gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

בקודש פנימה - פאפא · Bakodesh Pnima - Pupa — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: בקודש פנימה - פאפא · Bakodesh Pnima - Pupa

שבוע: ויצא (2026-11-16)

בקודש פנימה - פאפא · Bakodesh Pnima - Pupa — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫תולדות‪-‬ויצא‬ ‫שנה ו'‬ ‫תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון קט"ז‬ ‫בקודש פנימה‬ ‫בעזהשי"ת‬ ‫שיחות קודש מכ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫י"ל ע"י 'מערכת פאפא'‬ ‫גליון פנימי לאנ"ש חסידי פאפא‬ ‫שיחת קודש של כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א לפני עלי' לציון‬ ‫הק' של דודו הגה"ק מצעהלים זצוק"ל בימי היארצייט‬ ‫א‬ ‫מדור שיחות קודש‬ ‫יום ג' טהרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בתוכן‪:‬‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬איך האב נעכטן פונקט אריינגעקוקט אין ספה"ק 'אהל מועד'‬ ‫הקפות של הרה"ק מראזלא ‪/‬‬ ‫בקשת מחילה ‪ /‬השגחה של הגה"ק‬ ‫פון אונזער זיידן הרה"ק רבי פינחס חיים מראזלא זי"ע‪ ,‬שרייבט דארט‬ ‫מצעהלים על החלב ‪ /‬מרן הערוגת‬ ‫כ"ק האדמו"ר [רבי מנחם מענדל] מקאלוב זצ"ל אין די הקדמה א מעשה‪,‬‬ ‫הבשם מציל נכדו מהשואה ‪ /‬הגה"ק‬ ‫אז אמאל שמחת תורה אינמיטן די הקפות האט דער ראזלא רב געגעבן‬ ‫מצעהלים מציל יהודי מלילך למקום‬ ‫א מורא'דיגע טאנץ אין די לופטן‪ ,‬אז ער איז געפלויגן פון איין זייט בית‬ ‫רע ‪ /‬שנים הראשונות באמעריקא ‪/‬‬ ‫שנות נדודים של הגה"ק מצעהלים‬ ‫המדרש צום צווייטן זייט‪ ,‬אויף אזוי ווייט אז ער האט זיך אנגעשטויסן‬ ‫בשנות השואה ‪ /‬ועוד‬ ‫מיט די הענג‪-‬לייכטער‪ ,‬די הענג‪-‬לייכטער איז אראפגעפאלן‪ ,‬דער עולם‬ ‫האט זיך שטארק דערשראקן‪ ,‬אבער ס'איז ברוך ה' פאר קיינעם גארנישט‬ ‫ח‬ ‫מדור דברות קודש‬ ‫געשען‪ ,‬קיינער איז נישט געשעדיגט געווארן‪ ,‬אבער ער אליין האט‬ ‫בתוכן‪:‬‬ ‫גארנישט באמערקט פון די גאנצע מעשה און ווייטער געטאנצן‪ ,‬ער האט‬ ‫בקצירת האומ"ר ‪ /‬חשיבות‬ ‫נישט געוואוסט פון גארנישט‪.‬‬ ‫המחשבה ‪ /‬כל העולם כדאי לו‬ ‫דער קאלובער רבי האט געדרוקט דעם ספר 'אהל מועד' פונעם ראזלא רב‬ ‫‪ /‬אדם מכבד המקום ‪ /‬המשכת‬ ‫ההתעוררות ‪ /‬התנהגות לבני הכולל‬ ‫ר' פינחס חיים‪ .‬יעצט אסרו חג איז געווען די יארצייט פונעם קאלובער רבי‪.‬‬ ‫‪ /‬התנהגות בשבת ‪ /‬התנהגות בבית‬ ‫ונסובה השיחה אודות הגה"ק מצעהלים זצוק"ל‪.‬‬ ‫‪ /‬שמירת עינים ‪ /‬אור הגנוז בתורה‬ ‫‪ /‬יודע כל מחשבות אדם ‪ /‬ברכת‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬ווען כ"ק האדמו"ר מסקווירא שליט"א איז געווען א יונגל‪,‬‬ ‫הקודש בקערעסטיר ‪ /‬ועוד‬ ‫איז ער אמאל געשטאנען ביים עלעוועיטער און זיך ארומגעשפילט‪ ,‬דער‬ ‫צעהלימער רב האט אים אנגעטראפן און געגעבן א פעטשל אז ער זאל‬ ‫יז‬ ‫חסידים דערציילן‬ ‫אויפהערן‪ .‬יארן שפעטער ווען ער איז שוין געווען רבי‪ ,‬האט צעהלימער רב‬ ‫מחשבות זרות בעת התפלה ‪ /‬מוטב‬ ‫געשיקט פאר'ן סקווערער רבי'ן אן ענוועלאופ מיט פופציג דאללאר‪ ,‬אלס‬ ‫שיחלל שבת אחת ‪ /‬זמן קידוש לבנה ‪/‬‬ ‫פיוס וואס ער האט אים געגעבן א פאטש פינף און צוואנציג‪-‬דרייסיג יאר‬ ‫אליהו הנביא אצל ברית ‪ /‬סעודת שבת‬ ‫פריער‪ ,‬און ער האט געשריבן אז דער סימן אז ער איז אים מוחל וועט זיין‬ ‫‪ /‬קדושת שבת‬ ‫אז ער זאל נישט צוריקשיקן די געלט פאר אים‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫א‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫דעמאלטס איז געווען דער סדר אז מחברים וואס האבן‬ ‫ארויסגעגעבן ספרים‪ ,‬האבן געשיקט די ספרים אויף פאסט‬ ‫עה‬ ‫צ‬ ‫רנה וישו באהלי‬ ‫מיט אן ענוועלאופ און זיי בעטן אז מ'זאל צוריקשיקן‬ ‫די‬ ‫געלט‪ ,‬היינט איז נאך דא אביסל וואס טוען אזוי‪ ,‬קובץ זרע‬ ‫קול‬ ‫קים‬ ‫יעקב פון סקווירא‪ ,‬קובץ בית אהרן וישראל פון קארלין‪-‬‬ ‫בקידה ובהשתחויה מול פני הקודש נשגר בזה‬ ‫סטאלין‪.‬‬ ‫ברכת מזל טוב מעומק לבבינו‪ ,‬מול פני המנורה‬ ‫הטהורה‪ ,‬בוצינא קדישא‪ ,‬עמוד האש ההולך לפני‬ ‫המחנה‪ ,‬עטרת תפארת ישראל‪ ,‬אבינו רוענו‬ ‫עכ"פ‪ ,‬צעהלימער רב האט אמאל אריינגעשיקט אינעם‬ ‫כבוד קדושת‬ ‫צייטונג‪ ,‬זיי זאלן דרוקן זיין בקשה‪ ,‬אז קיינער זאל אים‬ ‫נישט שיקן קיין ספרים‪ ,‬העכסטנס אז ער דארף א ספר‬ ‫מרן אדמו"ר‬ ‫קען ער עס גיין קויפן אין ספרים‪-‬געשעפט‪...‬א ‬ ‫עט"ר שליט"א‬ ‫פרע"ח הרב משה דוד שליט"א‪ :‬צעהלימער רב פלעגט דאך‬ ‫געבן די השגחה אויף די מילך‪ ,‬אמאל האט זיך געמאכט אז‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעון הקודש‬ ‫ס'איז געווען א גרויסע שניי האט צעהלימער רב חושש‬ ‫שמחת הולדת הנין בן אצל נכדו פרע"ח הרב‬ ‫געווען אז דער משגיח איז נישט געווען אויפ'ן פלאץ ביים‬ ‫דויד רובין שליט"א חתן חדב"ן הרה"צ רבי‬ ‫מיכל דייטש שליט"א רב דקהל מעייני הישועה‬ ‫מעלקן די קיען‪ ,‬איז צעהלימער רב אליין ארויסגעפארן‬ ‫א וועג פון עטליכע שעה‪ .