬ ‫האבןא הראיה‪-‬זעהן‪...‬‬ ‫כלביא שכן וטרף זרעו אף קדקוד‘‪—,‬ער זאל זיין ווי‬ ‫לעמפערט קעגן זיינע פיינט‪ ,‬און אין דעם חודש‬ ‫אידישע קינדער זענען געווארן א ברי‘ חדשה‪ ,‬וויל‬ ‫דער באשעפער אז ס‘זאל זיי נישט פארסערן קיין‬ ‫ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש האט א‬ ‫די חשמונאים מלחמה געהאלטן מיט די יוונים און זיי‬ ‫שלעכטס ח“ו‪ ,‬האט דער באשעפער געמאכט א‬ ‫באזיגט‪ ,‬דעריבער איז דער חודש פארבונדן מיט שבט שייכות מיט‘ן חוש ‘הראיה‘ ‪ -‬זעהן‪ .‬דער מקור איז‬ ‫קשת אויף די וועלט און ממליך געווען דערויף‬ ‫אין די הגהות פון הקדוש החסיד מוהר“ר יעקב‬ ‫גד‪( .‬היעב“ץ‪ ,‬שם משמואל ר“ח כסלו)‬ ‫א סמ“ך וואס קשת [דער מזל פון חודש כסלו]‬ ‫תמרליש זללה“ה אויפ‘ן ספר יצירה (פירוש הגר“א‬ ‫בסוף בביאור המאמר)‪ ,‬ווי ער שרייבט דארט אז‬ ‫• דער חודש קעגן בנימין‪...‬‬ ‫איז ווי די שטענגליך וואס די מאמע האט אוועק‬ ‫געשטעלט ארום דאס בעטל פונעם קינד‪,‬‬ ‫דער חודש האט שייכות צו שבט בנימין‪ .‬ס‘שטייט דער חודש האט א שייכות מיט‘ן חוש פון “זעהן‘‪.‬‬ ‫און דער אות ס‘ איז אזוי ווי די דעק וואס איז‬ ‫אין טור (או“ח סי“ תי“י) בשם זיין ברודער רבי יהודה‪ ,‬דער הייליגער קדושת לוי ערקלעהרט דעם ענין‪,‬‬ ‫אויסגעשפרייט אויף די שטענגלעך ארום דאס‬ ‫אז אזוי ווי די שלש רגלים פסח‪ ,‬שבועות‪ ,‬סוכות‪ ,‬זענען ווייל דער כלל איז‪ ,‬אז ראש השנה און יום כיפור‬ ‫בעטל צו היטן אויפ‘ן קינד‪ ,‬און דאס איז דער‬ ‫קעגן די דריי אבות ‪ -‬אברהם‪,‬יצחק יעקב‪ ,‬אזוי זענען די שרייבט דער באשעפער אפ פאר אידישע קינדער‬ ‫באדייט פון “המליך אות סמ“ך‪...‬וצר בהם קשת‬ ‫צוועלף חדשים קעגן די צוועלף שבטים‪ ,‬און זיי ווערן אלעס גוטס‪ ,‬און נאר חנוכה זעהן דאס אידן אין די‬ ‫בעולם וכסלו בשנה‪( “.‬הליכות הצדיקים חנוכה עמוד כ“ט)‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אויך אנגערופן ‘מועדים‘‪ .‬ווען די אידן האבן געזינדיגט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כב‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש כסליו‪ ...‬די הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫יענע נאכט געלערנט די סוגיא פון ‘כבתה זקוק לה‘‬ ‫מחשבה‪ ,‬דעריבער תנוכה ווען מ‘צינדט די מנורה‪ ,‬קליינער שלום‘קע שטארק געבעהטן זיין פאטער‪,‬‬ ‫(שבת כב‪ ,):‬אבער ער איז שוין געווען אין אזא הויכע‬ ‫שיינט דאס ארין אין די אויגן‪ ,‬און דעריבער צינדט ער זאל אים ערלויבן צו גיין אין בית המדרש‪ ,‬און‬ ‫מדריגה פון ‘כבתה אין זקוק לה‘“‪..‬‬ ‫זעהענ‘דיג ווי שטארק ער וויל גיין לערנען אין בית‬ ‫מען ליכט‪( .‬קדושת לוי ‪ -‬חנוכה)‬ ‫• “ווייניג געשלאפן‪“...‬‬ ‫המדרש‪ ,‬און האלט בכלל נישט ביים זיך שפיעלן‪,‬‬ ‫• זהירות אין געוויסע איסורים‬ ‫האט ער אים ערלויבט צו גיין‪ ,‬אבער מיט א תנאי‪,‬‬ ‫הגה“ק רבי יחזקאל פאנעט זי“ע בעל “מראה‬ ‫ס‘ווערט געברענגט אז חודש כסלו זאל מען אז נאך א שעה קומט ער צוריק אהיים‪ .‬שלום‘קע‬ ‫יחזקאל“ פון קארלסבורג‪ ,‬האט נאך זיין חתונה‬ ‫זיין מער נזהר אין רכילות‪ ,‬גניבה‪ ,‬גזילה‪ ,‬און אכילת האט געזאגט אז ער וועט נעמען א קליין לעכטל‪,‬‬ ‫געלערנט אין די שטאט לינסק אין בית המדרש פון‬ ‫איסור‪ .‬דער מקור איז אין ספר מעשי הצדקה‪ ,‬אז אין וואס ברענט נישט מער ווי א שעה צייט‪ ,‬און ווען‬ ‫הגה“ק רבי מנחם מנדל רובין זי“ע אב“ד לינסק‪.‬‬ ‫דעם חודש זאל מען נזהר זיין מער ווי אין אנדערע דאס לעכטל וועט זיך אויסלעשן‪ ,‬וועט ער וויסן‬ ‫הגה“ק רבי מנחם מנדל האט איינגעפיהרט אין‬ ‫חדשים פון זיין א הולך רכיל‪ ,‬און אין די\איסורים פון אז ער דארף אהיים גיין‪ .‬אבער פון הימל האט מען‬ ‫זיין בית המדרש אז אלע אינגעלייט וואס האבן‬ ‫גניבה גזילה‪ ,‬און אכילת איסור‪ .‬דער טעם איז‪ ,‬ווייל אנדערש געוואלט‪ ,‬די התמדה פון שלום‘קע און זיין‬ ‫געלערנט אין זיין ישיבה זענען נישט געשלאפן‬ ‫דער חודש איז בחינת ‘תפארת‘‪ ,‬און ווען מ‘ איז עובר גרויס חשקות צו לערנען‪ ,‬האט געמאכט א גרויסער‬ ‫מער ווי דריי שעה יעדער נאכט‪ .‬נאר דער וואס איז‬ ‫אויף די ענינים‪ ,‬איז דער פגם אין דעם חודש גרעסער‬ ‫געווען אויף א גאנצע נאכט און גארנישט געשלאפן‬ ‫ווי ווען מען איז עובר דערויף אין אנדערע חדשים‪.‬‬ ‫ער האט געמעגט שלאפן די אנדערע נאכט זעקס‬ ‫(מועד לכל חי סי“ ז“ך אות א‘)‬ ‫שעה‪ .‬און רבי מנחם מענדל פלעגט זיך אויסקלויבן‬ ‫פון מאהל צו מאהל א סוגיא אין ש“ס וואס מ‘זאל‬ ‫‪E‬‬ ‫לערנען‪ ,‬און ווען מ‘האט געענדיגט די סוגיא‪ ,‬האט‬ ‫ער מכבד געווען איינע פון די בני ישיבה ער זאל‬ ‫מאוצרות רבוה“ק‬ ‫‪ J‬הייליגע ווינטער נעכט ‪L‬‬ ‫דרש‘ענען ברבים וואס מ‘האט מחדש געווען אין‬ ‫די סוגיא‪ ,‬און ער פלעגט שטיין ביי די דרשה כדי צו‬ ‫הערן דעם פלפול און חידושי תורה און זיי זאגן זיין‬ ‫התמדה בתורה אין די לאנגע ווינטער נעכט‬ ‫רושם אין הימעל‪ ,‬און דער שר פון פייער האט מיינונג דערויף‪ .