מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar
הטקסט של גיליון זה
ש ָּבת ָ
אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ַמַמיין
בס“ד
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ ויצא תשפ”ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
וזה שער השמים( ...ויצא כח:יז) ויפגע במקום( ...ויצא כח:יא)
רש"י :דער בית המקדש פון אויבן שטייט אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן. דאס וואס מיר רופן די תפלות בלשון “דאבנין“ [דאווענען] ,איז ווייל די
פארוואס אויף אן אנדער פלאץ (שמות טו:יז) זאגט רש“י (אויך די גמרא דריי תפלות שחרית מנחה און מעריב האבן די אבות מתקן געווען און דאס
און מדרש) אז דער בית המקדש פון אונטן שטייט פונטקליך אנטקעגן דעם ווארט “דאבנין“ איז נוטריקון “דאבות אינון“—,דאס זענען פון די אבות.
בית המקדש פון אויבן ,און דא זאגט רש“י ,אז דער בית המקדש פון אויבן (מגיד תעלומות -בני יששכר)
שטייט פונטקליך אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן? נאר דא איז דאך אכן יש ד‘ במקום הזה ואנכי לא ידעתי( .ויצא כח:טז)
דאס בית המקדש פון אונטן נישט געשטאנען אויפ‘ן פלאץ ,ווייל ס‘איז דאך “אכן יש ד‘ במקום הזה“ ,יעקב האט געזעהן— ,אז אויך ווען מ‘שלאפט
געווען “קפצה לו הארץ“—,איז דאס בית המקדש פון אונטן געשפרינגען לשם שמים ,קען מען דינען דעם באשעפער“ .ואנכי לא ידעתי“—דעם דרך
צום פלאץ ווי יעקב איז געווען ,האט זיך דער בית המקדש פון אויבן אין עבודת ה‘ האט ער ביז יעצט נישט געוואוסט.
געשטעלט פונטקליך אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן ,דעריבער זאגט (הרה“ק מאפטא זי“ע)
דא רש“י אנדערש ,ווייל פריער האט זיך אוועק גערוקט פון פלאץ דער בית ויקץ יעקב ...אכן יש ה׳ במקום הזה( ...ויצא כח:טז)
המקדש פון אונטן ,און דער בית המקדש פון אויבן ,האט זיך גערוקט און צוויי מאהל שטייט אין די תורה ווארט “ויקץ“ .דא אין פסוק “ויקץ
געשטעלט אנטקעגן דעם בית המקדש פון אונטן. יעקב“ ,און (פ‘ מקץ) “ויקץ פרעה“ .א צדיק באלד אינדערפרי הויבט ער אהן
(-כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)
זיין עבודת ה‘ ,אזוי ווי יעקב האט געזאגט “אכן יש ה‘ במקום הזה“ .דאקעגן
ותקנא רחל...ותאמר אל יעקב הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי. א גוי ווען ער שטייט אויף“ ,ויישן ויחלום שנית“—דרייט ער זיך אויף די
ויחר אף יעקב ברחל ...אשר מנע ממך פרי בטן( .ויצא ל:א-ב) צוויטע זייט און שלאפט ווייטער.
רש"י' :הבה לי'—,האט דען דיין טאטע אזוי געטוען צו דיין מאמע ,ער האט (ספרים הקדושים)
דאך יא געבעהטן פאר איר? 'אשר מנע ממך'—,דו זאגסט איך זאל טוען ווי מיין ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבוש( ...ויצא כח:כ)
טאטע ,איך בין דאך אבער נישט ווי ער ,ווייל מיין טאטע האט נישט געהאט פארוואס האט יעקב אבינו ע“ה געזאגט‘ ,לחם לאכל ובגד ללבוש‘ ,מיר
קיין קינדער ,און איך האב דאך יא קינדער .ווייל פון דיר האט דער באשעפער
פארמינערט צו האבן קינדער( .ב"ר עא:ז) ווייסן אז לחם איז צו עסן ,און בגד צו קליידן? יעקב האט געבעהטן פון
אייגענטליך פארוואס האט יעקב געזאגט‘ ,ממך מנע ולא ממני‘? צדיקים באשעפער ער זאל געבן פאר אידישע קינדער פון אלעס גוטס ,זיי זאלן האבן
זענען דאך שטענדיג מתפלל פאר יענעם? (עי‘ רמב“ן) .אויך פארוואס האט א ברייט הארץ צו קענען עסן ,ווייל ווען מ‘איז בצער ,אפילו מ‘האט א שטוב
רחל געזאגט“ ,ואם אין מתה אנכי“—,ווי אזוי האט רחל די צדיקת ,געקענט פוהל מיט גוטס ,האט מען נישט הנאה פונעם עסן ,און אויך ‘בגד ללבוש‘,
אזוי זאגן? נאר אין אמת‘ן קען מען מיט תפילות ותחנונים פועל‘ן ביים מ‘זאל ח“ו נישט דארפן פאר‘משכונ‘ען די קליידער.
(הרה“ק מלענטשנא זצוק“ל‘ ,תולדות אדם‘)
באשעפער ,פאר זיך און פאר כלל ישראל .אבער צומאהל איז דא א מחיצה,
וואס האלט אפ די תפילות פון ארויף גיין אין הימל .איז די עצה ,מ‘זאל אויף ושבתי בשלום אל בית אבי( ...ויצא כח:כא)
זיך מקבל זיין מסירות נפש פאר‘ן באשעפער‘ס וועגן ,ווייל מסירות נפש אין פארגלייך צו לבן צו וועמען איז יעקב יעצט געגאנגען ,איז יעקב אוודאי
צוברעכט אלע ווענט וואס האלטן אפ די תפילות פון ארויף גיין אין הימל. געווען א צדיק גמור .ער האט אבער געבעהטן ביים באשעפער“ :ושבתי
מ‘דארף אבער אכטונג געבן ,ווייל פון גרויס מסירות נפש קען מען חלילה בשלום אל בית אבי“—,אז אויך אין פארגלייך צו זיין טאט‘ן יצחק ,זאל ער
איינשטעלן דאס לעבן און ברענגען אויף זיך דינים ר“ל .דעריבער דארף עררייכן דאס שלימות פון זיין פאטער.
(כתב סופר)
מען גיין צום צדיק ער זאל מתפלל זיין אויף דעם ענין ,ווייל דער צדיק ווען
ער דאוונט האט במילא מסירות נפש .דאס האט רחל געזאגט פאר יעקב מן הבאר ההוא ישקו העדרים( .ויצא כט:ב)
“הבה לי בנים“—,זיי מתפלל פאר מיר“ ,ואם אין“—,ווייל אויב נישט“ ,מתה אין די לאנגע גלות יאהרן ,ווען אידן וועלן זיין דארשטיג“ ,לא רעב לחם
אנכי“—,וועל איך דארפן דאווענען מיט מסירות נפש ,און דאס קען מיר ח“ו ולא צמא למים“—,זאלן די רועי ישראל ,די מנהיגי הדור אנטרינקען די צאן
שאדן ,ווייל ווען ס‘איז דא א גרויסער קטרוג איז דאס א סכנה .אויף דעם קדשים“ ,מן הבאר ההוא“—,פונעם באר התורה“ ,ואין מים אלא תורה“ .דאס
האט איר יעקב געענטפערט“ :אשר מנע ממך פרי בטן“ ,זאגט רש“י ,איך האט יעקב אבינו מיט זיין ווייטן בליק שוין דעמאלט אנגעזאגט לדורות.
(דגל מחנה אפרים)
בין נישט ווי מיין טאטע ,ווייל מיין טאטע האט נישט געהאט קיין קינדער,
אבער איך האב יא קינדער ,און דער פעהלער ליגט ביי דיר .ד.ה .איך דארף לא עת האסף המקנה ,השקו הצאן ולכו רעו (ויצא כט:ז)
פאר דיר נישט דאווענען ווייל איך בין נישט אזוי ווי מיין טאטע יצחק וואס רבונו של עולם ,אויב “לא עת האסף המקנה“—אז בעוונותינו הרבים
האט אינגאנצן נישט געהאט קינדער ,דעריבער איז דער קטרוג געווען גרויס, איז נאכנישט די צייט איינצוזאמלען די שאף [די אידישע קינדער] קיין ארץ
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ ויצא תשפ”ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>->->->->- >->->->->-
האט ער געדארפט בעהטן מיט מסירות נפש .אבער “אני יש לי בנים“ —,איז ישראל ,דעמאלט“ ,השקו הצאן ולכו רעו“—,זיי כאטש משפיע פרנסה פאר
דער קטרוג און די סכנה פון מסירות נפש נישט אזוי גרויס ,דעריבער קענסטו אידישע קינדער זיי זאלן האבן זייערע געברויכן.
(הרה“ק רבי מאיר‘ל פרעמישלאנער זי“ע)
אליין בעהטן און פועל‘ן מיט דיין דאווענען ,געהאלפן צו ווערן מיט קינדער.
כח:יט)מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
(-כ“ק ויקרא שם המקום ההוא בית א-ל( ...ויצא וינשק לו (ויצא כט:יג)
‘הר‘ שנאמר אשר לא:לו)שקראו (ויצאכאברהםדלקת“לאאחרי פח).כיזאגט:חטאתי (פסחים גמראומה מה דיפשעי רש"י :אמר שמא מרגליות הביא ,והם בפיו נעתרות נשיקות שונא
לשוח
ויצאאסיפה ערשטע שנאמר ביי די“שדה“
לעמבערגשכתוב בו ולאאיזכיצחק
געווען אין יראה,זי“ע
מרןה‘מהר“י כ“קבהרהיום יאמרווען פארוואס דרשענען חז"ל לבן ,לגנאי? לבן טרעפט זיך מיט יעקב דאס ערשטע
‘בית המקום ההוא
ומהרסי הדת פורצי גדר ויקראדי שם געהאלטן שנאמר
געווארן קעגן שקראו ‘בית‘ תר“מכיעקב
וואס איז שנתאלא בשדה,אין מאהל אין לעבן ,אלס א קרוב משפחה' ,עצמי ובשרי' (פסוק יד) ,פארוואס קען
נישט
חברה און “הר“ און
פלאץפון די
מענטשן עטליכעדאס
געקומען גערופן
איםוואס האט אברהם
זענען צואזוי ווי קל‘“—נישט
ישראל“, “שומר איך נישט זאגן אז ער האט אים געקישט מיט א ריכטיגע ליעבשאפט כפשוטו.
אבינו
איינפיהרןוועלןיעקבאזוי ווי
נארמיט‘ן “שדה“
ישראל, פלאץכלל
טובה פוןגערופןדידאס
האט מיינעןוואסאז זיי ווי יצחק
פארגעשלאגן, נאר סוף פרשה שטייט אז נאך אסאך יאהרן ווען לבן איז שוין דער שווער פון
וכדו‘.פלאץ בית ק-ל“ .מ‘קען זאגן א שיינעם חשבון קהלדאס גערופן וואס האט
תקנות אין גוטע יעקב און ס'איז פון אים געבוירן געווארן אייניקלעך ,שטייט 'וינשק לבן לבניו
מיט
געזאגט דוקא האט המקדש
מקוםאז לבן דעם תורה אנגערופןאין די
מיר געפונעןגעזאגטהאבן
זי“ע אבותהייליגע
פארוואסזיידימרן
האט ולבנותיו' ,אבער יעקב זיין קרוב און איידעם האט ער אינגאנצן נישט געקישט.
וועט המקדש וואס
בשמחה“ ,און ואשלחך דער בית זאגט אז
הגדת לי נחבאתדער מדרש
לברוח...ולא נאמען .ווייל
אנדערן “למה
פאר יעקב אן און אויב דא האט לבן יא געקישט יעקב ,האט ער זיכער געהאט א באהאלטענע
וואנט
דארף מען ערשטע בויען די
אחרי“, באשעפערדלקת
דער חטאתי כי לעתיד ,וועט
פשעי מה געזאגט “מה אים ווערןאויפגעשטעלט
יעקב האט און זייטיגע סיבה פארוואס ער האט אים געקישט...
(חפץ חיים עה"ת)
קומט
נאכדעםהא אים און יעקברייד()103 ליעבליכעק“ג
יעקבבגימטריא פאר איז
געזאגטמחנה
מלאכים. האט מחנה די מיט זיין
פארשטיין לבן
ביי
שויןדערגעוועןאיזמעןהאלט
אז לבן וואנט, ס‘איזצווייטע
באוואוסט בויט די
אוןנאר זיין אמחנה
ברוגז? מיטמיט אברהם אבינו
געענפערט צוריק ורחל היתה יפת תואר (ויצא כט:יז)
מיט‘ן פוןווי “הר“
שלעכטס איז אזויפוהל
הקדושה2.)די טבע
באטרעפט ר“ו (06
מחנהדער מקור יעקב איזאוןמאל הטומאהצוויי
מקור מחנות, צוויי ס‘שטייט “ורחל היתה יפת תואר“ א לשון עבר ,ווייל אמאהל איז טאקע
אבינו
פב ).זאגןיצחק קמאקומט(בבא נאכדעם
“הר“.ווי חז“ל האבןגערופן
שלעכטס. ליעב דאס
אברהם האטאון
דעםגוטס, האבן וועגן כולל,
פיינט צו אזוי געווען ,ווייל דער זוה“ק זאגט :לאה איז במנוחה אין גן עדן און רחל
מחנות ,דריי
דער דריייעקב איז מינו“.בייאון
שהואשוין
האלט מען וואנט,מפני אצלדריטע
העורב אלא בויט די
הזרזירהלך און
לחנםמחנה מיט זיין
“לא מבכה על בניה ביז‘ן היינטיגן טאג ,און איהרע טרערן זענען אויף איהרע
איםהאט יצחק
אנטלאפן פוןדעם וועגן
“שדה“,איז
יעקב אבינואזויפוהל ווי
הקדושה,)און ווען
מקור ש“ט (309 באטרעפט בחיר מחנה
האבות און מאל באקן ,ביז דער באשעפער וועט אונז אויסלייזן בב“א.
(שפת אמת)
די
בויט ווי
און אזוי
מחנהאים, פטורמיט זיין
געווארן פון איזאבינויעקב קומטער נאכדעם
פרייען אז לבן “שדה“.
געדארפט גערופן
האט זיךדאס
באטרעפט
געזעהן אז לבן מחנה האט מאל יעקבפיר
אבינו מחנות, פירווען רשעים .ביי
אבער האלטפוןמען שוין שטייגער וואנט, פערטעדערס‘איז וירא ד׳ כי שנואה לאה...ויפתח את רחמה (ויצא כט:לא)
פלאץ בית.
שטוב, זיך איןדאסגערופן צו האט יעקב
אריינברענגען צוריקדעריבער
“בית“,געוואלט
און אים אזויפוהל ווי
נאכגעלאפן (412)
תי“באיםאיז אייגענטליך קען מען דען זאגן אז יעקב אבינו זאל חלילה פיינט האבן זיין
זי“ע)
מבעלזא“מה
געזאנט: האטמהר“י
(כ“ק מרן
האט ער זיך געזארגט און מפשפש געווען במעשיו- .ער ווייב? נאר די כוונה איז אויף לאה אליין ,ווייל א צדיק האט זיך שטענדיג אליין
פשעי ומה חטאתי כי דלקת אחרי“—,אז איך זעה אז איך האב געפינען חן אלעמאהל
ָ ‘פיינט‘ ,ווייל ווען ער מאכט א חשבון הנפש ,טרעפט ער אין זיך
כח:יא) וחטאה. (ויצאהשמשפשעאיך ח“ו א האבבאשם כי מסתמא דיינע אויגן,
במקום וילן ויפגעאין פעהלער‘ן ,און ער שפיהרט אז ער איז קיינמאהל נישט יוצא זיין פליכט אין
מעןוויפיהל
ארויס אייך, “וואונדערפוןזיךדאאויף
לערנט תפילה ,און געזאגט,
זי“עלשון פון זיי מרן
אויך א האטאיזאיך“'ויפגע'“אויך אז
רש"י: עבודת ה‘ .דאס זאגט די תורה “וירא ה‘ כי שנואה לאה“ ,דער באשעפער
ערבית.און איר האט אונז פיינט ,וואס אידשיקייט דערווייטערט פון
געווען תפילת אבינו האט מתקן איר זיךהאטיעקב אז האט געזעהן ווי לאה האט זיך אליין פיינט און זי טראכט שטענדיג ,אז זי
און
תפילת פריינד אונזערע
געווען געווארןמתקןאבינו האטפלוצלינגאברהםזאגט:זענט
כו):אז איזגעזונדיגט,
דען(ברכות גמרא האבןדימיר איז נישט גוט.
(קול שמחה)
האט מתקן געווען תפילת מנחה ,און יעקב אבינו האט טובה“. אונזער
אבינו מיינטיצחקשחרית, איר
(כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע) ותהר ותלד בן ותאמר אסף אלקים את חרפתי( .ויצא ל:כג)
ואתה אמרת היטב איטיב עמך ושמתי את זרעך כחול הים אשר ס‘איז באקאנט אז ווען ס‘קומט אויף א מענטש א פארשעהמונג ,איז
לא יספר מרב (ויצא לב:יג) דאס א גרויסע סגולה פאר המתקת הדינים .און צוליעב די יסורים און
דארף מען פארשטיין וואו האט דער באשעפער געזאגט פאר יעקב ווייטאג וואס דער מענטש האט ,איז מען אים מוחל אלע זיינע זינד .אזוי ווי
אבינו “היטב איטיב עמך“ ,א דאפעלטער לשון דער באשעפער האט דאך חז“ל (ברכות ה ).זאגן :יסורין רייניגן די זינד פונעם מענטש ,דעריבער האט
אים נאר געזאגט “ואטיבה עמך“? נאר ביי “השכיבנו“ אין תפילת ערבית רחל געזאגט ‘אסף אלוקים את חרפתי‘ ,ווייל דורך די שאנדע און צער וואס
בעהטן מיר “ותקננו בעצה טובה מלפניך“ ,וואס באדייט דער “מלפניך“ ,וואס זי האט געהאט זייענדיג אן עקרה ,האט זי זוכה געווען אראפ צו נעמען פון
זעהט לכאורה אויס ווי איבעריג? מ‘קען דאס פארשטיין מיט‘ן פסוק (תהלים זיך די בחינה פון ‘אלוקים‘ ,דעם מידת הדין ,און זוכה געווען צו האבן א זוהן.
(באר מים חיים)
קמה:ט) “טוב ה‘ לכל“ ,וואס דער באדייט דערפון איז ,א טובה וואס קומט פון
א בשר ודם ,צומאהל איז דאס גוט פאר איין זאך און נישט פאר א צווייטע גנוב הוא אתי...ויאמר לבן הן לו יהי כדבריך (ויצא ל:לג-לד)
זאך ,אדער וואס איז גוט פאר איין מענטש איז נישט גוט פאר א צווייטן, רשעים זוכן שטענדיג עוולות ביי אידן“ ,אה! איך האב געכאפט דעם איד
אדער וואס איז גוט פאר יעצט איז נישט גוט פאר שפעטער ,אבער גוטס מיט אן עוולה“ און אזוי פארדעקן זיי ,זייער אייגענע שאנד .לבן הרשע האט
וואס קומט פון באשעפער אליין איז אלמאהל גוט“ ,טוב ה‘ לכל“ ,ס‘איז גוט געזאגט “הן“-אה!! הלואי כאפ איך דיך שוין מיט אן עוולה פון גניבה“.
פאר יעדן ,פאר אלעס ,און צו יעדער צייט .דאס בעהטן מיר “ותקננו בעצה (דער הייליגער חתם סופר זי“ע)
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ
>->->->->- >->->->->-
בית אל“—,און ווען דער באשעפער וועט העלפן און ס‘וועט זיין די גאולה טובה מלפניך“ ,אז די טובה זאל זיין “מלפניך“ דייקא ,פון באשעפער אליין,
שלימה ,וועט דאך אלעס זיין בתכלית השלימות ,אבער אין גלות וועלן מיר ס‘זאל זיין גוט פאר אלעס פון אלע זייטן .דאס האט יעקב אבינו געזאגט,
זוכה צו קדושת בית המקדש שלא במקומו דורך תורה ,אזוי ווי די גמרא “ואתה אמרת היטב איטיב עמך“ ,וויבאלד דער באשעפער האט מיר געזאגט
(מגילה כט ).זאגט“ :ואהי להם למקדש מעט“ (יחזקאל יא:טז) דאס זענען “ואטיבה עמך“ ,איז דאך דאס גוטס פון באשעפער ,א געדאפעלטע גוטס,
די בתי כנסיות ובתי מדרשות אין בבל ,און אומעטום ווי מ‘פארזאמלט זיך ס‘איז גוט פאר אלעס ,פאר יעדן איינעם ,און צו יעדער צייט.
און מ‘לערנט תורה ווערט אויף זיי נמשך קדושת ביהמ“ק שלא במקומה ,אד“ק (-כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע)
ז“ל .דאס איז פשט אין די פסוקים “ויעקב הלך לדרכו“—,ממשיך צו זיין ויחר אף יעקב ברחל ויאמר התחת אלוקים אנכי( ...ויצא ל:ב)
קדושה שלא במקומה“ ,ויפגעו בו מלאכי אלהים“ ,וואס איז מרמז אויף די כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט געזאגט“ :כדי א צדיק זאל קענען
מלאכים פון ארץ ישראל ,וואס זענען מלאכי אלקים“ ,ויאמר יעקב כאשר אויספועל‘ן א ישועה פאר א איד ,ווענד זיך ווי ווייט דער איד גלויבט אין דעם
ראם“—,ווען יעקב האט זיי געזעהן אין חוץ לארץ ,האט ער געזאגט “מחנה צדיק “.לכאורה דארף מען פארשטיין :פארוואס האט יעקב געענטפערט פאר
אלקים זה“ ,פון ארץ ישראל“ ,ויקרא שם המקום ההוא מחנים“ ,אז ס‘האבן רחל “התחת אלוקים אנכי?“ ,צו ענטפערט מען אזוי פאר א פארביטערטע
זיך צוזאם געטראפן צוויי מחנות ,מרמז צו זיין אויף המשכת הקדושה פון פרוי וואס קומט בעהטן א ישועה צו האבן קינדער ,אזוי ווי דער מדרש (בר“ר
ארץ ישראל אויף חוץ לארץ דורך יעקב אבינו ע“ה ,און לעתיד לבא וועט ארץ עא,ז) פרעגט? מ‘קען אפשר דאס ערקלעהרן אזוי :יעקב אבינו האט געזאגט
ישראל פארברייטערט ווערן און פארשפרייט ווערן פון אלע זייטן ,אזוי ווי “התחת אלוקים אנכי!“ מיט א לשון ניחותא-געלאסן .די גמרא (שבת נט):
דער טאטע ז“ל האט געזאגט. זאגט“ :צדיק גוזר והקב“ה מקיים—דער צדיק איז גוזר און דער באשעפער
(-כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע) איז מקיים דעם צדיק‘ס געבעהט “,און אזוי שטייט אויך (איוב כב:כח) “ותגזור
רטער -פ‘ ויצא תשפ”ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ אומר ויקם לך“ .יעקב האט געזאגט פאר רחל אז די אורזאך “אשר מנע ממך
פרי בטן“—פארוואס די ביזט נישט געהאלפן געווארן ,איז ממך—דו ביזט
>->->->->-
שולדיג .ווייל דו האסט געזאגט “ואם אין מתה אנכי“—דו ביזט נישט זיכער
ויחר ליעקב ...מה פשעי מה חטאתי כי דלקת( ...ויצא לא:לו). אינעם גזירת הצדיק ,דו גלויבסט נישט אינעם כח פונעם צדיק אז “צדיק גוזר
אייגענטליך פארוואס זאגט יעקב מה פשעי מה חטאתי ,האט דען לבן והקב“ה מקיים“—ווייל ס‘פעהלט דיר אמונת חכמים.
אים געוואלט מחזיר בתשובה זיין ,ער האט דאך אים נאכגעיאגט צוליעב די (כ“ק מרן אדמו“ר מבעלזא שליט“א)
תרפים וואס מ’האט אים גע’גנב’ט? נאר נאכ'ן זעהן אז לבן איז רע וכולו שקר, ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים .ויאמר יעקב כאשר ראם
האט ער אים חושד אותו אז ער איז שקר מעיקרו מיט'ן טענה’ן אז מ’האט ביי מחנה אלקים זה ויקרא שם המקום ההוא מחנים (ויצא לב:ב-ג)
אים גע’גנב’ט די תרפים ,וואס אין אמת’ן איז דאס געווען א בלבול כדי ער זאל אייגענטליך וואלט גענוג געווען ס‘זאל שטיין אין פסוק “ויאמר יעקב
קענען זוכן אין זיינע כלים ,ווייל ער האט חושד געווען אז יעקב וביתו האבן מחנה אלקים זה“ ,וואס איז דער באדייט וואס ס‘שטייט “כאשר ראם“? דער
עפעס גע’גנב’ט ביים אנטלויפן .דעריבער האט יעקב געזאגט ‘מה פשעי מה טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט ערקלעהרט וואס רש“י זאגט“ :ויפגעו בו
חטאתי כי דלקת אחרי’ ,וואס פאר א זינד האסטו געזעהן אין מיר ווען איך בין מלאכי אלקים“ ,אז די מלאכים פון ארץ ישראל האבן אים דא באגלייט (אין
געווען אין דיין שטוב אז דו זאלסט מיך חושד זיין אז איך בין א גנב. חו“ל) .אבער רש“י אליין האט דאך געזאגט אויבן אויפ‘ן פסוק (בראשית
(באר מים חיים) כח:יב)“ ,והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו“ ,אז די מלאכים וואס האבן
הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילה (ויצא לא:מ) אים באגלייט אין ארץ ישראל גייען נישט ארויס קיין חוץ לארץ ,איז וויאזוי
קענען זיי האבן אים באגלייט קיין חוץ לארץ .נאר דא איז א רמז אויף די
די גאנצע צוואנציג יאהר איז יעקב אבינו קיינמאהל נישט געווען אונטער
גאולה העתידה ,ווייל ס‘שטייט אין ‘ספרי‘ (דברים א) אז ארץ ישראל וועט
איין דאך מיט לבן ,ווייל אויב ער וואלט אפילו נאר איינמאהל געווען ,וואלט
אויסגעברייטערט ווערן פון אלע זייטן ווי א תאנה ,און מ‘וועט קענען קומען
ער געווארן פארכאפט פונעם גרויסן כח הטומאה וואס איז דארט געווען.
(חמדה גנוזה בשם ה“דברי חיים“ מצאנז זי“ע)
אויך אינדרויסן פונעם גרעניץ פון ארץ ישראל .אד“ק ז“ל.
דער טאטע ז“ל האט אויך געזאגט אז אברהם אבינו האט זוכה געווען
ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים( .ויצא לב:ב) צו קדושת בית המקדש במקומה אזוי ווי ס‘שטייט (בראשית כב:יד) “בהר
רש"י :די מלאכים וואס זענען אים אקעגן געקומען .זענען געווען פון ארץ ישראל. ה‘ יראה“ ,אויך יצחק האט זוכה געווען צו קדושת ביהמ“ק במקומה אזוי
יעקב אבינו איז דאך נאך געווען אין חוץ לארץ ,פארוואס זענען אים שוין ווי ס‘שטייט (בראשית כד:סג) “ויצא יצחק לשוח בשדה“ ,און חז“ל (פסחים
קעגן געקומען ארץ ישראל‘דיגע מלאכים? נאר ווייל אין זיין מחשבה איז ער פח ).זאגן אז דאס איז געווען דער הר המוריה ,אבער יעקב אבינו ע“ה האט
שוין געווען אין ארץ ישראל ,איז דאס גערעכנט געווארן אזוי ווי ער געפונט זוכה געווען צו קדושת ביהמ“ק שלא במקומו ,אזוי ווי די גמרא (חולין צא):
זיך שוין דארט... זאגט ,און רש“י (ויצא כח:יז) ברענגט דאס“ :אמר אפשר שעברתי במקום
(“בת עין“) שהתפללו אבותי ולא התפללתי מיד יהיב דעתיה למהדר וקפצה לו הארץ עד
המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין ׁאו ָצר ...מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ רשה
ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ
מ'קען זיך אלעס אויסבעהטן... ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה (ויצא כח:י)
ויפגע במקום( ...ויצא כח:יא) ס’וואלט געקענט שטיין ‘ויצא יעקב מבאר שבע לחרן’ אזוי ווי רש”י זאגט
ביי די תפלה פון מעריב ,קען מען זיך אלעס אויסבעהטן ,אפילו “דברי [“וילך חרנה”-יצא ללכת לחרן] .די אותיות ו’-י’-כ’ פון ’וילך’ ,און די ה’ פון ’חרנה’,
רשות“ ,ד.מ .אזעלכע געברויכן וועלכע מ‘דארף נישט זייער וויכטיג ,איז די איז ‘יוה”ך’ .דער פסוק איז מרמז אויפ’ן שם פון שמירת הדרך ,וואס איז די סופי
תפלה פון מעריב ,א סגולה זיי אויסצובעהטן( .תפארת שלמה) תיבות פונעם פסוק (תהלים צא:יא) ‘כ’י מלאכי’ו יצו’ה ל’ך לשמרך בכל דרכיך’,
וואס באגלייט דעם מענטש אויפ’ן וועג( .ספר ‘פרפראות’)
פון קריגעריי קומט נישט ארויס קיין גוט'ס... ויקח מאבני המקום( .ויצא כח:יא)
ויקח מאבני המקום וישם מראשתיו( ...ויצא כח:יא) בליל תשעה באב מאכן מיר א רמז צו די שטיינער וואס יעקב אבינו האט
רש"י :פון אלע שטיינער איז געווארן איין גרויסער שטיין. געלייגט ארום זיין קאפ “ויש בני אדם משימים אבן תחת מראשותיהם ,זכר למה
פרעגט דער גאון ,אויב ס‘איז יא געשעהן אזא נס ,פארוואס איז נישט שנאמר “ויקח מאבני המקום“ שראה החורבן( .רמ“א סימן תקנ“ה סעיף ב‘)
געווארן דערפון עפעס א ווייכע זאך? נאר דער באשעפער האט געוואלט
והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה (ויצא כח:יב)
ווייזן ,אז פון א קריגעריי קען נישט ארויסקומען א ווייכע זאך‘( .קול אליהו‘)
דאס איז א רמז אויפ‘ן מענטש“ .מוצב ארצה“ ,זיין גוף קומט פון די ערד.