‬אנקומענדיג האט ער טאקע‬ ‫ברכת מזל טוב לכבוד הסבים הגה"צ‬ ‫אב"ד מקור חיים שליט"א‪ ,‬הגה"צ‬ ‫האדמו"ר מדינוב מאנסי שליט"א‬ ‫א‪ .‬הגה"צ רבי חיים ישעי' קעניג זצ"ל גאב"ד יאקא מזכיר עובדא זו‬ ‫ואנו תפלה שמשמחת בית צדיקים זו ישפע שפע רב לנו ולכל ישראל‪,‬‬ ‫בתשובה להלכה (הועתק בקובץ המאזנים יג)‪ ,‬בענין אם מותר לשלוח מכתב‬ ‫וירוה כ"ק מרן שליט"א רוב תענוג ונחת מכל יוצ"ח‪ ,‬ונזכה עוד רבות בשנים‬ ‫לחסות בצל הקודש‪ ,‬עדי נזכה שהוא יוליכנו קוממיות לארצנו‪ ,‬בב"א‪.‬‬ ‫על ידי 'פעקס' לאיש אחר‪ ,‬אם שייך בזה איבוד ממון של אחרים‪.‬‬ ‫ומביא שם בתוך דבריו‪ :‬נהירנא מעשה רב‪ ,‬שהגה"צ מצעהלים זצ"ל‬ ‫הודיע ע"י עיתון שלא ישלחו לו ספרים ע"י הדואר‪ ,‬שאין ברצונו‬ ‫לקבלו‪ ,‬זה מסלק הכיסופא וד"ל‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ב‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬הלא דבר הוא אז ס'איז שוין דריי מאל די‬ ‫געזען ווי דער גוי מעלקט די מילך און קיינער איז נישט‬ ‫זעלבע חלום‪ ,‬ער האט אבער מורא געהאט צו גיין‪ ,‬ס'איז‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫געווען א גרויסע סכנה‪ ,‬די דייטשן קענען אים שיסן פאר'ן‬ ‫האט צעהלימער רב געהייסן מ'זאל לאזן די קאר‬ ‫ארויסגיין פונעם באראק‪.‬‬ ‫אנגעצינדן‪ ,‬און ווי נאר ער האט געזען אז דער גוי איז‬ ‫דארט אין יענע באראק איז אויך געווען הגה"צ ר' משה‬ ‫אריין אין שטוב‪ ,‬איז צעהלימער רב ארויסגעקומען און‬ ‫ניישלאס זצ"ל‪ ,‬האט ער אויפגעוועקט ר' משה ניישלאס‬ ‫אויסגעגאסן די גאנצע מילך‪ .‬צוליב די גרויסע פחד וואס‬ ‫און געפרעגט וואס צו טון דא‪ ,‬האט אים ר' משה ניישלאס‬ ‫דער גוי וואלט אים געקענט טון אויף דעם‪ ,‬איז ער תיכף‬ ‫געזאגט‪" :‬על השנות החלום‪ ,‬איז עס אן אמת'דיגע זאך‪ ,‬גיי‬ ‫ומיד צוריקגעלאפן אין קאר און געהייסן אוועקפארן מיט‬ ‫טו עס און האב נישט מורא"‪.‬‬ ‫א שנעלקייט‪ ,‬אזוי האט ער געראטעוועט דעם עולם פון‬ ‫ס'איז געווען פארטאגס צי אינמיטן די נאכט‪ ,‬און ער האט‬ ‫א מכשול‪ .‬דעמאלטס האט ער טאקע אפגעזאגט דעם‬ ‫זיך ארויסגעכאפט צו יענע באראק‪ ,‬האט ער געטראפן‬ ‫משגיח פון אמט‪.‬‬ ‫דארט הרה"ח ר' דוד גרינוואלד ז"ל א זון פון הגה"ק יארע‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬איך פלעג אמאל ארויספארן געבן די השגחה‬ ‫רב זצוק"ל‪ ,‬ער איז געליגן דארט צווישן די מתים רח"ל‬ ‫אויף די מילך‪.‬‬ ‫ווייל ער האט שוין געהאלטן ביים אויסגיין ל"ע‪ ,‬אבער ער‬ ‫הרב משה דוד‪ :‬וואו איז דאס געווען‪ ,‬אין אפסטעיט?‬ ‫האט נאך געלעבט און ער איז געווען זייער שוואך‪ ,‬איז ר'‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬אסאך ווייטער פון דעם‪.‬‬ ‫יושע פריעדמאן צוגעגאנגען צו אים און געזאגט‪" :‬דיין‬ ‫זיידע איז געקומען צו מיר אין חלום און געזאגט אז איך‬ ‫הרב משה דוד‪ :‬ביי וועמען פלעגט דער זיידע געבן די‬ ‫זאל דיר ראטעווען"‪ .‬ער האט אים ארויסגעשלעפט פון‬ ‫השגחה?‬ ‫צווישן די מתים און ער האט אים אנגעטון געהעריג‪ ,‬און‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬גאלדען‪-‬פלאוי מילך און מחמירים טשיז‪,‬‬ ‫ער האט טאקע איבערגעלעבט די קריג‪.‬‬ ‫אבער די מעשה איז געשען ביי די מילך‪.‬‬ ‫הרה"צ רבי מאיר שליט"א דומ"ץ קהלתנו‪ :‬איך האב‬ ‫*‬ ‫געהערט די מעשה פון הגה"ח ר' יצחק דוד פריעדמאן ז"ל‪.‬‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬ס'איז געווען א איד הרה"ח ר' ר' יושע‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬יא‪ ,‬מ'האט אלץ געוואוסט דערפון‪ ,‬אבער‬ ‫פריעדמאן ז"ל‪ ,‬איך האב אים געקענט‪ ,‬ער איז געווען א‬ ‫נעכטן אז ער איז געווען ביי מיר האט מען נאכאמאל‬ ‫חסיד'ישער איד‪ ,‬א בעלזער חסיד‪ ,‬זיין זון איז הרה"ג ר'‬ ‫גערעדט דערפון‪.‬‬ ‫פינחס פריעדמאן שליט"א ראש הכוללים פון בעלזא אין‬ ‫משב"ק הרה"ח ר' בנימין האפפמאן שליט"א‪ :‬דער איד‬ ‫ארץ ישראל‪.‬‬ ‫האט דערציילט פאר'ן רבי'ן אז ממש אביסל פאר זיין‬ ‫ר' יושע פריעדמאן האט אן איידעם הרה"ח ר' ישראל‬ ‫שווער איז אוועק האט ער געבעטן פון זיין שווער אז ער‬ ‫הערמאן הי"ו‪ ,‬ער איז נעכטן געווען ביי מיר (בשמחת ה'ווארט'‬ ‫זאל נאכאמאל דערציילן די מעשה‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬יא‪,‬‬ ‫לנכדו הר"ר פנחס ב"ר משה אהרן קריצלער הי"ו)‪ ,‬האט ער געשמועסט‬ ‫כ'וועל עס דערציילן‪ ,‬ווייל ער דארף מיר א טובה טון"‪...‬‬ ‫פון די מעשה‪ ,‬אז ביים קריג איז זיין שווער געווען אין‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬איך געדענק ווי ר' יושע פריעדמאן האט‬ ‫א באראק און כ"ק אא"ז מרן הערוגת הבשם זי"ע איז‬ ‫געבויט די מקוה אין קעמפ אין די אנפאנג תש"ל יארן‪.‬‬ ‫געקומען צו אים אין חלום און געזאגט‪" :‬איך האב דארט‬ ‫ביי צעהלימער רב'ס ציון איז געווען א מעשה‪ ,‬אז איינער‬ ‫אין יענע באראק אן אייניקל‪ ,‬גיי זיי אים מציל און נעם אים‬ ‫איז געווען ביים ציון דא אין צעהלים‪ ,‬אויפ'ן וועג אהיים‬ ‫ארויס פון דארט"‪.