‬ס‘זענען געווען דארט אינגעלייט‬ ‫באפוילן פאר‘ן פלאם פונעם לעכטל ער זאל ברענען גדולים בתורה בקיאים בש“ס ובפוסקים‪ ,‬וואס זענען‬ ‫• “והצנע לכת‪“...‬‬ ‫און מאכן לעכטיג ביז פרימארגן‪ .‬פאר זיין פאטער שפעטער געווען גדולי הדור‪.‬‬ ‫הרה“ק רבי הערשל‘ע פון רודניק זי“ע‪ ,‬האט‬ ‫איז גארנישט איינגעפאלן אז זיין זוהן איז א מלומד • בעל יסורים‬ ‫זיך געפיהרט‪ ,‬ווען ער האט געלערנט ביים זיידן‬ ‫אין די שטאט לאנצוהט איז אמאהל געקומען א‬ ‫בנסים‪ ,‬און ער האט אים פארדעכטיגט אז ער האט‬ ‫דער “ייטב לב“ זי“ע‪ ,‬אז ער האט געלערנט א‬ ‫זיך נישט געקענט איינהאלטן און איז מיטגעשלעפט איד‪ ,‬און טרעפענדיג זיך דארט מיט בעלזער חסידים‪,‬‬ ‫גאנצע נאכט‪ ,‬און א האלבע שעה פאר ס‘האט‬ ‫געווארן מיט די ‘קוויטלעך‘ שפיעלער‪ .‬און ווען ער איז האט ער זיי פארציילט אזוי‪ :‬איך האב געהאט די זכי‘‬ ‫אנגעהויבן טאגן‪ ,‬איז ער זיך געגאנגען לייגן‪ ,‬און‬ ‫אהיים געקומען אינדערפרי‪ ,‬האט ער אים שטרענג צו זיין אויף א שבת ביי אייער הייליג‘ן רבי‘ן [מרן‬ ‫מ‘האט געמיינט אז ער האט ליעב צו שלאפן‪( .‬כ“ק‬ ‫גע‘מוסר‘ט‪ .‬אבער שלום‘קע וואס האט קיינמאהל מהר“א מבעלזא זי“ע]‪ .‬מוצש“ק האב איך געוואלט‬ ‫אדמו“ר מצאנז זצוק“ל)‬ ‫נישט אנדערש געזאגט ווי זיין פאטער‪ ,‬איז געבליבן אריינגיין זיך געזעגענן איידער איך פאהר צוריק‬ ‫• התמדה בתורה אין די לאנגע ווינטער נעכט‬ ‫אהיים‪ .‬אבער די גבאים האבן מיך נישט געלאזט‬ ‫שטיל און פארשוויגן די מוסר רייד‪.‬‬ ‫דעם‬ ‫איבערדערציילן‬ ‫ווען מרן מהר“ש זי“ע פלעגט‬ ‫ס‘ווערט דערציילט אז אמאהל אלס אינגל‪ ,‬אין א‬ ‫אריינגיין‪ ,‬זאגנדיג אז דער רב שפיהרט זיך נישט גוט‬ ‫חנוכה נאכט‪ ,‬האט כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬געוואלט‬ ‫סיפור‪ ,‬האט ער אויסגעפיהרט מיט א פשטות‪“ :‬אויב און ער וואלגערט זיך פאר יסורים‪ .‬איך בין געשטאנען‬ ‫גיין אין בית המדרש לערנען‪ ,‬אזוי ווי יעדער נאכט‪,‬‬ ‫איך וואלט געזאגט פאר‘ן טאט‘ן אז איך האב פלייסיג אונטער די טיהר און צוגעלייגט אן אויער האב איך‬ ‫אבער אזוי ווי חנוכה האבן זיך פראסטע יונגן‬ ‫געלערנט וואלט ער מיר זיכער געגלייבט‪ ,‬ווייל ער געהערט‪ ,‬ווי אזוי דער רב רעדט און זאגט ווי צו זיך‪:‬‬ ‫פארזאמעלט אין בית המדרש און פארברענגט מיט‬ ‫האט געוואוסט אז איך האב קיינמאהל קיין ליגנט “דער רמב“ם זאגט אז יעדער איד דארף צו לערנען‬ ‫שפיעלן ‘קוויטלעך‘‪ ,‬האט זיין פאטער הגה“ק רבי‬ ‫נישט געזאגט‪ ,‬איך האב מיך אבער נישט געוואלט תורה‪ ,‬סיי אן רייכער און סיי אן ארימאן און אויך א‬ ‫אלעזר זי“ע‪ ,‬נישט געוואלט ער זאל גיין לערנען אין‬ ‫באנוצן מיט די קרוין פון תורה‪ ,‬אפילו נישט‪ ,‬כדי זיך בעל יסורים“‪ ,‬און באלד דעראויף האט זיך געהערט‬ ‫בית המדרש‪ .‬ווידער אין שטוב‪ ,‬האט ער אויך נישט‬ ‫צו פארענטפערן אויף די דברי מוסר‪ ,‬וואס איז מיר פונעם צימער די הייליגע שטימע פון מרן זי“ע ווי‬ ‫נישט געקומען“‪ .‬ווען זיין אייניקל כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫געקענט לערנען‪ ,‬ווייל צוליעב די ארעמקייט פון‬ ‫ער פלייסט אין די הייליגע תורה‪( .‬רשימות הרה“ח ר‘ אהרן‬ ‫זי“ע‪ ,‬פלעגט דערציילן די מעשה האט ער צוגעלייגט בר“ב ווינד שליט“א)‬ ‫הגה“ק רבי אלעזר‪ ,‬איז נישט געווען קיין לעכט אין‬ ‫***‬ ‫בדרך צחות‪“ :‬דער זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] האט‬ ‫שטוב‪ ,‬ער זאל קענען לערנען ביינאכט‪ .‬האט דער‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כג‬ ‫פ‘ ויצא תשפ”ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שב“ק מאוצרות רבוה“ק‪ ...‬א שבת מעשה‘לע‪...‬‬ ‫אינדערוואכן (אזוי האבן זיי געטוען א מלאכה אינדערוואכן וואס איז אסור אין שבת‪.‬‬ ‫אבער אין בעלזא האט מען נישט גערייכערט‪ ,‬דעריבער האט מרן זי"ע געטוען אנדערשט‪.‬‬ ‫שבת קודש מאוצרות רבוה“ק‬ ‫מרן מהר"א זי"ע האט געהאלטן אין זיין 'וועסטל' קעשענע דעם‬ ‫נקיון הבית וסידור השלחן‬ ‫שליסל פון א ספעציעל קעסטל‪ ,‬וואו ער האט געהאלטן די מעשר געלט‬ ‫וואס ער האט אפגעשיידט יעדער נאכט נאכ'ן נעמען קוויטלעך‪( .‬דאס‬ ‫הדחת הרצפה ‪ /‬אוורור בית המדרש ‪ /‬פריסת מפות בבית ‪/‬‬ ‫קעסטל איז געליגן אין א פארשלאסענער שאנק‪ ,‬און געהאט נאר איין‬ ‫פריסת מפות בבית המדרש ‪ /‬החלפת מגבות‬ ‫שליסל וואס מרן זי"ע האט געהאלטן אינעם 'וועסטל' קעשענע‪ ,).