“וויין וואס מער און לאז טרערן"... “וראשו“ ,און זיין הייליגע נשמה“ ,מגיע השמימה“ ,קומט פוך גאר א הייליג
ועיני לאה רכות (ויצא כט:יז) פלאץ ,פון אונטערן כסא הכבוד.(ישמח משה)
רש"י" :שהיתה סבורה לעלות בגורלו של עשו ובוכה". מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה (ויצא כח:יב)
פארוואס ווען רחל האט געוויינט ,האט דער באשעפער איר געזאגט דער פסוק איז מרמז :מוצב “ארצה“ ,פריער קומט דרך ארץ ,זיך צו פיהרן ווי
האלט דיך צוריק פון וויינען אזוי ווי ס‘שטייט (ירמיהו לא:טו) “מנעי קולך ס‘פאסט זיך פאר א אידיש קינד ,סיי בין אדם למקום און איבערהויפט בין אדם ּ
מבכי“ ,און ווען לאה האט געוויינט האט דער באשעפער איר נישט געזאגט לחביחרו ,און ערשט דערנאך“ ,וראשו מגיע השמימה“ ,קען מען דערגרייכן די
‘מנעי קולך מבכי‘? נאר ווען רחל האט געוויינט אויפ‘ן צער הגשמי ,וואס איר גרויסע סודות התורה ,און אויסוואקסן אן עהרליכער איד( .שפת אמת)
קינדער ליידן אין גלות ,האט דער באשעפער איר געטרייסט זי זאל נישט
והנה ה‘ נצב עליו( .ויצא כח:יג)
וויינען ווייל ס‘וועט נאך זיין ‘ושובו בנים לגבולם‘ .אולם לאה האט געוויינט
“ו‘הנה י‘י נ‘צב ע‘ליו“ איז די ראשי תיבות “עניו“ .יעקב אבינו האט
ווייל זי האט געגליסט אויפצושטעלן א בית נאמן לה‘ ,צו אויפשטעלן דורות
דערגרייכט אלע מעלות און מידות ,און דער באשעפער האט אים געוויזן אז
ישרים פון שבטי י-ה .אזעלכע טרערן האלט מען נישט צוריק! אויף אזעלכע
די העכסטע מעלה פאר השראת השכינה איז ענווה( .מגלה עמוקות)
טרערן זאגט דער באשעפער :וויין וואס מער און לאז טרערן ,ווייל יעדער
טרער ברענגט די הייליגע שבטים( ...הגראי“ל שטיינמן זצ“ל) וזה שער השמים .וישכם יעקב בבקר( ...ויצא כח:יז-יח)
דער פסוק ענדיגט זיך “וזה שער השמים“ ,און דער צווייטער פסוק הויבט
מ'דארף שטענדיג בעהטן דעם באשעפער אויף ווייטער ... זיך אהן“ ,וישכם יעקב בבקר“ .מרמז צו זיין אז ביי עלות השחר עפענט מען די
הפעם אודה את ה‘....ותעמוד מלדת( ...ויצא כט:לה) טויערן פון הימל און ס‘איז א פאסיגע צייט דעמאלט צו דאווענען“( .בעל הטורים“)
וויבאלד לאה האט נאר געדאנקט דעם באשעפער אויף פריער ,און הן עוד היום גדול לא עת האסף המקנה( ...ויצא כט:ז)
נישט געבעהטן אויף ווייטער ,האט זי אויפגעהערט צו געבוירן ,ווייל מ‘דארף דער פסוק איז מרמז“ ,הן עוד היום גדול“—,אט קומט שוין דער גרויסער
אלעמאהל זאגן“ :געלויבט השי“ת ,דער באשעפער זאל ווייטער העלפן“, טאג וואס מ‘וועט דארפן אפגעבן א דין וחשבון“ ,לא עת האסף המקנה“—ס‘איז
דאס הייסט בעהטן אויף ווייטער( .הרה“ק ה“חוזה“ מולבלין זי“ע) נישט די צייט צו זאמלען קניני עולם הזה ,נאר מ’דארף זאמלען תורה ומעשים
"ועם עיקש תתפתל"... טובים ,מ‘זאל האבן מיט וואס אנצוקומען לעולם הבא( .הרה“ק רבי משה קאברינער זי“ע)
וילך וישב לבן למקומו .ויעקב הלך לדרכו (ויצא לב:א–ב) ועיני לאה רכות( .ויצא כט:יז)
נאך 'וילך וישב לבן למקומו' ,שטייט "ויעקב הלך לדרכו" .די כוונה דערפון דאס קומט מרמז זיין“ ,ועיני“ לאה ,די חשוב‘ע אידן פון די אידישע
איז .יעקב וואס איז געווען א איש תם ,אזוי ווי דער פסוק איז מעיד אויף געמיינדע ,וועלכע ווערן גערופן “עיני“ העדה“ ,רכות“ ,זענען ווייכע און
אים .האט ער די גאנצע צייט וואס ער האט געוואוינט מיט לבן דער רמאי, רואיגע ,נוח לשמים ונוח לבריות( .אגרא דכלה -בשם החוזה מלובלין זי“ע)
האט יעקב געמוזט זיין מיט אים א ברודער אין רמאות און טוען פארשידענע והיה העטפים ללבן והקשרים ליעקב (ויצא ל:מב)
תחבולות און מיטלן כדי זיך צו ראטעווען פון לבן ,א בחינה פון 'ועם עיקש אין שלחן ערוך (או“ח סי‘ כה:א) ווערט גע’פסק’נט ,אז פריער דארף מען
תתפתל' (תהלים יח:כז) .אבער יעצט ווען זיי האבן זיך צושיידט ,און לבן זיך מתעטף זיין אינעם טלית ,און דערנאך לייגן די תפילין .דאס איז מרומז
איז געגאנגען זיין וועג ,האט זיך יעקב צוריק געקעהרט צו זיין אמת'ער און אין פסוק“ :והיה העטפים ללבן“—,פריער דארף מען זיך מתעטף זיין אינעם
ריכטיגער וועג התמימה והישרה( .הרה"ק רבי משה לייב מסאסוב זצ"ל) טלית“ ,והקשרים ליעקב“ דערנאך לייגן און בינדן די תפילין( .עטרת זקנים ,סי‘ כה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ד פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפע רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי (ויצא ל:א) ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה (כח:י)
די גמרא (סוכה נב ):זאגט ‘אם פגע לך מנוול זה משכהו לבית המדרש’, אין פסוק שטייט “וילך חרנה” ,א לשון פון גיין פאמעלעך ,ווייטער אין
אויב דער יצר הרע שטארקט זיך איבער דיר ,זאלסטו גיין אין בית המדרש פסוק (כט:א) שטייט‘ :וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם” ,אז יעקב איז
לערנען תורה ,זאגט די גמרא ווייטער‘ ,נצחו מוטב ,ואם לאו יקרא קריאת געגאנגען שנעל ,אזוי ווי “וישא רגליו” [ע”ש פירש”י] .נאר אין אנהייב ווען
שמע’ ,אויב ער האט באזיגט דעם יצר הרע מיט לערנען תורה איז גוט ,און יעקב איז ארויס פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץ איז ער נישט געגאנגען
אויב נישט זאל ער ליינען קריאת שמע‘ ,נצחו מוטב ואם לאו יזכיר לו יום שנעל ,אזוי ווי דער דין פון ‘היוצא מבית הכנסת אל יפסיע פסיעה גסה’
המיתה’ ,אויב ער האט באזיגט דעם יצר הרע מיט ליינען קריאת שמע איז (ברכות ו ):זאגן חז”ל דארט ,אז ארויסגיין דארף מען גיין פאמעלעך און
גוט ,און אויב נישט זאל ער זיך דערמאנען דעם יום המיתה .און מיר ווייסן אז אריינצוקומען איז א מצוה צו גיין שנעל ,ערקלעהרט דער מהרש”א (ד”ה
א אשה איז פטור פון לערנען תורה ,ווייל ס’שטייט אין פסוק ‘ולמדתם אותם לא) ער גייט ארויס כדי ער זאל קענען צוריק קומען און אריינגיין .דעריבער
את בניכם’ ,דרש’ענען מיר ‘ולא את בנותיכם’ ,און אזוי אויך זענען זיי פטור לויפט ער ביים ארויסגיין כדי ער זאל קענען שנעל צוריק קומען ,און אזוי
פון קריאת שמע ,ווייל קריאת שמע איז א מצוה עשה שהזמן גרמא .קומט איז אויך געווען דא .ווען יעקב איז נתבשר געווארן “והשיבותיך” (פסוק טו),
אויס אז ווען א אשה וויל באזיגן דעם יצר הרע האט זי נאר איין ברירה ,אז האט ער דאך א מצוה צו לויפן ביים ארויסגיין כדי ער זאל קענען שנעל צוריק
זי זאל זיך דערמאנען דער יום המיתה ,וואס דאס קען אבער ח”ו צוברענגען קומען ,דערפאר ‘וישא רגליו וילך ארצה בני קדם’ איז ער שנעל געגאנגען.
(“חתם סופר” עה”ת עמו’ קל”ו)
צו עצבות .אבער באמת איז ביי א אשה אויך פארהאנען אן אנדערע עצה,
אזוי ווי די גמרא זאגט אז דורכדעם וואס די אשה איז מגדל די קינדער צו ‘ויירא ויאמר מה נורא המקום הזה ,אין זה כי אם בית אלקים ,וזה
תורה ,ווערט דאס גערעכנט ווי זי אליין לערנט תורה ,האבן דאך די ווייבער שער השמים’ (ויצא כח:יז).
אויך אן עצה צו באזיגן דער יצר הרע מיט תורה ,מיט וואס זיי זענען מגדל לכאורה איז דער צווייטער ‘וזה’ איבריג ,ס’וואלט געדארפט שטיין ‘אין
זייערע קינדער צו תורה .דאס האט רחל געזאגט צו יעקב ‘הבה לי בנים’ ,געב זה כי אם בית אלקים ושער השמים’ .די גמרא (שבת לא ):זאגט אז ר’ ינאי
מיר קינדער וועל איך קענען מגדל זיין די קינדער צו תורה ,וועל איך דורכדעם האט אויסגערופן אויף א מענטש וואס האט תורה אבער ער האט נישט
מנצח זיין דעם יצר הרע‘ ,ואם אין’ און אויב איך וועל ח”ו קיין קינדער נישט קיין יראת שמים‘ ,חבל על דלית ליה דרתא ,ותרעא לדרתא עביד’—,א שאד
האבן ‘מתה אנכי’ ,וועל איך מיר דארפן דערמאנען פונעם יום המיתה כדי אויפ’ן מענטש וואס האט נישט קיין דירה ,ד.ה .אז ער האט נישט קיין יראת
מנצח צו זיין דעם יצר הרע( .דברי מהרי”א) שמים ,אבער א טיהר צו די דירה האט ער יא געמאכט ,ד.ה .אז ער לערנט
תורה ,וואס דאס איז א טויער צוצוקומען צו יראת שמים .די גאנצע פערצן
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין יאהר וואס יעקב האט געלערנט ביי שם ועבר ,און ווי ס’ווערט געברענגט אז
ער איז גארנישט געשלאפן ביינאכט נאר עוסק געווען בתורה יומם ולילה,
>>->->->-
ער יא נעמען כבוד כדי דערמיט מרבה צו זיין דעם כבוד פון באשעפער .דאס האט יעקב געמיינט אז דער עיקר דירה ביי עבודת ה’ איז לימוד התורה,
זאגט די מסורה" ,ויגל את האב"ן" ,אויב א איד האט שוין אוועקגערוקט דעם אבער ווען יעקב איז געשלאפן ביים מקום המקדש און ער האט משיג געווען
יצר הרע וואס ווערט גערופן אב"ן ,ווי אויבן דערמאנט ,און ער מיינט נאר יראת ויפגע במקום שמים ,יראת הרוממות ,איז ער נתפעל געווארן און ער
דעם כבוד שמים ,דעמאלט "ויגל כבודי" ,מעג ער זיך שוין פרייען ווען מען האט געזאגט‘ ,מה נורא המקום הזה’ ,דאס פלאץ איז אין אסאך א העכערע
גיט אים כבוד ,ווייל ער מיינט דאך נישט זיין אייגענעם כבוד ,נאר דעם כבוד מדריגה ווי ביי שם ועבר‘ ,אין זה כי אם בית אלקים’ ,ווייל יראת שמים איז
שמים( .קדושת ציון) די דירה פונעם באשעפער‘ ,וזה’ ,און דער פלאץ ווי איך בין געווען פריער ביי
שם ועבר‘ ,שער השמים’ ,לימוד התורה ,דאס איז נאר א טויער אריינצוגיין
טוב תתי אותה לך מתתי אותה לאיש אחר (ויצא כט:יא) צו יראת שמים( .בעל שם טוב הק’)
מ‘דארף פארשטיין וואס איז לבן פלוצלינג געווארן א צדיק און ענדערשט
געוואלט אז זיין טאכטער זאל חתונה האבן מיט יעקב דער צדיק ,ווי צו אן ויגל את האבן מעל פי הבאר( .ויצא כט:י)
אנדערע מענטש .ס‘שטייט אין מדרש (בר“ר יז:ז) אז די פרוי האט א כח דער 'בעל הטורים' ברענגט א מסורה פון צוויי פסוקים מיטן ווארט
צו מאכן אנדערש דעם מאן .אזוי ווי ס‘איז געווען א מעשה מיט אן אשה 'ויג"ל'" ,ויגל את האבן מעל פי הבאר" ,און "ויגל כבודי" (תהלים טז) ,א רמז
צדקנית וואס האט חתונה געהאט מיט א רשע און זי האט אים געמאכט פאר אז אויב מ'קוילערט אוועק דעם יצר הרע (וואס ווערט אנגערופן אב"ן ,ווי די
א צדיק .לבן האט געוואוסט אז רחל איז א צדיקת ,און אויב זי וועט חתונה גמרא סוכה נב ).זאגט :דעמאלט 'ויג"ל כבודי' ,קען דער מענטש זיין בשמחה.
האבן צו א רשע ,וועט זי יענעם מאכן פאר א צדיק .און אויב יעקב וועט נאך א פשט קען מען זאגן אויף דער מסורה 'ויג"ל את האבן'' ,ויג"ל כבודי',
נעמען אן אנדערע פרוי וועט ער איר מאכן פאר א צדיקת ,דעריבער האט לבן ווייל ס'איז ידוע אז כבוד איז זייער א געמיינע מידה ,און חז"ל האבן מגנה
געזאגט בעסער זאל רחל חתונה האבן מיט יעקב וואס ביידע זענען צדיקים, געווען דעם וואס לויפט נאך בבוד .דאס איז אבער נאר דעמאלט ווען דער
ווי איידער זי זאל חתונה האבן מיט אן אנדערן ,און יעקב זאל חתונה האבן מענטש מיינט דעם אייגענעם כבוד ,אבער אויב ארבעט זיך א איד אויס און
מיט אן אנדערע ,וועלן נאך צוקומען צוויי צדיקים אויף די וועלט( .בשם ה‘אמרי מיינט נאר צו פארמעהרן דעם כבור שמים און אויפהייבן כבוד התורה ,זאל
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ה פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...וואונדערליך...
און אנגעהויבן וויינען .זאגט אים דער דאס איז מען מרמז ווען מ‘צעברעכט זאגט“ :סל“ם“ איז ר“ת ס‘עודת ל‘וית •
צדיק“ :שוטה דאס איז דאך די ברכה פון די כלי ,אז פון דעם פארפאלק וועלן מ‘לכה .א רמז אויף די מצוה פון עסן “געווארן איין גרויסער לאך“
יעקב‘ ,ופרצת ימה וקדמה צפונה ונגבה‘“ .נאך ארויסקומען דורות ,און מ‘וועט מלוה מלכה“ ,מוצב ארצה“ ,מענטשן
ויקח מאבני המקום וישם
רואיג קענען צעברעכן כלים און נישט • זענען מזלזל דערין ,ווי ס‘ליגט אויף
מראשתיו( ...ויצא כח:יא)
דער ערד ,אבער באמת“ ,וראשו מגיע
ווערן פארשעהמט ,ווייל ס‘וועט זיין
אויף וועמען ארויפצולייגען די שולד.
“כדי די אבות זאלן זעהן“... השמימה“ ,די ענינים דערפון זענען
אמאהל איז דער טערקישער
מושל געקומען באזוכן אין שטוב פון
• וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני הויך ביזן הימל“ .והנה מלאכי אלקים“ ,די
ירושלימ‘ער רב הגאון רבי יוסף חיים
ביי די חתונה פון א קינד פון מרן “זיין באהאפטן צום צדיק“
קדם (ויצא כט:א) מלאכים וואס קומען אראפ שבת ,עולים,
גייען ארויף ביי מלוה מלכה ,ויורדים און
זוננפלד זצ“ל ,און רבי יוסף חיים האט
אים מכבד געווען צו זיצן .די זיצן אויף
מהרי“ד מבעלזא זי“ע ,האט מען אינמיטן והיה העטופים ללבן והקשורים זיי קומען צוריק אראפ בו איז ר“ת ביום
די בענקלעך זענען געווען געמאכט פון
די פרייליכע ריקודין באמערקט ווי א ליעקב (ויצא ל:מב) ו‘ ,אינעם קומענדיגן זעקסטן טאג פון די
שטרוי מיט קליינע לעכער ,און האבן
ווען הרה“ק מקאברין זי“ע געוויסער סאלדאט טאנצט מיט‘ן עולם וואך ,פרייטאג.
נישט געקענט דערהייבן די שווערע
איז געווען ביי זיין רבי‘ן הרה“ק • וואג פונעם מושל ,און ביים זיך אוועק
מלעכאוויטש זי“ע ,האט ער די “וואס זוכט ער אין הימל“ זעצן האט זיך די שטרוי צוריסן און ער
צווייטע נאכט ר“ה פארשפעטיגט
צום טיש .האט דער לעכעוויטשער איז אראפגעפאלן פון בענקעל .האט ויחלום והנה סולם מוצב ארצה
אים רבי יוסף חיים מפייס געווען און (ויצא כח:יב)
געטייטשט“ :העטופים ללבן“—די
אלס יונגעל האט דער טאטע דער געזאגט :ביי יעקב אבינו שטייט אז
וואס האבן פארשפעטיגט ,וועט אויך
“אמרי אמת“ פון גור געפרעגט זיין זאל יעדער שטיין האט געוואלט ער
זיין ללבן ,דער באשעפער וועט ווייס
לייגן זיין קאפ אויף אים ,איז געווארן זוהן דער “פני מנחם““ :פארוואס איז
מאכן זייערע זינד (און זיי פארגעבן),
דערפון איין גרויסער שטיין .אזוי אויך יעקב אבינו נישט ארויף אין הימל
אבער מיט א תנאי “קשורים ליעקב“—
דא אלע קליינע לעכער האבן געוואלט אריין ,ער האט דאך געהאט א גוטע
צוזאמען .ווען מ‘האט אים געוואלט זיי מוזן זיין באהאפטן צום צדיק( .בית
אוועק שיקן האט מרן זי“ע נישט געלאזט אברהם -סלאנים) אז דער מושל זאל אויף זיי זיצן ,איז געלעגנהייט ארויפצוגיין מיט‘ן לייטער
• און ערקלעהרט דעם פסוק“ :וישא יעקב
דערפון געווארן איין גרויסער לאך .אין הימל אריין“? האט דאס קלוג קינד
“אפגעכאפט דאס דאווענען“... רגליו“—,דאס מיינט ווען מ‘הויבט די
דער מושל האט הנאה געהאט פון געענטפערט“ :טאטע ,ס‘איז דאך בלויז
די רייד און געווארן איבערגעבעהטן .געווען א חלום“ .פרעגט דער טאטע
פיס ביי די ריקודין של מצוה“ ,וילך ועתה הלך הלכת כי נכסף ווייטער,“איז פארוואס האט ער נישט •
ארצה בני קדם“ ,די צדיקים קומען אראפ ,נכספתה לבית אביך למה גנבת
“מקדם“—פון גן עדן ,אויף די וועלט ,את אלהי( ...ויצא לא:א)
גע‘חלומ‘ט דאס אויך ,אז ער גייט ארויף
אויפ‘ן לייטער אין הימל אריין“?האט
“קפיצת התפילה“...
אין די ישיבה פונעם הייליג‘ן דעריבער איז כדאי אז די אבות זאלן
ויפגע במקום וילן שם( ...ויצא כח:יא) דאס קלוג קינד געענטפערט :ס‘שטייט
זעהן וואס מיר אידן מאכן דא מיט אויף “חתם סופר“ זי“ע ,האבן זיך די בחורים
רש"י :אין פסוק שטייט נישט ‘ויתפלל‘ ,דאך אין פסוק“ :והנה ה‘ נצב עליו“ ,איז
געגרייט אהיים צו פאהרן צו די דער וועלט... נאר 'ויפגע' מלמד שקפצה לו הארץ.
וואס האט ער געהאט צו זוכן אין הימל
עלטערן .איין בחור איז צוגעגאנגען • ווען דער באשעפער שטייט נעבן אים
אמאהל האט א חזן אפגעכיפערט
צום עמוד און שנעל געדאווענט.
נאכ‘ן דאווענען זאגט אים דער חת“ס
“ס‘איז דא וועמען צו באשולדיגן“... •
אויף די ערד? ...
דאס דאוונען .האט אים הרה“ק רבי
נפתלי מראפשיץ זי“ע געמוסר‘ט און
זי“ע .ס‘שטייט“ :ועתה הלך הלכת כי אסף אלקים את חרפתי (ויצא ל:כג)
דער “אמרי נועם“ פון דזיקוב זי“ע נכסוף נכספת לבית אביך למה גנבת
“דאס איז די ברכה פון יעקב“... געזאגט :וואס איז דער אונטערשייד
פון ‘קפיצת הדרך‘ און ‘קפיצת
האט געזאגט בדרך צחות :פארוואס ביי א את אלהי “.מילא דאס אהיים פארן התפילה‘? ביי ‘קפיצת הדרך‘ זאגט מען ופרצת ימה וקדמה צפונה ונגבה
תנאים ,און אונטער די חופה צעברעכט פארשטייט מען ווייל ס‘שטייט, דעם ‘שם‘ ,און ביי ‘קפיצת התפילה‘ (ויצא כח:יד)
מען א כלי? ווייל רש“י זאגט אויפ‘ן “כי נכסוף נכספת לבית אביך“, הרה“ק רבי יעקב ארי‘ מראדזמין שלינגט מען איין דעם ‘שם‘.
פסוק “אסף אלקים את חרפתי“ :יעצט אבער “למה גנבת את אלהי “.פארוואס זי“ע איז אמאהל געקומען אין א שטאט •
וועל איך שוין נישט פארשעהמט ווערן האסטו אפגעכאפט דאס דאווענען? און מ‘האט אים מקבל פנים זיין .איין
איד האט זיך זייער געשטופט האט
סל“ם ר“ת ס‘עודת ל‘וית מ‘לכה“
אויב ס‘וועט זיר צעברעכן א כלי ,ווייל און אויב מ‘בענקט זיך אהיים מעג
איך וועל דאס קענען אנווייזן אויף מיין מען שוין אפכאפן דאס דאווענען? אים דער צדיק אנגעשריגן“ ,גיי צו אלע והנה סלם מצב ארצה וראשו
מגיע השמימה (ויצא כח:יב)
••• קינד ,אז דאס קינד האט דאס געטוען, רוחות“ .האט זיך דער איד דערשראקן
דער הייליגער רוזשינער זי“ע האט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ו פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדער פון די תורה...
• א נדר מוז מען ארויסזאגן מיט‘ן מויל! אז" ,בני בנים הרי הם כבנים" ,קינדס-קינדער ווערן אויך • א‘ריה כ‘רוב נ‘שר י‘עקב
פאררעכנט ווי קינדער ,קען מען זאגן אויף לבנ'ען "בן אכן יש ה‘ במקום הזה...ואנכי לא ידעתי(ויצא
וידר יעקב נדר לאמר( ...ויצא כח:כ) נחור" ,זייענדיג זוהנ'ס זוהן פון נחור( .רבינו בחיי) כח:טז)
ווען מ‘מאכט א נדר ,דארף ער ארויסזאגן דעם נאך א תירוץ :לבן האט זיך ענדערש געוואלט ס‘שטייט אז אויפ‘ן כסא הכבוד איז אויסגעקריצט
נדר מיט‘ן מויל ,און נישט טראכטן דעם נדר אין מתייחס זיין אויפן נאמען פון זיין זיידן נחור ,ווי פון די צורה פון ,א‘ריה (לייב) ,כ‘רוב (פייגל) ,נ‘שר
הארץ“ .וידר יעקב נדר“—יעקב האט געמאכט א
זיין טאטע בתואל ,ווייל נחור האט זיך געפיהרט (אדלער) ,י‘עקב .און יעקב אבינו האט דאס געזעהן ָ
נדר“ ,לאמר“—,און ארויס געזאגט דעם נדר מיט‘ן
שיין ,אבער בתואל איז געווען א רשע( .רמב"ן) נאר ביים חלומ‘ען פונעם סולם .דאס האט ער
מויל ,ווייל אנדערש איז דער נדר נישט א נדר“( .אור
החיים“ הק‘) נאך א תירוץ :יעקב האט געמיינט צו פרעגן די געזאגט :אכ“ן די צורות פון א‘ריה ,כ‘רוב ,נ‘שר (די
מענטשן פון חרן ,צי לבן איז טאקע עהנלעך צו נחור, ראשי תיבות פון אכ“ן)“ ,יש ה‘ במקום הזה“ ,איז
• צוליעב כעס האט ער זיך געקריגט! אויסגעקריצט אויפ‘ן כסא הכבוד ,אבער ואנכ“י אז
און פיהרט זיך אזוי ווי נחור ,אדער ער פיהרט זיך ווי
ויחר ליעקב וירב בלבן( ...ויצא לא:לו) ס‘איז אויך אויסגעקריצט ,י‘עקב“ ,לא ידעתי“ ,דאס
“ויחר ליעקב“—,פריער האט יעקב געצארנט האב איך נישט געוואוסט( .הרה“ק רבי שמשון מ‘אוסטראפאלע זצוק“ל)
אויף לבן ,און דערנאך“ ,וירב בלבן“—,האט ער זיך
• מורא געהאט אז ער וועט זינדיגן...
געקריגט מיט לבן .ווייל צוליעב‘ן כעס ,האט ער
זיך געקריגט מיט לבן ,און ווען ער וואלט נישט וידר יעקב נדר ...אם יהי‘ אלקים עמדי ושמרני
בררך הזה אשר אנכי הולך .ויצא כח:כ)
געווארן אין כעס וואלט ער זיך נישט געקריגט.
(“אור החיים“ הק‘) פארוואס האט יעקב אבינו געדארפט מאכן א
נדר ,דער באשעפער האט דאך אים צוגעזאגט אז ער
• דער קארגער לבן! וועט שטענדיג זיין מיט אים ,אזוי ווי ס‘שטייט “והנה
ורחל באה עם הצאן אשר לאביה כי רועה אנכי עמך ושמרתיך בכל אשר תלך“? נאר די גמרא
היא( .ויצא כט:ט) (יבמות קכא) זאגט :אז דער באשעפער איז מקפיד
פארוואס האט לבן געדארפט שיקן זיין מיט צדיקים כחוט השערה (שנאמר ‘וסביבו נשערה
שאף ער האט דאך זיכער פאשן זיינע ָ טאכטער ַ זיין טאטע בתואל ,וועלכער איז א רשע( .כלי יקר)
מאוד‘) ,דעריבער האט יעקב אבינו מורא געהאט אז
געהאט משרתים? נאר אזוי ווי לבן איז געווען ער וועט שפעטער זינדיגן (זעה אויך ברכות ד) ,אפילו • איך וועל דיך באשיצן פון עשו!
פא ּפער און א גנב ,און ער האט קיינעם נישט א ָ
מיט א לייכטע זינד ,און ס‘וועט גורם זיין אז די שכינה ויאמר לו לבן אך עצמי ובשרי אתה( ...ויצא כט:יד)
שאף האט ער געשיקט געטרויט צו פאשען זיינע ָ זאל זיך ח“ו אפטוען פון אים.(כלי יקר ,ורמב“ן)
יעקב האט דערציילט פאר לבן ,אז עשו רודף‘ט
שאף ,אדערפאשן זיינע ָ זיין אייגענע טאכטער ַ
ווייל ער איז געווען קארג און האט זיך געוואלט
אים ,און די מאמע האט נאר אים ליעב .האט אים לבן • יעקב איז געגאנגען מיט ביידע פיס!
געזאגט“ :אך עצמי ובשרי אתה“—,איך האב ליעב,
שפאהרן געלט ,דערפאר האט ער געשיקט זיין וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם (ויצא כט:א)
וועמען רבקה האט ליעב ,און אויב עשו וועט דיר וועלן
טאכטער“( .אור החיים“ הק‘) “וישא יעקב רגליו“ איז לכאורה איבריג ,ס‘וואלט
שלעכט טוען“ ,בחרב אצא לקראתו“( .מלבי“ם)
געקענט שטיין “וילך ארצה בני קדם“ ,יעדער ווייסט
דאס ווארט “שמעון“ האט אין זיך די אותיות אז מ‘גייט מיט די פיס? אין “מדרש תלפיות“ שטייט • פארוואס יעקב האט פיינט געהאט לאה?