‬‬ ‫האט ער אהיימגעדרייווט און ער האט געפלאנט צו גיין‬ ‫ער האט זיך נישט וויסנדיג געמאכט פון די חלום‪ ,‬איז‬ ‫אויף א פלאץ וואס מ'דארף נישט צו גיין‪ ,‬א מאווי צי‬ ‫דער ערוגת הבשם נאכאמאל געקומען צו אים‪ ,‬אבער ער‬ ‫ערגעץ אנדערש‪ .‬אינמיטן וועג האט ער געשפירט אז ער‬ ‫איז ווייטער צוריקגעגאנגען שלאפן‪ ,‬דערנאך איז דער‬ ‫איז זייער מיד און ער קען נישט אזוי ווייטער דרייוון‪ ,‬האט‬ ‫ערוגת הבשם געקומען א דריטע מאל צו אים אין חלום‬ ‫ער זיך אפגעשטעלט ביי די זייט און געכאפט א דרימל‪.‬‬ ‫און געזאגט‪" :‬איך וועל דיר א טובה טון אויף יענע וועלט"‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ג‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫ס'איז געווען אן אינטערעסאנטע זאך ביי די קריגס‪-‬צייטן‪.‬‬ ‫אזוי שלאפנדיג איז צעהלימער רב געקומען צו אים אין‬ ‫אמאל איז געווען די קליימער שול אויף קליימער און‬ ‫חלום און געזאגט‪" :‬זאלסט וויסן‪ ,‬דיין לעכט וואס דו‬ ‫בעדפארד‪ ,‬ס'איז געווען א מאדערנע שול‪ ,‬און דער סדר‬ ‫האסט אנגעצינדן פאר מיר ברענט נאך‪ ,‬איך ווארן דיר אז‬ ‫איז געווען אז מ'האט געברענגט געסט זאלן זאגן דרשות‬ ‫דו זאלסט נישט גיין און דו וועסט נישט גיין"‪.‬‬ ‫שבת‪ ,‬אמאל האט מען גערופן צעהלימער רב זאל קומען‬ ‫אין די ערשטע יארן איז געווען איינגעריסן די‬ ‫דרש'נען און צעהלימער רב האט געזאגט אז ער נעמט עס‬ ‫טעלעוויזשען‪ ,‬האט צעהלימער רב געזאגט אמאל‬ ‫אן‪.‬‬ ‫ביי א דרשה‪" :‬קינדער! ווער עס האט א טעלעוויזשען‬ ‫זיינע מענטשן האבן אים פראבירט אפצורעדן זאגנדיג‪:‬‬ ‫אינדערהיים זאל נעמען א שטיינדל און אריינווארפן און‬ ‫"עס פאסט נישט פאר'ן רבי'ן אהינצוגיין‪ ,‬ס'איז מאדערנע‬ ‫צעברעכן די טעלעוויזשן‪ ,‬נאכדעם זאל ער קומען צו מיר‪,‬‬ ‫חברה"‪ ,‬אבער ער האט נישט געפרעגט קיין שאלות און‬ ‫וועל איך עס באצאלן און נאך צוגעבן עפעס אויך פאר'ן‬ ‫געגאנגען‪ .‬ביים דרשה האט ער דארט געזאגט‪" :‬ווער‬ ‫קינד"‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ד‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫בכלל נישט געווען קיין הונדערט טויזענט דאללאר‪ .‬אזוי‬ ‫ס'קען טון פעולות צו מציל זיין אידן פון אייראפע‪ ,‬איז א‬ ‫האט ער מציל געווען צעהלימער רב פון א שבועה‪.‬‬ ‫מצוה אז ער זאל עס טון אפילו אויב מ'דארף מחלל שבת‬ ‫זיין"‪ .‬וועגן דעם האט צעהלימער רב געוואלט אהינגייןב ‪.‬‬ ‫הרב משה דוד‪ :‬וואו האט צעהלימער רב געפירט די טיש‬ ‫פרייטאג צונאכטס‪ ,‬אין שטוב אדער אין בית המדרש?‬ ‫דא איז געווען א רב הגה"צ הרב חיים קרוגער זצ"ל‪ ,‬ער‬ ‫איז געווען פון די אגודת הרבנים‪ ,‬ער איז געווען א תלמיד‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬אין שטוב‪ ,‬מ'האט אריינגעלאזט אינמיטן די‬ ‫טיש‪.‬‬ ‫חכם‪ ,‬ער איז געווען א גאליציאנער‪ ,‬א בעלזער חסיד‪ ,‬ער‬ ‫איז געווען אביסל היימיש מיט כ"ק מרן אאמו"ר זצוק"ל‪,‬‬ ‫משב"ק הרה"ח ר' בנימין‪ :‬איך געדענק ווען דער רבי ז"ל‬ ‫ער האט געטון אין גיטין‪.‬‬ ‫פלעגט פארן אויף פלארידא‪ ,‬פלעגט אונזער עולם גיין‬ ‫צום צעהלימער רב'ס טיש‪.‬‬ ‫צעהלימער רב איז אמאל אריינגעפאלן אין פעקל‪ ,‬מ'האט‬ ‫אים איינגענארט אין א געשעפט‪ ,‬מ'האט אים גערופן צו‬ ‫ער פלעגט טיילן קוגל פרייטאג צונאכטס‪ ,‬טאמער ס'איז‬ ‫דין תורה און על פי תורה וואלט ער געדארפט שווערן‪,‬‬ ‫איבערגעבליבן קוגל האט ער מורא געהאט אז ווען די‬ ‫טאמער נישט וואלט ער געדארפט צאלן ביז הונדערט‬ ‫רביצין וועט זען אז די טעלער איז נישט ליידיג‪ ,‬וועט זי‬ ‫טויזענט דאללאר ‪ -‬בימים ההם איז הונדערט טויזענט‬ ‫קומענדיגע וואך מאכן א קלענערע קוגל‪ ,‬וועגן דעם‬ ‫דאללאר געווען אזויווי היינט אפאר מיליאן דאללאר –‬ ‫פלעגט ער פרעגן‪" :‬ווער האט נישט געהאט 'נאך'?" און‬ ‫אבער דער הרב קרוגער האט מציל געווען צעהלימער רב‬ ‫ער האט געטיילט נאכאמאל ביז די טעלער איז געווארן‬ ‫פון א שבועה‪.‬‬ ‫ליידיג‪.‬‬ ‫די מעשה איז געווען אז ס'איז געווען א מאדערנע איד‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬שמעתי אז ביי שלש סעודות האט ער אויך‬ ‫וואס האט געוואלט לויפן צו זיין א 'דזשאדזש'‪ ,‬ער האט‬ ‫געטיילט קוגל‪.‬‬ ‫זיך עפעס 'געוועט' מיט איינעם‪ ,‬ער האט געוואלט‬ ‫צעהלימער רב פלעגט געבן די השגחה אויף 'דזשעי‪-‬‬ ‫איינשטעלן אז טאמער געווינט ער נישט די וואלן געבט‬ ‫דזשעי' מילך‪ ,‬אמאל איז ער געקומען צו אונז אין בית‬ ‫ער פאר יענעם הונדערט טויזענט דאללאר‪ ,‬און מ'האט‬ ‫המדרש אויף א ברית צי עפעס אנדערש‪ ,‬און ער האט‬ ‫געמאכט אן אפמאך אז ער איז משליש די געלט ביי‬ ‫געזען אז מ'דעליווערט מילך פאר די תלמוד תורה פון‬ ‫צעהלימער רב‪.‬‬ ‫'קהל' מילךג ‪ ,‬האט ער געהאט עגמת נפש דערפון‪ ,‬ער‬ ‫צעהלימער רב האט אוועקגעלייגט די געלט אין א סעיף‬ ‫האט געמיינט אז ס'איז עפעס בכוונה אז מ'נוצט נישט זיין‬ ‫מילך‪ ,‬אבער ער האט גארנישט געזאגט‪.‬‬ ‫און נישט איבערגעציילט די געלט צי ס'איז טאקע דא‬ ‫דארט הונדערט טויזענט דאללאר‪ .