‬און יעדן‬ ‫ערב שבת פאר כניסת השבת האט מרן זי"ע ארויס גענומען דעם שליסל‬ ‫• החלפות מגבות‬ ‫האט‬ ‫וואס מרן זי"ע האט גענוצט צו ווישן די הענט‪ָ ,‬‬ ‫האנטעכער ָ‬‫אויך די ַ‬ ‫פון זיין קעשענע‪ ,‬כדי מקיים צו זיין וואס חז"ל (שבת יב‪ ):‬זאגן‪" :‬א מענטש‬ ‫מרן זי"ע געהייסן טוישן לכבוד שבת ויום טוב‪ ,‬און ערב שבת האט מרן זי"ע‬ ‫דארף טאפן זיינע קליידער ערב שבת פארנאכט"‪ .‬און מרן זי"ע האט געגעבן‬ ‫האנטעכער‪.‬‬‫געוואשענע ַ‬ ‫ַ‬ ‫גענוצט ריינע‬ ‫דעם שליסל פאר'ן משמש ער זאל דאס אוועק לייגן אין א פארזיכערט‬ ‫ארט‪ ,‬כדי ער זאל נישט מטלטל זיין דעם שליסל אין שבת (און זונטאג‬ ‫אבער וויבאלד מרן זי"ע האט געוואשן זיינע הייליגע הענט אסאך מאהל איבערן‬ ‫האט דער משמש צוריק געגעבן דעם שליסל פאר מרן זי"ע)‪ .‬אבער אין די‬ ‫טאג‪ ,‬זענען די האנטעכער נאס געווארן נאך א קורצע צייט‪ ,‬און מ'האט זיי געדארפט‬ ‫לעצטע תקופה האט שוין נישט מרן זי"ע געהאלטן ביי זיך דעם שליסל‪.‬‬ ‫עטליכע מאהל טוישן‪ .‬דעריבער האט מרן זי"ע צומאהל געהייסן טוישן די האנטעכער‬ ‫נאר ווען ס'איז‬ ‫עטליכע מאהל אינמיטן די וואך‪ ,‬און נישט געווארט דוקא אויף שבת‪ָ ,‬‬ ‫(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד ר“צ‪-‬רצ“א ותשח“ל)‬ ‫געווען נויטיק האט מען געטוישט די האנטעכער‪.‬‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אין די זעלבע צייט האט מרן זי"ע מקפיד געווען נישט צו טוישן די‬ ‫• “דער רב מיט'ן שבת קאנטראקט‪“...‬‬ ‫האנטעכער אין א תענית צדיקים‪ ,‬אדער אין א צייט פון אבילות (ווי למשל אין‬ ‫די טעג ווען מרן זי"ע האט געהאלטן די יאהרצייטן פון אבותיו הק'‪ ).‬פונקט‬ ‫ַ‬ ‫ווען דער "חתם סופר" האט איינגעזעהן אז ער וועט נישט קענען אליין‬ ‫אזוי ווי מרן זי"ע האט אכטונג געווען נישט צו טוישן דעמאלט אויף פרישע‬ ‫האבן די ריכטיגע השפעה אויף זיין גאנצע געמיינדע‪ ,‬אז זיי זאלן אלע היטן‬ ‫זויפיהל‬ ‫נאס ֿפון ַא ֿ‬ ‫האנטעכער זענען שוין געווען ַ‬ ‫ריינע קליידער‪ ,‬אפילו ווען די ַ‬ ‫שבת‪ ,‬האט ער אפגעשריבן א בריוו צום קעניג בעהטנדיג פון אים‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫האנטעכער יענעם ָ‬ ‫האט מרן זי"ע נישט געלאזט טוישן אויף ריינע ַ‬ ‫נוצן‪ָ ,‬‬ ‫געבן פאר יעדן רב אין לאנד א קאנטראקט גע'חתמ'ט דורכ'ן קעניג אליין‪,‬‬ ‫וואו ער גיט דעם רב א כח צו קענען צוואונגען אלע אידן אין זיין שטאט‬ ‫הכנות שונות לכבוד שבת‬ ‫אפצוהיטן שבת‪ ,‬אזוי ווי די הלכה פארלאנגט‪ .‬נישט נאר איז געגעבן געווארן‬ ‫הכנות בתוך הבית ‪ /‬שינה בערב שבת ‪ /‬זריזות לקראת שבת ‪/‬‬ ‫די רשות פאר'ן רב פון שטאט אכטונג צו געבן‬ ‫ביאת משיח בערב שבת וחג‬ ‫אויף די שבת‪-‬אפהיטונג אין שטאט‪ ,‬נאר אויך‬ ‫• הכנות בתוך הבית‬ ‫די גוי'ישע שטאטס הערשער זענען באפוילן‬ ‫הרה"ק רבי יחזקאל שרגא פון צעשינוב זי"ע (דער זוהן פון הרה"ק‬ ‫געווארן דורכ'ן קעניג‪ ,‬אז זיי זאלן זיכער מאכן‬ ‫מצעשינוב זי"ע דער איידעם פון כ"ק מרן מהר"י זי"ע‪ ,‬וואס זייענדיג א יתום‬ ‫אז די אידן האלטן פארמאכט זייערע געשעפטן‬ ‫פון זיין טאטע און מאמע האט אים מרן מהרי"ד זי"ע ערצויגן‪ ).‬האט דערציילט‬ ‫שבת‪ ,‬און זיי זאלן באשטראפן די וואס פאלגן‬ ‫ריענבאד אין די זומער חדשים במחית פון‬ ‫ַ‬ ‫מא‬ ‫אז ער איז אמאהל געווען אין ַ‬ ‫נישט אויס דעם באפעהל‪ .‬אמאהל האט איינער‬ ‫זיין פעטער מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬און ערב שבת קורץ פאר כניסת השבת‪ ,‬האט‬ ‫פון די רבנים געפרעגט דעם 'חתם סופר'‪ ,‬צי ס'געפונען זיך אין פרעשבורג‬ ‫ער געזעהן ווי מרן זי"ע צינדט אהן עלעקטרישע ליכט אין זיין צימער‪ ,‬און‬ ‫אידן וואס היטן נישט דעם שבת‪ .‬האט אים דער צדיק געענטפערט‪" :‬איך‬ ‫גלייך דערנאך דאס אויסגעלאשן‪ .‬און מרן זי"ע האט ערקלעהרט דעם טעם‬ ‫וואונדער זיך אז דו פרעגסט מיך אזא פראגע‪ ,‬ווי אזוי קען דיר בכלל איינפאלן‬ ‫דערפון‪ ,‬ווייל ס'איז מעגליך אז במשך די גאנצע וואך האט ער נישט געטוען‬ ‫אויפ'ן געדאנק אז ס'געפונען זיך צווישן אידן אזעלכע וואס פארשוועכן דעם‬ ‫א מלאכה וואס איז אסור אין שבת‪ ,‬און אפילו א גרינגע מלאכה האט ער נישט‬ ‫שבת‪ ,‬אין די עפנטליבקייט‪ .‬חס וחלילה!"‪ ,‬האט דער חתם סופר אויסגערופן‪,‬‬ ‫געהאט א געלעגנהייט צו טוען‪ ,‬דעריבער‪ ,‬כדי צו מקיים זיין די מצוה פון רוהען‬ ‫"נישט נאר וואס די אידישע פיהרער שטייען אויפ'ן וואך אז דער שבת‬ ‫פון ארבעט אין שבת און כדי צו מאכן אן אונטערשייד צווישן קודש און חול‪,‬‬ ‫זאל אפגעהיטן ווערן אינעם שטאט‪ ,‬נאר אויך דער קעניג'ס מיניסטארן‬ ‫וואכנטעג‪ ,‬האט ער פאר שבת‬ ‫האט ער געוואלט טוען עפעס אן ארבעט אין די ָ‬ ‫אנגעצינדן און אויסגעלאשן די עלעקטרישע ליכט‪.‬‬ ‫לאזן נישט דא צו קיין חילול שבת‪ .‬מיר האבן טאקע נישט דאס רעכט צו‬ ‫באשטראפן דעם מחלל‪-‬שבת‪ ,‬אבער מיר מעגן אים צוואונגען צו היטן שבת ‪.