“שם עון“ ,מרמז צו זיין ,אז דער נשיא פון שבט
א חידוש בשם מוהר“ם ז“ל ,אז יעקב איז געגאנגען ויהי בבקר והנה היא לאה (ויצא כט:כה)
שמעון ,זמרי בן סלוא ,וועט זינדיגן מיט די מדינית
אינדערפרי ,ווען יעקב האט געזעהן אז זי איז לאה, מיט ביידע פיס אויפאמאהל ,וואס א מענטש קען
כזבי בת צור (ווי ס‘שטייט אין סוף פ‘ בלק) .(מדרש
הגדול) דאס נישט טוען ,ווייל פריער הייבט מען איין פיס און און נישט רחל ,האט ער געשריגן “רמאיתא בת רמאי“,
פא ּפער .האט פא ּפער די טאכטער פון לבן דער ָדערנאך דעם צווייטן פיס .אבער יעקב איז געגאנגען ביסט א ָ
• יעצט וועט ער מוזן צוהעלפן! מיט ביידע פיס ווי א מלאך ,ווייל ער איז געווען א לאה אים געענטפערט אז אויך ער האט אויסגענארט
הפעם ילוה אישי אלי כי ילדתי לו שלשה בנים מרכבה לשכינה“ .וישא יעקב רגליו“ ,מיט ביידע פיס פון זיין ברודער עשו די ברכות ,און זיין טאטע יצחק
(ויצא כט:לד) האט אפילו געזאגט צו עשו “בא אחיך במרמה ויקח אויפאמאהל“( .מדרש תלפיות“)
לאה האט געזאגט ביז יעצט האב איך געהאט
נאר צוויי קינדער האב איך זיי געקענט אליין אן עצה
ברכתך“ ,און פון דיר האב איך מיך אויסגעלערנט דעם • פארוואס שטייט בן נחור?
ענין פון רמאות .צוליעב די דאזיגע ווערטער פון לאה
געבן ,איינעם אין די רעכטע האנט ,און דעם צווייטן הידעתם את לבן בן נחור( .ויצא כט:ה)
האט יעקב איר פיינט געהאט.(דעת זקנים מבעלי התוספות)
אין די לינקע האנט ,אבער יעצט האב איך דאך שוין איז שווער ,לבן איז דאך געווען א זוהן פון בתואל
דריי קינדער מוז מיין מאן מיר שוין צו העלפן( .חזקוני)
(וואס בתואל איז געווען א זוהן פון נחור) ,האט • “שמעון“ ‘ -שם עון‘
*** געדארפט שטיין לבן בן בתואל? נאר חז"ל זאגן דאך ותקרא שמו שמעון( .ויצא כט:לג)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ז פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה"ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
ָשם“—,וואס איז א לשון עתיד ,אויף שפעטער .און מלוה מלכה .אמאהל איז כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא b
אפשר אויף דעם אופן וואלט‘ן מיר געדארפט זאגן:
“ ְו ֶנ ֱאכַל“—,וואס באדייט וואס אידן האבן געגעסן
זי“ע געקומען צו די סעודת מלוה מלכה וואס די יושבים
האבן געפראוועט ,און געפרעגט ווי ס‘איז מרומז אין “ויצא“ א לשון פון
b
זייענ‘דיג אין מדבר. די תורה אז אידן האבן געגעסן אין מדבר מיליכיג‘ס
ביי די סעודת מלוה מלכה? אבער קיינער האט נישט
אויסליידיגן“...
ויצא יעקב מבאר שבע...ויפגע במקום...
“גיי דיר געזונטערהייט
געוואוסט צו ענטפערן .האט מרן זי“ע זיי ערקלעהרט
אזוי :א באווייז דערצו איז ווייל די אידן האבן דאך נישט (ויצא כח:י-יא)
און זיי מצליח“...
רש"י :ורבותנו פירשו לשון תפילה—ויפגע מיינט
געמעגט שחט‘ן בשר תאוה אין מדבר ,און ווער ס‘האט
דאווענען ,און פון דעם לערנען מיר ארויס אז יעקב
געוואלט עסן פלייש האט געדארפט שחט‘ן קרבנות
ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח:כ) אבינו האט דעמאלט מתקן געווען תפילת ערבית.
שלמים ,האט ער געהאט פלייש צו עסן .די הלכה איז
ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל
אמאהל האט א חסיד אויסגערעדט זיין אז א בשר שלמים קען מען נאר עסן צוויי טעג און
באזוכט אין די שטאט הובניב (א שטעטל נעבן
פארביטערט הארץ און ווייטאג פאר כ“ק מרן איין נאכט .אזוי ווי דער פסוק (צו ז:טז) זאגט“ :ביום
בעלזא) .האבן אים די דארטיגע בעלי-מחלוקת,
מהרי“ד זי“ע אז ער האט נישט קיין לחם לאכל ובגד הקריבו את זבחו...וממחרת והנותר ממנו יאכל“ .קומט
פאר‘מסר‘ט ביים שטאט‘ס רב אז ער דאווענט מנחה
ללבוש ,פשוטו כמשמעו .ער האט נישט קיין פרנסה, אויס אז די קרבנות שלמים וואס מ‘האט גע‘שחט‘ן ערב
און מעריב זייער שפעט .ווען מרן זי“ע איז געגאנגען
דאס ענגשאפט אין שטוב איז נישט אויסצוהאלטן, שבת ,האט מען געגעסן א גאנצן טאג ערב שבת ,שבת
באזוכן דעם רב ,האט ער געפרעגט דעם רב :זאל דער
און די קינדער בעהטן ברויט צו עסן .דעריבער וויל ביינאכט ,און שבת א גאנצן טאג ביז ביינאכט ,און אזוי
רב מיר ווייזן ווי ס‘שטייט אין די תורה ווען ס‘איז דער
ער פאהרן קיין אמעריקא ,אין די גאלדענע מדינה, ווי מ‘טאהר נישט שחט‘ן קדשים ביינאכט ,האבן זיי
זמן פון דאווענען מנחה? דער רב האט פארשטאנען
צו מאכן פרנסה און ברענגען ברויט פאר זיין שטוב נישט געהאט קיין פלייש צו עסן מוצאי שבת ביי מלוה
אז מרן זי“ע ווארט נישט אויף אן ענטפער ,האט ער
צום לעבן .אבער מרן זי“ע האט אים נישט געוואלט מלכה ,האבן זיי דעריבער געמוזט עסן נאר מיליכיג‘ס...
געשוויגן .האט אים מרן זי“ע ערקלערט :אין די תורה
געזעגענען ,און געזאגט ער זאל דאס נישט טוען, מיט דעם קען מען אויך ערקלעהרן ,אז ווען די אידן
שטייט ביי יצחק אבינו (בראשית כד:סג)“ :ויצא יצחק
נאר ער זאל בלייבן אויפ‘ן פלאץ ווי ער וואוינט .ולה‘ זענען געווען אין די מדבר ,און
לשוח בשדה“ .און ביי יעקב אבינו “ויצא יעקב מבאר
הישועה .אבער דער חסיד ,מיט זיין פארקלעמט און פסח איז געפאלן זונטאג ,ווען
שבע“ ,פארוואס שטייט א לשון פון “ויצא“—ער
פאר‘דאגה‘ט הארץ ,האט געגעבן א זאג עפעס זייער ערב פסח איז געווען שבת ,האט
איז ארויסגעגאנגען ,און נישט א לשון “וילך“—ער
הארב“ :אויב אזוי וואס דארף איך דאס לעבן איז מען געמעגט מקריב זיין שבת
איז געגאנגען? נאר “ויצא“ איז אויך א לשון פון
שוין בעסער איך זאל גיין פון די וועלט“!? הערנדיג נאר דעם קרבן פסח ,ווייל פסח
“אויסליידיגן .אזוי ווי מיר טרעפן א לשון אין חז“ל:
די ווערטער ,איז מרן זי“ע ערשיטערט געווארן ,און איז דוחה שבת ,אבער דעם קרבן
“מיצוי כלי“ —אויסליידיגן די כלי .זאגט די תורה:
אנגעכאפנ‘דיג דעם ‘קאלפיק‘ האט מיט א התלהבות חגיגה וואס איז געווען שלמים
יצחק אבינו און יעקב אבינו זענע געגאנגען דאווענען
געזאגט“ :ס‘איז אפשר מער כדאי אוועק צו גיין פון האט מען נישט מקריב געווען
מנחה און מעריב ווען דער טאג און נאכט האבן זיך
די וועלט ווי צו פאהרן קיין אמערקא.“... שבת ווייל ס‘איז נישט דוחה שבת .און קדשים טאהר
“אויסגעליידיגט“! און מרן זי“ע האט אויסגעפירט:
אויפ‘ן חסיד איז געפאלן א פחד ,חרטה געפיהלן מען נישט שחט‘ן ביינאכט און די שלמים וואס מ‘האט
ס‘זענען פארהאן מענטשן וואס קענען פיהלן די
האבן אים באנומען ,פאר די הארבע רייד וואס זענען גע‘שחט‘ן ערב שבת האט מען שוין אויך נישט געקענט
צייט ווען דאס איז ,אבער איינער וואס ווייסט נישט,
אומוועלענדיג ארויסגעקומען פון זיין מויל ,ער האט עסן ,ווייל מ‘מעג דאס נאר עסן שני ימים ולילה אחד,
קען גרינג פארשפעטיגן דעם זמן תפלה.
זיך גלייך געכאפט און מיט א ציטער געזאגט“ :אויב פרעגט זיך א שאלה ,וויאזוי האבן זיי געגעסן דעם (מפי הרה“ח ר‘ בעריש אורטנער ע“ה -יליד הובניב)
אזוי זאל דער רבי מיר געבן א ברכה איך זאל האבן קרבן פסח על השובע? מוז מען זאגן אז זיי זענען זאט
b
פרנסה “...זאגט אים מרן זי“ע“ :אה! יעצט רעדסטו געווארן פון מצות ,אייער און ירקות...און מרן זי“ע האט
צו די זאך ,גיי דיר געזונטערהייט און זיי מצליח“.
אזוי ווי דער חסיד איז ארויס פון שטוב פון מרן זי“ע,
פארגעזעצט...און אפשר איז דאס דער טעם פארוואס
ווען פסח געפאלט מוצאי שבת זאגן מיר “ונאכל שם
“א מילכיגע מלוה מלכה“...
טרעפט ער אהן א גוי וואס פיהרט א קוה ,און דער מן הפסחים ומן הזבחים“—,פריער דעם קרבן פסח און והנה סולם מוצב ארצה( ...ויצא כח:יב)
גוי פרעגט אים צו ער וויל קויפן די קוה? ענטפערט דערנאך דעם קרבן חגיגה ,ווייל דאס איז א זכר צו ווען די סל“ם איז די ר“ת ס‘עודת ל‘ווית מ‘לכה( .בשם
דער חסיד“ :איך וויל נאר איך האב נישט קיין געלט“. אידן זענען געווען אין מדבר ,און פסח איז געווען מוצאי הרה“ק מרוזשין זצוק“ל)
ענטפערט דער גוי ,אז ער קען נעמען די קוה און ער שבת וואס דעמאלט האט מען ערשט געגעסן די זבחים הגאון הצדיק רבי יצחק בנימין מנדלאוויטש
וועט אים באצאהלן ביי אן אנדערע געלעגנהייט... דעם אנדערן טאג .און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט: זצ“ל ,דער לאדאני רב ,האט דערציילט וואס ער האט
פון דערמאלט אהן האט דער חסיד געהאט פרנסה דאס אלעס איז נאר ‘לחדודי בעלמא‘—,אויסצושארפן געהערט פון די יושבים אין בעלזא ,פארוואס מ‘האט
בריווח ,און דער גוי איז קיינמאהל נישט געקומען דעם מח ,ווייל אין אמת‘ן זאגן מיר דאךְ “ :ונֹא ַכלׁ אין בעלזא נישט געגעסן פליישיג‘ס ביי די סעודת
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ח פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה“ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
ווען זיין רבי דער “חקל יצחק“ פון ספינקא זצוק“ל פארציילט אזוי :זיין שווער הרה“ח ר‘ משה חיים בעהטן זיין געלט“( .אור הצפון“ -תמוז תשע“ב קובץ מ“ג)
האט דערציילט שבת פאר זיינע תלמידים אזוי: ראזען ז“ל פון די שטאט בעלזא ,האט שוין געהאלטן b
אמאהל איז געקומען צום “אמרי יוסף“ פון ספינקא
א איד ,וואס האט זיך געוואלט געזעגענען איידער
עטליכע יאהר נאך די חתונה און ער האט נאך נישט
“געשטעלט א איד אויף
די פיס מיט פרנסה“...
זוכה געווען צו האבן קינדער .איז ער אריינגעגאנגען צו
ער איז עולה קיין ארץ ישראל .האט דער “אמרי כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע
יוסף“ אריינגערופן זיין זוהן דעם “חקל יצחק“ ,אז און זיך געבעהטן בתחנונים אז
ער זאל הערן פון דעם איד אליין ,וואס ס‘האט מיט
ונתן לי לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח:כ)
מרן זי“ע זאל פאר אים מעורר
אים פאסיהרט אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהר“ש זי“ע. ס‘האט דערציילט הרה“ח ר‘ א.מ.ג .הי“ו אז
רחמים זיין ,ער זאל געהאלפן
און דער איד האט אזוי דערציילט“ :איך בין געווארן ווען זיין טאטע ר‘ בערל ע“ה איז אנגעקומען נאך
ווערן בזרע של קיימא,
ל“ע פאראליזירט .האט מען מיך געברענגט אויף די קריג מיט זיין פאמיליע קיין ארץ ישראל בעירום
זאגנדיג אז די יאהרן לויפן און
שבת קיין בעלזא צו כ“ק מרן מהר“ש זי“ע ,ער זאל ובחוסר כל ,האט זיי די רעגירונג געגעבן צו וואוינען
ער איז שוין נישט אזוי יונג.
מיך היילן און בענטשן מיט א רפואה שלימה .איך אין די מעברות( .צייטווייליגע געצעלטן) .אינצווישן
ווען מרן זי“ע האט געהערט
האב געגעבן פאר‘ן גבאי‘ן וויין געלט ,אז ער זאל פאר איז ביי זיי געבוירן געווארן א אינגעלע אבער דאס
זיינע ווערטער האט ער זיך אויפגעשטעלט און זיך
מיר שטעלן וויין ביי די שבת טיש‘ן און ער זאל מיך ארעמקייט איז געווען אזוי שרעקליך אז ס‘איז נישט
פאר‘מוח‘ט פאר א שטיקל צייט .דערנאך האט ער זיך
מזכיר זיין לרפואה .אבער מרן געווען מיט וואס צו קענען קויפן אביסל מילך צו
געוואנדן צו ר‘ משה חיים און אים געזאגט אזוי“ :זעה!
זי“ע האט גארנישט רעאגירט ערנערן דאס ניי געבוירן קינד .איינטאג טרעפט דער
די ‘תלמוד תורה‘ דא אין שטאט דארף האבן א תיקון
דערויף במשך דעם גאנצ‘ן בילגורייער רב ,זי“ע ר‘ בערל אויף די גאס אין תל
און א חיזוק .דעריבער בעהט איך דיך זעה און זיי דיך
שבת .מוצש“ק זאגט מרן אביב ,און מיט א פריינטליכ‘ן שלום עליכם ,פרעגט
משתדל און זיי מחזק די תלמוד תורה ,און אין דעם זכות
זי“ע צום גבאי‘ן לאמיר גיין ער אים“ :זאגט מיר אייער געזיכט זעהט אויס זייער
וועסטו געהאלפן ווערן .אבער איך נעם זיך אויס מיט
באזוכן דעם קראנקען איד פארזארגט ,מיט וואס קען איך אייך העלפן? האט ר‘
דיר צוויי תנאים :איינס ,ווען די וועסט זוכה זיין צו זעהן
וואס דו האסט שבת כסדר בערל דערציילט פאר‘ן בילגורייער רב זיין שווערע
די ישועה זאלסטו דאס פאר קיינעם נישט פארציילן.
מזכיר געווען לרפואה .ווען לאגע אז אין שטוב איז נישטא
צווייטנס ,דעם נאמען פון קינד וואס וועט געבוירן ווערן
מרן זי“ע איז געקומען צו מיר האט ער מיך געפרעגט א ביסל מילך מיט וואס צו
וויל איך געבן “.ר‘ משה חיים האט זיך אריינגעלייגט
ווי ס‘טוהט מיר וויי .האב איך אנגעוויזן די פלעצער קענען ערנערן א ניי געבוירן
בלב ובנפש און געהאלפן פאר די ‘תלמוד תורה‘ אזוי
אויפ‘ן קערפער ,האט מרן זי“ע געטאפט דארט מיט קינד .האט דער בילגורייא רב
ווי מרן זי“ע האט אים געזאגט .אין א צייט שפעטער,
זיינע הייליגע הענט ,ביז ס‘איז מיר צוביסלעך בעסער ארויסגענומען פינף ענגלישע
האט ער מבשר געווען פאר מרן זי“ע אז ס‘איז ביי אים
געווארן .איך האב געשפיהרט אז איך קען מיך פונט (א גרויסע סומע אין
געבוירן געווארן א טאכטער‘ל .מרן זי“ע האט געעפענט
שוין אביסל באוועגן און זיך לאנגזאם אויפשטעלן. יענע צייט) און דאס אוועק
א תנ“ך אין ספר מלכים און אים געזאגט“ :די מאמע פון
(ווי ס‘איז באקאנט האט מרן מהר“ש זי“ע געהאט געגעבן פאר ר‘ בערל און אים
שלמה המלך האט געהייסן בת שבע ,איך מיין אז דו
א כח אין זיינע הייליגע הענט ,צו קענען היילן ,און געזאגט אז ער זאל זיך קויפן א
זאלסט איר רופן בת שבע...און דו זאלסט איר נישט
ווי ער האט אנגעטאפט האט ער אריינגעשיינט א וועגעלע און אנהויבן צו פארקויפן גרינצייג און אזוי
רופן אזוי ווי די היגע אינגען (א זעלטענע אויסשפראך
קדושה אויף דעם קראנקן אבר און ס‘איז געהיילט ארום וועט ער קענען מאכן פרנסה צו קענען שפייזן
פון מרן זי“ע) ‘שבע‘ נאר זאלסט איר רופן ‘בת שבע‘ .די
געווארן) .און מרן זי“ע האט מיר אנגעזאגט אז ווען זיין שטוב( .ווען ביי ר‘ בערל איז שפעטער געבוירן
טאכטער איז געווען א בת יחידה און זי האט שפעטער
איך וועל אהיים קומען צו מיין וואוין שטאט ,זאל געווארן נאך א קינד ,האט ער אלס הכרת הטוב ,א
חתונה געהאט מיט ר‘ מאיר ראטענשטרייך ע“ה.
איך מיך דערווייל נישט באווייזן ,מ‘זאל זעהן אז איך נאמען געגעבן ,זיין ניי געבוירן אינגעלע אהרן מרדכי
דערנאך איז ביי ר‘ משה חיים געבוירן געווארן א בן
שאדן אןבין שוין אויסגעהיילט כדי ס‘זאל מיר נישט ָ [נאך כ“ק מרן מהר“א זי“ע און נאכ‘ן בילגורייער רב
יחיד הרה“ח ר‘ אביגדור ראזען הי“ו פון מאנסי יצ“ו,
עין הרע .האט דער “חקל יצחק“ זצוק“ל מיט דעם זי“ע].
וואס ער האט געהאט די זכי‘ אז כ“ק מרן מהר“א זי“ע b
“שטיצן א תלמוד תורה א
געטייטשט וואס ס‘שטייט אין פסוק“ :ויחר ליעקב איז געווען זיין סנדק אין די שטאט בעלזא.
וירב ללבן...כי מששת את כלי“ ,יעקב אבינו האט b
פארדראסן פארוואס לבן האט אויסגעטאפט זיינע
זאכן ,און אלעס מטמא געווען מיט זיינע הענט .ווייל “געטאפט מיט די הענט“ סגולה פאר קינדער“...
ווען א רשע טאפט זאכן מיט זיינע הענט ברענגט ער ויחר ליעקב וירב ללבן...כי מששת את כלי ותאמר אל יעקב הבה לי בנים( ...ויצא ל:א)
דערויף א טומאה ,און דאס האט יעקב וויי געטוען. (ויצא לא:לז) הרה“ח ר‘ מאיר ראטענשטרייך ע“ה פון
b פשעווארסק (דערנאך אין קראון הייטס) האט
הרה“ח רבי נחמן כהנא ז“ל איז געווען אנוועזענד
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ט פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה...
איידער ער איז נפטר געווארן ,האט איינער פון זיינע מען אויך א טרינק בראנפין] E
E
“די קוה איז ארויף אין הימל “..
נאנטע מענטשן געוואלט ארויפברענגן א שמייכל אויף
“געפונען אסאך שט ינער “.. זיין געזיכט ,און אזוי בארוהיגן זיינע שמערצן .האט
ער נאכגעזאגט א גלייכווערטל וואס חסידים טייטשן:
יעקב אבינו האט געזאגט צום באשעפער“ :הן עוד היום
ויחלם והנה סלם מצב ארצה וראשו מגיע
גדול“—,אויב דער גלות איז נאך לאנג און גרויס“ ,לא ויאמר יעקב לאחיו לקטו אבנים (ויצא השמימה (ויצא כח:יב)
עת האסף המקנה“—,און ס‘איז נאכנישט געקומען די לא:מו) דער הייליגער בעל שם טוב זי“ע טייטשט,
אין פולין זענען געווען געוויסע בערג וואס פון צייט איינצוזאמלען די אידן ,דעמאלט “השקו הצאן ולכו
פרנסה ורעו“ —,זאלסטו זיי כאטש אנטרינקן און געבן “סולם“—דאס איז געלט (‘ממון‘ בגימטריא ‘סולם‘),
דארט האט מען אויסגעהאקט שטיינער פאר א מיהל
“מוצב ארצה“—איז א גשמיות‘דיגע מאטעריאל ,אבער
בשפע ובריוח .יענער האט דאס געזאגט מיט א מינע פון [צו מאהלן ווייץ] אסאך מענטשן האבן זיך מפרנס
“וראשו“—ווער ס‘האט שכל“ ,מגיע השמימה“—קען
ליצנות קעגן די חסידים ווי אזוי זיי טייטשן די פסוקים געווען פון דינגען אדער קויפן גאנצע בערג פון וואס
מיט דעם געלט טוען מצוות ,וואס דערגרייכן ביז‘ן
מ‘האט אויסגעהאקט שטיינער און דאס פארקויפט.
הימל .לויט דעם ווארט ,ווערט דערציילט .אז דער
זענען געווען צוויי שיניאווא חסידים קינדער פון רבי
הייליגער צדיק רבי מאיר‘ל מפרעמישלאן זי“ע איז
נתן לייזער ז“ל ,ר‘ יעקב און ר‘ משה וואס האבן געוואלט
געווען גאר א גרויסער ארעמאן ,נעמליך זיין גאנצער
אפדינגען אזעלכע בערג .זענען זיי פריער געפאהרן צום
פארמעגן איז באשטאנען פון א מאגערע קוה ,פון
שינאווא רב זי“ע ,און געפרעגט אן עצה ,און באקומען
וועלכע ער האט יעדן טאג אפגעמאלקען אביסל
פון אים זיין הסכמה ,אבער צו זייערע גרויס ווייטאג
מילך ,און פארקויפט פאר געלט וואס ער האט
האבן זיי נישט געפונען די ריכטיגע שטיינער אויף די
מערסטע דערפון באנוצט אויף צו צעטיילן פאר
בערג ,און זיי האבן פארלוירן דאס גאנצע געלט וואס
ארעמע לייט ,וואס פאר די מצוה איז ער געגאנגען
זיי האבן באצאהלט פאר די בערג .איז זייער פאטער ר‘
אין פייער ,יעדן טאג אויסצוטיילן צדקה און שפייז
נתן געפאהרן צום שיניאווא רב און געוויינט ,זאגנדיג
אויף א מאדנע אופן .אבער הערנדיג די ווערטער ,האט פאר עניים ואביונים .איין טאג האט פאסיהרט אז
אז ער האט א דין תורה מיט‘ן רב ,ווייל די קינדער האבן
רבי מאיר‘ל האט נישט געהאט פון וואו אויסצוטיילן
זיך דער בריסקער רב אויפגעכאפט פון זיינע שמערצן און
געקויפט די בערג מיט זיין הסכמה ,און זיי האבן נישט
צדקה ,האט ער גענומען זיין פארמעגן ,נעמליך זיין
געזאגט :ניין! דאס איז נישט קיין איינפאכע דבר-תורה
געטראפן דארט שטיינער ,וועלן זיי דארפן באנקראטירן
פון וואס מ‘מעג אפלאכן ,זיכער האט דאס געזאגט א קוה ,און זי געטראגן צום שוחט ,צו שעכטן און דאס
און אנטלויפן קיין אמעריקא ,כדי מ‘זאל זיי נישט
גרויסער צדיק! ווען מ‘האט דאס געפארשט ,און מ‘איז פלייש האט ער פארטיילט פאר ארעמע פאמיליעס
איינשפארן אין תפיסה ,און דארט וועלן זיי האבן
אויפגעקומען אז הרה“ק רבי ר‘ מאיר‘ל פרעמישלאנער און זיי מחי‘ געווען .צומארגנס ,האט די רעבעצין
געפעהרליכע נסיונות פון היטן תורה און מצוות אזוי ווי
זי“ע האט דאס געזאגט .יענער שבת קודש האט דער געזוכט די קוה ,וועלנדיג אפמעלקען אביסל מילך,
ס‘איז דעמאלט געווען באקאנט .אבער דער שיניאווא רב
ווי דער סדר איז געווען יעדער אינדערפרי ,אבער צו
בריסקער רב איבערגעזאגט די דבר-תורה ,און צוגעלייגט
האט אים גארנישט געענטפערט .נאך שבת האט דער
אז דער זעלבער געדאנק איז אויך מרומז אין זוהר הק‘איר גרויס וואונדער האט זי נישט געטראפן די קוה.
שיניאווא רב אים געזאגט ,ס‘שטייט אין פסוק “ויאמר
איז זי אריינגעלאפן צו איר גרויסן מאן ,מיט א גרויס
און ער האט צוגעלייגט ,אז מ‘קען מיט דעם געדאנק אויך
יעקב לאחיו לקטו אבנים“ ,און אזוי איז טאקע געווען
געשריי אז די קוה איז פארלוירן געווארן! ניין ,האט
פארענטפערן א קשיא .אין ברכת-המזון זאגן מיר “רחם נא
מ‘האט נאכאמאהל געגראבן אויף די בערג און מ‘האט
רבי מאיר‘ל אויסגערופן ,די קוה איז נישט פארלוירן
ה‘ אלקינו...ועל הבית הגדול והקדוש...רענו זוננו פרנסנו“.
געטראפן אסאך שטיינער( .י“ג אורות)
דארף מען פארשטיין ,נאכדעם וואס מיר בעהטן אזעלכע געווארן ,די קוה איז ארויף אין הימל...
E
דערהויבענע בקשות ווי די גאולה שלימה ,דער אויפבוי E
“קידוש לבנה פון בעש“ט “.. פונעם בית המקדש ,און מלכות-בית-דוד ,וויאזוי קענען
מיר דערנאך בעהטן אזעלכע מינדערוויכטיגע זאכן “ביז צו די גאלוה זאל אונז דער באשעפער
ויפגע במקום( ...ויצא כח:יא)
דער ״בית אהרן״ פון קארלין זי“ע האט זיך
ווי פרנסה און שפייז?...נאר לויט‘ן דערמאנטן געדאנק
שטימט דאס גוט .מיר בעהטן פון באשעפער ער זאל אונז
געבן אלע גוטע זאכן ווי די גאולה-שלימה און בנין בית-
דער וייל שפ יזן און געבן פרנסה “..
אמאהל אין א ווינטער נאכט געגרייט צופאהרן ויאמר הן עוד היום גדול לא עת האסף המקדש .אבער אויב ס‘איז ליידער נאכנישט געקומען די
אויף א ווייטע נסיעה .יענער נאכט איז געווען ז׳ המקנה השקו הצאן ולכו רעו (ויצא כט:ז) .צייט דערצו ,זאל ער אונז דערווייל כאטש געבן עסנווארג
שלמים—זיבן גאנצע טעג פונעם מולד הלבנה ,און ס‘ווערט דערציילט אז ווען הרה“ג רבי יאשע צו די זעט און פרנסה בריוח! [אוזי ווי דער הייליגער
ס‘איז געווען דער זמן פון קידוש לבנה .איז דער בער פון בריסק זצ“ל איז געליגן אויפ‘ן קראנקן-בעט ,רוזשינער זי“ע האט געזאגט :ביז צו קרעטשמע דארף
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת י פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה...