‬שפעטער איז יענער‬ ‫א שטיק צייט שפעטער איז מיין שווער הגה"ק טעטשער‬ ‫געקומען אפנעמען די געלט פון צעהלימער רב און ביים‬ ‫רב זצוק"ל געקומען צום טאטן ז"ל אויף א וויזיט‪ ,‬בתוך‬ ‫איבערציילן האט ער געזען אז ס'פעלט פון די הונדערט‬ ‫הדברים האט מיין שווער ז"ל געפרעגט פון טאטן ז"ל‪:‬‬ ‫טויזענט דאללאר‪ ,‬ס'איז נישט דא קיין הונדערט טויזענט‬ ‫"דער רבי נוצט נישט קיין 'דזשעי‪-‬דזשעי' מילך?" דער‬ ‫דאללאר‪.‬‬ ‫טאטע ז"ל האט נישט געענטפערט דירעקט אויף דעם‪,‬‬ ‫נאר ממשיך געווען די שמועס ווייטער מיט אנדערע זאכן‪.‬‬ ‫דער הרב קרוגער איז געווען א קלוגער איד‪ ,‬האט ער‬ ‫חוקר ודורש געווען ביי דעם חברה‪-‬מאן‪ ,‬ביז ער האט‬ ‫ג‪ .‬בתחלת השנים באמעריקא ייסד הגה"ק מצעהלים זצוק"ל חלב‬ ‫ארויסבאקומען פון אים אז בשעת'ן משליש זיין די געלט‬ ‫ישראל תחת כותרת קהלת 'קהל חרדים' וזה היה נקרא 'קהל‪-‬מילך'‪,‬‬ ‫ביי צעהלימער רב האט ער אים איינגעפאפט‪ ,‬עס איז‬ ‫לאחר זמן נפרד הגה"ק מצעהלים מ'קהל חרדים' ופתח קהלה רשמית‬ ‫לעצמו 'קהל ערוגת הבשם'‪ ,‬ואז פתח קהל ערוגת הבשם את החברה‬ ‫'דזשעי‪-‬דזשעי'‪ ,‬וחברת 'קהל חרדים' המשיכו לייצר חלב ישראל‬ ‫ב‪ .‬ראה במדור 'חסידים דערציילן' מה שסיפר הרה"ח ר' שמעון‬ ‫תחת השגחת קהל יטב לב סאטמאר‪.‬‬ ‫שפירא ז"ל שהיה שם בשעת מעשה‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ה‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬יא‪ ,‬ס'איז געווען פורים תרצ"ח וואס ער‬ ‫נאכ'ן באזוך האט דער טאטע ז"ל געזאגט פאר מיין שווער‬ ‫האט פלוצלינג געדארפט אנטלויפן פון צעהליםד ‪.‬‬ ‫ז"ל‪" :‬קומט אריין‪ ,‬איך וויל אייך ווייזן מיין דירה"‪ ,‬מיין‬ ‫שווער האט זיך געוואונדערט וואס דאס מיינט‪' ,‬ווייזן‬ ‫די ווארט 'צעהלים' קומט דאך פון 'צלם'‪ ,‬ווייל אויף דויטש‬ ‫די דירה' איז עפעס א ווייבערישע זאך‪ ...‬אבער ער איז‬ ‫הייסט די שטאט 'דויטש‪-‬קרויץ'‪ ,‬האט מען עס גערופן‬ ‫מיטגעגאנגען מיט'ן טאטן ז"ל אין די דירה‪ ,‬דער טאטע‬ ‫'צעהלים'‪.‬‬ ‫ז"ל האט אים געוויזן דא איז דער צימער און דא איז יענע‬ ‫כ"ק מרן שליט"א למד קטע בספה"ק מגדלות מרקחים פ'‬ ‫צימער‪ ,‬נאכדעם האט אים דער טאטע ז"ל אריינגעפירט‬ ‫מצורע‪ ,‬וניגש לפקוד הציון הק'‪.‬‬ ‫אין קאך‪ ,‬געעפענט די פרידזשידער און געוויזן‪" :‬קוקט‪,‬‬ ‫ס'איז דא דזשעי‪-‬דזשעי' מילך"‪...‬‬ ‫הרה"צ רבי מאיר‪ :‬נאכ'ן קריג איז געווען דא דריי ברודער'ס‪,‬‬ ‫הרה"ח ר' עמרם גרינוואלד ז"ל‪ ,‬דער טעטשער רב ז"ל‪ ,‬און‬ ‫דער חוסטער רב הגה"צ רבי יושע גרינוואלד זצ"ל‪.‬‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬חוסטער רב האט געשריבן א גאנצע‬ ‫באשרייבונג 'עין דמעה'‪ ,‬פון וואס ער האט אלץ‬ ‫מיטגעמאכט ביים קריג‪.‬‬ ‫הרה"צ רבי מאיר‪ :‬ער ליגט אין ארץ ישראל נעבן כ"ק‬ ‫מרן מבעלזא זי"ע‪ ,‬ס'איז אינטערעסאנט וויאזוי האט ער‬ ‫באקומען אזא חלקה‪.‬‬ ‫ד‪ .‬ראה בקובץ 'עלי זכרון' (קובץ נה עמוד נח) במאמרו של הרב ניסן ווייס‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬בזיווג שלישי איז ער געווען אן איידעם‬ ‫הי"ו‪ :‬בליל שבת קודש פרשת זכור שנת תרצ"ח‪ ,‬כאשר אוסטריה‬ ‫הסתפחה לממשלת גרמניה‪ ,‬בעת עריכת השלחן בבית המדרש‬ ‫ביי כ"ק האדמו"ר האמרי חיים מוויזניץ זצ"ל‪ ,‬ער האט‬ ‫בצעהלים‪ ,‬נשמעה רעש מאחורי החלון‪ ,‬ורבינו [מצעהלים] ניגש‬ ‫חתונה געהאט מיט די רביצין בזוו"ר פון כ"ק האדמו"ר‬ ‫אל החלון לראות מה מתרחש שם‪ ,‬ואבני בליסתראות נזרקו לעבר‬ ‫רבינו ובדרך נס לא פגעו בו כלל‪ .‬ראשי הקהילה בקשו מרבינו שיסגור‬ ‫רבי יודא'לע מדזיקוב זצ"ל‪ ,‬און כ"ק האדמו"ר מבעלזא‬ ‫הישיבה וישלח הבחורים הדרים מחוץ לעיר‪ ,‬ורבינו נעתר לבקשתם‬ ‫שליט"א איז דאך אן אייניקל פונעם אמרי חיים‪ ,‬איז ער‬ ‫לסגור הישיבה עד יעבור זעם‪.‬‬ ‫געווען א פעטער פאר'ן בעלזער רב שליט"א‪ ,‬אפשר האט‬ ‫בעצם יום הפורים בא הגלח ואמר שעד הלילה צריך צעהלים להיות‬ ‫'יודען ריין' והותר להם רק ליקח עמהם חבילה אחת‪ ,‬ובעצם יום‬ ‫דאס געהאט שייכות אז ער האט געקענט באקומען אזא‬ ‫הפורים לעת ערב גורשו היהודים בעירום ובחוסר כל אל עבר עיר‬ ‫חלקה‪.‬‬ ‫הבירה וויען‪ ,‬והעיר צהעלים נבוכה‪ .‬רבינו סיפר כמה פעמים שבאותו‬ ‫תקופה חלם לו חלם האיך שהוא בורח ביחד עם כמה וכמה אנשים‬ ‫ולא ידע סיבת מרוצתו‪ ,‬אמנם כיון שכולם רצו רץ אף הוא עמהם‪,‬‬ ‫הרה"צ רבי מאיר‪ :‬צעהלימער רב איז דאך שוין‬ ‫באמצע הריצה הבחין שבין הבורחים נמצא כ"ק מרן הגה"ק החתם‬ ‫אוועקגעפארן פון צעהלים פאר'ן קריג‪ ,‬ווען איז דאס‬ ‫סופר זצוק"ל‪ ,‬ורבינו הבחין האיך שבתוך מרוצתו בתוך בוץ עושה‬ ‫גומות‪ ,‬והיות שהיה זאת ליל שבת חשב בעצמו שאם אכן שמדינא‬ ‫געווען?‬ ‫מותר לעשות גומות בתוך הבוץ‪ ,‬אבל גדול כהחתם סופר היה לו‬ ‫להזהר בזה‪ ,‬ובתוך כדי כך שהוא חושב פנה החתם סופר אליו ושאלו‬ ‫מרן שליט”א‪ :‬ער איז אנגעקומען קיין אמעריקא אלול‬ ‫מי הוא‪ ,‬וברכו החתם סופר שינצל מידי הרשעים‪ ,‬ותלה רבינו שבזכות‬ ‫תרצ"ח‪.‬‬ ‫ברכה זו זכה להימלט מהצרות‪.‬‬ ‫רבינו עזב את העיר צעהלים אל עבר העיר וויען‪ ,‬שם התאכסן בבית‬ ‫הרה"צ רבי מאיר‪ :‬אבער צווישן צעהלים און אמעריקא‬ ‫חתן אחיו מו"ה דוד שפוטץ ע"ה ועל אף היותו שם בין הגולים‪,‬‬ ‫איז ער געווען א שטיק צייט אין שטאט וויען ביי הרה"ח‬ ‫הרביץ שם תורה לתלמידים‪ ,‬בין התלמידים שם היה הרה"ג ר' דן‬ ‫אונגארישער זצ"ל אשר לימים נעשה לראש ישיבת בית מדרש עליון‪.