‬‬ ‫ספר 'מפיהם ומפי כתבם' (עמ' רכא)‪ ,‬וואס ער האט געהערט פון הרה"ק מצעשינוב‬ ‫זי"ע‪ .‬און ער צייכנט אהן‪ ,‬אז ס'איז געווען אסאך צדיקים וואס האבן גערייכערט‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כד‬ ‫יד‬ ‫תשפ”ז‬ ‫ויצאתשפ“ב‬ ‫פ‘פ‘ לך‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן‪...‬‬ ‫ַמיין שבת אוצר‪ ...‬שבת קודש‬ ‫• דער סבא פון סלבאדקא בעהט א ברכה‬ ‫• לערנען חומש מיט פירש“י ז“ל •‬ ‫אין די ישיבה פונעם סבא פון סלבאדקא זצ”ל האט פאסיהרט אז א בחור‬ ‫איז באגאנגען א שרעקליכער אומרעכט קעגן א חבר זיינעם‪ .‬ס’איז אריבער‬ ‫ערב שבת אינדערפרי זאל מען זיך פעדערן צו אנגרייטן און איינקויפן‬ ‫א וויילע‪ ,‬און דער בחור האט אנגעהויבן חרטה האבן אויף זיין עוולה‪ ,‬איז ער‬ ‫צרכי שבת‪ .‬אויב וועט מען נישט טרעפן צו קויפן נאכן דאווענען‪ ,‬מעג מען‬ ‫איינקויפן אויך פארן דאווענען‪.‬‬ ‫געקומען צום סבא פון סלבאדקא און אים געבעהטן ער זאל זיין א שליח‪,‬‬ ‫איבערצובעהטן דעם בחור פארוועמען ער האט זיך‬ ‫אין ספר ‘זרע קודש’ (פ’ בראשית בד”ה א”י ונקדים) ווערט געברענגט‬ ‫פארזינדיגט‪ .‬דער סבא האט אויסגעפיהרט דעם שליחות‪,‬‬ ‫פארוואס פרייטאג ווערט אנגערופן “ערב” שבת‪ ,‬וואס ערב איז אויך א לשון‬ ‫און דער בא’עוולה’טער האט טאקע מוחל געווען יענעם‬ ‫פון אויסמישונג‪ ,‬ווייל אין דעם טאג פרייטאג ווערט אויך אריין געמישט‬ ‫בלב שלם‪ .‬דא האט זיך דער סבא אראפגעבויגן פאר’ן‬ ‫פון די קדושה פונעם קומענדיגן שבת‪ ,‬ווייל ערב שבת איז די צווישענשייד‬ ‫בא’עוולה’טן בחור און געבעהטן פון אים א ברכה‪ ...‬דער‬ ‫צווישען שבת און די וואכען טעג‪ ,‬דערפאר ווערט די טאג אנגערופן “ערב”‬ ‫בחור האט זיך דערשראקן‪ ,‬אבער דער סבא‪ ,‬א צדיק‪ ,‬האט‬ ‫שבת‪.‬‬ ‫נישט אפגעלאזט און געזאגט‪“ :‬דערמיט וואס דו האסט‬ ‫אין ספר ‘שארית ישראל’ (ווילעדניק‪ ,‬הנהגות ואזהרות אות ח’) שרייבט‬ ‫יענעם מוחל געווען‪ ,‬זענען דאך דיינע עבירות פארגעבן געווארן‪ ,‬און דו‬ ‫ביסט ריין ווי א ניי‪-‬געבוירן קינד‪ ,‬איז פון וועמען דען זאל איך בעהטן א‬ ‫ער א טעם פארוואס עס ווערט אנגערופן “ערב” שבת‪ ,‬וואס “ערב” איז א‬ ‫ברכה אויב נישט פון אזא איד?” און ס’האט גארנישט געהאלפן פאר דעם‬ ‫לשון פון עריבות‪ ,‬זיס‪ ,‬ווייל יעדן פרייטאג זאל מען געבן צדקה‪ ,‬און דורך די‬ ‫בחור‪ ,‬ער האט געמוזט בענטשן דעם צדיק‪...‬‬ ‫מצות ומעשים טובים מאכט מען זיס דעם שבת‪.‬‬ ‫• קרובים‪...‬‬ ‫חז”ל (מס’ שבת קיז‪ ):‬זאגן‪ :‬אמר רב חסדא לעולם ישכים אדם להוצאות‬ ‫שבת שנאמר (שמות טז‪:‬ה) “והיה ביום הששי והכינו את אשר יביאו”‪ .‬זאגט‬ ‫דער צדיק רבי יעקב דוד פון אמשינוב זצוק”ל איז אמאהל געקומען צו‬ ‫רש”י ז”ל א מענטש זאל זיך פעדערן צו מוטשענען און איינקויפן צרכי שבת‪,‬‬ ‫א רייכער איד‪ ,‬און אים געבעהטן ער זאל שטיצן זיינ’ס א קרוב‪ ,‬וועלכער‬ ‫אין די צייט ווען מ’פלעגט קלויבן די מן‪ ,‬און דאס איז געווען אינדערפרי‪ ,‬ווי‬ ‫האט זיך געפונען אין א שווערע קלעם‪ .‬דער צדיק האט פארגעשטעלט‬ ‫פאר’ן עושר דעם שווערן מצב פונעם קרוב‪ ,‬און דער זכות וואס ער וועט‬ ‫ס’שטייט אין פסוק “וילקטו אותו בבוקר בבוקר”‪.‬‬ ‫(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל ‪ -‬פארזעצונג אי“ה)‬ ‫האבן אויב ער וועט אים שטיצן‪“ .‬פארוואס זאל איך אים‬ ‫שטיצן?” האט דער עושר פרובירט זיך ארויסדרייען‪.‬‬ ‫ערב שבת קודש‬ ‫“ער איז דאך דיין קרוב‪ ”,‬האט דער צדיק ווידער‬ ‫ערקלעהרט‪“ .‬אויכ’מיר א קרוב‪ ”,‬האט דער עושר‬ ‫• שבת מאכן‪...‬‬ ‫געלאכט‪“ .‬ס’רעדט זיך פון א ווייטער קרוב‪ ,‬וועמען איך‬ ‫ווען די פרויען שטעלן זיך קאכן די מאכלים לכבוד שבת רופן זיי‬ ‫קען ניטאמאהל‪ .‬דארף איך אים שטיצן?” האט דער צדיק‬ ‫דאס אז זיי גייען ״שבת מאכן״‪ .‬לכאורה דארף מען דעם שבת נישט מאכן‪,‬‬ ‫אים געפרעגט‪“ :‬דו דאוונסט יעדן טאג?”‬ ‫דער שבת קומט פון זיך אליין‪ .‬נאר דער טעם דערפון איז ווי די גמרא‬ ‫“וואספארא פראגע איז דאס?” האט דער עושר זיך‬ ‫(קידושין ל‪:‬י) אז אויב ס’קומט אונטער א געלעגענהייט עובר צו זיין‬ ‫געוואונדערט‪ ,‬אוודאי דאווען איך‪ ,‬שחרית‪ ,‬מנחה און מעריב‪”.‬‬ ‫חלילה אן עבירה אבער מ’האלט זיך צוריק דערפון‪ ,‬באקומט מען שכר‬ ‫“מיט וואס הייבט זיך אהן די שמונה עשרה?” האט דער צדיק געפרעגט‪.‬‬ ‫פונקט ווי מ’וואלט געטוען א מצוה‪ ,‬כאטש ער האט גארנישט געטוען‪,‬‬ ‫די שטוינונג פונעם עושר איז געוואקסן‪ ,‬אבער אלס דרך ארץ האט ער‬ ‫פונדעסטוועגן רעכנט מען דאס ווי ער וואלט געטוען א מצוה‪.‬‬ ‫געענטפערט‪“ :‬אלקי אברהם‪ ,‬אלקי יצחק ואלקי יעקב‪”.‬‬ ‫מיט די הקדמה פארשטייט מען פארוואס די תורה רופט אהן דעם‬ ‫“און ווער זענען אברהם‪ ,‬יצחק‪ ,‬יעקב?” האט דער צדיק געפרעגט‪.