>>>>>>>
זיך און קען נישט אריינקוקן אין פנים פון א איד וואס אזוי האט זיך יעקב אבינו‘ס לייטער געהאלטן ,א לייטער “בית אהרן“ ארויס נאך מעריב מקדש זיין די לבנה,
האט אפגעלאזט אידישקייט .ווייל ווי באקאנט ,אין קען זיך נישט האלטן נאר אויב עס לאנט זיך אהן אויף א און געווארט אז דער “יונגער רבי“ זאל אויך קומען,
אונזערע הייליגע ספרים ווערן די גוי‘אישע פעלקער וואנט אדער אויף אן אנדערע זאך ,ס‘קען זיך דאך נישט דערווייל איז געווארן פארוואלקנט ,און מ‘האט
צוגעגליכן צו “שטארקע וואסערן“ .פאר די אידן האלטן אין די לופטן .איז דאס קינד געבליבן שטיל ,האט שוין נישט געקענט מחדש זיין די לבנה .דער “בית
אבער ,האט שוין דער באשעפער געזאגט צו אונזער רבי מאיר‘ל געזאגט ,מיט‘ן כח פון תורה און מיט‘ן כח אהרן“ האט דעריבער אפגעשטופט די נסיעה אויף
פאטער יעקב“ :והיה זרעך כעפר הארץ“—,דיינע פון תפלה מאכט מען לעכער אין הימל ,און דורכדעם די צווייטע נאכט ,אבער אויך די צווייטע נאכט האט
קינדער וועלן זיין ווי די שטויב פון די ערד .אצינד האט זיך דער לייטער געהאלטן. מען געווארט אויפ‘ן “יונגן רבי‘ן“ און דערוייל איז
קלעהרט אריין :ביידע זאכן ,סיי ערד און סיי וואסער E דער הימל געווארן פארוואלקנט און די לבנה האט
זענען זייער וויכטיג פאר די וועלט :ערד צו פלאנצן,
און וואסער צו טרינקן .וואס געשעהט אבער ווען
מען מישט אויס וואסער מיט ערד? -שמוציגע און
“נישט געקוקט דעם משומד אין פנים“ זיך שוין מער נישט געוויזן .אויף צו מארגן בייטאג איז
דער “בית אהרן“ מיט‘ן “יונגען רבי‘ן“ ארויס געפאהרן
און מ׳האט באשלאסן אז מ‘וועט מחדש זיין די לבנה
עקעלדיגע בלאטע קומט ארויס פון דעם! דאס זעלבע אונטערוועגנ׳ס ,ווען ס‘וועט זיך מאכן א געלעגנהייט
קומט ארויס פון א איד וואס מישט זיך אויס מיט די און די לבנה וועט שיינען מיט איר פראכט .אינמיט‘ן
גוים ,א שטיק בלאטע!! דערפאר עקל איך זיך אים צו וועג האט מען געזעהן א שיינע לבנה ,מ׳האט
זעהן און קוקן אין זיין פנים... אפגעשטעלט די וועגענער און זיך געשטעלט מחדש
E זיין די לבנה מיט גרויס שמחה .נאך קידוש לבנה
“ער פארשטייט דעם “ובגד ללבוש“ האט מען אויפגעשפיעלט א מארש און ארויס אין א
פרייליכ‘ן טאנץ ווי דער מנהג איז .רופט זיך אהן דער
“בית אהרן“ צום זוהן דער “יונגער רבי““ :מיין קינד
לחם לאכל ובגד ללבש (ויצא כח:כ) אפשר ווייסטו פארוואס מיר האבן דא געדארפט מקדש והיה זרעך כעפר הארץ ופרצת ימה וקדמה
הרה“ק רבי דוד מלעלוב זי“ע האט געלעבט זיין די לבנה?“ זאגט דער “יונגער רבי““ :טאטאלע! נו וצפנה ונגבה (ויצא כח:יד)
דער באקאנטער גביר און חשוב‘ער שר רבי משה דו ווייסט דאך ,זאג!“ ענטפערט דער “בית אהרן““ ,מיר
אין גרויס ארימקייט ,ער האט ממש נישט געהאט
א שטיקל ברויט אין שטוב צו פיטערן זיין הויז האבן בקבלה אז אויף דעם ארט האט אמאהל דער בעל מאנטיפיארי ז“ל ,פלעגט אסאך ארומפאהרן אויף די
וועלט צו באזוכן אידישע קהילות און זיי ארויסהעלפן שם טוב הק‘ מקדש געווען די לבנה״.
געזונט .אמאהל אין א פראסטיגן ווינטער טאג,
אין זייערע נויט און קלעם .ווען ער איז אמאהל געקומען E
האט דער צדיק אריין געקוקט אין ברויט קאסטן
און געזעהן ווי ס‘איז אינגאנצען ליידיג פון א
ברעקל ברויט ,און די קינדער זיצן אין די קעלט,
קיין ווילנא ,האבן אים באזוכט אין האטל ווי ער איז
איינגעשטאנען ,חשוב‘ע און וויכטיגע מענטשן פון “דער לייטער האט זיך געהאלטן
ציטערן און הונגערן אויף אריין צונעמען עפעס
אין מויל אריין .ער האט נישט געקענט ווייטער
צוקוקן צום שרעקליכן הונגער פון זיינע קינדער,
אידישע גרופעס ווי אויך גוי‘אישע .און ווי זיין שטייגער
אלעמאהל ,האט ער זיי אויפגענומען מיט כבוד ,יעדעם
איינעם לויט זיין פאסיגע גרויסקייט .און אט האט ער
דורך תורה ותפילה“
האט ער שנעל אויסגעטוהן זיין ווארימער זיך דערוואוסט אז אין איינע פון די גוי‘אישע גרופעס והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע
ווינטער מאנטל און דאס פארמשכון‘ט פאר וועלכע ווארטן אינדרויסן אריינצוקומען ,געפונט זיך השמימה (ויצא כח:יב)
געלט און ער איז שנעל געלאפן אין מארק אריין א איד א “משומד“ ,וואס האט געהאט די חוצפה צו
הרה“ק ר‘ יואל אשכנזי ז“ל פון זלאטשוב (דער
און איינגעקויפט עסנווארג פאר זיין משפחה. באווייזן זיין פנים פאר ר‘ משה אלס אן ערליכער און
שווער פונעם קדושת יו“ט זי“ע) איז אמאהל פרשת
ווען ער איז אהיים געקומען פארפרוירן און גלויביגער קריסט ,נישט שעהמענדיג מיט אפלאזן דאס
ויצא געפאהרן קיין פרעמישלאן ,און מיט גענומען
ציטערנ‘דיג פאר קעלט ,רופט ער זיך אהן צו זיין אידישקייט! ר‘ משה האט באפוילן פאר זיין באדינער,
זיין קליין אינגעל ,האט רבי ר‘ מאיר‘ל מפרעמישלאן
דערשראקענע רעבעצין“ .היינט האב איך גוט אריינצולאזן די גאנצע גוי‘אישע גרופע ,אויסער יענעם
געפרעגט דאס קינד ,אויב ער לערנט חומש רש“י ,האט
פארשטאנען די תפילה פון יעקב אבינו‘ :ונתן גע‘שמד‘טער איד ,וועמען ער וויל נישט קוקן אין זיין
דאס קינד געענטפערט ,יא ,האט רבי ר‘ מאיר‘ל אים
לי לחם לאכול ובגד ללבוש‘—.ווי גוט איז פאר‘ן פנים! ווען די גרופע גוים זענען אריינגעקומען ,האבן
געפרעגט ,וואס האט יעקב אבינו גע‘חלומ‘ט ,האט
מענטש וואס האט ‘קליידער אנצוטוהן‘ ,און נישט זיי געפרעגט מיט וואונדער :וואס איז יענער מענטש
דאס קינד געענטפערט ,דאס וואס ס‘שטייט אין פסוק,
‘בגד-לאכול‘—,אז ער זאל דארפן אוועק געבן זיין שולדיג אז מ‘וויל אים נישט אויפנעמען אינאיינעם
“והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה“,
קלייד אויף צו קויפן עסן!“ מיט אונז? האט ר‘ משה געענטפערט :טייערע און
אז דער לייטער שטייט אויף די ערד ,און זיין שפיץ
E חשוב‘ע געסט! וואונדערט אייך נישט וואס איך עקל
דערגרייכט ביז צום הימל .פרעגט אים רבי מאיר‘ל ,ווי
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יא פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה"ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
די הייליגע שוהל אין בעלזא
• “אבן מקיר תזעק“ האט אים מרן זי“ע געענטפערט“ :טייערע ברודער! די הייליגע שוהל אין די שטאט בעלזא ,איז געווען
זאלסט וויסן אז ווען איך האט געוואוינט אין סקאהל פון די וועלט בארימטסטע שוהלן אין גאליציע .כמעט
נאכ‘ן אפקויפן דעם באדן ,און זיך גרייטן צו בויען די
האב איך געהאט צוויי זייער גוטע חברים ,און מיר האבן הונדערט יאהר האט די שוהל געשטראלט מיט א
הייליגע שוהל ,האט מרן מהר“ש זי“ע זיך אויסגעדריקט:
געלערנט צוזאמען .האט מען מיר מגלה געווען פון הימל הייליגער ליכטיגקייט אויף די גאנצע וועלט ,זייענדיג א
אז דאס בויען די שוהל ווערט אים פאררעכנט ווי א
אז אויב דער מענטש וועט נישט שלאפן טויזנט נעכט און תל תלפיות אוןא פעסטונג פאר תורה און חסידות ,וואו
בנין בית המקדש ,און ער האט געבעהטןפון נגידים און
לערנען תורה ,קען מען דעמאלט אנקומען צום ריכטיגן רבותינו הקדושים מבעלזא זי“ע האבן געדאוונט מיט
עשירים מ‘זאל צולייגן א פלייצע און אים ארויס העלפן
שלימות (טייל זאגן צו גילוי אליהו) ,האבן מיר צווישן טויזנטער חסידים אינאיינעם מיט די באקאנטע גרויסע
מיט וואס מ‘קען צו בויען די שוהל .פיהלע חסידים וואס
זיך אפגעמאכט ,און אנגעהויבן צו זיין אויף ביינאכט ‘יושבים‘ אין בעלזא.
זענען געקומען צו מרן זי“ע פאר א בקשה געהאלפן צו
און לערנען די הייליגע תורה .אבער איין חבר האט דאס מיט א קדושה עליונה און מיט העכערע יחודים און
ווערןבדבר ישועה ורחמים ,האט זיי מרן זי“ע באשטימט
א צאהל ציגל וואס זיי דארפן איינהאנדלן פאר‘ן בויען
די שוהל ,און אין דעם זכות וועלן זיי געה אלפן ווערן
מיט ישועות ,רפואות וכל משאלות לבם לטובה .ווען
די שליחים זענען ארויס זאמלען געלט פאר‘ן בויען די
שוהל ,האבן זיי געבעהטן פון מרן זי“ע ער זאל זיי געבן
א מכתב המלצה פאר די חסידים ,זיי זאלן צוהעלפן
מיט די ארבעט ,האט מרן זי“ע זיי געהייסן איבערזאגן
אין זיין נאמען א פשט אויפ‘ן פסוק (חבקוק ב:יא) “אבן
מקיר תזעק“—,לעתיד לבוא וועלן אלע שטיינער פון די
ווענט פון די שוהל שרייען און עדות זאגן“ :יענער און
יענער האט מיך מנדב געווען פאר די וואנט פון די שוהל“.
פונעם אויבן ביז אראפ ,אבער נאר דער באשעפער
הבית בתפארתה
ווייסט אז איך האב נישט קיין כח דערצו ,אבער וואס
איך בין יא בכח צו טוען ,טוה איך אליין.
אפגעלאזט נאך הונדערט נעכט ,דער צווייטער חבר נאך השגות און מיט הימלישע כוחות האט דער ערשטער
די “הנחת אבן הפינה“ פון די הייליגע שוהל איז
אכט הונדערט נעכט ,ווייל ס‘איז זיי געווען זייער שווער בעלזער רב כ“ק מרן מהר“ש זי“ע געבויט די הייליגע
פארגעקומען פ‘ ויצא שנת תקפ“ח ,און דער “חנוכת
דאס צו קענען פארטראגן ,און איך בין געבליבן אליין. שוהל ,און מיט די אייגענע הענט געהאלפן מיט די בוי
הבית“ איז פארגעקומען מיט פופצןיאהר שפעטער ,אין
אין די לעצטע נאכט פון די טויזנט נעכט איז פלוצלינג ארבעט פון די שוהל .אויסער די פנימיות פון די שוהל
שבת תר“ג ,בהשתתפות גדולי וצדיקי הדור .ביים בויען
געווארן א געפעהרליכער שטורעם ווינד ,אזוי מעכטיג אז איז דאס געווען געבויעט מיט א געוואלדיגע פראכט
די שוהל האט מרן מהר“ש זי“ע געזאגט דער הייליגער
ס‘האט צושמעטערט בערג און שטיינער ,צובראכן אלע און שיינקייט ,מיט גאר ספעציעלע בוי ווערק וואס האט
באוואוסטער צוזאג“ :בעלזא וועט זיין א ווינקל פאר
פענצטער אין בית המדרש ,און אויסגעלאשן אלע לעכט. באוואונדערט אלע וואס האבן דאס געזעהן.
תורה און יראת שמים ביז משיח וועט קומען“.
פון גרויס שרעק האב איך געוואלט אהיים לויפן ,אבער ס‘ווערט דערציילט אז אמאהל ,איז דער גרויסער
ס‘איז באקאנט ,אז במשך די גאנצע צייט וואס
דער שטורעם ווינד האט מיך געלאזט גיין ,האב איך פון ברודער פון מרן מהר“ש זי“ע ,הרה“ק רבי ארי‘ לייביש
מ‘האט געבויט די שול האט צונויף געזאמלט ריזיגע
גרויס צער און אנגסט אנגעהויבן וויינען צום הייליג‘ן רוקח זי“ע ,געקומען באזוכן זיין מאמע הצדיקת מרת
סומעס געלט ,און מרן מהר“ש זי“ע האט גע‘פועל‘ט
באשעפער ,און מיט גרויס פלאג און מיה זיך צוגעריקט רבקה העניא ,וואס האט געוואוינט אין בעלזא ביי איר
ישועות און מופתים פאר די תורמים לרוב .מרן זי“י האט
צום ארון הקודש דאס געעפנט ,און געשריגן פון טיעפן זוהן מרן זי“ע .אין יענער צייט האט מרן זי“ע געבויעט די
ענדערשט געוואלט קליינע תרומות פון אסאך אידן ,ווי
הארץ צום באשעפער ב“ה ,ביז דער באשעפער האט זיך הייליגע שוהל אין בעלזא .האט רבי ארי‘ לייבוש געזעהן
איידער די שוהל זאל געבויט ווערן נאר פון די געלט פון
אויף מיר מרחם געווען און דער שטורעם ווינד האט זיך ווי זיין ברודער מרן מהר“ש זי“ע שטייט ביים בויען
געציילטע עשירים ,זאגנדיג“ :איך וויל אז אין די שוהל
געשטילט .דערנאך איז געקומען אן אלטער איד ,און מיט און ארבעט אליין מיט ציגל און ליים .פאר רבי ארי‘
זאל זיין א חלק און נחלה פאר כלל ישראל“,
מיר געלערנט די גאנצע תורה ,און די לעצטע הלכה וואס לייבוש האט נישט געפאלן וואס ער זעהט ,און ער האט
די שוהל איז געווען געבויט אויף א ספעציעל שיינע
מיר האבן געלערנט איז געווען הלכות בית הכנסת ,איז מוכיח געווען מרן זי“ע און אים געזאגט :חז“ל (קידושין
אופן ,אזויווי א פעסטונג ,ס‘איז געווען פראכטיג שיין,
ווי אזוי קען איך איבערגעבן די הייליגע ארבעט פאר ע :).זאגן“ ,כיון שנתמנה אדם פרנס על הציבור אסור
מיט א שיינער ארכיטעקטור ,און איז געשטאנען העכער
א צווייטן? גלייב מיר טייערע ברודער ,אויב איך וואלט בעשיית מלאכה בפני שלשה“ ,איז פארוואס ביסטו
פון אלע אנדערע געביידעס אין שטעטל ,מיט קופערנע
געהאט כח ,וואלט איך אליין געבויעט די גאנצע שוהל עובר אויף די דברי חז“ל?
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יב פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה”ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
האבן די דייטשן פארשטאנען אז דער איינציגסטער (וואס איז געווען אונטער די רוסישע הערשאפט). קוגלעך אויפ‘ן דאך וואס האט געבליטשקעט פון
אזוי האט זיך אנגעהויבן די לאנגע גלות רייזע ,וועג דאס איינצואווארפן איז דורך צונעמען די שטיינער דערווייטנס אזוי ווי גאלד ,און געמאכט א געוואלדיגער
פון שמיני עצרת ביינאכט ת“ש ,ביז‘ן גרויסער טאג פון ציגל נאך ציגל .האבן זיי אריבערגעברענגט אידן פון קידוש ה‘.
ט‘ שבט תש“ד ווען מרן זי“ע צוזאמען מיט זיין ברודער אנדערע שטעט ,און זיי געצווינגען צו צעברעכן די הייליגע מרן מהר“ש זי“ע האט געזאגט אויף זיך די ווערטער
כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע זענען אנגעקומען קיין שוהל מיט די הענט....אבער אזוי ווי די דייטשן ימ“ש האבן פון די גמרא (ברכות סד)“ :ורב שלום בניך ,אל תקרי
ארץ ישראל .אין די זעלבע צייט אין שטעטעלע בעלזא געזעהן דעם וואונדער ,אז ס‘געלונגט זיי נישט צו קענען בניך אלא בוניך“ ,און ער האט ערקלעהרט אז דאס איז
איז מקויים געווארן די באקאנטע רייד פון רש“י“ :בזמן חרוב מאכן די שוהל ,האבן זיי באשלאסן צו פארקויפן מרמז אויף זיין נאמען “שלום“ ,אז ער וועט זוכה זיין
שהצדיק בעיר ,הוא הודה ,הוא זיוה ,הוא הדרה .יצא משם ,די שטיינער פון די שוהל פאר א ביליגע פרייז פאר די אז זיינע קינדער און אייניקלעך נאך אים וועלן זיין בוני
אוקראיינא גוים .די פארשאלטענע אוקראיינא האבן פנה הודה ,פנה זיוה ,פנה הדרה“ ... בית ה‘ ,און ס‘וועט מקויים ווערן אין זיי “בניך -בוניך“.
און די הייליגע שול ...דער פלאץ וואס איז געהייליגט זיך געפרייט מיט די מציאה ,און זיי האבן אפגעקויפט און טאקע ,די הייליגע רבי‘ס נאך אים האבן אויך
געווארן בקדושה של מעלה ,און וואס האט איינגעזאפט די רעכטן פון די שטיינער און אנגעהויבן פייניגן די צוגעלייגט צום בנין ,די צוגעלייגטע סאלאש וואס
אין זיך אזויפיהל תורה און עבודת ה‘ אזויפיהל לאנגע פאר‘צרה‘טע אידן ,זיי זאלן צונעמען די שטיינער פון מ‘זעהט אויף די דרום זייט פון די שוהל איז געבויט
די שוהל ,ציגל נאך ציגל.אזוי האט זיך אנגעהויבן דער געווארן אין די שפעטער‘דיגע יארן ,דער אונטערשטע
ווייטאגליכער חורבן פון די הייליגע שוהל ,און ס‘איז שטאק האט געבויט דער מיטעלער בעלזער רב ,מרן
ליידער מקויים געווארן דער פסוק (איכה ד:א)“ :איכה מהר“י זי“ע און דער אויבערשטער שטאק האט געבויט
יועם זהב ...תשתפכנה אבני קודש בראש כל חוצות“ ,און דער פריערדיגער בעלזער רב ,מרן מהרי“ד זי“ע.
טראץ דער שרעקליכער חורבן ,זענען געבליבן עטליכע ביי די ערשטע וועלט קריג ,ווען מרן מהרי“ד
ווענט וואס זענען נישט חרוב געווארן ,רעשטלעך פונעם זי“ע איז אנטלאפן קיין אונגארין ,האט דאס רוסישע
מקדש מעט. מיליטער איבערגענומען דעם פלאץ; און זיי האבן
* ליידער געמאכט פון די שוהל א שטאל פאר בהמות,
נאך די קריג ,זענען א גרופע בעלזער חסידים אויך האבן זיי הארויבט די קופערנע קוגלער פונעם דאך
געפאהרן כ“ב חשון ,די יאהרצייט פון כ“ק מרן מהרי“ד פון די שוהל.
מבעלזא זי“ע ,פון די שטאט קראקא קיין בעלזא ,צו נאך די מלחמה ,האט מען פארראכטן דעם שאדן,
דאווענען ביי די ציונים פון אונזערע הייליגע רבי‘ס, און מ‘האט צוריק אנגעהויבן דאווענען דארט ,ביז‘ן
דאס ערשטע מאהל זייט די ביטערע קריג ,ווי גרויס חורבן פון די צווייטע וועלט קריג.
איז געווען זייער צער זעהענדיג די הייליגע שוהל חרוב אין די כמעט הונדערט יאהר וואס די הייליגע
און צעבראכן .טרערן האבן זיך געגאסן פון זייערע אויגן שוהל איז געשטאנען ,פון יאהר תר“ג ,ביז ת“ש .איז די
אויפ‘ן געפערליכער חילול בית ה‘. שוהל געווען דורכגעווייקט פון די תפילות ,עבודת ה‘
א טייל פון די מזרח וואנט איז דעמאלט נאך און השתפכות הנפש פון טויזנטער חסידים און אנשי
געשטאנען ,און די גויים פון שטאט האבן דערציילט מעשה ,בראשם די הייליגע בעלזער רבי‘ס זי“ע.
מיט איבערראשונג אז א געוויסער גוי האט געוואלט די שוהל בחורבנה אבער ווען די אייראפישע הימלען זענען פארטונקלט
אראפנעמען א שטיקל פון די וואנט ,און ווען ער האט געווארן ,און די צווייטע וועלט קריג האט אויסגעבראכן,
יאהרן ,איז פוסט און ליידיג .וואלט דער בנין געהאט א אנגעהויבן ארבעטן איז ער פאראליזירט געווארן אויף האט דער רב ז“ל ,כ“ק מרן מהר“א זי“ע געדארפט אלעס
שטימע ,וואלט מען זיכער געהערט דעם וויי-געשריי :זיין גאנצע קערפער ,און זייט דעמאלט ליגט ער אין איבערלאזן און אנטלויפן פון די שטאט בעלזא ,שמיני
בעט א פארלעמטער ,אלס שטראף פון הימל! “קשה עלי פרדתכם“. עצרת ביינאכט פון יאר ת“ש ,וואס צוליעב פיקוח נפש
ווינטער תשט“ו ,האט די רעגירונג באשלאסן האט מען מתיר געווען מחלל צו זיין יום טוב.
איינצואווארפן די רעשט פון די שוהל .ס‘איז געווען ...וואס איז געשעהן מיט די הייליגע שוהל? ווי קען מען באשרייבן די שווערע געפיהלן און
די דייטשן די רשעים ,וואס האבן מיט זייער בארבארישע א וואונדער ,אז ממש א קורצע צייט פריער אין חודש אנגסט וואס האט באנומען די חסידים וואס זענען
נידערטרעכטיגקייט ,געוואלט אויסראטן יעדער אידיש הויז ,אלול תשי“ד ,האט מרן מהר“א זי“ע געלייגט דעם “אבן געבליבן דעמאלט אין בעלזא .מ‘האט נאכנישט
האבן נישט געקענט צוזעהן אזא פראכטפולע שוהל ,דער הפינה“ פאר די הייליגע בעלזער ישיבה אויף רחוב געוואוסט צו ס‘וועט זיין א קורצע געזעגענונג אדער אן
אידישער סימבאל פון קדושה וטהרה שטיין אין בעלזא ,אגריפס אין ירושלים .ס‘איז געווען א סימן פון הימל אייביגע געזעגענונג .מרן מהר“א זי“ע האט אפגעראכטן
האבן זיי באשלאסן צו באמבארדירן די שוהל און דאס חרוב אז די השגחה עליונה האט אזוי צוגעפיהרט אז איידער די תפילות פון יום טוב ביינאכט רואיג און געמיטליך,
ביזן גרונד .צוויי מאהל האבן די דייטשן אונטערגעלייגט מ‘ווארפט אינגאנצן איין די שוהל אין בעלזא ,זאל זיך און געטאנצן ביי די “הקפות“ בעוז ובתעצומות.
באמבעס ,און פראבירט אויפצורייסן די פראכטפולע שוין אנהייבן בויען ממלכת בעלזא אין ירושלים .היינט נאכ‘ן דאווענען און מאכן קידוש ,האט מרן זי“ע
געביידע ,אבער צו זייער גרויסע אנטוישונג ,זענען זיי שטייט דער באדן פון די שוהל פוסט און ליידיג ,ס‘איז א אויסגעטוהן די ‘יום טוב‘ קליידער ,אנגעטוהן די “גלות
אדורכגעפאלן ,און טראץ זייער פלאג און מיה ,האט דער שפיהל פלאץ פאר קינדער פון א דערנעבענדיגע שולע, קליידער“ ,און ארויס געפאהרן צו די באהן סטאנציע
“ועיר האלוקים מושפלת עד שאול תחתי‘ה‘“... בנין נישט אויפגעפלאצט ,און געבליבן שטיין! אריבער צופאהרן דעם “באג“ טייך צו די שטאט סקאהל
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יג פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה”ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
די הייליגע בעלזער שוהל בבנינה שנית אין ירושלים עיה”ק
ס‘פאסט פאר א בית ה‘ ,איז אלץ א דאנק די געבענטשטע פ
ציגל נאך ציגל ,שטאק נאך שטאק ,פון אינעווייניג און פון אויפ‘ן בעסטן פארנעם ,וואס האט נישט איר גלייכ‘ן ,אזוי ווי
אין ווינטער תש“ס האט מען געענדיגט בויען דעם מעשים פון די מנהלים און ארבייטערס אינעם בנין.
אינדרויסן.
ונעם טאג וואס כ“ק מרן עטרת ראשנו שליט“א
האט נאיבערגענומען די הייליגע הנהגה פון
בעלזא ,האט געברענט אין אים א געוואלדיגע תשוקה
הייליגער היכל ,און די התרגשות ביי בעלזער חסידים איז הכנות צום מעמד “אבן הפינה“ צוריק אויפצובויען די “הייליגע בעלזער שוהל“ ,וואס איז
געווען קענטיג .מיט שפאנונג האט מען אפגעווארט דעם חרוב געווארן אין די הענט פון די רשעים ימ“ש.
גלייך נאך הייליגע טעג פון תדש“מ האט מען טאג ווען מ‘וועט עפענען די טויערן פון היכל. ווען דער פלאן איז געווארן א פאקט ,און מ‘האט
כ“ב חשון תש“ס ,די יאהרצייט פון מרן מהרי“ד זי“ע ,איז באשטימט די “הנחת אבן הפינה“ אויף י‘ סיון ,נאך שבועות, שוין געהאט אויסגעקליבן א פלאץ אין ירושלים וואו מען
מרן שליט“א געפאהרן קיין בעלזא ,דאווענען ביי די ציונים ווען בעלזער חסידים קומען צו פאהרן אין מאסן קיין
פון רבותינו הק‘ זי“ע ,און זיי איינלאדענען צום מעמד “חנוכת ירושלים אויף יום טוב להסתופף בצל כ“ק מרן אדמו“ר
שליט“א .א גאנצער ווינטער פון יאר תדש“מ ,האבן זיך הבית“.
י“ב ניסן ,נאך פייערדיגע הכנות ,האבן זיך די טויערן פון בעלזער חסידים געגרייט מיט התרגשות צום גרויסן מעמד,
היכל געעפנט ,און אלס א ריכטיגע הכנה פון חנוכת ההיכל .די “הנחת אבן הפינה“ ,און אין אלע פלעצער וואו ס‘געפונט
איז דאס פלאץ פארוואנדלט געווארן אין א “יום שכולו זיך א בעלזער קהילה זענען פארגעקומען געלט אקציעס צו
העלפן צום פראיעקט.לכבוד דעם מעמד האט די בעלזער תורה“ .מ‘האט געלערנטברציפות אלע שעות פון טאג.
א נאכט שפעטער ,אור לי“ג ניסן תש“ס ,האט מען קאפעלע ארויסגעגעבן א בעלזער קאסעט‘ל מיט‘ן נאמען:
געפייערט א דערהויבענע “חנוכת הבית“ ,בהשתתפות קהל “אדיר הוא“ ,מיט בעלזער ניגונים וואס זענען ספעציעל
חסידי בעלזא וואס זענען געווען אנגעטוהן יום טוב‘דיג ,פארפאסט געווארן לכבוד דעם גרויסן מעמד.
מוצאי אסרו חג שבועות ,ווען טויזנטער געסט פון די בראשות מרן אדמו“ר שליט“א.
א סקרוך איז אדורך יעדן אין די ביינער ,ווען מרן גאנצע וועלט זענען געווען אין ארץ ישראל אויף יום טוב, וועט אויפשטעלן דעם בית ה‘ ,איז פארגעקומען דער
שליט“א האט אנגעהויבן זיינע דברות קודש מיט די דאזיגע איז פארגעקומען א התוועדות פאר בעלזער חסידים אינעם “הנחת אבן הפינה“ ,י‘ סיון תשד“מ ,א היסטארישער טאג,
ווערטער“ :ברשות דער ערשטער רב ,דער מיטעלער רב ,דער ‘מאנדיאל‘ זאל אין די גבעת שאול געגענט פון ירושלים , אריינגעקריצט אין די ארכיוון פון מלכות בית בעלזא מיט
פריערדיגער רב ,דער רב זכרונו לברכה ,דער בילגורייא רב גאלדענע אותיות.
זכותם יגן עלינו“ ...יעדער האט פארשטאנען דעם גודל טויזנטע חסידים און אנשי מעשה פון די גאנצע
השעה! דער בעלזער גן עדן האט זיך אויסגעליידיגט .עליונים וועלט ,צוזאמען מיט רוב גדולי און צדיקי הדור פון יענע
ששו ותחתונים עלזו.... צייט אין ארץ ישראל ,זענען געקומען זיך באטייליגן אינעם
דער בנין פון “בית מדרש הגדול“ שפרודלט מיט רוחניות גראנדיאזן מעמד פונעם “הנחת אבן הפינה“ אין שפיץ פון
אן אויפהער .אינעם בנין געפונט זיך דער הייליגער היכל כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א.
מיט איהרע צוועלף גאלעריעס; דער שטאק פון בית מדרש בשעת‘ן בויען די הייליגע שוהל האט מרן שליט“א
המרכזי מיט די שטיבלעך וואו דער קול תורה ותפלה שטעלט באגלייט די גאנצע ארבעט ,געווען אריינגעמישט און
זיך נישט אפ; די כוללים וואו די חשוב‘ע יונגעלייט הארעווען זיך אונטערעסירט אין יעדער איינצלנהייט פונעם בוי
בהתמדה; א זעלטענע גרויסער אוצר הספרים; א מקוה; א פראיעקט ,געזארגט פאר די ריזיגע סומעס געלט וואס
לשכת הוראה פון דיינים און רבנים; זאלן פאר שמחות; א ווי דער גאנצער ציבור איז צוזאמגעקומען אין פארברייטונג האבן זיך געפאדערט ,געפאהרן קיין חוץ לארץ ,צו שאפן
מצה בעקעריי; חברת “מעייני הישועה“ ,וואס שטעלט צו צום גרויסן מעמד “הנחת אבן הפינה“ ,ווי כ“ק מרן שליט“א מאסן סומעס געלט .מרן שליט“א האט אפט באזוכט דעם
קאווע ,טיי און געטראנקן א גאנצן טאג ,און זארגט אויך פאר האט געזאגט דברות קודש. גאנצן בוי פראיעקט ,און מיט די אייגענע הייליגע הענט
איבערבייס מיט קאווע ביים אויספאסטן א.א.וו ;.אכסניות און זיר אויסבעהטן ביי קברי צדיקים געגאסן צעמענט ,געלייגט שטיינער און אנגעצינדן די
א “חברה“ קאך ,פאר די וואס קומען צו פאהרן אויף שבתים צעמענט מאשינען א.ד.ג.