‬‬ ‫ר' דוד שפוטץ ז"ל‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ו‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ז‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫חשיבות המחשבה‬ ‫דברות קודש‬ ‫ס'איז ידוע וואס ס'שטייט אין מדרש (מובא ברש"י על תהלים קיט‪,‬‬ ‫פתיחת זמן החורף לאברכי הכולל‬ ‫קל) פתח דבריך יאיר מבין פתיים‪ ,‬תחלת דיבורו של הקב"ה‬ ‫יום ה' נח תשפ"ז לפ"ק‬ ‫במעשה בראשית יהי אור ממנו יבינו הכל ויפתחו בדברי‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫בקצירת האומ"ר‬ ‫זאגט דער נועם מגדים (בפתיחת הספר) אז ס'שטייט אין די‬ ‫ס'איז תחלת הזמן‪ .‬מ'זעט אז ס'זענען דא ספרים וואס‬ ‫משנה (אבות ה‪ ,‬א) בעשרה מאמרות נברא העולם‪ ,‬פרעגט די‬ ‫האבן לאנגע הקדמות‪ ,‬פאר מ'הייבט אן לערנען דעם‬ ‫גמרא (ראש השנה לב‪ ).‬אז ס'איז דאך נאר דא ט' ויאמר‪ ,‬ענטפערט‬ ‫ספר איז דא א לאנגע הקדמה‪ .‬כ"ק מרן אאמו"ר זצוק"ל‬ ‫די גמרא בראשית נמי מאמר‪ .‬דארף מען פארשטיין‪,‬‬ ‫האט אויך געשריבן לאנגע הקדמות‪ ,‬זענען געווען אידן‬ ‫פארוואס טאקע שטייט דער מאמר פון בראשית אויף דעם‬ ‫וואס האבן אים געזאגט‪" :‬דער רבי זאל נאר שרייבן לאנגע‬ ‫אופן‪ ,‬שטייט פון ספרים אז דער מאמר פון בראשית איז א‬ ‫הקדמות‪ ,‬דער ספר קען שפעטער ארויסקומען‪ ,‬ווי לענגער‬ ‫מחשבה און דאס איז אזויווי א מאמר‪.‬‬ ‫די הקדמה אלס בעסער"‪...‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬איז הא גופא קשיא‪ ,‬פארוואס טאקע איז‬ ‫אבער איך וועל פראבירן נישט צו רעדן צו לאנג‪ ,‬ווייל‬ ‫געווען דער מאמר פון בראשית נאר מיט א מחשבה‪ .‬נאר‬ ‫אלעס לאזט דער בעל דבר נאר נישט לערנען‪ ,‬ממילא קען‬ ‫דאס קומט צו ווייזן וואס עס איז די חשיבות פון די מחשבה‬ ‫זיין אז אויך אין דעם זאל זיך אריינכאפן א מעשה יצר‪ ,‬אבער‬ ‫פון א איד‪ ,‬אז הקב"ה האט באשאפן דעם סדר העולם אז‬ ‫דאך דארף מען זאגן עפעס צום אנפאנג פון זמן‪ ,‬וועל איך‬ ‫ס'האט זיך אנגעהויבן מיט מחשבה‪.‬‬ ‫רעדן עפעס אפאר ווערטער‪.‬‬ ‫אויב אזוי אז מחשבה איז אזא געוואלדיגע זאך‪ ,‬דארף‬ ‫ברוך ה' אז מ'האט אנגעהויבן דעם זמן מיט התמדה‪,‬‬ ‫דאך א איד וויסן וויאזוי צו היטן די מחשבה‪ .‬א איד קען זיך‬ ‫מ'לערנט בהתמדה רבה‪ ,‬ברוך ה'‪ ,‬הודו לה' כי טוב! מ'דארף‬ ‫נאר היטן די מחשבה דורך לימוד התורה‪ ,‬אז מ'לייגט זיך‬ ‫לויבן דעם אייבערשטן אויף דעם‪ ,‬א איד דארף צו וויסן אז‬ ‫אריין די קאפ אין לערנען‪ .‬דאס מיינט דער מדרש‪ ,‬תחלת‬ ‫מ'טוט גארנישט אליין נאר דער אייבערשטער איז דער וואס‬ ‫דיבורו של הקב"ה במעשה בראשית יהי אור ממנו יבינו‬ ‫העלפט מיר‪ ,‬ממילא דארף מען יעדן טאג דאנקען דעם‬ ‫הכל ויפתחו בדברי תורה [אתד"ק]‪.‬‬ ‫אייבערשטן אויף דעם‪.‬‬ ‫המאי"ר לארץ ובטובו מחדש בכל יום תמיד‬ ‫ברכת מזל טוב בכל לבב‪ ,‬להאי איש אשר מים חיים מפיו נשאב‪ ,‬מאיר נתיב‪ ,‬מכל אבני סגולה חביב‪ ,‬רב נהוראי‪ ,‬כל הרואה אומר ברקאי‪ ,‬מרביץ תורה‬ ‫לעדרים‪ ,‬מזכה את הרבים‪ ,‬מוכתר בכתר עליון‪ ,‬חכם ונבון‪ ,‬בתורה ובדרושים נעימים מחדש‪ ,‬עומד על המשמר בלב ונפש‪ ,‬דבריו חוצבים להבות אש‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרב הגאון רבי מאיר גרינוואלד שליט"א מגיד שיעור בישיבתנו הק'‬ ‫לרגל השמחה הגדולה השרויה במעונו בנשואי בנו החתן המופלג בתוי"ש שמואל ני"ו‬ ‫עם בת הגה"צ רבי יחזקאל שרגא האראוויץ שליט"א דומ"ץ ספינקא בן כ"ק האדמו"ר מתולדות צבי דספינקא‬ ‫שליט"א וחתן כ"ק האדמו"ר מבורשטין שליט"א – מחותנו של כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫יהי תמיד שלום בחילו שלוה באהלו‪ ,‬אלקי אביו יהיה בעזרו‪ ,‬ה' יפיק רצונו‪ ,‬כפועלו ומעללו‪ ,‬יהי כבוד ה' חופף עליו‬ ‫לגוננו‪ ,‬חיים במגורו‪ ,‬ושלום במלונו‪ ,‬עדי נזכה שהקב"ה יביאנו אל הר קדשנו‪ ,‬ומלכנו בראשנו אמן‪.‬‬ ‫המברכים לעומתו והשמחים בשמחתו בחורי שיעור ב' בישיבה קטנה‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ח‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫אז די משנה רעכנט אויס אין כלים (א‪ ,‬ו) עשר מעלות פון‬ ‫ממילא אז א יונגערמאן קומט אריין צופרי אין כולל דארף‬ ‫קדושות וואס ארץ ישראל האט‪ ,‬און יעדע מקום קדוש איז‬ ‫עס זיין מיט א מחשבה‪" ,‬איך גיי מיר אריינזעצן און לערנען‬ ‫אויך א בחינה פון ארץ ישראל‪ ,‬ממילא וואלט מען געקענט‬ ‫בהמשך אחת"‪ ,‬נישט אז מ'זאל נאר זיין האלבוועגס מיט די‬ ‫מיינען לויט די גמרא אז מ'קען נאר לערנען אין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫מח דא‪ ,‬מיט א מחשבה ווי למשל‪" ,‬כ'האב נאך צוגעזאגט‬ ‫דארף מען אבער וויסן אז נישט די מקום אליין איז גורם נאר‬ ‫יענעם אז איך גיי אים טעלעפאנירן און יענעם וועל איך טון‬ ‫דער מענטש איז מכבד די מקום‪ ,‬נישט די מקום איז מכבד‬ ‫עפעס אנדערש"‪ ,‬נאר יעצט איז די וועלט געשטארבן‪ ,‬יעצט‬ ‫דער מענטש נאר דער מענטש איז מכבד את המקום‪.