‬‬ ‫שבת ״לעשות את השבת״ [שמות לא‪:‬טז] וואס איז דען שייך מ’זאל טוען‬ ‫“די אבות הקדושים?”‬ ‫אין שבת‪ ,‬אדרבה שבת טאהר מען גארנישט טוען‪ ,‬נאר וויבאלד יעדער‬ ‫“ווען זענען געווען די אבות?” האט דער צדיק נישט נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫מינוט פון שבת קומט אונטער אז מ’זאל האבן די געלעגנהייט צו טוען‬ ‫“מיט בערך דריי טויזנט יאר צוריק‪ ”,‬האט דער עושר געזאגט‪.‬‬ ‫א מלאכה‪ ,‬אבער מ’טוהט נישט די מלאכה ווייל ס’איז שבת‪ ,‬ווערט דאס‬ ‫“מיט עטליכע טויזענט יאהר צוריק‪ ”,‬האט דער צדיק געזאגט‪“,‬און דאך‬ ‫גערעכנט ווי מ’וואלט יא געטוען‪ ,‬ווייל דער שכר דערפון איז ווי מ’וואלט‬ ‫דערמאנסטו זיי יעדן טאג און בעהטס הילף פון באשעפער אינעם זכות‬ ‫מקיים געווען א מצוה‪ ,‬דערפאר רופט מען וואס מ’טוהט לכבוד שבת‬ ‫פון אט די ווייטע קרובים‪ .‬און איך קום דיר בעהטן הילף פאר דיין קרוב‪,‬‬ ‫וועלכער לעבט אין דיין צייט‪ ,‬און דו טענה’סט אז ער איז צו ווייט?!” דער‬ ‫״שבת מאכן״‪ ,‬ווייל דעם שכר באקומט מען ווי מ’וואלט געמאכט דעם‬ ‫שבת‪‘( .‬שמן הטוב’ [עי׳ באור החיים פ׳ תשא ד״ה לעשות את השבת])‬ ‫עושר האט זיך איבערגערעכנט און געשטיצט זיים קרוב‪.‬‬ ‫(אוצר השבת)‬ ‫•••‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כה‬ ‫יד‬ ‫תשפ”ז‬ ‫ויצאתשפ“ב‬ ‫פ‘פ‘ לך‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬סגולות ‪...‬מאוצרות רבוה“ק‬ ‫‪‘ J‬דובר מישרים‘ ‪L‬‬ ‫“סגולה לכשרות המאכלים“‬ ‫‪ H‬פרק ד‘ ‪G‬‬ ‫ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט‬ ‫ווי ווייט זיך היטן פון פארשעהמען א צווייטן‬ ‫ווי אזוי דער בעל צמח צדיק האט געקליגט צו העלפן אן ארימאן און‬ ‫אים נישט פארשעהמען‬ ‫• לאכול דגים בתחילת הסעודה |‬ ‫ווען דער הייליגער בעל צמח צדיק זי"ע איז נאך געווען א יונגערמאן (איידער‬ ‫אין בעלזא האט מען מקפיד געווען ביי יעדער סעודת מצוה‪ ,‬אז מ'זאל‬ ‫ער איז געווארן א רבי פון חסידים) פלעגט ער טוען פיהל צדקה ענינים פאר‬ ‫אנפאנגען די סעודה מיט פיש‪ ,‬און ס'איז מקובל בשם כ"ק מרן מהר"ש זי"ע‬ ‫ארימעלייט‪ ,‬און ער האט זיך געקליגט דאס צו טוען מיט א וועג פון כבוד‪.‬‬ ‫א טעם אויף דעם‪ .‬ווייל פיש דארף מען נישט שחט'ן און מ'קען גרינגערהייט‬ ‫איינמאהל ערב שבת קודש‪ ,‬זייענדיג אין מקוה‪ ,‬האט דער צמח צדיק באמערקט‬ ‫זיכער מאכן אז זיי זענען כשר‪ ,‬דעריבער ווען מ'עסט פיש אנהייב סעודה איז א‬ ‫אויף איינעם פון די ארימע חסידים‪ ,‬אז זיינע קליידער זענען צוריסן און פוהל‬ ‫סגולה אז די גאנצע סעודה זאל זיין בחזקת כשרות‪ .‬און צוליעב דעם טעם האבן‬ ‫מיט לאטעס‪ .‬און יענער ארימאן האט אפילו נישט געהאט קיין אנדערע קליידער‬ ‫זיך רבוה"ק מבעלזא געפיהרט צו רופן די שו"בים צו נעמען שיריים פון די פיש‬ ‫צו טוישן לכבוד שבת‪ .‬ווען יענער חסיד איז געגאנגען זיך אפוואשן‪ ,‬האט דער‬ ‫דייקא‪ ,‬וויבאלד פיש האבן א חזקת כשרות‪ ,‬האבן זיי געהאט אין דעם א ענין פון‬ ‫צמח צדיק גענומען זיינע זאכן און ער האט זיי אריינגעווארפן אין מקוה‪ .‬ווען‬ ‫סגולה אז אויך דאס פלייש פון זייער שחיטה זאל זיין בכשרות‪.‬‬ ‫דער חסיד איז צוריק געקומען און געזוכט זיינע קליידער‪ ,‬האבן מענטשן אים‬ ‫האט דערציילט אין ָנאמען פונעם דיין‬ ‫דווא ז"ל פון בוסק‪ָ ,‬‬ ‫וואלף פּ ַא ַ‬ ‫הרה"ח רבי אליעזר ָ‬ ‫דערציילט אז רבי מנחם מענדל האט אריינגעווארפן זיינע קליידער אין מקוה‪.‬‬ ‫פון אלעסק אזוי‪ :‬אויסער די שטאט בעלזא האט מרן מהר"ש זי"ע אויך גידינט אלס רב אין‬ ‫יענער יונגערמאן האט שוין נישט געקענט אנטוהן זיינע נאסע קליידער‪ ,‬איז דער‬ ‫האט גע'ירש'נט פון זיין שווער הרה"ק רבי ישכר בער רמר"ז‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫די שטאט סקאהל‪ָ ,‬‬ ‫צמח צדיק צו אים צוגעגאנגען מיט זיינע אייגענע וואכענדיגע קליידער וואס‬ ‫זצ"ל‪ .‬אבער אזוי ווי מרן זי"ע האט געוואוינט אין בעלזא און נישט געקענט פיהרן דאס‬ ‫ער האט יעצט געטוישט‪ ,‬און ער האט זיך געבעהטן ביי דעם ארימאן ער זאל‬ ‫שוואגער‪ ,‬הג"ר רבי יהודה זונדל רמר"ז זצ"ל אלס‬ ‫באשטימט זיין ָ‬ ‫האט ער ַ‬‫רבנות אין סקאהל‪ָ ,‬‬ ‫אים מוחל זיין פאר דעם אומרעכט וואס ער האט געטוען‪ ,‬און ער זאל פון אים‬ ‫דיין אין סקאהל‪ ,‬ער זאל פיהרן ַאלע ענינים פון די שטאט‪ ,‬און יעדער יאהר האט מרן זי"ע‬ ‫נעמען זיינע קליידער אלס א פרייז פאר דעם אומרעכט‪ .‬יענער ארימאן האט‬ ‫וואכן און דארט אויך גע'פסק'נט שאלות אלס מרא דאתרא‪ .‬ביים אוועק‬ ‫געוויילט אין סקאהל צוויי ָ‬ ‫אנגענומען די קליידער פון דעם צמח צדיק‪ ,‬און זיי זענען געווארן זיינע קליידער‪.‬‬ ‫פאהרן פון סקאהל‪ ,‬האבן די בני הקהילה יעדעס יאהר אפגעראכטן א בכבוד'יגע סעודת פרידה‬ ‫אזוי האט דער צמח צדיק אוועק געגעבן זיינע אייגענע קליידער און ס'האט זיך‬ ‫לכבודו‪ .