אפאר טעג פאר‘ן “הנחת אבן הפינה“ איז מרן שליט“א
און ימים טובים לחזות בנועם ה‘ ,ולבקר בהיכלו .מוסדות פון די ארבעט איז איבערהויפט נישט געווען גרינג!
געפאהרן צום ציון פון זיין הייליגער פעטער כ“ק מרן מהר“א
תורה און חסד ,ווי חברת “יגדיל תורה““ ,שוש אשיש“ ,מכון פארשידענע שטרויכלונגען און שטערונגען האבן זיך
זי“ע ,אים איינלאדענען צום גרויסן מעמד ,אזוי אויך ,האט
“מעשה רוקח“ פאר הדפסת דברי רבותנו הק‘ וחסידות און אנטוויקלט דורכאויס דאס בויען ,אבער דער כח הקדושה
מרן שליט“א געשיקט א שליח צום בית החיים אין טבריה
נאך און נאך .די אויסערגעווענליכע סדר און ריינקייט וואס האט זין געשטארקט אויף די אלע שטרויכלונגען און
איינלאדענען זיין טאטע דער בילגורייא רב זי“ע צום מעמד,
הערשט אינעם בנין צוגעשטעלט ברוחניות און בגשמיות שוועריקייטן ,און דער הייליגער בנין האט אויפגעשפראצט,
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יד פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה”ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
בית מדרש זאל זיין א מקום פאר תורה און תפילה ,יראת און די הייליגע צדיקים די תלמידים פון בעל שם טוב זי“ע
מ‘בויעט צוריק אויף די שוהל פון בעלזא
שמים און חסידות ביז משיח וועט קומען ,און אזויווי ס‘וועט וואס ליגן אויפן בית החיים אין טבריה.און דאס איז געווען
אין גאליציע...
זיך צוזאמען נעמען א גרויסער עולם דא אויף עטליכע טעג, דער לשון פון מרן שליט“א פאר‘ן שליח וואס איז געפאהרן
במשך די גאנצע צייט וואס מ‘האט געבויעט דעם זאלן זיי דאווענען פאר אונז ס‘זאל נישט זיין קיין שום שאדן קיין טבריה:
היכל פון בית המדרש הגדול אין ירושלים ,האט מרן פאר קיינעם ,נישט בגוף ,נישט בנפש ,און נישט מיט געלט“. “זאג פאר‘ן טאטע ז“ל אז דו ביסט מיין שליח ,און איך
שליט“א געזאגט איינמאהל אין נאכאמאהל אז ער בויט אויסער דעם האט מרן שליט“א געשיקט א ספעציעלער לאדן אים איין צום הנחת אבן הפינה זינטאג נאכמיטאג ,י‘
צוריק אויף די שוהל פון בעלזא אין גאליציע און אלע שליח צו די ציונים פון רבותינו הקדושים זי“ע אין בעלזא, סיון ,און זאג אים פונקטליך וואו די הנחת אבן הפינה וועט
קדושות וואס זענען דארט געווען קומען אריבער קיין פארקומען .לייג ביטע צו ,אז אונז גייען בויען דארט א בית
קריתבעלזא איו ירושלים מדרש פאר תורה און תפילה ,א תלמוד תורה וואט וועט
* גערופן ווערן נאך אים ,און אז ס‘וועט זיין א בית מדרש
ביים שלחן הטהור וואס איז אפגעראכטן געווארן לתורה ותפילה ויראת שמים וחסידות ,און עבודת השם
ביים מסע הקודש אין שטעטעלע בעלזא ,כ“ב חשון יתברך ,ביז משיח וועט קומען .נאך זאג אים ,אז אזויווי
תש“ס ,האט מרן שליט“א געזאגס ביי די דברות קודש: ס‘וועט זיך דא צוזאמענעמען א גרויטער ציבור דורכאויס
“מיר בויען אין ירושלים א שוהל און א בית מדרש ,נאך עטליכע טעג ,זאל ער דאווענען פאר אונז ס‘זאל נישט זיין
אונזערע הייליגע זיידעס און דער הייליגער פעטער ,דער קיין שום שאדן פאר קיינעם נישט בגוף נישט בנפש און
רב זכרונו לברכה ,אין ס‘איז א המשך צום בית מדרש נישט מיט געלט“.
וואס איז געווען אין בעלזא ,און צו די שוהל וואס איז אינעם טאג פונעם “הנחת אבן הפינה“ ,צו דאווענען און זיי און דער רב שליט“א האט ממשיך געווען צום שליח:“צו
געוועןאין בעלזא .פארדעם בין איך געקומעןדא אהער איינלאדענען צום גרויסן מעמד וואס וועט פארקומען אין די הייליגע תלמידי בעש“ט זי“ע זאג אז דו ביסט מיין שליח,
קודם כל איינצולאדענען די הייליגע זיידעס צום חנוכת ירושלים. אזויווי איך מאך א הנחת אבן הפינה זונטאג נאכמיטאג,
הבית ,און אויך ממשיך צו זיין אהין די קדושה פון די ס‘איז וויכטיג צו באטאנען אז אין יענע טעג איז י‘ סיון ,בעהט איך פון זיי זיי זאלן דאווענען מ‘זאל קענען
בעלזער בית מדרש און די בעלזער שוהל .יעדער ווייסט אוקראיינע געווען אונטער די הערשאפט פון די רוסישע אנהייבן בויען אהן קיין שום מכשול חס ושלום ,און דער
אז דער פריער‘דיגער רב זי“ע און דער מיטעלער רב
זי“ע אין בעיקר דער ערשטער בעלזער רב זי“ע ,וואס
דברי אלוקים חיים
האט דאס געבויעט האבן א גאנץ לעבן אריינגעלייגט
גרויסע כוחות פון קדושה אינעם בית המדרש און אין אויסצוגן פון די דברות קודש פון מרן שליט“א ביים הנחת אבן הפינה... :“מורי ורבותי ,מיר געבן אפ א שבח
די שוהל און איך בין געקומעןבעהטן דער אייבערשטער והודאה פאר‘ן בורא עולמים אז מיר האבן זוכה געווען צו לייגן דעם אבן הפינה פאר‘ן בית מדרש און פאר די מוסדות
זאל העלפן מיר זאלן קענען ממשיך זיין אלע קדושות התורה און אונזער קרי‘ ,וואס בויען זיך יעצט אויף דעם שטח.“מיר קענען נישט באהאלטן אונזערע הרגשים וואס
וואס זענען געווען דא .זיי זאלן זיך ווייטער ציהען צו טוהט זיך אין אונזער הארץ ,און אונזער שמחה אין די דערהויבענע שעה און
אונזער ביתמדרש אין ירושלים עיר הקודש ,און די אלע אין די היילינע מינוטן ,ווייל מיר ווייסןאז מיר הייבן נישט אהן דא א נייע
תפילות וואס אידן וועלן דארט דאווענען זאלן נתקבל געביידע ,נאר מיר זענען ממשיך דא די עבודה וואס דער ערשטער בעלזער
ווערן לרצון...און ווען דער אייבערשטער וועט העלפן און רב זי“ע האט אנגעהויבן אין שטעטעלע בעלזא און וואס דער מיטעלער רב
משיח וועט קומען און ס‘וועט זיין תחיית המתים וועל זי“ע האט ממשיך געווען נאך אים ,און וואס דער פריער’דיגער רב זי“ע האט
איך זיי אלעס צוריקגעבן!“ ממשיך געווען נאך אים ,און דער רב זכרונו לברכה האטממשיךגעווען נאך
אים ,און מיר גייען אין זייערע וועגן אינעם הייליגער וועג וואס זיי האבן
קאמוניסטן ,און מ‘האט בכלל נישט געקענט פאהרן אויף אויסגעטרויטן .ווען מיר וואלטן זוכה געווען וואלטן אלע אידן און אלע
קברי צדיקים אין פוילן אדער גאליציע ,און אויך מרן בעלזער חסידים צוזאמען מיט די הייליגע רבי‘ס מיט מלכנו משיח צדקנו
שליט“א אליין איז דעמאלט נאך נישט געווען אין בעלזא. בראשינו ארויפגעגאנגען צוזאמען מיט די שוהל און דער בית המדרש פון בעלזא.אבער מיר האבן נישט זוכה געוועו
ובסייעתא דשמיא האט מען מצליח געווען צו טרעפן א דערצו ,כלל ישראל איז אריבער חמת ה‘ ,און די שרעקליכע מלחמה האט פארלענדט אין אויסגעמעקט א גרויסער
שליח וואס זאל דאווענען אויף די ציונים פון רבותינו הק‘ חלק פונעם אידנטום ,און רוב חסידים זענען אומגעקומען על קידוש השם הי“ד .מיט גרויס רחמים און ניסים איז
מבעלזא .דער שליח א בעל תשובה ,פון רוסלאנד ,וואס דער הייליגער פעטער זצ“ל און דער טאטע זצ“ל ניצל געווארן ,און זיי זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל אליין,
האט זיך באקענט מיט תורה ומצוות אין זכות פון בעלזער אהן קיין משפחה ,אהן קיין חסידים און אהן קיין תלמידים ,אזוי האבן זיי צוריק אנגעהויבן בויען ,און אין זייער
חסידים ,איז ספעציעל געפאהרן קיין בעלזא אינעם טאג זכות און אינעם זכות פון זייער קדושה זענען מיר אנגעקומען ביז אהער.“מורי ורבותי ,מיט‘ן אייבערשטנ‘ס הילף
פונעם מעמד .נאכ‘ן ערפוהלן זיין שליחות בשלימות ,האט און אין זכות פון די צדיקים ,זענען מיר היינט זוכה מחזיר צו זיין עטרה ליושנה און לייגן דעם אבן הפינה פאר‘ן
יענער געשיקט א טעלעגראם צום שטוב פון מרן שליט“א מקדש מעט ,נאך די הייליגע רבי‘ס זי“ע און נאך די טויזנטער חסידים וואס זענען אומגעקומען אויף קידוש ה‘.“...
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טו פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה”ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
שרייבנ‘דיג אז ער האט ערפוהלט זיין שליחות .צוליעבן ליידער חרוב געווארן ,וואס מרן שליט“א האט אויך גענוצט
באורים כבדו את ה‘... פחד פון די קאמוניסטן האט דער שליח געשריבן מיט ביים הנחת אבן הפינה.
פון סאפיט הענגען אראפ ניין הערליכע לוסטערס,
(שאנדעלירס בלע“ז) וואס מ‘האט ספעציעל פאבריצירט
רמזים אזוי“ :ביקרתי אצל קרוביו בני משפחתו ,ובמקום בי דער גראנדיעזער מעמד
כנישתא“—,איךהאב באזוכט די “קרוביו בני משפחתו“ פון
אין די פאבריק פון הרה“ח אברהם לעפקאוויטש הי“ו, ס‘איז זייער שווער צו באשרייבן דער מעמד “הנחת
מרן שליט“א ,די ציונים פון רבותינו הק‘ ,און אויך “במקום
א סאטמארער חסיד פון אמעריקע .צו באשטעלן די אבן הפינה“ ,פאר איינער וואס איז דארט נישט געווען .ווער
בי כנישתא“ ,דער שטח פון די הייליגע שוהל אין בעלזא
לוסטערס איז ר‘ אהרן אסטרייכער ספעציעל געפארן קיין ס‘האט נישט מיטגעהאלטן די התרגשות ,וועט קיינמאהל
(אין אראמיש הייסט א שוהל “כנישתא“) .דער שליח האט
טשעכאסלאוואקיע .ווען ער האט זיך געזעגנט איידער‘ן נישט פארשטיין די גרויסע דערהויבנקייט און שמחה דקדושה
אויך באוויזן צו שיקן בדרך לא דרך עטליכע שטיינער
פאהרן ,האט אים פונעם מעמד .טייכן טרערן האבן זיך געגאסן ווען מ‘האט
גענומען פונעם פונדאמענט פון די הייליגע שוהל וואס איז
מרן שליט“א אנגעהויבן זעהן ווי בעלזא בויעט זיך צוריק אויף .ס‘האט
געפרעגט“ :וויפיל געהערשט א געפיהל פון “התנערי מעפר קומי ,לבשי בגדי
בירנעס (לעמפלעך) תפארתך עמי“ ... וזה שער השמים...
וועלן זיין אין יעדע ווען מ‘שטייט אין היכל און מ‘קוקט ארויף צום
לוסטער?“ און דער סאפיט (סילינג בלע“ז) זעהט מען קעסטלעך פון
רב זאגט אים“ :איר טרעפלעך אזויווי איבערגעדרייטע פיראמידעס פון ליכט
וויל ס‘זאלן זיין 112 בלוי מיט גאלדענע פינטלעך.אין אנפאנג האט מען דאס
בירנעס אין יעדער געוואלט פארבן אזא ברוין-בעיזש גרין ,און מ‘האט שוין
לוסטער ,אזויווי די געהאט צוגעגרייט א מוסטער צו ווייזן פאר מרן שליט“א.
גמטריא פון יב“ק“( .ד.ה112 .איז בגימטריא קי“ב ,אזויווי מרן שליט“א איז געקומען אויפ‘ן שטאק פונעם פאליש
איינע פון די הייליגע שמות יב“ק ,וואס איז די ראשי אין היכל ,וואו מ‘האט אראפגעלייגט די ברוין-גרינע
תיבות פונעם פסוק“ :י‘עננו ב‘יום ק‘ראנו“) .אויך האט מוסטער .אבער מרן שליט“א האט נישט געפאלן דעם
מרן שליט“א געבעהטן אז ס‘זאל זיין ניין ( )9לוסטערס,
ווי ס‘איז באקאנט אז אויך אין די שוהל אין בעלזא האבן מ‘האט געשפיהרט די נשמות פון די הייליגע בעלזער
געהאנגען ניין לוסטערס. רבי‘ס זי“ע ,מיט די נשמות פון די טויזנטער חסידים וואס
אויך די לעמפ וואס זענען אויסגעשפרייט אויפ‘ן זענען ליידער אומגעקומען מיט אזא אכזריות ביים קריג
סאפיט ,זענען צוזאמען 96= צ“ו ,אזוי אויך די צאהל פון הי“ד ,באטייליגן זיך אין די גרויסע שמחה.
די בלויע קעסטלער אויפ‘ן סאפיט אין היכל ,איז אלעס ביים גרויסן מעמד האבן זיך צוזאמגענומען מאסן
געמאכט געווארן לויט‘ן פארלאנג פון מרן שליט“א. חסידים און אנשי מעשה ,בראשם גדולי הדור פון אלע
די לוסטערס זענען פאכמאניש געבויעט געווארן קרייזן און שיכטן וואס זענען געקומען צוזעהן דעם ווידער פארב ,און ער האט דערציילט די פאלגנדע מעשה:“אין
מיט ספעציעלע פלאטעס פון גלאז ,לויט די אנווייזונגען אויפבוי פון בעלזא ,און אין שפיץ ,פון אלעמען איז געזיצן ירושלים איז געווען א שטריימל מאכער ,וואס פלעגט
פון א גרויסער מומחה אויף ‘אקוסטיקס‘ ,אז דער מרן שליט“א ,בבחינת “ויהי בישורון מלך ,בהתאסף ראשי עם, נייען דאס קאפל פונעם שטריימל פון אינעווייניג מיט
קול אין היכל זאל נישט פארלוירן ווערן ,און אזוי ווי יחד שבטי ישראל“ ... א ליכטיגע בלויע שטאף.איינע פון די רבי‘ס וואס האט
מ‘איבערצייגט זיך ,הערט זיך די שטימע פון די בעלי ווען מרן שליט“א האט גערעדט און ער האט דערמאנט געקויפט ביי אים א שטריימל ,האט אים אמאהל געזאגט:
תפילות קלאהר איבערן גאנצער היכל. די נשמות פון די קדושים פון די קריג וואס נאך זיי און נאך די ‘איך האב זייער ליעב דיינע שטריימלעך .פארוואס? ווייל
הייליגע בעלזער רבי‘ס בויט מען דעם הייליגן בנין ,איז נישט ווען איך דארף א מינוט אויסטוהן דאס שטריימל און
מרן שליט“א האט גענומען דעם ציגל ,געלייגט דערויף געווען קיין טרוקן אויג. איך קוק אריין אינעם קאפל דערמאן איך מיך פון די
צעמענט און מיט א מורא‘דיגע דביקות און א שטילע והאבן הזאת יהיה בית אלוקים תכלת פון הימל ,און ס‘איז דאך באוואוסט אז די פארב
תפילה איז ער געשטאנען און צווישן זיינע רייד געזאגט... פון הימל איז מסוגל צו יראת שמים .דעריבער“ ,האט
נאך די פייערליכע דרשה האט מרן שליט“א זיך “מיר לייגן יעצט דעם אבן הפינה פאר‘ן בית מדרש לזכר מרן זי“ע צוגעענדיגט ,איך וויל אז דער דאך (סאפיט)
אויפגעשטעלט פון זיין פלאץ; און צוגעגאנגען לייגן דעם אבן כ“ק דער פעטער ז“ל ,און לזכר כ“ק דער טאטע ז“ל ,און אין אונזער שוהל זאל זיין אזוי ווי דער הימל .און אזוי
הפינה .געשפאנט און מיט יראת הכבוד האט דער עולם זיך לזכר אלע בעלזער חסידים וואס זענען אומגעקומען ביים האט מען טאקע געפארבט דעם סאפיט ליכטיג בלוי
צוגעקוקט ווי מרן שליט“א גייט אנהייבן בויען “די הייליגע קריג .דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין אזוי ווי דער פארב פון הימל און די פינטלעך מיט א עכט
בעלזער שול“ ,וואס וועט מיט אייבערשטנס הילף זיין א צו זיצן און לערנען דא ,מיט ריינע מחשבות ,און מ‘זאל גאלדענע פארב ,וואס שיינען אזוי ווי די ליכטיגקייט פון
גראדער המשך פון די הייליגע שוהל אין בעלזא וואס איז די שטערנס אין הימל..
>>>>>>> חרוב געווארן דורך די נאציס ימ“ש.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טז פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...מאוצרות רבוה”ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
ועשו לי ארון... דא דאווענען ביז משיח וועט קומען ,און איך מאך א תנאי
דער פראכטפולער און אויג פארכאפענדע ארון הקודש וואס באציהרט דעם היכל ,און שטייט הויך 39.5פיס מ‘זאל קענען עסן און טרינקען אין בית מדרש -לשם
( 11.90מטר) איז מייסטערהאפט געבויעט געווארן פון א ספעציעלער געקליבענער בראזיליאנער האלץ .ר‘ אברהם קדושת בית המדרש“,און מרן שליט“א האט אריינגעלייגט
פריעד ,א אידישער סטאלער ,און גרויסער פאכמאן אין דעם געביט ,האט געבויעט דעם ארון הקודש אין זיין פאבריק דעם אבן הפינה אינעם לאך אין די ערד .דערנאך האט מען
אין קרית גת במשך אנדערדהאלבן יאהר ,און נאר אידן זענען געווען מכבד געווען אלע גדולי ישראל וואס זענען געווען ביים
דערמיט באשעפטיגט .ר‘ אהרן אסטרייכער הי“ו דער ‘ארכיטעקט‘ ,פונעם מעמד צו לייגן א שטיין ,און אויך די בעלזער אייניקלעך
בנין פון אינעווייניג ,איז כסדר געפאהרן אין די פאבריק אויבאכטן אויף די זענען נתכבד געווארן צו לייגן א שטיין.
ארבעט .ס‘איז אינטערעסאנט אז די הויעך פון די פאבריק אין קרית גת, לעקיך און בראנפין
איז ווייניגער פון האלב פון די הויעך פונעם ארון קודש ,דעריבער האט נאכ‘ן מעמד הנחת אבן הפינה איז מרן שליט“א
מען דאס געדארפט בויען אין באזונדערע קלענערע טיילן ,איין טייל נאכ‘ן געפאהרן צו די ישיבה אויף רחוב אגריפס ,ווי ער האט
צווייטן .און די הויכע זוילן וואס שטייען אויף די צוויי זייטן פונעם פרוכת געפיהרט א “לעקיך און בראנפין“ ,אין זיין צימער אין
האט מען בלית ברירה געבויט אין הויף פונעם פאבריק ,וואו ס‘איז געליגן ישיבה מיט א מנין אידן .מרן שליט“א האט ארויסגענומען
א גאנצער ווינטער און בדרך פלא איז דאס נישט געשעדיגט געווארן.
דערפאר האט מען געמוזט אויפגעשטעלט דעם ארון קודש אויפ‘ן פלאץ די מנורה מיט די לוחות...
אין היכל ,און נישט אין די פאבריק .און צו יעדנ‘ס וואונדער ,איז דאס
גלייך ביים ערשטן מאהל געלונגען אהן דעם וואס מ‘זאל דארפן טוישן העכרן טויער פונעם היכל אויפ‘ן מזרח וואנט
אדער פאררעכטן .אלס האט געשטימט און זיך פונטקליך און פערפעקט אריינגעפאסט .ויהי לפלא. אינדרויסן ,שטעקט ארויס א צורה פון א מנורה און אויף
אויפ‘ן ארון קודש פון אינדרויסן זענען דא ספעציעלע האנט געשניצטע באצירונגען פון בלומען און קנאפן. דעם צוויי לוחות פון שטיין.אבער אינעווייניג אין היכל
די באצירונגען זענען פריער געמאהלן געווארן אויף א פאפיר דורך א היימישער קונסט מעהלער .מ‘האט געמאכט האט מען נישט געמאכט קיין צורה פון צוויי לוחות
עטליכע מוסטערן פון פארשידענע באצירונגען ,און מרן שליט“א האט אויסגעקליבן די מוסטערן וואס מ‘זעהט היינט. בכלל ,ווייל די הייליגע בעלזער רבי‘ס האבן מקפיד
געווען נישט צו מאכן אין א שוהל א צורה פון צוויי
אנגעהויבן ארויפלייגן די קוגעלעך ,האט דאס ערוועקט א קליין פלעשל בראנפין ,און געזאגט:“דאס איז שיריים פון לוחות מיט די עשרת הדברות ,אזויווי מ‘זעהט אין אסאך
געוואלדיגע הרגשים ,דערמאנענדיג זיך פון די שוהל אין בראנפין וואס דער הייליגער פעטער ז“ל האט געטיילט ביים שוהלן אויפ‘ן ארון קודש( .כמבואר ברמ“א או“ח סימן א
בעלזא וואס מיר קענען נאר פון די באקאנטע בילדער ,און חנוכת הבית פון די ישיבה“ .נאכ‘ן טרינקען “לחיים“ ,האט ס“ה ובמגן אברהם
פלוצלינג זעהט מען ווי דער חלום פארווירקליכט זיך פאר מרן שליט“א זיך אנגערופן“ :ממש א טעם גן עדן!“ און מרן סק“ט ).און אויך
אונזערע אויגן .נאכ‘ן ארויפלייגן דעם ערשטן קוגל אויפ‘ן שליט“א האט געהייסן אריינגיסן פון דעם בראנפין ,אין א ס‘זאל חלילה נישט
ווינקל פונעם דאך ,איז מרן שליט“א געקומען דאס זעהן. גרויסער פאס בראנפין וואס איז געשטאנען אינדרויסן פאר אויסזעהן אז מ‘דארף
מרן שליט“א האט דעמאלט שפאצירט ארום די גאסן פון די אלע אידן וואס זענען געקומען אין ישיבה נאכ‘ן מעמד ,און נאר מקיים זיין די
קרית בעלזא ,פארקאכט אין זיינע הייליגע געדאנקען ווען אלע האבן זוכה געווען אריינצוגיין אל הקודש פנימה געבן עשרת הדברות.
די האנט פאר‘ן מרן שליט“א און וואונטשן “לחיים“ פון די דעריבער האט מען געמאכט די צורה פון די לוחות
שיריים פון מרן מהר“א זי“ע. נאר פון אינדרויסן פון היכל ,און אויך האט מען גארנישט
געשריבן אויף די לוחות פון די פסוקים פון די עשרת
“סובו ציון והקיפוה“... הדברות.
דער הערליכער ארכיטעקטור פונעם בנין אינדרויסן מיט נאך א מעלה איז דא ,ווייל ווען מ‘קוקט אויף די
די גלייכע שטריכן פון לוחות פון אינדרויסן זענען די לוחות אויף מערב זייט,
איידעלע שטיינער וואס דאס איז א זכר למקדש ,ווייל אין בית המקדש זענען
זוילן האט פלאנירט די לוחות געליגן אין קודש הקדשים וואס איז געווען אויף
באקאנטן דער מערב זייט .(הגה“צ רבי שמאי קהת גראס שליט“א ,חבר הביד“ץ)
די גאנצע צייט שעפשן זיינע ליפן א שטילע תפילה. יצחק ארכיטעקט אויך זענען די לוחות פירקאנטיג ,און נישט רונדעכיג
דער הייליגער בנין איז א פראכט פאר יעדן און פאר בלאט פון ירושלים, פון אויבן .ווייל ס‘זענען דא קלאהרע ראיות אז די לוחות
עיה“ק ירושלים .און שטייט גרייט מקבל צו זיין משיח און די השלמה פונעם וואס די אידן האבן באקומען אין מדבר זענען נישט געווען
בנין איז געווען די קעניגליכע קוגעלעך ארום דעם דאך פונעם צדקנו שיבוא במהרה בימינו אמן ומלכנו בראשנו .אמן. רונדעכיג פון אויבן ,אזוי ווי אסאך מאכן א טעות ,נאר
-אשרינו מה טוב חלקינו - בנין .ווי ס‘פארציילט ר‘ אהרן אסטרייכער ,אז ווען מ‘האט ס‘איז געווען קאנטיג.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יז פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
וויבאלד ער איז געווען
האבן נישט מאריך ימים געוועןַ , רב ָ
ַא ניצוץ פון די נשמה פונעם תנא רבי עקיבא .חסידים (ו)
האט דער “בת עין“ נישט
האט איינער פון
מאהל ָ
בארדיטשובער רב ,און
פלעגן דערציילן ַאז דעריבער ָ
זוכה געווען צו קיין קינדער ,ווייל ַא ָ
בארדיטשוב גערעדט אויפ‘ן ַ די גדולי ַ
הרה“ק רבי אברהם דוב מאווריטש זי“ע
האט אים יענער האט אויף אים געשריגןָ . דער “בת עין“ ָ -ספר “בת עין” • י”ב כסלו תר“א -
געזאגט ַאז אויב ער וועט אים נישט מפייס זיין וועט ער ָ
ואלה תולדות:הרה“ק רבי אברהם דוב בער אויערבאך פון ַאווריטש איז געבוירן געווארן בערך אין ָיאהר תק“כ-תקכ“ה
האט אים ָאבער נישט מפייס האבן קיין קינדער .ער ָנישט ָ
באוואוסט ַאלס ַא איש קדוש.אויערבאך דער מגיד מישרים אין חמעלניק .זיין טאטע איז געווען ַ
ַ צו זיין טאטע הרה“ק רבי דוד
האט גוט געטוען און
שפיהרט ַאז ער ָ זאגנדיג ַאז ער ּ
געווען ָ
ער דארף אים נישט מפייס צו זיין .זיין עיקר רבי איז געווען מאהל דברי תורה בשמו אין זיין ספר “בת עין“ .זכר צדיקים לברכה.זיין זוהן הרה“ק רבי אברהם דוב ברענגט עטליכע ָ
טשערנאביל .ביי זיין זוהן הרה“ק
ָ דער “מאור עינים“ פון האיש מקדש :די ָ
טאכטער פון הרה“ק רבי נתן נטע בן הרב רבי יוסף דער רב פון אווריטש ,וואס איז ָנאך געווען ביים
פאררעכנט ווי ַא תלמיד חבר, רבי מרדכי איז ער געווען ַ בעש“ט הק’ און איז שפּ עטער געווען פון די תלמידי המגיד .זכר צדיקים לברכה.
רבותיו :הרה“ק רבי נחום דער “מאור עינים“ מטשערנאביל .הרה“ק רבי לוי יצחק מבארדיטשוב .הרה“ק רבי מרדכי
מטשערנאביל-תלמיד חבר .זכר צדיקים לברכה.
ספריו :ספר “בת עין“.
על כסא מלכותו :חמעלניק .אווריטש .ראב“ד אין זיטאמיר .צפת.
פטירתו :הרה“ק רבי אברהם דוד מאווריטש איז נסתלק געווארן י“ב כסלו תר“א,און נטמן געווארן אויפ‘ן אלטן בית
החיים אין צפת .זכר צדיקים לברכה.
“מאור עינים“ מכבד געווען הרה“ק רבי ישראל ּפ ָאליצקער וזרח השמש
זאגן דברי תורה .האט הרה“ק רבי ישראל ָאנגעהויבן זאל ָער ָ
רעדן מיט ַאן אויסטערלישע התלהבות אויפ‘ן פסוק “לה‘ פארבליבן ַא יתום דער “בת עין“ איז אינגערהייט ַ
געוואלדיגער פחד אויף
געפאלן ַא ַ הארץ ומלואה“ַ ,אז ס‘איז ַ געווארן אין שטוב פון זיין זיידע .ער
און איז אויפגעצויגן ָ
האט גערעדט הרה“ק דערנאך ָ
ָ וואס זענען דארט געווען.ַאלע ָ שפעטער דערציילט אז זייענדיג א קינד פון האט ָיאהרן ּ ָ
רבי נטע ַאווריטשער אויפ‘ן פסוק “וחם הוא אבי כנען“, ניין יאהר אלט ,האט ער אמאהל געלערנט גאנץ ליל ששי,
געוואלדיגע התלהבות.