‬‬ ‫ליגט מיר די גאנצע קאפ אין לערנען‪.‬‬ ‫דאס מיינט מען כל העולם כולו כדאי הוא לו‪ ,‬אז מ'זאל‬ ‫נישט מיינען אז נאר אין בית המדרש קען מען לערנען תורה‬ ‫כל העולם כדאי לו‬ ‫לשמה‪ ,‬נאר 'כל העולם כולו כדאי הוא לו'‪ ,‬איבעראל קען‬ ‫איך וועל נאר נאכזאגן ווערטער וואס שטייט‪ ,‬אבער דער‬ ‫מען לערנען תורה לשמה‪ ,‬נישט נאר אין בית המדרש‪.‬‬ ‫עיקר וואס מ'דארף זיך אפלערנען פון דעם‪.‬‬ ‫נאכדעם רעכנט די משנה אויס די צען מעלות פון הלומד‬ ‫ס'שטייט אין די משנה (אבות ו‪ ,‬א) רבי מאיר אומר כל העוסק‬ ‫תורה לשמה צו מרמז זיין אז סוף כל סוף האט א בית‬ ‫בתורה לשמה זוכה לדברים הרבה ולא עוד אלא שכל‬ ‫המדרש וואס מ'לערנט תורה צען מדריגות אין קדושה‪,‬‬ ‫העולם כולו כדאי הוא לו‪ .‬דארף מען פארשטיין פשט אין‬ ‫אזויווי קדושת ארץ ישראל האט צען קדושות‪ .‬אזוי שטייט‬ ‫די משנה‪ ,‬די משנה רעכנט דאך דא אויס ווייטער מערערע‬ ‫אין חתם סופר‪.‬‬ ‫ענינים נקרא ריע‪ ,‬אהוב‪ ,‬אוהב את המקום און אזוי ווייטער‪,‬‬ ‫אדם מכבד המקום‬ ‫איז דאך דער 'כל העולם כדאי לו' איינער פון די צען זאכן‪,‬‬ ‫וואס איז עס דא נוגע צו אונז‪ .‬קודם דארף מען צו וויסן‪,‬‬ ‫וואס איז פשט פון דעם 'ולא עוד'‪.‬‬ ‫א יונגערמאן קומט ארויף אין כולל און טראכט צו זיך‪" ,‬אה‪,‬‬ ‫שטייט אין חתם סופר א ווארט‪ ,‬די גמרא זאגט אין מועד‬ ‫ס'איז א פיינע כולל‪ ,‬מ'לערנט דא זייער פלייסיג"‪ ,‬דארף מען‬ ‫קטן (כה‪ ).‬כי נח נפשיה דרב הונא האט רבי אבא געזאגט ראוי‬ ‫צו געדענקען אז א 'פיינע כולל' הייסט לויט ווי פלייסיג אונז‬ ‫היה רבינו שתשרה עליו שכינה אלא שבבל גרמה ליה‪ ,‬אז‬ ‫גייען דא לערנען‪ ,‬ווייל לויט דעם וועט די פלאץ זיין‪ ,‬דורכדעם‬ ‫דאס וואס ער האט געלערנט תורה אין בבל און נישט ארץ‬ ‫וואס מ'זיצט און מ'לערנט מיט די גאנצע שלימות און מיט‬ ‫ישראל דאס האט אים גורם געווען‪ .‬זאגט דער חתם סופר‬ ‫בלב נרגש וברגשי הכרה ותודה‪ ,‬משגרים אנו בזה כסא דברכתא‪ ,‬וברכת מזלא טבא‬ ‫וגדיא יאה‪ ,‬מול ידידנו וידיד כל נפש חי‪ ,‬עושה ומעשה בכל לב ונפש להביא אורה‬ ‫ושמחה בבתי אנשי שלומינו‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרב שמואל בער כ"ץ שליט"א‬ ‫מנהל דת"ת ב"פ ושדכן נאמן בקרב אנ"ש‬ ‫לרגל שמחת נישואי בנו למזל טוב החתן ישראל מענדל הי"ו ממצוייני תלמידי ישיבתנו‬ ‫שע״י אירגון אחיעזר ואחיסמך‬ ‫דחסידי פאפא‬ ‫הק' קרית פאפא עם בת הרה"ג אביגדור יואל גאמבא שליט"א מגי"ש בקרית פאפא‬ ‫בזכות הסיוע והעזר להקמת בתים נאמנים בישראל‪ ,‬יהא רעווא שהזיווג יעלה יפה יפה‪ ,‬ויזכה לבנות בית מלא ברכת ה'‪,‬‬ ‫ובמהרה ישמע בערי יהודה ובחוצות ירושלים קול ששון וקול שמחה וגו'‪ ,‬בביאת בן דוד גואלנו‪ ,‬ומלכנו בראשנו בב"א‪.‬‬ ‫המכירים פעולתיך הנשגבות‬ ‫ארגון גשר לקשר דחסידי פאפא‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫ט‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫אודאי ווען מ'איז דא טוט מען זיך אנווארעמען‪ ,‬אבער‬ ‫די גאנצע התמדה‪ ,‬בשעת די גאנצע קאפ ליגט אין לערנען‬ ‫דאס דארף אויך זיין ווען מ'איז נישט דא אין כולל‪ .‬ווען‬ ‫מיט א העכערקייט‪ ,‬אזוי וועט די פלאץ זיין א פיינע פלאץ‪.‬‬ ‫מ'גייט אראפ אין בית המדרש צווישן בעלי בתים דארף מען‬ ‫די צווייטע זאך דארף מען וויסן אז דער מענטש איז מכבד‬ ‫זיין העכער פון די בעלי בתים‪.‬‬ ‫דעם מקום‪ .‬דאס איז מרומז אין דעם וואס ס'שטייט אין די‬ ‫דאס איז נוגע שטענדיג‪ ,‬צי איז דאס שבת‪ ,‬צי יום טוב‪,‬‬ ‫גמרא ד' אמות של אדם קונה לו‪ ,‬א איד האט ארום זיך ד'‬ ‫צי ערב שבת‪ ,‬צי צופרי ביים דאווענען‪ ,‬צי ביינאכט ביים‬ ‫אמות של הלכה וואס משחרב בית המקדש אין לו להקב"ה‬ ‫לערנען‪ ,‬צי אין שטוב; איבעראל דארף מען וויסן‪" ,‬איך בין‬ ‫בעולמו אלא ד' אמות של הלכה‪ ,‬וואו א איד גייט איז ער‬ ‫העכער פון יעדעם איינעם"‪.‬‬ ‫ארומגענומען מיט ד' אמות של הלכה‪ ,‬און ער מאכט זיינע‬ ‫המשכת ההתעוררות‬ ‫ד' אמות פאר א מקום קדוש‪.‬‬ ‫ס'שטייט אין מדרש (בראשית רבה ג‪ ,‬ח) ויקרא אלקים לאור‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז א יונגערמאן דארף צו וויסן‪ ,‬אז נישט נאר‬ ‫יום אלו מעשיהן של צדיקים ולחושך קרא לילה אלו‬ ‫ווען מ'איז דא אין כולל איז מען אזויווי א כולל יונגערמאן‪,‬‬ ‫מעשיהן של רשעים‪ .‬ס'שטייט נישט אין מדרש אור יום אלו‬ ‫נאר איבעראל וואו מ'גייט איז מען פירט מען זיך אזויווי א‬ ‫הצדיקים ולחושך קרא לילה אלו רשעים‪ ,‬נאר ס'שטייט‬ ‫כולל יונגערמאן‪ ,‬ווען מ'איז אין בית המדרש צווישן בעלי‬ ‫'מעשיהן' של צדיקים און 'מעשיהן' של רשעים‪ ,‬דארף מען‬ ‫בתים פירט מען זיך אויך אזויווי א כולל יונגערמאן‪ ,‬ווייל‬ ‫פארשטיין אויף וואס דאס איז מרמז‪.‬‬ ‫נישט דער פלאץ איז גורם‪ ,‬נאר דער מענטש איז מכבד די‬ ‫די וואכעדיגע סדרה שטייט אין פסוק (ז‪ ,‬ז) ויבא נח אל‬ ‫מקום‪.‬‬ ‫התיבה מפני מי המבול‪ ,‬זאגט רש"י מאמין ואינו מאמין‬ ‫ממילא דארף מען צו וויסן‪ ,‬אז א יונגערמאן וואס לערנט‬ ‫שיבא המבול ולא נכנס לתיבה עד שדחקוהו המים‪ .