‬אמאהל ווען מ'האט געלאדנט מרן זי"ע צו די סעודה‪ ,‬האט מרן זי"ע געזאגט אז ער איז‬ ‫נאכנישט גרייט צו קומען‪ ,‬און געבעהטן מ'זאל דערווייל אנהייבן די סעודה און ער וועט שפעטער‬ ‫נישט דערקענט אז ער האט דאס געטוען פאר צדקה‪( .‬זכרון אשר דף ל"ג)‬ ‫קומען‪ .‬נאך א שטיקל צייט האט מען נאכאמאהל גערופן מרן זי"ע צו די סעודה‪ ,‬און אביסל שפעטער‬ ‫דער בעל 'אהבת ישראל' עסט נאפט כדי נישט צו פארשעמען א צווייטן‬ ‫נאכאמאהל‪ ,‬ביז ענדליך איז מרן זי"ע געקומען ביים ענדע פון די סעודה‪ .‬מרן זי"ע האט זיך געוואשן‬ ‫דער הייליגער בעל 'אהבת ישראל' זי"ע איז אמאהל איינגעשטאנען ביי איינעם‬ ‫געגעסן א כזית חלה און באלד געבענטשט ברכת המזון‪ .‬דעם אנדערן טאג אינדערפרי האט דער‬ ‫קצב אנטדעקט אז ס'איז דא עפעס א שאלה אויף די כשרות פונעם פלייש וואס מ'האט גע'שחט'ן א‬ ‫זייענדיג אונטערוועגנס‪ .‬ווי זיין שטייגער איז געווען‪ ,‬האט דער רבי איבערגעלאזט‬ ‫נאכט פריער איידער די סעודה‪ .‬הערנדיג דאס איז יעדער ערשטוינט געווארן און געטראכט אז דאס‬ ‫שיריים פון יעדן מאכל וואס ער האט געגעסן‪ .‬אבער ווי פארוואונדערט איז דער‬ ‫מוז זיין די סיבה פארוואס מרן זי"ע איז נישט געקומען צו די גאנצע סעודה לכבודו‪ ,‬און ס'איז ממש‬ ‫עולם דארטן געווען ווען זיי האבן געזעהן אז איין מאכל האט דער רבי אינגאנצן‬ ‫רוח הקודש‪ .‬אבער מיט זייער ערשטוינונג‪ ,‬זענען זיי געווען שטארק בייז און זענען אפילו געקומען‬ ‫אויפגעגעסן אהן איבערלאזן איין טראפ פאר שיריים‪( .‬ביי א פרעמדן מענטש‬ ‫מיט תערומות צו מרן זי"ע‪ ,‬אז אויב ער האט געוואוסט ברוח קדשו אז ס'איז דא א שאלה אויפ'ן‬ ‫וואלט דאס אויסגעזעהן אזוי ווי דער מאכל איז געווען אזוי גוט אז דער רבי האט‬ ‫פלייש‪ ,‬פארוואס האט ער זיי נישט פארמיטן פון ווערן געשטרויכלט? האט מרן זי"ע זיי געענטפערט‪:‬‬ ‫זיך שטארק פארגליסט דערויף און דעריבער האט ער גארנישט איבערגעלאזט‬ ‫ס'איז נישט געווען קיין רוח הקודש ווייל איך האב בכלל נישט געוואוסט אז ס'איז דא א שאלה אויפ'ן‬ ‫דערפון)‪ .‬ווען מ'האט שפעטער אויסגעוואשן די כלים האט מען באמערקט‬ ‫פלייש‪ .‬נאר איך האב נישט געוואלט עסן‪ ,‬ווייל איך האב געזעהן אז מ'האט נישט געגעבן פיש ביי‬ ‫אז אויף דער כלי פון יענעם מאכל איז געווען נאפט‪ .‬די בעלת הבית וואס האט‬ ‫די סעודה‪ ,‬און געוועהנליך עס איך נישט ביי א סעודה וואס מ'גיט נישט קיין פיש‪ ,‬ווייל פיש האבן א‬ ‫געקאכט יענעם מאכל האט בטעות אריינגעגאסן נאפט אנשטאט אויל‪ .‬ווען דער‬ ‫חזקת כשרות‪ ,‬און ווען די סעודה הייבט זיך אהן מיט א עסן וואס האט א חזקת כשרות‪ ,‬קען מען זיין‬ ‫רבי האט באמערקט אז דער מאכל האט דעם געפעהרליכן טעם פון נאפט (וואס‬ ‫זיכער אז די גאנצע סעודה וועט זיין בכשרות‪ ,‬און ווייל מ'האט נישט געגעבן אנהייב סעודה קיין פיש‪,‬‬ ‫א געוועהנליכער מענטש וואלט דאס בשום אופן נישט געקענט ארייננעמען אין‬ ‫האב איך גלייך געבענטשט ברכת המזון און נישט געוואלט עסן מער ביי די סעודה‪.‬‬ ‫מויל) האט דער רבי אויפגעגעסן דאס גאנצע מאכל און נישט איבערגעלאזט‬ ‫אגב‪ ,‬איז מערקבאר אן אומבאקאנטער אויסדרוק פון מרן מהר"א זי"ע‪ .‬ביי ברכת "מעין שלוש"‬ ‫זאגן מיר‪" :‬ונברכך עליה הקדושה ובטהרה"‪ .‬פארוואס זאגן מיר דאס נישט אויך ביי ברכת המזון?‬ ‫קיין שיריים‪ ,‬ווייל ווען די חסידים וואלטן געגעסן די שיריים וואלטן זיי דאס‬ ‫ווייל ביי א באשטימטע סעודה וואס מ'עסט צוויי מאהל אין טאג אינדערפרי און ביינאכט‪ ,‬קען דער‬ ‫נישט געקענט אריין נעמען אין מויל‪ ,‬און מ'וואלט געמאכט קרומע פנימ'ער‬ ‫מענטש זיך פון פאראויס ריכטיג צוגרייטן‪ ,‬אזוי אז די סעודה און ברכת המזון זאלן זיין "בקדושה‬ ‫צוליעב'ן געפערליכן טעם דערפון‪ ,‬און ס'וואלט גורם געווען אז די בעלת הבית‬ ‫ובטהרה"‪ ,‬האבן חז"ל נישט געזעהן פאר וויכטיג דאס מתקן צו זיין ביי ברכת המזון‪ .‬אבער ביי ברכת‬ ‫זאל פארשעהמט ווערן‪ .‬דעריבער האט דער רבי מיט גרויס מסירות נפש אליין‬ ‫"מעין שלוש" וואס מ'זאגט נאכ'ן עסן מזונות וכדומה‪ ,‬וואס דער מענטש כאפט און עסט עטליכע‬ ‫אויפגעגעסן דעם גאנצן מאכל‪( .‬קדוש ישראל דף רי"ג‪ ,‬עס הוספות מפי השמועה)‬ ‫מאהל אין טאג אהן זיך פריער צוגרייטן‪ .‬האבן חז"ל באשטימט א ספעציעלע תפילה אז דאס עסן און‬ ‫די ברכה דערנאך זאלן אויך זיין "בקדושה ובטהרה"‪( .