ַ צוגעגאנגען מיט ַא
ַ וואס איז אויך
ָ אינדערפרי האט אים זיין באבע געגעבן צו עסן א בילקע
דערנאך געווען דער יד ימינו פונעם ָ הרה“ק רבי נטע איז מיט א ראסעלע (א שטיקל געבראטן פלייש) ,ער האט זיך
צומאהל
ָ “מאור עינים“ .לויט ווי ס‘ווערט דערציילט פלעגט געוואונדערט ,וואס איז היינט אנדערש ווי א געוועהנליכע
טשערנאביל און אין ַאווריטש צווישן
ָ באזוכן אין
פארקומען ַָ טאג ,פארוואס גיט מען אים היינט צו עסן בעסערע סארט
די צוויי צדיקים וקדושים. עסן ,האט ער געטראכט אז מסתמא האט אים די באבע
שער בלאט ספר ‘בת עין’
דאס געגעבן ווייל ער האט געלערנט פלייסיג א גאנצע
אנגעקניפט מיט אהבה.
ּ און די צוויי צדיקים זענען געווען תלמידי הבעל שם טוב נאכט ,האט ער געהאט דערפון גרויס עגמת נפש ,ס‘האט
האט דער “בת עין“ זיך באקענט פון די נאָך די חתונה ָ אים וויי געטוען אז מען גיט אים כבוד פאר לערנען.
אמאהל ווען הרה“ק רבי מרדכי איזס‘ווערט דערציילט אז ָ
פארבעהטןגעווען צוזאמען מיט‘ן בת עין ,האט זיי איינער ַ געווארן דבוק
ָ נאענט מיט די תלמידי הבעל שם טוב און ָ האיש מקדש
צו ַא ברית מילה ביי זיין זוהן ,און ער האט מכבד געווען האט קענען געלערנט איז צו זיי .דעם ערשטן וועמען ער ָ
האט אים הרה“ק רבי הרה“ק רבי מרדכי מיט סנדקאותָ . ניפ ָאלי .דער “בת עין“ פלעגט
געווען דער רבי ר‘ זושא פון ַא ּ טאכטערגעהאט מיט די ָ
האט ער חתונה ַ יונגערהייט ָ
געזאגט אבער נאר מיט איין תנאי אז ער וועט מרדכי ָ געזאגט אז
דערציילן ַאז דער רבי ר‘ זושא האט אים אמאהל ָ פון הרה“ק רבי נתן נטע בן הרב רבי יוסף דער רב פון
האט
האט יענער געענטפערט ַאז ער ָ מאכן א סעודת בריתָ . אויב ער וועט טוישן זיין דרך און אויפהערן עוסק צו זיין אין נאך געווען ביים בעש“ט און איז ָאווריטש ,וועלכער איז ָ
ראווען א סעודה ,און ער איז אן ארימאן נישט קיין כח צו ּפ ַ תעניתים וסיגופים ,וועט ער אים אויפהייבן העכער פון ַאלע האטשפעטער געווען פון די תלמידי המגיד .דער “בת עין“ ָ
ּ
פארדינגענער
וואס קען זיך דאס נישט ערלויבן .ער איז ַא ַ האט נישט מסכים געווען. צדיקי הדורָ .אבער דער “בת עין“ ָ באזעצט נעבן זיין שווער אין ַאווריטש .ביי
זיך דעמאלט ַ
גאלדענעוואך בלויז פינף ָ
וואס פארדינט יעדער ָ ַארבייטער ָ בארדיטשובער רב, ַאזוי אויך איז ער געווען ַא תלמיד פונעם ַ טשערנאביל זענען
ָ די חתונה פון הרה“ק רבי מרדכי פון
דאס איזאפיקעסָ .באשטייט פון אכט ָק ּ וואס ַ רענדלעך ָ אויך זיין עבודת התפילה איז געווען עהנליך צו די פייערדיגע צופאהרן פילע חשוב‘ע געסט לכבודו פון הרה“קגעקומען ָ
גאלדענע רענדלעך פון די גאנצע פרנסה .און די פינף ָ זיין ַ בארדיטשובער.עבודה פונעם ַ שפיץ זענען געזיצן
רבי מנחם נחום דער “מאור עינים“ .אין ּ
האט אים הרה“קאינגאנצן אויסגעגעבןָ .
האט ער שוין ַ וואך ָ
ָ אין ספר “בת עין“ ברענגט דער ַאווריטשער עטליכע די גרויסע תלמידים פונעם מעזריטשער מגיד ,הרה“ק רבי
גאלדענעבארגן ביי זיין בעה“ב פינף ָ רבי מרדכי געהייסן ָ האט געהערט מפ“ק פונעם וואס ער ָ מאהל מאמרים ָ ָ נטע ַאווריטשער ,הרה“ק רבי ישראל ּפ ָאליצקער און הרה“ק
געהאלט
אראפנעמען פון זיין ַ
רענדלעך ,און יענער זאל דאס ּ האט אים נישט ָאנגערופן ַאלס “רבי“,בארדיטשובער רב .ער ָ ַ דינאוויצער .ווען דער “מאור עינים“ האט זיי
רבי ישעי‘ ָ
וואך ַאביסל .ער האט אזוי געטוען ,און הרה“ק רבי יעדער ָ בארדיטשובער באוואוסטן טעם ַאז די תלמידים פון ַצוליעבן ַ האבן זיי
געפרעגט ווער איז דער גרעסטער צווישן אייךָ ,
>>>>>>> האט דערגעוויזן אויף הרה“ק רבי נטע .אינמיטן די סעודה ָ
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יח
ב תשפ”זר
אֹוצ
ָ ויצא ָּבת
מיין ַשַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
• נישט פארפעהלט א סעודת ראש חודש דערין ַא סגולה געבענטשט צו ווערן מיט קינדערַ ,אזוי ווי דער
>>>>>>>
הרה“ק רבי אברהם
צוגעזאגט פאר אברהם אבינו‘ :כאן אי אתה ָ האט
באשעפער ָ
דער “בת עין“ האט געהאט א חסיד רבי משה זוכה לבנים ושם אתה זוכה לבנים‘ .לויט ַאן ַאנדערע גירסא
לייב שו”ב ,וואס האט געוואוינט אין טבריא ,וואס האט ער זיך געטראפן מיט ַא שד“ר פון ארץ ישראל וואס ָ
האט געהאט א מנהג ,אז יעדן ראש חודש האט ער
אפגעקאכט א פליישיג געקעכטס ,און געגאנגען
צופיס זעקס שעה פון טבריא ,בארג ארויף קיין צפת
האט ערוועקט אין אים די גלוסטעניש ַארויפצוגיין קיין ארץ
האטרויפגעפארן קיין ארץ ישראל ָ
זיטאמיר .זיין ברודער‘ס
ָ ישראל .איידער ער איז ַא
ער זיך געזעגנט פון די קהילה אין ָ
דוב מאווריטש זי“ע
צו די סעודת ראש חודש ביים הייליגן “בת עין“. האט אים געפרעגט במעמד זוהן ,רבי דוד ישראל חמעלניקָ , -י”ב כסלו תר“א -
ווען דער איד איז נפטר געווארן איז ער געקומען זאל זיך מקרב פון די מקורבים צו וועמען פון די צדיקים ער ָ
אין חלום צו א פריינד און אים דערציילט :אז ווען מ‘האט
האט אים אויך צוגעגעבן ַא סומע געלטָ . מרדכי ָ
האט דער “בת עין“ געענטפערט בזה הלשון :ס‘שטייט זייןָ .
ער איז ארויפגעקומען אין בית דין של מעלה ,האט אפגעראכטן דעם ברית ,און געפראוועט א גרויסע סעודת
אין פסוק “ובו תדבקון“ .קען מען דען זיך מדבק זיין אין
מען אים פארמשפ‘ט ער זאל פאלן צו די מלאכי געזאגט צום “בת האט הרה“ק רבי מרדכי ָ דערנאך ָ
ָ מצוה.
זאגט“ :הדבק במדותיו“. נאר די גמרא (סוטה ידָ ). באשעפער? ָ
חבלה .די ‘חברה‘ האבן אים אויסגעטיילט געברענטע זאל מאכן א האב איך ַאזוי מקפיד געווען ער ָרוואס ָ פא ָ עין“ַ :
צרות אבער ווען ס‘איז געקומען ראש חודש האט ער נאמען פון ס“מ זענען: סעודה? ווייל די ראשי תיבות פונעם ָ
געזאגט אז ער וויל גיין צו זיין רבי‘ן דער “בת עין“ ס‘עודת מ‘צוה א‘ין ל‘עשות ,ס‘עודת מ‘סכת א‘ין ל‘עשות
אזוי ווי ער האט זיך געפיהרט יעדער ראש חודש. האט שוין דער זאך ָ
און ס‘עודת מ‘ילה א‘ין ל‘עשות .איין ַ
האט מען נאכגעקוקט אין בי“ד של מעלה ,און מ‘מאכט זעלטן סעודות ביי א גע‘פועל‘טַ ,אז ַס“מ ליידער ּ
געזעהן אז ער האט טאקע נישט פארפעהלט קיין סיום מסכת ,ער וויל אויך איינפיהרן ַאז מ‘זאל אויפהערן
איין סעודת ראש חודש ,האט מען אים ערלויבט צו מאכן א סעודת ברית מילה ,אבער אויף דעם וועל איך זיך
גיין צום “בת עין“ .דערווייל זענען די מלאכי חבלה שטעלן .איך וועל אים אויסלעכערן ביידע אויגן און נישט
געשטאנען אינדרויסן און געווארט אויף אים .נאך די האט זיךדאס קענען ּפועל‘ן ביי אידןָ . זאל ָ לאזן אז ער ָ
סעודה האט ער געוואלט ארויסגיין ,האט דער “בת האט יעצט דער “בת עין“ ָאנגערופן :דער מלאך מיכאל ָ
עין“ אים געהייסן בלייבן מיט אים ,ווייל ווער האט געהאט א גרויסן נצחון אויפ‘ן ס“מ .דער ס“מ פלעגט זיך
דאס ביהמ”ד פון הרה”ק רבי אהרן אין טשערנאביל
דיר דען געהייסן ארויסגיין?! און אזוי האט ער זיך פאר אים ַאז ער איז מצליח היינטיגע צייטן אלץ אויפטוען ַ
דאס ביתהמדרש אווריטש אין צפת
ארויסגעדרייט פון די ‘חברה‘. מער ווי אמאהל .היינט איז אים גרינגער צו צורעדן אידן
האט אים דער פאלגן איםָ .זאלן טוען עבירות און זיי ָ זיי ָ
טשערנאבל ביים מגיד הרה“ק רבי ָ זעהט מען ַאז ווען מ‘איז זיך מדבק אין איינעמ‘ס מדות איז
בין איך געווען אין וואס
טראצדעם ָ נארסט זיך .ווייל ָגעזאגט :דו ַ
מלאך מיכאל ָ
זאל מיר געבן מרדכי זיך צו געזעגענען ,און געבעהטן ער ָ האט דער “בת עין“ גלייך ווי מ‘איז זיך מדבק אין אים ַאלייןָ .
דו רעדסט איבער ַא איד צו זינדיגן ,פונדעסטוועגן וועט ער
געזאגט ַאז ער וועט מיר האט ער ָ וואס איך בין איינגעוואוינט זיך צו
ַא שמירה אויפ‘ן יםָ . אויסגעפיהרט :די מדות ָ
דאס נישט טוען בשמחה .די בעסטע באווייז דערצו איז,
שיקן ַא שמירה קיין ָאדעסע .ווען איך בין ָאנגעקומען קיין פאלגענדע דריי ,לשון הרע ,שקר און פיהרן מנעורי ,זענען די ָ
נאך קיינמאהל נישט געזעהן אז ווען א איד האסט ָ ווייל דו ָ
הלפרין ,און
ָאדעסע בין איך ַאריבער צום גאון רבי יעקב ּ זאלט אויך זעהן זיך גסות הרוח .דעריבער בעהט איך ,איר ָ
דערנאך צוזאם רופן זיינע
ָ זאל
האט געטוען אן עבירה ,ער ָ ָ
באקומען ַא שמירה האט ַהאב אים געפרעגט צו ער ָ צו פיהרן מיט די מדות ,וועט זיין גליייך ווי איר זענט דבוק
איך ָ אפרעכטן מיט זיי ַא סעודה ,און זיך
חברים און גוטע פריינטּ ,
טשערנאבלער מגיד ,ווייל רבי יעקב איז געווען ָ צו מיר פנים אל פנים! .אויפן וועג קיין ארץ ישראל איז אים
פונעם האט געטוען ח“ו. וואס ער ָ
פרייען מיט זיי אויף די עבירה ָ
האט געענטפערט פון די מקורבים ביים מגידָ .אבער ער ָ ַאקעגנגעקומען דער הייליגער רוזשינ‘ער .די צוויי צדיקים
פארקעהרט ,ווען ַא איד איז מקיים ַא מצוה ,ווי ַא ברית און ַ
האב
טשערנאביל .איך ָ
ָ באקומען פוןגארנישט ַ האט ָ האט זיך
ַאז ער ָ וואגן קעגן דעם ַאנדערןָ . באגעגנט ,איין ָ האבן זיך ַ
ָ
צוזאמען ַאלע ידידים אוןדעמאלט רופט ער ַ
מילה וכדומהָ ,
געווארט
ַ וואכן אין ָאדעסע און אויפגעהאלטן צוויי ָ
ַ דאך ַאזוי ברוחניות
זיך פאלט ָ דער רוזשינ‘ער ָאנגערופן :די וועלט ַ
ראוועט מיט זיי ַא גרויסע סעודה .ער פריידט חברים און ּפ ַ
אויף די שמירהָ ,אבער ס‘איז נישט ָאנגעקומען האב איך האט דער “בת פארט זיך ַאוועק קיין ארץ ישראל?! ָ און איר ָ
האט זוכה געווען מקיים צו זיין די מצוה .פון וואס ער ָ זיך ָ
האב זיךזונטאג ,ווען איך ָ
ָ רויספאהרן אהן דעם.
ָ “לאמיר שמועסן“ .זענען ביידע אראפ פון
געמוזט ַא עין“ געענטפערטָ :
וואס טוהט ַאן עבירה ח“ו ,טוהט דעם זעהט מען אז א איד ָ
ַארויפגעזעצט אויף די שיף ,איז צוגעקומען צו מיר אן שפ ַאצירט אין פעלד .און דער “בת עין“ האבן ּדי וועגענער און ָ
ער דאס נישט מרצונו ומדעתו בלב שלם ,אבער ווען ער
באלד געזעהן האב ַ ארימאן און מיך געבעהטן ַא נדבה .איך ָהאט געפרעגט :נו ,וואו איז בעסער? איז דען נישט בעסער זיך
הארץ .אוןגאנצן ַ טוהט א מצוה מאכט ער דאס ָיא מיטן ַ
האב איך אים אין יענעמ‘ס פנים ַאז ער איז ַאן עני הגוןָ ,לאץ וואומתבודד צו זיין אין ַא פעלד ענדערש ווי אויף ַא ּפ ַ
האט זיך גע‘עקשנ‘ט דער וואס הרה“ק רבי מרדכי ָ דאנק ָ ַא ַ
האט דאס גאלדענע רענדלעךָ .אבער ער ָ פאהרן קיין
געגעבן צוויי ָ סאך מענטשן .דעריבער וויל איך ָ ס‘געפינען זיך ַא ַ
האט דער הייליגער “בת עין“ ראווען ַא סעודהָ , זאל ּפ ַ איד ָ
האט געבעהטן א רויט רענדל געוואלט נעמען ,ער ָ נישט ָ ארץ ישראל...
געהאט ַא גרויסן
האט דער מלאך מיכאל ַ אויסגעפיהרטָ ,
האב זיך ָאנגעהויבן ַאנטשולדיגן א גרעסערע סכום .איך ָ די נסיעה נצחון אויפ‘ן ס“מ!.
האב
פאהר קיין ארץ ישראל און איך ָ פאר אים ַאז איך ָ ַ
גאר ווייניג געלטָ ,אבער ּפלוצלינג איז ער פארשוואונדן זיטאמיר שרייבט ָ
אין ַא בריוו צו רבי משולם זוסיא פון ָ חשק צו ארץ ישראל
האב
נטאג ָמא ָ טאגָ , געווארן פון מיינע אויגן .דעם ַאנדערן ָ
ָ ביי אים מיט יעלט געשפ
ּ אפ
ּ זיך ט ס‘הא
ָ ס ווא
ָ עין“, “בת דער
הארץ פון “בת עין“ האט שטענדיג געברענט אין ַ
געוואלט
מאהל ָ כא ָ נא ַ
האב איך ָ רויסגעפאהרן איך אים ווייטער געזעהןָ ,
ָ זיין נסיעה קיין ארץ ישראל :איידער איך בין ַא
האט געזעהן
רויפצופארן קיין ארץ ישראל .ער ָ
ָ א חשק ַא
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
רפואה .מיט דעם האט דער ‘בת עין‘ ,ערקלעהרט וואס אפרעכטן ַא גרויסע סעודה שטראלענדע צורה און געהייסן ּ
ַ >>>>>>>
רש“י זאגט“ :ויפגעו בו מלאכי אלקים“ ,אז זיי זענען געווען
מלאכים פון ארץ ישראל .לכאורה איז נאך יעקב געווען אין
חוץ לארץ? נאר וויבאלד ער האט געטראכט צו גיין קיין
זאגנדיג
געלאדענט ַאלע חסידים ,נישט ָ
האט ַ צו וועלכע ער ָ
לשמחה מה זו עושה .ווען די חסידים זענען שוין געווען
ביי די סעודה ,איז דער “בת עין“ ַאריינגעקומען ָאנגעטוהן
הרה“ק רבי אברהם
ארץ ישראל ווערט דאס שוין גערעכנט ווי ער איז דארט,
און דעריבער זענען שוין די מלאכים פון ארץ ישראל אים
אקעגן געקומען .דער “בת עין“ האט ּשפעטער דערציילט
בבגדי שבת ,די צורה שיינט פון שמחה ,און ס‘זעהט זיך
האט ער
האט
געוואלדיגע התרוממות .אינמיטן די סעודה ָ
גאנצע מעשה ,און ָ רזאמלטע די ַ
פא ַ
ָאן ַא ַ
דערציילט פאר די ַ
דוב מאווריטש זי“ע
אז זיין מחשבה צו פאהרן קיין ארץ ישראל האט ער נאך אויסגעפיהרט :היינט איז ביי מיר ַא גרויסע שמחה .געלויבט
-י”ב כסלו תר“א -
קיינעם נישט געהאט דערציילט ,און הרה“ק רבי אהרן האט זאל
געוואלט דער באשעפער אז איך האב היינט זוכה געווען עס ָ האט נאר ָ גאלדענע רענדלעך ָאבער ער ָ געבן צוויי ָ
דאס שוין געוואוסט! וואס ליגן אויך אין די
אראפ פון די שיף אין מיר נתגלה ווערן די מאורות הגדולים ָ
ּ נעמען ַא רויט רענדל .ווען איך בין
האט פשוט‘ע ארץ ישראל שטיינער!
הדבק במדותיו רימאן אויך אראפ ,און ער ָ
דארף נישט פון אייך קיין געלט.
ארץ ישראל ,איז יענער ַא ַ
געזאגט :איך ַ
מיר דעמאלט ָ
רויפגעפאהרן קיין ארץ ישראל
ָ ווען דער “בת עין” איז ַא זאל אייך
האט מיר געשיקט איך ָ טשערנאבלער מגיד ָָ דער
זיטאמיר.
האט ער זיך פריער געזעגנט פון די קהילה אין ָ ָ נשטאט די נסיעה
היטן אויפ‘ן ים! ...ס‘ווערט דערציילט ַאז ַא ָ
האט איםזיין ברודער’ס זוהן ,רבי דוד ישראל חמעלניקָ , זאל נעמען עטליכע חדשים ,האט דער “בת עין“ אויפ‘ן שיף ָ
געפרעגט במעמד פון די מקורבים צו וועמען פון די צדיקים געהאט קפיצת הדרך און 8מ‘איז ָאנגעקומען ביז געציילטע
האט אים דער “בת עין” געענטפערט זאל זיך מקרב זייןָ .
ער ָ דאס איז געווען ַא מורא‘דיגע וואונדער ביי די וואס ָ טעגָ ,
בזה הלשון :ס’שטייט אין פסוק “ובו תדבקון” .קען מען יטאן האט זיך אויפגעשטעלט קאפ ַ
רייזענדע .דער שיפ‘ס ּ
דען זיך מדבק זיין אין באשעפער? זאגט די גמרא (סוטה נאר אינעם זכות פונעם און געשוואוירן ַאז ס‘איז זיכער ָ
יד“ ).הדבק במדותיו” .זעהט מען ַאז ווען מ’איז זיך מדבק נאך
מיטגעפאהרן ,ווייל אין זיין לעבן איז ער ָ
ָ וואס איז צדיק ָ
אין איינעמ’ס מדות איז גלייך ווי מ’איז זיך מדבק אין אים זא קורצע נסיעה...
געפאהרן ַא ַ
ָ נישט
וואס איך
האט דער “בת עין” אויסגעפי רט :די מדות ָ ַאלייןָ . טשערנאבילער קלויז אין צפת
בין געוואוינט זיך צו פיהרן מנעורי ,זענען ,לשון הרע ,שקר השגה אין ארץ ישראל
זאלט אויך זעהן
און גסות הרוח .דעריבער בעהט איך ,איר ָ אפאהר יאהר איידער דער “בת עין“ איז געפאהרן
זיך צו פיהרן מיט די מדות ,וועט זיין גליייך ווי איר זענט זיטאמיר ַא משולח ַא
קיין ארץ ישראל ,איז געקומען קיין ָ
דבוק צו מיר פנים אל פנים!. געהאט זיין אכסניא אין
תלמיד חכם פון ארץ ישראל ,און ַ
רעידת האדמה הויז פונעם “בת עין“ .ער האט אים שטארק מכבד געווען,
און געזעהן אז ער איז אן אדם גדול .דער גאסט האט יעדן
אין כ“ד טבת תקצ“ז ,בשעת די גרויסע ערד ציטערניש האטטאג משבח געווען ארץ ישראל ,און דער “בת עין“ ָ
האטאיבערגעלאזט צענדליגער טויטע אידן רח“לָ ,
ָ האטוואס ָ
ָ גאסט שילדערט וויאזוי דער ַ
מיט דורשט אויסגעהערט ַ
האטזיך דער ַאווריטשער געפונען אין בית המדרש וואו ער ָ ארץ ישראל .איינע פון די גרעסטע שבחים פון ארץ ישראל
געדאווענט מנחה בציבור .ווען ער איז ָאנגעקומען צו תחנון
ַ וואס ער האט אים געזאגט איז געווען“ :אפילו די פשוט‘ע
האט זיך ָאנגעהויבן טרייסלען די ערד פון די ציטערניש .דערָ אבריוו מיט די אונטערשריפט • די חנוכה מנורה
שטיינער אין ארץ ישראל לייכטן און שיינען ווי די שטיינער
האט זיך אויסגעשטרעקט בפישוט ידים ורגלים אויף בת עין ָ
דער ערד פון בית המדרש מיט תפלה ותחנונים ,און געהייסן וואסער פון ארץ ישראל ספיר ויהלום!“ די ווערטער האבן אויפ‘ן “בת עין געהאט
האט ער זיך א גרויסע השפעה ,און פון גרויס התרגשות ָ
צושטופן נעבן אים און זיך משתטח
ּ זאלן זיך
ַאלע חסידים ָ איידער דער ‘בת עין‘ איז געפאהרן וואוינען קיין ארץ לאמיר אונטער נעמען ַא נסיעה קיין ָאנגערופן :אויב ַאזויָ ,
געווארן שטערקער,
זיין אויף דער ערד .די ציטערנישן זענען ָ ישראל ,איז ער געקומען זיך געזעגענען פון הרה“ק רבי ארץ ישראל ,צו זעהן די לעכטיגע שטיינער .ווען דער “בת
דאך פון בית המדרש און די ווענטגאר ַא גרויסער טייל פון ַ ָ אהרן זיטאמיר זי“ע .האט ער אים געטראפן ווי ער איז זייער האטהאט שוין געוואוינט אין ארץ ישראל ,און ער ָ עין“ ָ
מענגעפאלןָ .אבער
ַ צוזא
איינגעבראכן און זענען ַ
ָ האבן זיך
ָ קראנק .און הרה“ק רבי אהרן זאגט אים“ :איך דארף פון דיר נישט געזעהן ַאז די שטיינער פון ארץ הקודש לייכטן ווי
האבןיענער קליינע שטח וואו דער בת עין און די מתפללים ָ א הילף זיך צו היילן ,דאקטורים זאגן אז ס‘איז דא א רפואה מאהל
האט ער זיך זייער מצער געוועןַ .א ָ ספיר ויהלוםָ ,
מגעשטופט איז געבליבן שטיין בנס און קיינער איז
ּ צוזא
זיך ַ פאר מיין קרענק אויב איך וועל טרינקען וואסער פון ארץ האט ער האט ער געזעהן יענעם משולחָ , גאס ָ גייענדיג אין ַ
דאך איז עלגעווארן .אויך די כיפה אויפן ַ
נישט געשעדיגט ָ ישראל ,און אזוי ווי דו פאהרסט קיין אר“י און דיין גאנצע רוואס ער זעהט נישט ַאז די שטיינער פא ָאים געפרעגט ַ
האטפי נס געבליבן הענגען אין די לופט .לזכר פונעם נס ָ מחשבה איז שוין דארט ,האסטו שוין א דין ווי א בן ארץ דאס זעהט נישט האט יענער משולח געענטפערטָ : לייכטןָ .
טאוול אין די שול ,וואו עס
שפעטער אויפגעשטעלט ַא ָ מען ּ ישראל ,זאלסטו אנשעפן א ביסל וואסער און טרינקען פון נאר ווער ס‘איז זוכה דערצו! ווען דער “בת עין“ יעדערָ ,
איז אויפגעקריצט“ :מה נורא המקום הזה .בית מדרש רבי דעם ,און וואס ס‘בלייבט איבער זאלסטו מיך געבן ,און ס‘וועט דאס געהערט האט ער אויפגעציטערט און באקומען האט ָָ
אברהם דוב האדמו“ר מאווריטש זצ“ל ,שחזה את הרעש האבן די רפואות ווי ארץ ישראל וואסער .דער ‘בת עין‘ האט גרויס חלישות הדעת ,און ער האט זיך איינגעפארט אין זיין
הגדול על צפת תובב“א בתקצ“ז ובזכותו הגדולה ניצל חצי אזוי געטוען און הרה“ק רבי אהרן האט געהאט פון דעם א שטוב .נאך א שטיק צייט איז ער ַארויס פון שטוב מיט ַא
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כ פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
דער בת קול פון חורב לאוונער
וואכן .האט דער ּפ ַ
דעם ספר ביי אים אויף עטליכע ָ >>>>>>>
די משנה (אבות ו:ב) זאגט :אמר רבי יהושע בן
לוי ,יעדן טאג גייט ארויס א בת קול וואס רופט אויס
האט ַא גרויס חשיבות ביים
רשטאנען ַאז דער ספר ָ
האט ער אים געבעהטן פונעם “תפארת
פא ַ שוחט ַ
“תפארת שלמהָ ,
שלמה“ ,ער זאל נעמען דאס ספר פון במתנה .הערנדיג דאס
הרה“ק רבי אברהם
‘אוי להם לבריות מעלבונה של תורה‘—וויי פאר די
באשעפענישן וואס פארשעמען די תורה .אמאהל
האבן די תלמידים פונעם “בת עין“ אים געפרעגט:
האט די צורה פון “תפארת שלמה“ אויפגעלויכטן ,און ער
האט זיך ָאנגערופן :יעצט קענט איר ּפרובירן ,אפילו איר
דוב מאווריטש זי“ע
‘פארוואס איז דא דער בת קול אויב קיינער הערט
גאלדענע רענדלעך פאר‘ן ספר וועל וועט מיר געבן זיבן ָ -י”ב כסלו תר“א -
פארקויפן! און דער “תפארת שלמה“ איך דאס אייך נישט ַ
דאס סיי ווי נישט?‘ האט דער צדיק זיי גארנישט בראנפין“ ,און מכבד
האט געהייסן ברענגן “לעקעך און ָ ָ ביהמ“ד מחורבן והאדמו“ר ותלמידיו שרדו בחיים“ .דער
געענפערט ,נאר ער האט זיי גענומען אויף א שפאציר געווען דערמיט ַאלע חסידים ,און מ‘האט זיך געוואונטשן האט ער געזעהןהאט דערציילט ַאז בשעת‘ן רעש ָ בת עין ָ
אין וואלד .אינמיטן שפאציר האט מען באמערקט ווי “לחיים“ ַאזוי ווי אויף ַא שמחה ,און דער “תפארת שלמה“ אראפ שלא כדרך הטבע.ּ פאלן
ווי די שטיינער פון הייזער ַ
צוויי אראבער קריגן זיך ארום און שרייען זיך אהן, האט זיי דערציילט דעם ענין פונעם ספר און געזאגט :דער אראפ צוליעב
ּ פאלן פון אויבן אויף
ס‘זאל ַ
נשטאט ָ
ווייל ַא ָ
און ווי אינטרעסאנט איז געווען ,ווען מען האט
ס‘האט
געפאלן אין די ברייטָ ,
וואג ,איז דאס ַזייער שווערע ָ
געהערט ווי איין אראבער שרייט אויפ‘ן צווייט‘ן ‘ווי
ווארפט דאס .און דער “בת עין“ אויסגעקוקט ווי איינער ַ
אזוי פארכסטו נישט דעם באשעפער‘ .האט דער “בת
רשטאנען ַאז ס‘איז געווען מעשי השד.
פא ַ האט דערפון ַ ָ
עין“ געזאגט ‘איהר הערט ,דאס איז דער בת קול
געזאגט ַאז ווען די סטרא אחרא הערשט ַאזוי האט ער ָ ָ
וואס קומט יעדן טאג ארויס ,מען לייגט נאר נישט
נאר זיך מכניע צו
שטארק איז נישטא קיין ַאנדערע עצה ַָ
צו דער קאף דאס צו הערן ,אבער דער וואס לייגט צו
האט ער געהייסן דעם ציבור זיך משתטח זיין.