‬דאס‬ ‫איז א גרויסע פלא וואס די מפרשים שטעלן זיך שוין אויף‬ ‫דא אין כולל במשך די טאג‪ ,‬איז נישט גענוג אז ער פירט זיך‬ ‫דעם‪ ,‬אז נח וואס די תורה איז מעיד אויף אים (ז‪ ,‬א) כי אותך‬ ‫מיט א העכערקייט נאר די שעות פון כולל‪ ,‬נאר די גאנצע‬ ‫ראיתי צדיק לפני בדור הזה‪ ,‬וויאזוי קען זיין אז ער איז געווען‬ ‫צייט דארף מען זיין מיט א העכערקייט נישט קיין נפקא‬ ‫א מאמין ואינו מאמין‪.‬‬ ‫מינה וואו מ'איז‪.‬‬ ‫החבורות‬ ‫איגוד‬ ‫דחסידי פאפא‬ ‫מעומק הלב נברך בזה ברכת מזל טוב לכבוד האי ארי שבחבורה‪ ,‬עוסק בתורה בשקידה נפלאה‪ ,‬שמועתו נאה‪,‬‬ ‫עושה פרי תבואה‪ ,‬תורה וחסידות בו צמודים יחד‪ ,‬כמעיין המתגבר משפיע לנו מבאר החיים של רבותינו הק'‪,‬‬ ‫אשרי השומעים בכל עת אמרתו‪ ,‬עובד עבודתו בקודש במסירות נפלאה‪ ,‬מאיר פנים לכל אדם‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרה"ח ר' שמעי' וועבער שליט"א‬ ‫ראש החבורה במסגרת איגוד החבורות דחסידי פאפא‬ ‫לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב‬ ‫יהי רצון שיזכה לרוות רוב תענוג ונחת מכל יו"ח‪ ,‬מתוך שלוות הנפש והרחבת הדעת‪ ,‬ויתברך בשפע ברכה‬ ‫והצלחה בכל מעשי ידיו‪ ,‬ויזכה להמשיך עם פעלים וחיילים לתורה וחסידות‪ ,‬להשפיע תורה וחסידות‬ ‫מבארם של רבותינו הק'‪ ,‬עד ביאת ינון גואלנו‪ ,‬ומלכנו בראשנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן ואמן‪.‬‬ ‫המברכים ברגשי גיל והוד חברי החבורה תלמידי שיעור ג' בישיבה קטנה מאנסי‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫י‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫ביי א צווייטן ווערט אפגעקילט די התעוררות פון די הייליגע‬ ‫זאגט כ"ק אא"ז מרן הערוגת הבשם זי"ע א מורא'דיגע‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫טיפע ווארט (ד"ה מפני מי המבול)‪ ,‬אז ס'שטייט אין פסוק (תהלים לב‪,‬‬ ‫דאס מיינט על זאת יתפלל כל חסיד אליך לעת מצוא רק‬ ‫ו) על זאת יתפלל כל חסיד אליך לעת מצוא רק לשטף מים‬ ‫לשטף מים רבים אליו לא יגיעו‪' ,‬לעת מצוא' מיינט דאך די‬ ‫רבים אליו לא יגיעו‪ ,‬לעת מצוא מיינט מען די הייליגע טעג‬ ‫הייליגע טעג‪' ,‬שטף מים רבים' מיינט מען אז ס'גייט דורך עס‬ ‫וואס הקב"ה איז זיך ממציא פאר אידישע קינדער ער איז‬ ‫שווימט אוועק‪ ,‬דארף א חסיד מתפלל זיין אז ווען ס'קומט‬ ‫מאיר אן אור פון תשובה‪ ,‬און דער וואס כאפט עס אן‬ ‫די הייליגע טעג זאל עס נישט אוועקשווימען‪ ,‬נאר איך וויל‬ ‫ס'שטייט דאך אין זוהר (חלק ג' קכו‪ ).‬בכל יום וים בת קול‬ ‫ווייטער אנהאלטן די התעוררות פון די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫יוצאת מהר חורב שובו בנים שובבים‪ ,‬שטייט אין ספרים‬ ‫(בשם הבעש"ט הק' זי"ע) אז יעדע מאל ווען עס פאלט איין פאר איד‬ ‫וויבאלד אין די הייליגע טעג איז דאך דא אן איחוד צווישן‬ ‫א הרהור תשובה קומט עס פון דעם בת קול‪ .‬כל שכן אין‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬ווייל פאר יעדעם איינעם פאלט איין א‬ ‫די הייליגע טעג קומט אודאי און אודאי אריין פאר יעדעם‬ ‫הרהור תשובה‪ ,‬אבער ווען עס גייט אוועק די הייליגע טעג‬ ‫איינעם א הרהור תשובה‪.‬‬ ‫איז איינער ביי די מדריגה אז ער כאפט עס אן און ביי א‬ ‫נאר דער חילוק איז אז איינער כאפט אן די התעוררות‪,‬‬ ‫צווייטן גייט עס אוועק פון אים‪ ,‬די אנדערע מענטשן‪ ,‬די‬ ‫ער ווארעמט זיך דערמיט‪ ,‬ער קאכט זיך דערמיט; פון די‬ ‫שוואכערע אידן‪ ,‬ביי זיי פליט אוועק די התעוררות פון די‬ ‫אנדערע זייט איז דא איינער וואס גייט סתם ווייטער‪.‬‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬וועגן דעם זענען אונז מתפלל 'אליו לא יגיעו'‪,‬‬ ‫דאס זעלבע איז מיט די התעוררות פון די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫אז אונז זאלן נישט נשפע ווערן פון דעם‪.‬‬ ‫איינער כאפט אן די התעוררות‪ ,‬די ווארעמקייט און די‬ ‫זאגט דער ערוגת הבשם‪ ,‬אז דאס האט פאסירט מיט נח‪,‬‬ ‫העכערקייט פון די הייליגע טעג‪ ,‬און מ'איז עס ממשיך אויף‬ ‫הקב"ה האט מכוון געווען אויף די גשם להורידן ברחמים‬ ‫די ווינטערדיגע טעג און אויף די ווינטערדיגע נעכט‪ ,‬וואס‬ ‫אז ס'זאל זיין גשמי ברכה‪ ,‬אבער אין דער איין רגע וואס זיי‬ ‫ס'שטייט פון הרה"ק רבי הירש זידיטשויבער זי"ע אז די‬ ‫האבן אויך געוואלט תשובה טון‪ ,‬איז געווארן א התחברות‬ ‫ווינטערדיגע נעכט קען מען ממשיך זיין קדושת חול המועד‪,‬‬ ‫פון נח מיט בני דורו‪ ,‬הגם ס'איז נאר געווען א רגע כמימרא‬ ‫אין אדם לומד רוב חכמתו אלא בלילה (רמב"ם הלכות תלמוד תורה‬ ‫וואס ער האט געהאט א שייכות מיט בני דורו‪ ,‬האט עס‬ ‫ג‪ ,‬יג)‪ ,‬אלעס ווענדט זיך וויאזוי מ'פירט אן די נעכט מיט די‬ ‫אים געשאדט עד כדי כך אז ער איז געווען 'מאמין ואינו‬ ‫פארטאגס; עכ"פ דאס איז איין סארט מענטש‪ ,‬לאידך גיסא‬ ‫באנו בזה להביע מיטב ברכותינו ואיחולי מזל טוב מול ידידנו היקר‪ ,‬שמו הטוב הולך לפניו‪ ,‬יושב בין אהלי‬ ‫שם ועבר על התורה ועל העבודה‪ ,‬דמות של אברך חסידי בכל הנהגותיו ותהלוכותיו‪ ,‬עושה ומעשה בכל‬ ‫לבו ונפשו‪ ,‬רץ כצבי וגבור כארי לפעול ולהפעיל למען כל דבר טוב‪ ,‬כי לו נאה לו יאה שבח ותהלה‪ ,‬ה"ה‬ ‫האברך החשוב הר"ר שמעי' ברי"י וועבער הי"ו‬ ‫עוסק בלב ונפש למען כולל בוקר‪-‬כולל רבינו‬ ‫לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב‬ ‫יתן השי"ת שיזכה לראות רוב תענוג ונחת מכל יו"ח‪ ,‬ויהיה ביתו בית מלא ברכת ה'‪ ,‬יתברך‬ ‫עם כל הברכות ועם כל מיני השפעות טובות‪ ,‬בני ברוכי חיי ארוכי ומזוני רויחי‪ ,‬הרחבת הדעת‬ ‫וסייעתא דשמיא בכל אשר יפנה‪ ,‬וימלא ה' משאלות לבבו לטובה ולברכה אכי"ר‪.