‬מרשימות הרה"ח רבי עקיבא אשר פאדווא שליט"א)‬ ‫מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫(פארזעצונג אי"ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כו‬ ‫יד‬ ‫תשפ”ז‬ ‫ויצאתשפ“ב‬ ‫פ‘פ‘ לך‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ שמואל יעקב העכט הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי‬ ‫ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו ‪ ,‬לשמחת נשואי‬ ‫לשמחת נשואי נכדתו הכלה שתחי' בת בנו הרה”ח‬ ‫ר‘ חיים יודא פארגעס הי“ו לשמחת נשואי‬ ‫בנו החתן כמר מנחם מענדל הי“ו‪ ,‬עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫בתו הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר יוסף הי“ו‬ ‫ר’ שמעון הי”ו עב"ג החתן כמר יעקב יצחק הי“ו‬ ‫בתו הכלה שתחי’ עב”ג החתן כמר ארי’ צבי הי“ו‬ ‫בת הרה“ח ר‘ אהרן בר"ל פארגעס הי“ו‪,‬‬ ‫בן הרה“ח ר‘ שמשון גליק הי“ו‪,‬‬ ‫בן הרה“ח ר‘ אנשיל בר”ח פארבער הי“ו‪-‬מונטריאל‪,‬‬ ‫בן הרה“ח ר‘ אברהם דוד פליישמאן הי“ו‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ר‘ אפרים ברא”י וועבער הי“ו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ אהרן ברש"צ זינגער הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי‬ ‫ר‘ שמשון גליק הי“ו לשמחת נשואי בנו‬ ‫לשמחת נשואי נכדתו הכלה שתחי’ בת חתנו הרה”ח‬ ‫ר‘ אברהם דוד פליישמאן הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי‬ ‫בנו החתן כמר מיכאל הי“ו‪ ,‬עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫החתן כמר יוסף הי“ו‪ ,‬עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫ר’ ישראל בר”מ וועטענשטיין הי”ו‪ ,‬עב”ג החתן‬ ‫בנו החתן כמר ארי’ צבי הי“ו עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫בת הרה“ח ר‘ מענדל קרויס הי“ו‪,‬‬ ‫בת הרה“ח ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו‪,‬‬ ‫כמר יצחק הי“ו בן הרה“ח ר‘ מרדכי יודא כהן הי“ו‬ ‫בת הרה“ח ר‘ חיים יודא פארגעס הי“ו‪,‬‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫“קו הריבית“ האטליין‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ ישראל קויפמאן הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ יחזקאל בראב"מ אסטרייכער הי“ו‪ ,‬לשמחת‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי בתו‬ ‫הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר חיים אברהם שלום הי“ו‬ ‫שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א‬ ‫בנו החתן כמר אברהם הי“ו‪ ,‬עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫נשואי בנו החתן כמר אהרן הי“ו עב"ג הכלה שתחי'‬ ‫פון ‪ 8‬אינדערפרי ביז ‪ 12‬ביינאכט ‪1-845-493-8604‬‬ ‫בת הרה“ח ר‘ יהושע קאטה הי“ו‪,‬‬ ‫בת הרה“ח ר‘ חיים פינטער הי“ו‪,‬‬ ‫בן הרה“ח ר‘ בצלאל אדלער הי“ו‪,‬‬ ‫‪email: Ribishotline@gmail.com‬‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫ַמיין אוצר‪ ...‬געב א שמייכל‪“ ...‬ס‘קאסט נישט קיין געלט“‬ ‫או ָצר‪ ...‬מורא מקדש‬ ‫ַמיין ׁ‬ ‫• וואס האט דער ‘לבן’ געוואלט‘?‪.‬‬ ‫מעריב איז משלים צו די מאה ברכות‬ ‫יש לאל ידי לעשות עמכם רע (ויצא לא‪:‬כט)‬ ‫ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש (ויצא כח‪:‬יא)‬ ‫רש"י‪ :‬חז"ל (ברכות כו‪ ):‬זאגן "ויפגע" איז א לשון תפלה‪ ...‬פון דעם לענען אז‬ ‫דער ‘קדושת ציון’ פון באבוב זצ”ל הי”ד איז אמאהל געפאהרן אויף די‬ ‫יעקב אבינו האט מתקן געווען תפלת ערבית‪.‬‬ ‫באהן מיט זיין גבאי‪ .‬איז דארט געווען א משכיל געקליידעט מאדערן מיט‬ ‫חז"ל קריגן זיך (ברכות כז‪ ):‬איבער תפילת ערבית‪ ,‬צי ס‘איז א חובה‪ ,‬ווי די‬ ‫א ווייסן אנצוג ֹ[בבגדי לבן] און געוואלט אריינגיין אינעם וואגאן ווי דער‬ ‫אנדערע תפילות‪ ,‬אדער לכתחילה האט מען דאס מתקן געווען ווי א תפילת רשות‪.‬‬ ‫“קדושת ציון” איז געזיצן‪ ,‬זיך מתווכח זיין און אים אויפווייזן אז דער אלטער‬ ‫דער רמב“ם (תפילה א ו; ט ט) פסק‘נט ווי דער וואס האלט תפילת ערבית רשות‪,‬‬ ‫אידישער וועג טויג נישט‪ ,‬מ’דארף זיך מאדערנאזירן און צופאסן צום רוח‬ ‫און שרייבט אז דעריבער זאגט נישט איבער דער שליח ציבור ביי מעריב הויעך די‬ ‫הזמן‪ .‬ער האט אנגעשטעלט אן ערנסט פנים ווי א צדיק‪ ,‬און געזאגט דעם‬ ‫שמו“ע‪ .‬אבער ער פיהרט אויס כאטש אז מעיקר הדין איז ‘תפילת ערבית רשות‘‪,‬‬ ‫גבאי’ן אז ער וויל בלויז נעמען א ברכה פונעם רבי’ן‪ .‬דער קלוגער גבאי האט‬ ‫האט דאס כלל ישראל אנגענומען ווי א חוב‪ .‬וואונדערט זיך דער ‘כלבו‘ (סי ח)‬ ‫באלד פארשטאנען זיין בייזווילגע כוונה‪ ,‬האט ער אים פארשיקט פון דארט‪.‬‬ ‫אפילו אויב תפילת ערבית איז רשות‪ ,‬אבער וויבאלד מעריב איז א טייל פון די‬ ‫דער “קדושת ציון” האט דאס באמערקט און געפרעגט דעם גבאי “מה ביקש‬ ‫מאה ברכות וואס דער מענטש איז מחויב צו זאגן יעדער טאג (ראה רמב“ם שם ז‬ ‫לבן זה?” [דער מיט די ווייסע קליידער] האט דער גבאי געענטפערט אויפ’ן‬ ‫יד)‪ ,‬איז דאך דא א חוב צו דאווענען מעריב אלס דער דין פון ‘מאה ברכות‘? זאגט‬ ‫משקל פון חז”ל “ביקש לבן לעקור את הכל”‪ .