זיין ,דעריבער ָ
קאף איז זוכה צו הערן די מורא‘דיג‘ן בת קול‘.
ספר “בת עין“
אינש אינון ערבי ביה ,לאתר דמיתבעי תמן“—,דער ָארט טשערנאבילער
ָ ס‘ווערט דערציילט ַאז ביי רבי אהרן
וויאזוי
נאר ַ מ‘זאל נסתלק ווערן “מובילון יתיה“ ,איז ָ וואו ָ טראץ
איז נישט אראפ דער ספר “בת עין“ פונעם טיש ָ
באשטימט באשטימט אין הימל“ ...ביי אים איז דאס ַ ס‘איז ַ האלטןפארבאטן צו ַ וואס אין יענער תקופה איז געווען ַ ָ
אין ארץ ישראל .ער האט זיך צוריק געקעהרט קיין ארץ וויבאלד ס‘איז געווען געדרוקט אן דעם ספר אין שטוב ַ
נפאנג שנת תר“א געווארןָ .א ַ
ָ ישראל וואו ער איז נפטר מאהל איז ַא גרויסער קיין ערלויבעניש פונעם צענזורַ .א ָ
האטוואס ָאויסגעבראכן ַא ביטערע מגיפה אין צפתָ ,
ָ האטָ טשערנאבילער‘ס שטוב ,און ָ שר ַאריבער רבי אהרן
האט זיך דער דעמאלט ָ
ָ שטאט.
סאך טויטע אין ָ געלאזט ַא ַ
ָ ער איז ַאריין צו אים אין שטוב .ווען יענער וואס איז
באשיצער ,מציל צו זיין בת עין ַארויסגעשטעלט ַאלס ַ געווען געוואוינט צו נעמען שוחד ביי אידישע הייזער
האט מקיים געווען בפועל “מיתת שטאט ,און ָ גאנצע ָ די ַ האט ערהאט געזעהן דעם ספר “בת עין“ אויפ‘ן טיש ָ ָ
שטאט
צאהלנדיג מיט זיין לעבן כדי די ָ בא ָ
צדיקים מכפר“ַ . טשערנאבלער ַאליין אים
ָ דאס צוגענומען .איז רבי אהרן
גאר
דעמאלט ָ ָ געראטעוועט ווערן .דער “בת עין“ איזזאל ַ ָ גאס ,און שנעל צוריק ַארויסגעכאפט כגעלאפן אויף די ַ
ָ נא
ָ
לאגט מיט יסורים געפ ָ
האט זיך ּ געווארן ,און ָ
קראנק ָ שטארק ַ ַ אריינגעלאפן אין שטוב וואו
ָ דאס ספר פון זיין האנט ,און
טאג פון זיין הסתלקות י“ב כסלו ,ווען עטליכע טעג .ביז צום ָ זאגנדיג :דעם ספר איז נישט האלטןָ .בא ַ
האט דאס ַ ער ָ
פאר זיין
זיין הייליגע נשמה איז ארויף לישיבה של מעלהַ . די מצבה פונעם ‘בת עין’ אין צפת
ס‘זאל ביי אים בלייבן!
לאזן ָ מעגליך צו ָ
צוגעזאגט ַאז ער איז דער לעצטער קרבן ָ האט ער
פטירה ָ פארקויפט לאוונא ַאמאהל האט א מוכר ספרים אין ּפ ַ
וואס
שטארבןָ . נאך אים וועט קיינער נישט ַ פון די מגפה און ָ מחבר פון דעם ספר איז געווען ַא צדיק גדול ונורא ‘פון לאוונער שוחט ,וואס האט דעם ספר “בת עין“ פאר‘ן ּפ ַ
האטטאקע געווען .מיט די פטירה פונעם “בת עין“ ָ ַאזוי איז ַ פארצייטישע אידן‘ .ס‘איז געווען מקובל ַאז ווען דערדי ַ פארשטאנען פונעם ספר ַאז דער מחבר איז געווען ַאן
האבן זיךאפגעשטעלט ,און אפילו די וואס ָ זיך די מגיפה ּ דאס געמיינט ַאהאט ָזא לשון ָזאגט ַא ַ
“תפארת שלמה“ ָ געפאהרן
דערנאך ָָ אדם גדול .ווען דער מוכר ספרים איז
גארנישט געשאדט אפילו האט ָמיט אים מתעסק געווען ָ צדיק מיט ַא גרויסע נשמה. דאמסק ,האט ער געוויזן פאר‘ן “תפארת שלמה“ רא ָ
קיין ַ
זיי זענען שוין געווען ָאנגעשטעקט מיט די מחלה .ער איז געהאט
האט ַ עטליכע ספרים ,און אים דערציילט ַאז ער ָ
געקומען לקבורה אינעם ַאלטן בית החיים אין צפת ,אין די אשכבתיה דרבי האט דאס לאוונער שוחט ָ דעם ספר “בת עין“ און דער ּפ ַ
מערה וואו ס‘ליגן דער “לבושי שרד“ און דער “ערבי נחל“, געווארן
ַא שטיק צייט איידער דער “בת עין“ איז נסתלק ָ ּגעקויפט .האט דער “תפארת שלמה“ געהייסן זיין משמש
און נאך קדושי עליון .זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן. זאגנדיגגעפארן פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץָ ,
ָ איז ער פלאוונער שוחט און בעהטן פון אים פאהרן צום ַ ער זאל ָ
זכר צדיקים לברכה. האבן.
דארפן אים ָדארט צוויי יונגעלייט וואס ַ
האט ָ
ַאז ער ָ לאוונער שוחט וואך איז דער ּפ ַ נאך ַא ָצו בארגן דעם ספרָ .
(מקורות :אור הצפון ,עלים לתרופה ,תולדות וסיפורי צדיקים “נר יהושע“, דאך שוין ַאן
האט צו אים גע‘טענה‘ט :ביסט ָ די רעבעצין ָ זונטאג אינדערפרי
ָ דאמסק אויף שבת. רא ָ
געפאהרן קיין ַ
ָ
מעשי אבות ,הילולא קדישא ,אנציקלופדיה לחכמי גאליציה ,ימי זכרון דברי תורה
פארסטו יעצט קיין חוץ לארץ? וויאזוי ָעלטערער אידַ , געוואלט געזעגענען,ָ דאווענען ,ווען ער האט זיך נאכן ַָ
לפ‘ השבוע ועוד)
*** האט ער איר געענטפערט מיט‘ן מאמר חז“ל“ :רגלוהי דבר ָ לאזןנאך ָזאל ָהאט דער “תפארת שלמה“ ,געבעהטן ער ָ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כא פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש כסליו ...די הייליגע ווינטער נעכט
ביים עגל ,האט מען דאס צוגענומען פון זיי ,און דאס מקץ איז מרמז אויף יום כיפור ,אזוי ווי יום כיפור E
געגעבן פאר די פרויען וואס זיי האבן נישט געהאט איז דער עיצומו של יום מכפר אויב מ‘טוהט תשובה
קיין חלק אינעם חטא העגל .נאר וויאזוי די חדשים דורך ווידוי און חרטה ,און אזוי אויך דערמאנט מען
דעם ענין פון ‘את חטאי אני מזכיר היום‘ ,אזוי אויך
מאוצרות הצדיקים
זענען איינגעטיילט קעגן די שבטי י“ה ,זענען דא
Jחודש כסליו L
עטליכע שיטות. שטייט אין פסוק (בראשית מד:טז) ‘מה נאמר וגו‘
דער אר“י הק‘ זאגט און אזוי שטייט אויך אין ‘בני האלקים מצא את עון עבדיך ,הננו עבדים לאדוני“‘,
יששכר‘—,אז דאס איז לויטץ סדר פון די דגלים .ניסן וואס דאס ווייזט אויף די חרטה וואס מען האט יום
איז די ערשטע חודש ,דאס איז קעגן יהודה ,און אזוי כיפור( .בוצינא דנהורא החדש פ‘ וישב)
• כסלו קעגן תשרי
ס‘ווערט געברענגט אז חודש כסלו האט
ווייטער .דער קשר פון בנימין צו חודש כסלו איז, • דער חודש קעגן גד...
א שייכות מיט חודש תשרי .דער ענין ווערט
ווייל כידוע איז דער קודש הקדשים ,דער היכל ,דער
אולם ,און די עזרה אינעם חלק פון שבט בנימין ,ווי ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש איז קעגן דערמאנט אין ספר בוצינא דנהורא -ענינים פון
די ברכה פון יעקב אבינו און משה רבינו ,אבער דער הרה“ק רבי ר‘ ברוכ‘ל פון מעזיבוז זי“ע -וואס שבט גד .ס‘שטייט אין יעב“ץ (בסידורו) אז דער
מזבח איז בחלקו פון יהודה ,ווי די גמרא זאגט “רצועה ברענגט דאס פונעם ספר גדולת מרדכי ,אז דער
יוצאת מחלקו של יהודה לחלקו של בנימין ובה מזבח רבי ר‘ ברוכ‘ל האט געזאגט ,אז פונקט ווי חודש
בנוי ,ובנימין הצדיק היה מצטער עליה לבולעה בכל אלול און תשרי איז בהתגלות ,זענען די חדשים
יום ,שנאמר חופף עליו כל היום‘ .ד.מ .אז בנימין פון חשון כסלו על פי סוד ,און ער לייגט צו אז
האט כל ימיו געהאט א געוואלדיגע השתוקקות די פרשיות זענען א ראיה דערצו ,ווייל אין חודש
און גלוסטעניש אריינצוכאפן דעם חלק ביי זיך ,און כסלו געפאלט פרשת וישב ,וואס איז מרמז
דערפאר האט ער זוכה געווען אז די קודש הקדשים אויף ראש השנה ווייל אין די הפטורה זאגט מען
זאל זיין ביי אים ,ד.מ .אז די מדה פון בנימין איז געווען ‘היתקע שופר בעיר והעם לא יחרדו‘ ,און פרשת
א שטארקע גלוסטעניש צום באשעפער .דעריבער
סדר פון די חדשים גייט לויט‘ן סדר פון די שבטים, • דער אות פונעם חודש -סמ“ך...
איז כסלו קעגן בנימין ,וואס דער לשון ‘כסלו‘ איז
גלוסטעניש .וועגן דעם האט ער זוכה געווען צו צוויי אנגעהויבן חודש ניסן קעגן ראובן ,און אזוי ווייטער, ס‘שטייט אין ספר יצירה (פ“ה מ“ט) “המליך
מתנות אין זיין חודש ,איינס אז די חשמונאים האבן און חודש כסלו קומט אויס קעגן גד .די זעלבע ווערט אות סמ“ך...וצר בהם קשת בעולם וכסלו בשנה“.
באזיגט די יוונים דורך די השתוקקות צום באשעפער, געברענגט בשם הראב“ד (הקדמה לספר יצירה) .דער כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע האט ערקלעהרט
וואס דאס איז די בחינה פון ‘אני לדודי“ ,און דורכדעם טעם איז ,ווייל גד איז געבענטשט געווארן סיי דורך די כוונה פון דעם מיט א משל צו א מאמע וואס
ווערן די אומות העולם נדחה פון די קדושה ,וואס יעקב אבינו און סיי דורך משה רבינו אז זיי זאלן מצליח איר קינד האט זיך ערהוילט פון א קרענק און
דאס איז די בחינה פון ‘דודי לי‘ .צווייטנס ,אז מ‘האט זיין צו זיגן קעגן זייערע פיינט ,וו ס‘שטייט אין פסוק זי האט מורא פון אן עין הרע אויפ‘ן קינד ,האט
מחדש געווען דעם בית המקדש ,ווי דער פסוק (שיר (בראשית מ“ט) ‘גד גדוד יגודנו והוא יגוד עקב‘—,ווען זיך געשטעלט שטענגלעך ארום דעם בעטל פון
השירים) זאגט‘ :תוכו רצוף אהבה מבנות ירושלים‘. ער גרופירט זיך צו גיין אין מלחמה זאל ער צוריק אהיים קינד ,און אויסגעשפרייט אויף דעם א דעק אזוי
קומען און נישט פארליהרן קיין מענטשן .די זעלבער (‘שם משמואל‘ פ‘ חיי שרה) ווי א סוכה ,כדי צו היטן אויפ‘ן קינד .אזוי אויך
גד • דער חודש האט א שייכות מיט‘ן חוש האט משה רבינו געזאגט (דברים ל“ג) ברוך מרחיב חודש כסלו ,נאך די אלע מועדים און זמנים וואס
האבןא הראיה-זעהן... כלביא שכן וטרף זרעו אף קדקוד‘—,ער זאל זיין ווי
לעמפערט קעגן זיינע פיינט ,און אין דעם חודש
אידישע קינדער זענען געווארן א ברי‘ חדשה ,וויל
דער באשעפער אז ס‘זאל זיי נישט פארסערן קיין
ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש האט א די חשמונאים מלחמה געהאלטן מיט די יוונים און זיי שלעכטס ח“ו ,האט דער באשעפער געמאכט א
באזיגט ,דעריבער איז דער חודש פארבונדן מיט שבט שייכות מיט‘ן חוש ‘הראיה‘ -זעהן .דער מקור איז קשת אויף די וועלט און ממליך געווען דערויף
אין די הגהות פון הקדוש החסיד מוהר“ר יעקב גד( .היעב“ץ ,שם משמואל ר“ח כסלו) א סמ“ך וואס קשת [דער מזל פון חודש כסלו]
תמרליש זללה“ה אויפ‘ן ספר יצירה (פירוש הגר“א
בסוף בביאור המאמר) ,ווי ער שרייבט דארט אז
• דער חודש קעגן בנימין... איז ווי די שטענגליך וואס די מאמע האט אוועק
געשטעלט ארום דאס בעטל פונעם קינד,
דער חודש האט שייכות צו שבט בנימין .ס‘שטייט דער חודש האט א שייכות מיט‘ן חוש פון “זעהן‘. און דער אות ס‘ איז אזוי ווי די דעק וואס איז
אין טור (או“ח סי“ תי“י) בשם זיין ברודער רבי יהודה ,דער הייליגער קדושת לוי ערקלעהרט דעם ענין, אויסגעשפרייט אויף די שטענגלעך ארום דאס
אז אזוי ווי די שלש רגלים פסח ,שבועות ,סוכות ,זענען ווייל דער כלל איז ,אז ראש השנה און יום כיפור בעטל צו היטן אויפ‘ן קינד ,און דאס איז דער
קעגן די דריי אבות -אברהם,יצחק יעקב ,אזוי זענען די שרייבט דער באשעפער אפ פאר אידישע קינדער באדייט פון “המליך אות סמ“ך...וצר בהם קשת
צוועלף חדשים קעגן די צוועלף שבטים ,און זיי ווערן אלעס גוטס ,און נאר חנוכה זעהן דאס אידן אין די בעולם וכסלו בשנה( “.הליכות הצדיקים חנוכה עמוד כ“ט)
>>>>>>> אויך אנגערופן ‘מועדים‘ .ווען די אידן האבן געזינדיגט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כב פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש כסליו ...די הייליגע ווינטער נעכט
>>>>>>>
יענע נאכט געלערנט די סוגיא פון ‘כבתה זקוק לה‘ מחשבה ,דעריבער תנוכה ווען מ‘צינדט די מנורה ,קליינער שלום‘קע שטארק געבעהטן זיין פאטער,
(שבת כב ,):אבער ער איז שוין געווען אין אזא הויכע שיינט דאס ארין אין די אויגן ,און דעריבער צינדט ער זאל אים ערלויבן צו גיין אין בית המדרש ,און
מדריגה פון ‘כבתה אין זקוק לה‘“.. זעהענ‘דיג ווי שטארק ער וויל גיין לערנען אין בית מען ליכט( .קדושת לוי -חנוכה)
• “ווייניג געשלאפן“... המדרש ,און האלט בכלל נישט ביים זיך שפיעלן, • זהירות אין געוויסע איסורים
האט ער אים ערלויבט צו גיין ,אבער מיט א תנאי,
הגה“ק רבי יחזקאל פאנעט זי“ע בעל “מראה ס‘ווערט געברענגט אז חודש כסלו זאל מען אז נאך א שעה קומט ער צוריק אהיים .שלום‘קע
יחזקאל“ פון קארלסבורג ,האט נאך זיין חתונה זיין מער נזהר אין רכילות ,גניבה ,גזילה ,און אכילת האט געזאגט אז ער וועט נעמען א קליין לעכטל,
געלערנט אין די שטאט לינסק אין בית המדרש פון איסור .דער מקור איז אין ספר מעשי הצדקה ,אז אין וואס ברענט נישט מער ווי א שעה צייט ,און ווען
הגה“ק רבי מנחם מנדל רובין זי“ע אב“ד לינסק. דעם חודש זאל מען נזהר זיין מער ווי אין אנדערע דאס לעכטל וועט זיך אויסלעשן ,וועט ער וויסן
הגה“ק רבי מנחם מנדל האט איינגעפיהרט אין חדשים פון זיין א הולך רכיל ,און אין די\איסורים פון אז ער דארף אהיים גיין .אבער פון הימל האט מען
זיין בית המדרש אז אלע אינגעלייט וואס האבן גניבה גזילה ,און אכילת איסור .דער טעם איז ,ווייל אנדערש געוואלט ,די התמדה פון שלום‘קע און זיין
געלערנט אין זיין ישיבה זענען נישט געשלאפן דער חודש איז בחינת ‘תפארת‘ ,און ווען מ‘ איז עובר גרויס חשקות צו לערנען ,האט געמאכט א גרויסער
מער ווי דריי שעה יעדער נאכט .נאר דער וואס איז אויף די ענינים ,איז דער פגם אין דעם חודש גרעסער
געווען אויף א גאנצע נאכט און גארנישט געשלאפן ווי ווען מען איז עובר דערויף אין אנדערע חדשים.
ער האט געמעגט שלאפן די אנדערע נאכט זעקס (מועד לכל חי סי“ ז“ך אות א‘)
שעה .און רבי מנחם מענדל פלעגט זיך אויסקלויבן
פון מאהל צו מאהל א סוגיא אין ש“ס וואס מ‘זאל E
לערנען ,און ווען מ‘האט געענדיגט די סוגיא ,האט
ער מכבד געווען איינע פון די בני ישיבה ער זאל מאוצרות רבוה“ק
Jהייליגע ווינטער נעכט L
דרש‘ענען ברבים וואס מ‘האט מחדש געווען אין
די סוגיא ,און ער פלעגט שטיין ביי די דרשה כדי צו
הערן דעם פלפול און חידושי תורה און זיי זאגן זיין התמדה בתורה אין די לאנגע ווינטער נעכט
רושם אין הימעל ,און דער שר פון פייער האט מיינונג דערויף .ס‘זענען געווען דארט אינגעלייט
באפוילן פאר‘ן פלאם פונעם לעכטל ער זאל ברענען גדולים בתורה בקיאים בש“ס ובפוסקים ,וואס זענען • “והצנע לכת“...
און מאכן לעכטיג ביז פרימארגן .פאר זיין פאטער שפעטער געווען גדולי הדור.
הרה“ק רבי הערשל‘ע פון רודניק זי“ע ,האט
איז גארנישט איינגעפאלן אז זיין זוהן איז א מלומד • בעל יסורים זיך געפיהרט ,ווען ער האט געלערנט ביים זיידן
אין די שטאט לאנצוהט איז אמאהל געקומען א בנסים ,און ער האט אים פארדעכטיגט אז ער האט דער “ייטב לב“ זי“ע ,אז ער האט געלערנט א
זיך נישט געקענט איינהאלטן און איז מיטגעשלעפט איד ,און טרעפענדיג זיך דארט מיט בעלזער חסידים, גאנצע נאכט ,און א האלבע שעה פאר ס‘האט
געווארן מיט די ‘קוויטלעך‘ שפיעלער .און ווען ער איז האט ער זיי פארציילט אזוי :איך האב געהאט די זכי‘ אנגעהויבן טאגן ,איז ער זיך געגאנגען לייגן ,און
אהיים געקומען אינדערפרי ,האט ער אים שטרענג צו זיין אויף א שבת ביי אייער הייליג‘ן רבי‘ן [מרן מ‘האט געמיינט אז ער האט ליעב צו שלאפן( .כ“ק
גע‘מוסר‘ט .אבער שלום‘קע וואס האט קיינמאהל מהר“א מבעלזא זי“ע] .מוצש“ק האב איך געוואלט אדמו“ר מצאנז זצוק“ל)
נישט אנדערש געזאגט ווי זיין פאטער ,איז געבליבן אריינגיין זיך געזעגענן איידער איך פאהר צוריק • התמדה בתורה אין די לאנגע ווינטער נעכט
אהיים .אבער די גבאים האבן מיך נישט געלאזט שטיל און פארשוויגן די מוסר רייד.
דעם איבערדערציילן ווען מרן מהר“ש זי“ע פלעגט ס‘ווערט דערציילט אז אמאהל אלס אינגל ,אין א
אריינגיין ,זאגנדיג אז דער רב שפיהרט זיך נישט גוט
חנוכה נאכט ,האט כ“ק מרן מהר“ש זי“ע ,געוואלט
סיפור ,האט ער אויסגעפיהרט מיט א פשטות“ :אויב און ער וואלגערט זיך פאר יסורים .איך בין געשטאנען
גיין אין בית המדרש לערנען ,אזוי ווי יעדער נאכט,
איך וואלט געזאגט פאר‘ן טאט‘ן אז איך האב פלייסיג אונטער די טיהר און צוגעלייגט אן אויער האב איך
אבער אזוי ווי חנוכה האבן זיך פראסטע יונגן
געלערנט וואלט ער מיר זיכער געגלייבט ,ווייל ער געהערט ,ווי אזוי דער רב רעדט און זאגט ווי צו זיך:
פארזאמעלט אין בית המדרש און פארברענגט מיט
האט געוואוסט אז איך האב קיינמאהל קיין ליגנט “דער רמב“ם זאגט אז יעדער איד דארף צו לערנען
שפיעלן ‘קוויטלעך‘ ,האט זיין פאטער הגה“ק רבי
נישט געזאגט ,איך האב מיך אבער נישט געוואלט תורה ,סיי אן רייכער און סיי אן ארימאן און אויך א
אלעזר זי“ע ,נישט געוואלט ער זאל גיין לערנען אין
באנוצן מיט די קרוין פון תורה ,אפילו נישט ,כדי זיך בעל יסורים“ ,און באלד דעראויף האט זיך געהערט
בית המדרש .ווידער אין שטוב ,האט ער אויך נישט
צו פארענטפערן אויף די דברי מוסר ,וואס איז מיר פונעם צימער די הייליגע שטימע פון מרן זי“ע ווי
נישט געקומען“ .ווען זיין אייניקל כ“ק מרן מהרי“ד געקענט לערנען ,ווייל צוליעב די ארעמקייט פון
ער פלייסט אין די הייליגע תורה( .רשימות הרה“ח ר‘ אהרן
זי“ע ,פלעגט דערציילן די מעשה האט ער צוגעלייגט בר“ב ווינד שליט“א) הגה“ק רבי אלעזר ,איז נישט געווען קיין לעכט אין
*** בדרך צחות“ :דער זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] האט שטוב ,ער זאל קענען לערנען ביינאכט .האט דער
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כג פ‘ ויצא תשפ”ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שב“ק מאוצרות רבוה“ק ...א שבת מעשה‘לע...
אינדערוואכן (אזוי האבן זיי געטוען א מלאכה אינדערוואכן וואס איז אסור אין שבת.
אבער אין בעלזא האט מען נישט גערייכערט ,דעריבער האט מרן זי"ע געטוען אנדערשט.
שבת קודש מאוצרות רבוה“ק
מרן מהר"א זי"ע האט געהאלטן אין זיין 'וועסטל' קעשענע דעם נקיון הבית וסידור השלחן
שליסל פון א ספעציעל קעסטל ,וואו ער האט געהאלטן די מעשר געלט
וואס ער האט אפגעשיידט יעדער נאכט נאכ'ן נעמען קוויטלעך( .דאס הדחת הרצפה /אוורור בית המדרש /פריסת מפות בבית /
קעסטל איז געליגן אין א פארשלאסענער שאנק ,און געהאט נאר איין פריסת מפות בבית המדרש /החלפת מגבות
שליסל וואס מרן זי"ע האט געהאלטן אינעם 'וועסטל' קעשענע ,).און יעדן
ערב שבת פאר כניסת השבת האט מרן זי"ע ארויס גענומען דעם שליסל
• החלפות מגבות
האט
וואס מרן זי"ע האט גענוצט צו ווישן די הענטָ ,
האנטעכער ָאויך די ַ
פון זיין קעשענע ,כדי מקיים צו זיין וואס חז"ל (שבת יב ):זאגן" :א מענטש
מרן זי"ע געהייסן טוישן לכבוד שבת ויום טוב ,און ערב שבת האט מרן זי"ע
דארף טאפן זיינע קליידער ערב שבת פארנאכט" .און מרן זי"ע האט געגעבן
האנטעכער.געוואשענע ַ
ַ גענוצט ריינע
דעם שליסל פאר'ן משמש ער זאל דאס אוועק לייגן אין א פארזיכערט
ארט ,כדי ער זאל נישט מטלטל זיין דעם שליסל אין שבת (און זונטאג אבער וויבאלד מרן זי"ע האט געוואשן זיינע הייליגע הענט אסאך מאהל איבערן
האט דער משמש צוריק געגעבן דעם שליסל פאר מרן זי"ע) .אבער אין די טאג ,זענען די האנטעכער נאס געווארן נאך א קורצע צייט ,און מ'האט זיי געדארפט
לעצטע תקופה האט שוין נישט מרן זי"ע געהאלטן ביי זיך דעם שליסל. עטליכע מאהל טוישן .דעריבער האט מרן זי"ע צומאהל געהייסן טוישן די האנטעכער
נאר ווען ס'איז
עטליכע מאהל אינמיטן די וואך ,און נישט געווארט דוקא אויף שבתָ ,
(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד ר“צ-רצ“א ותשח“ל)
געווען נויטיק האט מען געטוישט די האנטעכער.
(פארזעצונג אי“ה)
אין די זעלבע צייט האט מרן זי"ע מקפיד געווען נישט צו טוישן די
• “דער רב מיט'ן שבת קאנטראקט“... האנטעכער אין א תענית צדיקים ,אדער אין א צייט פון אבילות (ווי למשל אין
די טעג ווען מרן זי"ע האט געהאלטן די יאהרצייטן פון אבותיו הק' ).פונקט
ַ
ווען דער "חתם סופר" האט איינגעזעהן אז ער וועט נישט קענען אליין אזוי ווי מרן זי"ע האט אכטונג געווען נישט צו טוישן דעמאלט אויף פרישע
האבן די ריכטיגע השפעה אויף זיין גאנצע געמיינדע ,אז זיי זאלן אלע היטן זויפיהל
נאס ֿפון ַא ֿ
האנטעכער זענען שוין געווען ַ
ריינע קליידער ,אפילו ווען די ַ
שבת ,האט ער אפגעשריבן א בריוו צום קעניג בעהטנדיג פון אים ,אז ער זאל טאג.
האנטעכער יענעם ָ האט מרן זי"ע נישט געלאזט טוישן אויף ריינע ַ נוצןָ ,
געבן פאר יעדן רב אין לאנד א קאנטראקט גע'חתמ'ט דורכ'ן קעניג אליין,
וואו ער גיט דעם רב א כח צו קענען צוואונגען אלע אידן אין זיין שטאט
הכנות שונות לכבוד שבת
אפצוהיטן שבת ,אזוי ווי די הלכה פארלאנגט .נישט נאר איז געגעבן געווארן הכנות בתוך הבית /שינה בערב שבת /זריזות לקראת שבת /
די רשות פאר'ן רב פון שטאט אכטונג צו געבן ביאת משיח בערב שבת וחג
אויף די שבת-אפהיטונג אין שטאט ,נאר אויך
• הכנות בתוך הבית
די גוי'ישע שטאטס הערשער זענען באפוילן
הרה"ק רבי יחזקאל שרגא פון צעשינוב זי"ע (דער זוהן פון הרה"ק
געווארן דורכ'ן קעניג ,אז זיי זאלן זיכער מאכן מצעשינוב זי"ע דער איידעם פון כ"ק מרן מהר"י זי"ע ,וואס זייענדיג א יתום
אז די אידן האלטן פארמאכט זייערע געשעפטן פון זיין טאטע און מאמע האט אים מרן מהרי"ד זי"ע ערצויגן ).האט דערציילט
שבת ,און זיי זאלן באשטראפן די וואס פאלגן ריענבאד אין די זומער חדשים במחית פון
ַ מא
אז ער איז אמאהל געווען אין ַ
נישט אויס דעם באפעהל .אמאהל האט איינער זיין פעטער מרן מהרי"ד זי"ע ,און ערב שבת קורץ פאר כניסת השבת ,האט
פון די רבנים געפרעגט דעם 'חתם סופר' ,צי ס'געפונען זיך אין פרעשבורג ער געזעהן ווי מרן זי"ע צינדט אהן עלעקטרישע ליכט אין זיין צימער ,און
אידן וואס היטן נישט דעם שבת .האט אים דער צדיק געענטפערט" :איך גלייך דערנאך דאס אויסגעלאשן .און מרן זי"ע האט ערקלעהרט דעם טעם
וואונדער זיך אז דו פרעגסט מיך אזא פראגע ,ווי אזוי קען דיר בכלל איינפאלן דערפון ,ווייל ס'איז מעגליך אז במשך די גאנצע וואך האט ער נישט געטוען
אויפ'ן געדאנק אז ס'געפונען זיך צווישן אידן אזעלכע וואס פארשוועכן דעם א מלאכה וואס איז אסור אין שבת ,און אפילו א גרינגע מלאכה האט ער נישט
שבת ,אין די עפנטליבקייט .חס וחלילה!" ,האט דער חתם סופר אויסגערופן, געהאט א געלעגנהייט צו טוען ,דעריבער ,כדי צו מקיים זיין די מצוה פון רוהען
"נישט נאר וואס די אידישע פיהרער שטייען אויפ'ן וואך אז דער שבת פון ארבעט אין שבת און כדי צו מאכן אן אונטערשייד צווישן קודש און חול,
זאל אפגעהיטן ווערן אינעם שטאט ,נאר אויך דער קעניג'ס מיניסטארן וואכנטעג ,האט ער פאר שבת האט ער געוואלט טוען עפעס אן ארבעט אין די ָ
אנגעצינדן און אויסגעלאשן די עלעקטרישע ליכט.
לאזן נישט דא צו קיין חילול שבת .מיר האבן טאקע נישט דאס רעכט צו
באשטראפן דעם מחלל-שבת ,אבער מיר מעגן אים צוואונגען צו היטן שבת . ספר 'מפיהם ומפי כתבם' (עמ' רכא) ,וואס ער האט געהערט פון הרה"ק מצעשינוב
זי"ע .און ער צייכנט אהן ,אז ס'איז געווען אסאך צדיקים וואס האבן גערייכערט
(פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כד
יד תשפ”ז
ויצאתשפ“ב
פ‘פ‘ לך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן... ַמיין שבת אוצר ...שבת קודש
• דער סבא פון סלבאדקא בעהט א ברכה • לערנען חומש מיט פירש“י ז“ל •
אין די ישיבה פונעם סבא פון סלבאדקא זצ”ל האט פאסיהרט אז א בחור
איז באגאנגען א שרעקליכער אומרעכט קעגן א חבר זיינעם .ס’איז אריבער
ערב שבת אינדערפרי זאל מען זיך פעדערן צו אנגרייטן און איינקויפן
א וויילע ,און דער בחור האט אנגעהויבן חרטה האבן אויף זיין עוולה ,איז ער
צרכי שבת .אויב וועט מען נישט טרעפן צו קויפן נאכן דאווענען ,מעג מען
איינקויפן אויך פארן דאווענען.
געקומען צום סבא פון סלבאדקא און אים געבעהטן ער זאל זיין א שליח,
איבערצובעהטן דעם בחור פארוועמען ער האט זיך אין ספר ‘זרע קודש’ (פ’ בראשית בד”ה א”י ונקדים) ווערט געברענגט
פארזינדיגט .דער סבא האט אויסגעפיהרט דעם שליחות, פארוואס פרייטאג ווערט אנגערופן “ערב” שבת ,וואס ערב איז אויך א לשון
און דער בא’עוולה’טער האט טאקע מוחל געווען יענעם פון אויסמישונג ,ווייל אין דעם טאג פרייטאג ווערט אויך אריין געמישט
בלב שלם .דא האט זיך דער סבא אראפגעבויגן פאר’ן פון די קדושה פונעם קומענדיגן שבת ,ווייל ערב שבת איז די צווישענשייד
בא’עוולה’טן בחור און געבעהטן פון אים א ברכה ...דער צווישען שבת און די וואכען טעג ,דערפאר ווערט די טאג אנגערופן “ערב”
בחור האט זיך דערשראקן ,אבער דער סבא ,א צדיק ,האט שבת.
נישט אפגעלאזט און געזאגט“ :דערמיט וואס דו האסט
אין ספר ‘שארית ישראל’ (ווילעדניק ,הנהגות ואזהרות אות ח’) שרייבט
יענעם מוחל געווען ,זענען דאך דיינע עבירות פארגעבן געווארן ,און דו
ביסט ריין ווי א ניי-געבוירן קינד ,איז פון וועמען דען זאל איך בעהטן א ער א טעם פארוואס עס ווערט אנגערופן “ערב” שבת ,וואס “ערב” איז א
ברכה אויב נישט פון אזא איד?” און ס’האט גארנישט געהאלפן פאר דעם לשון פון עריבות ,זיס ,ווייל יעדן פרייטאג זאל מען געבן צדקה ,און דורך די
בחור ,ער האט געמוזט בענטשן דעם צדיק... מצות ומעשים טובים מאכט מען זיס דעם שבת.
• קרובים... חז”ל (מס’ שבת קיז ):זאגן :אמר רב חסדא לעולם ישכים אדם להוצאות
שבת שנאמר (שמות טז:ה) “והיה ביום הששי והכינו את אשר יביאו” .זאגט
דער צדיק רבי יעקב דוד פון אמשינוב זצוק”ל איז אמאהל געקומען צו
רש”י ז”ל א מענטש זאל זיך פעדערן צו מוטשענען און איינקויפן צרכי שבת,
א רייכער איד ,און אים געבעהטן ער זאל שטיצן זיינ’ס א קרוב ,וועלכער
אין די צייט ווען מ’פלעגט קלויבן די מן ,און דאס איז געווען אינדערפרי ,ווי
האט זיך געפונען אין א שווערע קלעם .דער צדיק האט פארגעשטעלט
פאר’ן עושר דעם שווערן מצב פונעם קרוב ,און דער זכות וואס ער וועט ס’שטייט אין פסוק “וילקטו אותו בבוקר בבוקר”.
(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל -פארזעצונג אי“ה)
האבן אויב ער וועט אים שטיצן“ .פארוואס זאל איך אים
שטיצן?” האט דער עושר פרובירט זיך ארויסדרייען. ערב שבת קודש
“ער איז דאך דיין קרוב ”,האט דער צדיק ווידער
ערקלעהרט“ .אויכ’מיר א קרוב ”,האט דער עושר
• שבת מאכן...
געלאכט“ .ס’רעדט זיך פון א ווייטער קרוב ,וועמען איך ווען די פרויען שטעלן זיך קאכן די מאכלים לכבוד שבת רופן זיי
קען ניטאמאהל .דארף איך אים שטיצן?” האט דער צדיק דאס אז זיי גייען ״שבת מאכן״ .לכאורה דארף מען דעם שבת נישט מאכן,
אים געפרעגט“ :דו דאוונסט יעדן טאג?” דער שבת קומט פון זיך אליין .נאר דער טעם דערפון איז ווי די גמרא
“וואספארא פראגע איז דאס?” האט דער עושר זיך (קידושין ל:י) אז אויב ס’קומט אונטער א געלעגענהייט עובר צו זיין
געוואונדערט ,אוודאי דאווען איך ,שחרית ,מנחה און מעריב”. חלילה אן עבירה אבער מ’האלט זיך צוריק דערפון ,באקומט מען שכר
“מיט וואס הייבט זיך אהן די שמונה עשרה?” האט דער צדיק געפרעגט. פונקט ווי מ’וואלט געטוען א מצוה ,כאטש ער האט גארנישט געטוען,
די שטוינונג פונעם עושר איז געוואקסן ,אבער אלס דרך ארץ האט ער פונדעסטוועגן רעכנט מען דאס ווי ער וואלט געטוען א מצוה.
געענטפערט“ :אלקי אברהם ,אלקי יצחק ואלקי יעקב”. מיט די הקדמה פארשטייט מען פארוואס די תורה רופט אהן דעם
“און ווער זענען אברהם ,יצחק ,יעקב?” האט דער צדיק געפרעגט. שבת ״לעשות את השבת״ [שמות לא:טז] וואס איז דען שייך מ’זאל טוען
“די אבות הקדושים?” אין שבת ,אדרבה שבת טאהר מען גארנישט טוען ,נאר וויבאלד יעדער
“ווען זענען געווען די אבות?” האט דער צדיק נישט נאכגעלאזט. מינוט פון שבת קומט אונטער אז מ’זאל האבן די געלעגנהייט צו טוען
“מיט בערך דריי טויזנט יאר צוריק ”,האט דער עושר געזאגט.
א מלאכה ,אבער מ’טוהט נישט די מלאכה ווייל ס’איז שבת ,ווערט דאס
“מיט עטליכע טויזענט יאהר צוריק ”,האט דער צדיק געזאגט“,און דאך
גערעכנט ווי מ’וואלט יא געטוען ,ווייל דער שכר דערפון איז ווי מ’וואלט
דערמאנסטו זיי יעדן טאג און בעהטס הילף פון באשעפער אינעם זכות
מקיים געווען א מצוה ,דערפאר רופט מען וואס מ’טוהט לכבוד שבת
פון אט די ווייטע קרובים .און איך קום דיר בעהטן הילף פאר דיין קרוב,
וועלכער לעבט אין דיין צייט ,און דו טענה’סט אז ער איז צו ווייט?!” דער ״שבת מאכן״ ,ווייל דעם שכר באקומט מען ווי מ’וואלט געמאכט דעם
שבת‘( .שמן הטוב’ [עי׳ באור החיים פ׳ תשא ד״ה לעשות את השבת])
עושר האט זיך איבערגערעכנט און געשטיצט זיים קרוב.
(אוצר השבת)
•••
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כה
יד תשפ”ז
ויצאתשפ“ב
פ‘פ‘ לך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...מדות טובות ַמיין ׁאו ָצר ...סגולות ...מאוצרות רבוה“ק
‘ Jדובר מישרים‘ L “סגולה לכשרות המאכלים“
Hפרק ד‘ G
ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט
ווי ווייט זיך היטן פון פארשעהמען א צווייטן
ווי אזוי דער בעל צמח צדיק האט געקליגט צו העלפן אן ארימאן און
אים נישט פארשעהמען • לאכול דגים בתחילת הסעודה |
ווען דער הייליגער בעל צמח צדיק זי"ע איז נאך געווען א יונגערמאן (איידער אין בעלזא האט מען מקפיד געווען ביי יעדער סעודת מצוה ,אז מ'זאל
ער איז געווארן א רבי פון חסידים) פלעגט ער טוען פיהל צדקה ענינים פאר אנפאנגען די סעודה מיט פיש ,און ס'איז מקובל בשם כ"ק מרן מהר"ש זי"ע
ארימעלייט ,און ער האט זיך געקליגט דאס צו טוען מיט א וועג פון כבוד. א טעם אויף דעם .ווייל פיש דארף מען נישט שחט'ן און מ'קען גרינגערהייט
איינמאהל ערב שבת קודש ,זייענדיג אין מקוה ,האט דער צמח צדיק באמערקט זיכער מאכן אז זיי זענען כשר ,דעריבער ווען מ'עסט פיש אנהייב סעודה איז א
אויף איינעם פון די ארימע חסידים ,אז זיינע קליידער זענען צוריסן און פוהל סגולה אז די גאנצע סעודה זאל זיין בחזקת כשרות .און צוליעב דעם טעם האבן
מיט לאטעס .און יענער ארימאן האט אפילו נישט געהאט קיין אנדערע קליידער זיך רבוה"ק מבעלזא געפיהרט צו רופן די שו"בים צו נעמען שיריים פון די פיש
צו טוישן לכבוד שבת .ווען יענער חסיד איז געגאנגען זיך אפוואשן ,האט דער דייקא ,וויבאלד פיש האבן א חזקת כשרות ,האבן זיי געהאט אין דעם א ענין פון
צמח צדיק גענומען זיינע זאכן און ער האט זיי אריינגעווארפן אין מקוה .ווען סגולה אז אויך דאס פלייש פון זייער שחיטה זאל זיין בכשרות.
דער חסיד איז צוריק געקומען און געזוכט זיינע קליידער ,האבן מענטשן אים האט דערציילט אין ָנאמען פונעם דיין דווא ז"ל פון בוסקָ ,
וואלף פּ ַא ַ
הרה"ח רבי אליעזר ָ
דערציילט אז רבי מנחם מענדל האט אריינגעווארפן זיינע קליידער אין מקוה. פון אלעסק אזוי :אויסער די שטאט בעלזא האט מרן מהר"ש זי"ע אויך גידינט אלס רב אין
יענער יונגערמאן האט שוין נישט געקענט אנטוהן זיינע נאסע קליידער ,איז דער האט גע'ירש'נט פון זיין שווער הרה"ק רבי ישכר בער רמר"ז וואס ער ָ די שטאט סקאהלָ ,
צמח צדיק צו אים צוגעגאנגען מיט זיינע אייגענע וואכענדיגע קליידער וואס זצ"ל .אבער אזוי ווי מרן זי"ע האט געוואוינט אין בעלזא און נישט געקענט פיהרן דאס
ער האט יעצט געטוישט ,און ער האט זיך געבעהטן ביי דעם ארימאן ער זאל שוואגער ,הג"ר רבי יהודה זונדל רמר"ז זצ"ל אלס באשטימט זיין ָ האט ער ַרבנות אין סקאהלָ ,
אים מוחל זיין פאר דעם אומרעכט וואס ער האט געטוען ,און ער זאל פון אים דיין אין סקאהל ,ער זאל פיהרן ַאלע ענינים פון די שטאט ,און יעדער יאהר האט מרן זי"ע
נעמען זיינע קליידער אלס א פרייז פאר דעם אומרעכט .יענער ארימאן האט וואכן און דארט אויך גע'פסק'נט שאלות אלס מרא דאתרא .ביים אוועק געוויילט אין סקאהל צוויי ָ
אנגענומען די קליידער פון דעם צמח צדיק ,און זיי זענען געווארן זיינע קליידער. פאהרן פון סקאהל ,האבן די בני הקהילה יעדעס יאהר אפגעראכטן א בכבוד'יגע סעודת פרידה
אזוי האט דער צמח צדיק אוועק געגעבן זיינע אייגענע קליידער און ס'האט זיך לכבודו .אמאהל ווען מ'האט געלאדנט מרן זי"ע צו די סעודה ,האט מרן זי"ע געזאגט אז ער איז
נאכנישט גרייט צו קומען ,און געבעהטן מ'זאל דערווייל אנהייבן די סעודה און ער וועט שפעטער
נישט דערקענט אז ער האט דאס געטוען פאר צדקה( .זכרון אשר דף ל"ג)
קומען .נאך א שטיקל צייט האט מען נאכאמאהל גערופן מרן זי"ע צו די סעודה ,און אביסל שפעטער
דער בעל 'אהבת ישראל' עסט נאפט כדי נישט צו פארשעמען א צווייטן נאכאמאהל ,ביז ענדליך איז מרן זי"ע געקומען ביים ענדע פון די סעודה .מרן זי"ע האט זיך געוואשן
דער הייליגער בעל 'אהבת ישראל' זי"ע איז אמאהל איינגעשטאנען ביי איינעם געגעסן א כזית חלה און באלד געבענטשט ברכת המזון .דעם אנדערן טאג אינדערפרי האט דער
קצב אנטדעקט אז ס'איז דא עפעס א שאלה אויף די כשרות פונעם פלייש וואס מ'האט גע'שחט'ן א
זייענדיג אונטערוועגנס .ווי זיין שטייגער איז געווען ,האט דער רבי איבערגעלאזט
נאכט פריער איידער די סעודה .הערנדיג דאס איז יעדער ערשטוינט געווארן און געטראכט אז דאס
שיריים פון יעדן מאכל וואס ער האט געגעסן .אבער ווי פארוואונדערט איז דער מוז זיין די סיבה פארוואס מרן זי"ע איז נישט געקומען צו די גאנצע סעודה לכבודו ,און ס'איז ממש
עולם דארטן געווען ווען זיי האבן געזעהן אז איין מאכל האט דער רבי אינגאנצן רוח הקודש .אבער מיט זייער ערשטוינונג ,זענען זיי געווען שטארק בייז און זענען אפילו געקומען
אויפגעגעסן אהן איבערלאזן איין טראפ פאר שיריים( .ביי א פרעמדן מענטש מיט תערומות צו מרן זי"ע ,אז אויב ער האט געוואוסט ברוח קדשו אז ס'איז דא א שאלה אויפ'ן
וואלט דאס אויסגעזעהן אזוי ווי דער מאכל איז געווען אזוי גוט אז דער רבי האט פלייש ,פארוואס האט ער זיי נישט פארמיטן פון ווערן געשטרויכלט? האט מרן זי"ע זיי געענטפערט:
זיך שטארק פארגליסט דערויף און דעריבער האט ער גארנישט איבערגעלאזט ס'איז נישט געווען קיין רוח הקודש ווייל איך האב בכלל נישט געוואוסט אז ס'איז דא א שאלה אויפ'ן
דערפון) .ווען מ'האט שפעטער אויסגעוואשן די כלים האט מען באמערקט פלייש .נאר איך האב נישט געוואלט עסן ,ווייל איך האב געזעהן אז מ'האט נישט געגעבן פיש ביי
אז אויף דער כלי פון יענעם מאכל איז געווען נאפט .די בעלת הבית וואס האט די סעודה ,און געוועהנליך עס איך נישט ביי א סעודה וואס מ'גיט נישט קיין פיש ,ווייל פיש האבן א
געקאכט יענעם מאכל האט בטעות אריינגעגאסן נאפט אנשטאט אויל .ווען דער חזקת כשרות ,און ווען די סעודה הייבט זיך אהן מיט א עסן וואס האט א חזקת כשרות ,קען מען זיין
רבי האט באמערקט אז דער מאכל האט דעם געפעהרליכן טעם פון נאפט (וואס זיכער אז די גאנצע סעודה וועט זיין בכשרות ,און ווייל מ'האט נישט געגעבן אנהייב סעודה קיין פיש,
א געוועהנליכער מענטש וואלט דאס בשום אופן נישט געקענט ארייננעמען אין האב איך גלייך געבענטשט ברכת המזון און נישט געוואלט עסן מער ביי די סעודה.
מויל) האט דער רבי אויפגעגעסן דאס גאנצע מאכל און נישט איבערגעלאזט אגב ,איז מערקבאר אן אומבאקאנטער אויסדרוק פון מרן מהר"א זי"ע .ביי ברכת "מעין שלוש"
זאגן מיר" :ונברכך עליה הקדושה ובטהרה" .פארוואס זאגן מיר דאס נישט אויך ביי ברכת המזון?
קיין שיריים ,ווייל ווען די חסידים וואלטן געגעסן די שיריים וואלטן זיי דאס
ווייל ביי א באשטימטע סעודה וואס מ'עסט צוויי מאהל אין טאג אינדערפרי און ביינאכט ,קען דער
נישט געקענט אריין נעמען אין מויל ,און מ'וואלט געמאכט קרומע פנימ'ער מענטש זיך פון פאראויס ריכטיג צוגרייטן ,אזוי אז די סעודה און ברכת המזון זאלן זיין "בקדושה
צוליעב'ן געפערליכן טעם דערפון ,און ס'וואלט גורם געווען אז די בעלת הבית ובטהרה" ,האבן חז"ל נישט געזעהן פאר וויכטיג דאס מתקן צו זיין ביי ברכת המזון .אבער ביי ברכת
זאל פארשעהמט ווערן .דעריבער האט דער רבי מיט גרויס מסירות נפש אליין "מעין שלוש" וואס מ'זאגט נאכ'ן עסן מזונות וכדומה ,וואס דער מענטש כאפט און עסט עטליכע
אויפגעגעסן דעם גאנצן מאכל( .קדוש ישראל דף רי"ג ,עס הוספות מפי השמועה) מאהל אין טאג אהן זיך פריער צוגרייטן .האבן חז"ל באשטימט א ספעציעלע תפילה אז דאס עסן און
די ברכה דערנאך זאלן אויך זיין "בקדושה ובטהרה"( .מרשימות הרה"ח רבי עקיבא אשר פאדווא שליט"א)
מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)
(פארזעצונג אי“ה) (פארזעצונג אי"ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כו
יד תשפ”ז
ויצאתשפ“ב
פ‘פ‘ לך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ שמואל יעקב העכט הי“ו ,לשמחת נשואי ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו ,לשמחת נשואי לשמחת נשואי נכדתו הכלה שתחי' בת בנו הרה”ח ר‘ חיים יודא פארגעס הי“ו לשמחת נשואי
בנו החתן כמר מנחם מענדל הי“ו ,עב"ג הכלה שתחי' בתו הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר יוסף הי“ו ר’ שמעון הי”ו עב"ג החתן כמר יעקב יצחק הי“ו בתו הכלה שתחי’ עב”ג החתן כמר ארי’ צבי הי“ו
בת הרה“ח ר‘ אהרן בר"ל פארגעס הי“ו, בן הרה“ח ר‘ שמשון גליק הי“ו, בן הרה“ח ר‘ אנשיל בר”ח פארבער הי“ו-מונטריאל, בן הרה“ח ר‘ אברהם דוד פליישמאן הי“ו
דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ר‘ אפרים ברא”י וועבער הי“ו *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ אהרן ברש"צ זינגער הי“ו ,לשמחת נשואי ר‘ שמשון גליק הי“ו לשמחת נשואי בנו לשמחת נשואי נכדתו הכלה שתחי’ בת חתנו הרה”ח ר‘ אברהם דוד פליישמאן הי“ו ,לשמחת נשואי
בנו החתן כמר מיכאל הי“ו ,עב"ג הכלה שתחי' החתן כמר יוסף הי“ו ,עב"ג הכלה שתחי' ר’ ישראל בר”מ וועטענשטיין הי”ו ,עב”ג החתן בנו החתן כמר ארי’ צבי הי“ו עב"ג הכלה שתחי'
בת הרה“ח ר‘ מענדל קרויס הי“ו, בת הרה“ח ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו, כמר יצחק הי“ו בן הרה“ח ר‘ מרדכי יודא כהן הי“ו בת הרה“ח ר‘ חיים יודא פארגעס הי“ו,
דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
“קו הריבית“ האטליין *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ ישראל קויפמאן הי“ו ,לשמחת נשואי
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ יחזקאל בראב"מ אסטרייכער הי“ו ,לשמחת
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו ,לשמחת נשואי בתו
הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר חיים אברהם שלום הי“ו
שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א בנו החתן כמר אברהם הי“ו ,עב"ג הכלה שתחי' נשואי בנו החתן כמר אהרן הי“ו עב"ג הכלה שתחי'
פון 8אינדערפרי ביז 12ביינאכט 1-845-493-8604 בת הרה“ח ר‘ יהושע קאטה הי“ו, בת הרה“ח ר‘ חיים פינטער הי“ו, בן הרה“ח ר‘ בצלאל אדלער הי“ו,
email: Ribishotline@gmail.com
דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
ַמיין אוצר ...געב א שמייכל“ ...ס‘קאסט נישט קיין געלט“ או ָצר ...מורא מקדש ַמיין ׁ
• וואס האט דער ‘לבן’ געוואלט‘?. מעריב איז משלים צו די מאה ברכות
יש לאל ידי לעשות עמכם רע (ויצא לא:כט) ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש (ויצא כח:יא)
רש"י :חז"ל (ברכות כו ):זאגן "ויפגע" איז א לשון תפלה ...פון דעם לענען אז
דער ‘קדושת ציון’ פון באבוב זצ”ל הי”ד איז אמאהל געפאהרן אויף די יעקב אבינו האט מתקן געווען תפלת ערבית.
באהן מיט זיין גבאי .איז דארט געווען א משכיל געקליידעט מאדערן מיט חז"ל קריגן זיך (ברכות כז ):איבער תפילת ערבית ,צי ס‘איז א חובה ,ווי די
א ווייסן אנצוג ֹ[בבגדי לבן] און געוואלט אריינגיין אינעם וואגאן ווי דער אנדערע תפילות ,אדער לכתחילה האט מען דאס מתקן געווען ווי א תפילת רשות.
“קדושת ציון” איז געזיצן ,זיך מתווכח זיין און אים אויפווייזן אז דער אלטער דער רמב“ם (תפילה א ו; ט ט) פסק‘נט ווי דער וואס האלט תפילת ערבית רשות,
אידישער וועג טויג נישט ,מ’דארף זיך מאדערנאזירן און צופאסן צום רוח און שרייבט אז דעריבער זאגט נישט איבער דער שליח ציבור ביי מעריב הויעך די
הזמן .ער האט אנגעשטעלט אן ערנסט פנים ווי א צדיק ,און געזאגט דעם שמו“ע .אבער ער פיהרט אויס כאטש אז מעיקר הדין איז ‘תפילת ערבית רשות‘,
גבאי’ן אז ער וויל בלויז נעמען א ברכה פונעם רבי’ן .דער קלוגער גבאי האט האט דאס כלל ישראל אנגענומען ווי א חוב .וואונדערט זיך דער ‘כלבו‘ (סי ח)
באלד פארשטאנען זיין בייזווילגע כוונה ,האט ער אים פארשיקט פון דארט. אפילו אויב תפילת ערבית איז רשות ,אבער וויבאלד מעריב איז א טייל פון די
דער “קדושת ציון” האט דאס באמערקט און געפרעגט דעם גבאי “מה ביקש מאה ברכות וואס דער מענטש איז מחויב צו זאגן יעדער טאג (ראה רמב“ם שם ז
לבן זה?” [דער מיט די ווייסע קליידער] האט דער גבאי געענטפערט אויפ’ן יד) ,איז דאך דא א חוב צו דאווענען מעריב אלס דער דין פון ‘מאה ברכות‘? זאגט
משקל פון חז”ל “ביקש לבן לעקור את הכל” .האט דער רבי מיט א שמייכל דער גאון רבי יוסף ענגיל :די סומע פון מאה ברכות קען דער מענטש משלים זיין
צוריק געענטפערט אויב אזוי “תנעול דלת בפני לבן” ,אויפן משקל פון דורך אנדערע ברכות ,אזוי ווי ברכות הנהנין .וועגן דעם איז מעריב נישט קיין
תקנת הלל (גיטין נ“ ).שלא לנעול דלת בפני לווים”( .שבת טיש) חוב ,אויך נישט צוליעב'ן חוב פון זאגן מאה ברכות .אבער דער וואס וועט נישט
אנפוהלן די צאהל פון די מאה ברכות פון אנדערע ברכות ,דארף דאווענען מעריב
ַמיין ׁאו ָצר...צדיקים האבן געזאגט: ער זאל צוקומען צו די צאהל פון מאה ברכות ,אבער אין אזא פאל איז דער חיוב
• עצבות .תפילה .שמחה. נאר צוליעב הלכות ברכות ,און נישט מצד הלכות תפילה‘( .גליוני הש“ס‘ ברכות כז):
דער הייליגער בעש”ט זי”ע האט געזאגט‘“ :עצבות’ -פארשפארט די
גליון השבוע נדבת ידידינו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
טויערן פון הימל‘ ,תפילה’ -עפנט פארשפארטע טויערן ,און ‘שמחה’ -האט הי“ו מוה“ר שלמה צבי זינגער ר‘ יעקב אלי' סיגל הי“ו
לעי“נ אמו מרת רחל בת ר' אהרן יודא ע"ה
דעם כח צו צעברעכן די מויערן”. לעי“נ הוריו היקרים והחשובים • נפטרה י“א כסלו תשס"ח
מוה“ר מיכאל ב“ר יצחק ע“ה
• נפטר י“ג כסלו *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
*גליון השבוע נתנדב לעי“נ הגליון נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ יוסף זינגער הי“ו וזוגתו מרת יהודית יענטע ר‘ אברהם אבא קליין הי“ו ומשפ‘
לעי“נ חותנו הרה“ח רבי יום טוב ליפמאן הכהן
הרה“ח המפואר ר‘ מרדכי יעקב לעי“נ זקינו ר‘ מיכאל ב“ר יצחק ע“ה ב"ר פסח ע“ה בן הרה“ח רבי מרדכי ז“ל כהנא
ב“ר משה יוסף ע“ה ווייס נפטר י“ג כסלו • וזקנתו מרת יהודית יענטע • נפטרה י“ז כסלו נכד לאדמור“י בית ספינקא • נפטר י“ג כסלו תש“מ
• נפטר ט‘ כסלו תש“ע ב“ר פסח ע“ה • נפטרה י“ז כסלו
גליון השבוע נדבת ידידינו *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח בנש"ק *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ יהושע בר“ל פארגעס הי“ו לעי“נ זקינו
הנה“נ רודף צדקה ועושה חסד
ר‘ לוי יצחק שיף הי“ו ,לעי“נ זקנתו ר‘ צבי יעקב שווייצער הי“ו לעי“נ זקינו הרה“ח ר‘ אלתר שמואל ב“ר לוי ע“ה
מרת יוטא פייגא בת ר' שלמה הלוי ע"ה הרה“ח ר‘ צבי (הערש) ב“ר אברהם ע“ה מוה“ר חיים גאנצפריד הי“ו
לעי“נ אביו האי גברא יקירא פארגעס • נפטר י“ג כסלו תשס“ו
• נפטרה י“ד כסלו תשנ"ד שווייצער • נפטר י“ד כסלו תשנ“ב
מרביץ תורה ומעמיד תלמידים הגונים גליון השבוע נדבת האחים החשובים
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“צ האדמו”ר משאץ גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
רבי משה יוסף מאסקאוויטש שליט”א
הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ע“ה ר‘ אשר אנשיל ור’ אהרן פעדער שיחיו,
הי“ור’ אברהם הכהן לעווענשטיין בן הרה“ח ר‘ אליעזר דוד ע“ה לעי“נ אביהם ר‘ משה ב“ר אברהם אשר
לעי“נ אמו הרבנית מרת ליבא חנה ב”ר ליומא דהילולא של הרה“ק רבי אברהם דוב
יוסף דוב ע”ה • נפטרה ט”ו כסלו תשע“ד • נפטר י“ד כסלו תשע“ד אנשיל ע“ה • נפטר י“ג כסלו תשפ“א
בן הרה“ק רבי דוד זי“ע מאווריטש
בעמח“ס ‘בת עין‘ • נפטר י“ב כסלו תר“א ,ומנו“כ בצפת
ולרגל יומא דהילולא של הגה“ק רבי נפתלי *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
“ ַמיין ַש ָּבת אּ ֹו ֶַצָר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך בן הגה“ק רבי אברהם יהודה הכהן זי“ע ר‘ אברהם משה גאנצפריד הי“ו לעי“נ זקינו ר‘ יצחק צבי גאנצפריד הי“ו לעי“נ אביו
אין דעם רייכן וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה מאגאזין“ אב“ד מאד בעל שו“ת ‘בית נפתלי‘ • נפטר י“ב כסלו תרנ“ז הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ב“ר אליעזר דוד ע“ה הגה“ח ר‘ פנחס מאיר ב“ר אליעזר דוד ע“ה
זכותם תגן עלינו שפע ברכה והצלחה וכל הישועות גאנצפריד • נפטר י“ד כסלו תשע“ד גאנצפריד • נפטר י“ד כסלו תשע“ד
T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
הרה”ח ר’ משה אלעזר הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי (הערשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת.נ .צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כז
יד תשפ”ז
ויצאתשפ“ב
פ‘פ‘ לך