‬האט דער רבי מיט א שמייכל‬ ‫דער גאון רבי יוסף ענגיל‪ :‬די סומע פון מאה ברכות קען דער מענטש משלים זיין‬ ‫צוריק געענטפערט אויב אזוי “תנעול דלת בפני לבן”‪ ,‬אויפן משקל פון‬ ‫דורך אנדערע ברכות‪ ,‬אזוי ווי ברכות הנהנין‪ .‬וועגן דעם איז מעריב נישט קיין‬ ‫תקנת הלל (גיטין נ‪“ ).‬שלא לנעול דלת בפני לווים”‪( .‬שבת טיש)‬ ‫חוב‪ ,‬אויך נישט צוליעב'ן חוב פון זאגן מאה ברכות‪ .‬אבער דער וואס וועט נישט‬ ‫אנפוהלן די צאהל פון די מאה ברכות פון אנדערע ברכות‪ ,‬דארף דאווענען מעריב‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬צדיקים האבן געזאגט‪:‬‬ ‫ער זאל צוקומען צו די צאהל פון מאה ברכות‪ ,‬אבער אין אזא פאל איז דער חיוב‬ ‫• עצבות‪ .‬תפילה‪ .‬שמחה‪.‬‬ ‫נאר צוליעב הלכות ברכות‪ ,‬און נישט מצד הלכות תפילה‪‘( .‬גליוני הש“ס‘ ברכות כז‪):‬‬ ‫דער הייליגער בעש”ט זי”ע האט געזאגט‪‘“ :‬עצבות’ ‪ -‬פארשפארט די‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫טויערן פון הימל‪‘ ,‬תפילה’ ‪ -‬עפנט פארשפארטע טויערן‪ ,‬און ‘שמחה’ ‪ -‬האט‬ ‫הי“ו‬ ‫מוה“ר שלמה צבי זינגער‬ ‫ר‘ יעקב אלי' סיגל הי“ו‬ ‫לעי“נ אמו מרת רחל בת ר' אהרן יודא ע"ה‬ ‫דעם כח צו צעברעכן די מויערן‪”.‬‬ ‫לעי“נ הוריו היקרים והחשובים‬ ‫• נפטרה י“א כסלו תשס"ח‬ ‫מוה“ר מיכאל ב“ר יצחק ע“ה‬ ‫• נפטר י“ג כסלו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נתנדב לעי“נ‬ ‫הגליון נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ יוסף זינגער הי“ו‬ ‫וזוגתו מרת יהודית יענטע‬ ‫ר‘ אברהם אבא קליין הי“ו ומשפ‘‬ ‫לעי“נ חותנו הרה“ח רבי יום טוב ליפמאן הכהן‬ ‫הרה“ח המפואר ר‘ מרדכי יעקב‬ ‫לעי“נ זקינו ר‘ מיכאל ב“ר יצחק ע“ה‬ ‫ב"ר פסח ע“ה‬ ‫בן הרה“ח רבי מרדכי ז“ל כהנא‬ ‫ב“ר משה יוסף ע“ה ווייס‬ ‫נפטר י“ג כסלו • וזקנתו מרת יהודית יענטע‬ ‫• נפטרה י“ז כסלו‬ ‫נכד לאדמור“י בית ספינקא • נפטר י“ג כסלו תש“מ‬ ‫• נפטר ט‘ כסלו תש“ע‬ ‫ב“ר פסח ע“ה • נפטרה י“ז כסלו‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח בנש"ק‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ר‘ יהושע בר“ל פארגעס הי“ו לעי“נ זקינו‬ ‫הנה“נ רודף צדקה ועושה חסד‬ ‫ר‘ לוי יצחק שיף הי“ו‪ ,‬לעי“נ זקנתו‬ ‫ר‘ צבי יעקב שווייצער הי“ו לעי“נ זקינו‬ ‫הרה“ח ר‘ אלתר שמואל ב“ר לוי ע“ה‬ ‫מרת יוטא פייגא בת ר' שלמה הלוי ע"ה‬ ‫הרה“ח ר‘ צבי (הערש) ב“ר אברהם ע“ה‬ ‫מוה“ר חיים גאנצפריד הי“ו‬ ‫לעי“נ אביו האי גברא יקירא‬ ‫פארגעס • נפטר י“ג כסלו תשס“ו‬ ‫• נפטרה י“ד כסלו תשנ"ד‬ ‫שווייצער • נפטר י“ד כסלו תשנ“ב‬ ‫מרביץ תורה ומעמיד תלמידים הגונים‬ ‫גליון השבוע נדבת האחים החשובים‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“צ האדמו”ר משאץ‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫רבי משה יוסף מאסקאוויטש שליט”א‬ ‫הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ע“ה‬ ‫ר‘ אשר אנשיל ור’ אהרן פעדער שיחיו‪,‬‬ ‫הי“ו‬‫ר’ אברהם הכהן לעווענשטיין‬ ‫בן הרה“ח ר‘ אליעזר דוד ע“ה‬ ‫לעי“נ אביהם ר‘ משה ב“ר אברהם אשר‬ ‫לעי“נ אמו הרבנית מרת ליבא חנה ב”ר‬ ‫ליומא דהילולא של הרה“ק רבי אברהם דוב‬ ‫יוסף דוב ע”ה • נפטרה ט”ו כסלו תשע“ד‬ ‫• נפטר י“ד כסלו תשע“ד‬ ‫אנשיל ע“ה • נפטר י“ג כסלו תשפ“א‬ ‫בן הרה“ק רבי דוד זי“ע מאווריטש‬ ‫בעמח“ס ‘בת עין‘ • נפטר י“ב כסלו תר“א‪ ,‬ומנו“כ בצפת‬ ‫ולרגל יומא דהילולא של הגה“ק רבי נפתלי‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫“ ַמיין ַש ָּבת אּ ֹו ֶַצָר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך‬ ‫בן הגה“ק רבי אברהם יהודה הכהן זי“ע‬ ‫ר‘ אברהם משה גאנצפריד הי“ו לעי“נ זקינו‬ ‫ר‘ יצחק צבי גאנצפריד הי“ו לעי“נ אביו‬ ‫אין דעם רייכן וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה מאגאזין“‬ ‫אב“ד מאד בעל שו“ת ‘בית נפתלי‘ • נפטר י“ב כסלו תרנ“ז‬ ‫הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ב“ר אליעזר דוד ע“ה‬ ‫הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ב“ר אליעזר דוד ע“ה‬ ‫זכותם תגן עלינו‬ ‫שפע ברכה והצלחה וכל הישועות‬ ‫גאנצפריד • נפטר י“ד כסלו תשע“ד‬ ‫גאנצפריד • נפטר י“ד כסלו תשע“ד‬ ‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com‬‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫הרה”ח ר’ משה אלעזר‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי (הערשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‘‏ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת‪.‬נ‪ .‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כז‬ ‫יד‬ ‫תשפ”ז‬ ‫ויצאתשפ“ב‬ ‫פ‘פ‘ לך‬