‬‬ ‫החותם בברכה‬ ‫בשם כל אברכי הכולל‬ ‫הרב שלום צבי ניישלאס – ראש הכולל‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫אי‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫כ'האב נישט ליב אויסצורעכענען חסרונות אויף‬ ‫מאמין'‪ ,‬שפעטער האט ער זיך שוין אפגעטיילט פון בני‬ ‫יונגעלייט‪ ,‬ס'איז כולם אהובים כולם ברורים‪ ,‬אבער מ'דארף‬ ‫דורו‪[ ,‬אתד"ק]‪.‬‬ ‫צו וויסן אז טאמער א יונגערמאן שטעלט זיך אוועק ביים‬ ‫דאס קען מען זיך אפלערנען פון נח‪ ,‬נח האט זיך נישט‬ ‫דאווענען מיט א קאלטקייט און ער נעמט אראפ דעם טלית‬ ‫געטארט מחבר זיין אפילו א רגע מיט בני דורו‪ .‬דאס טייטש‬ ‫פון קאפ און כאפט א שמועס מיט זיין חבר‪ ,‬אפילו ס'איז‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ ,‬דער אייבערשטער האט באשאפן‬ ‫נאר בין גברא לגברא‪ ,‬איז דאס א חסרון‪ ,‬די זמן פון דאווענען‬ ‫דער סדר העולם אז אין אין יעדע פלאץ איז דא העכער'ס‬ ‫איז נישט געמאכט געווארן צו שמועסן‪.‬‬ ‫און נידריגער'ס‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט (יומא פו‪ ):‬היכי דמי חילול השם אמר רב כגון‬ ‫התנהגות לבני הכולל‬ ‫אנא אי שקילנא בישרא מטבחא ולא יהיבנא דמי לאלתר‬ ‫די בני הכולל זענען חשוב'ע יונגעלייט‪ ,‬מ'טאר זיך טאקע‬ ‫וכו'‪ ,‬ואהבת את ה' אלהיך שיהא שם שמים מתאהב על ידך‪,‬‬ ‫נישט האלטן בגיאות‪ ,‬אבער מ'דארף מקיים זיין 'ויגבה לבו‬ ‫שיהא קורא ושונה ומשמש ת"ח ויהא משאו ומתנו בנחת‬ ‫בדרכי השם'‪" ,‬וואס עס פאסט פאר יענעם פאסט נישט‬ ‫עם הבריות‪ ,‬מה הבריות אומרות עליו אשרי אביו שלמדו‬ ‫פאר מיר"‪ ,‬און דאס דארף זיין אין די גאנצע התנהגות‪ ,‬צי‬ ‫תורה אשרי רבו שלמדו תורה וכו'‪ ,‬פלוני שלמד תורה ראו‬ ‫זאל דאס זיין ביים דאווענען‪ ,‬צי זאל דאס זיין אין אנדערע‬ ‫כמה נאים דרכיו כמה מתוקנים מעשיו‪.‬‬ ‫צייטן‪.‬‬ ‫יוס"ף ה' עליכם ועל בניכם‬ ‫בשם כל קהל אנ"ש יעלה ויבא ברכת מזל טוב קדם מעלת כבודו ידידנו וידיד כל אנשי שלומינו‬ ‫ובאי בית מדרשנו‪ ,‬איש חי ורב פעלים‪ ,‬מסור בלב ונפש למען קהלתנו הק'‬ ‫עומד תמיד מוכן ומזומן לכל אנשי שלומינו במאור פנים ובסבלנות מיוחדת‪ ,‬מי ימלל גבורות‬ ‫פעולותיו המלאות על גדותיו‪ ,‬מנדד שינה מעיניו ותנומה מעפעפיו למען כל דבר גדול וקטן‬ ‫בבית מדרשנו‪ ,‬בין בכל יום ויום ובמיוחד במאורעות שונות הנערכות בבנין ביהמ"ד‬ ‫בחכמה מיוחדת חוסך אלפי אלפים דולרים מקופת הקהלה ומכיסו של כל יחיד שלא ילכו לטמיון‪ ,‬ה"ה‬ ‫הר"ר יוסף מענצער הי"ו‬ ‫משמש נאמן דבית מדרשנו‬ ‫לרגל שמחת הולדת הבן למזל טוב‬ ‫יהי רצון מן קדם אבוהון דבשמיא‪ ,‬שיזכה לראות רוב נחת והרחבת הדעת דקדושה‪ ,‬ויזכה לראות בנים ובני‬ ‫בנים עוסקים בתורה ובמצות‪ ,‬לאורך ימים ושנים טובות‪ ,‬ויהיה ביתו בית מלא ברכת ה'‪ ,‬וכשם שעומד לימין‬ ‫כל יחיד ויחיד בכל מצב שהוא‪ ,‬כן יזכו לימינו של הקב"ה כל מיני חסדים והשפעות טובות‪ ,‬אמן סלה‪.‬‬ ‫המברכים מעומקא דלבא‪:‬‬ ‫הנהלת הקהלה בשם כל קהל אנ"ש‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫בי‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫מ'דארף וויסן אז ווען ס'קומט א שבת דארף מען זיין‬ ‫וואס מיינט מען 'מתוקנים מעשיו'? דאס מיינט מען‬ ‫צוגעגרייט מיט חסיד'ישע ספרים‪.‬‬ ‫נישט מעשים מתוקנים פון א בעל בת'ישן בליק‪ ,‬נאר‬ ‫התנהגות בבית‬ ‫מעשים מתוקנים מיט א העכערקייט‪ .‬אודאי דארף מען זיך‬ ‫נישט פירן אויף אופן וואס בעלי בתים זאלן זיך אפרעדן‪ ,‬פון‬ ‫די שטובער דארפן זיין מיט א העכערקייט‪ ,‬סיי די חינוך‬ ‫דעם דארף מען זיך אויך אפהיטן‪ ,‬ווייל סוף כל סוף אז בעלי‬ ‫הבנים און סיי די התנהגות ביי די בני בית דארף זיין מיט די‬ ‫בתים רעדן איז עס דאך א שטיקל חילול ה'‪ ,‬הגם א בעל‬ ‫העכסטע מאס צניעות‪ ,‬די גאנצע התנהגות דארף זיין מיט‬ ‫הבית קען אמאל אבי רעדן אויף א כולל יונגערמאן‪ ,‬אבער‬ ‫א העכערקייט‪.‬‬ ‫עס פעלט נישט אז עס זאל צוקומען צו דעם‪.‬‬ ‫ס'איז היינט א וועלט פון צייטונגען מיט מאגאזינען‪ ,‬איך‬ ‫רעד שוין נישט פון די פראסטקייט וואס עס ברענגט‪ ,‬וואס‬ ‫התנהגות בשבת‬ ‫פראסטקייט איז דאך א שרעקליכע זאך‪ ,‬אבער אפילו סתם‬ ‫אזוי דארף מען צו וויסן‪ ,‬וואס גייט אונז אן וואס דער זאגט‬ ‫אבער דער עיקר איז אז א יונגערמאן דארף זיך פירן העכער‬ ‫און וואס יענער זאגט‪ ,‬דאס איז דאך אלעס שטותים מיט‬ ‫פון יעדעם איינעם‪ ,‬צי איז דאס ביי די טישן‪ ,‬צי איז דאס ביי‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬אלע צייטונגען שרייבן און יעדע צייטונג זאגט‬ ‫שלש סעודות‪ ,‬אז א יונגערמאן שטעלט זיך אוועק שמועסן‬ ‫א דעה; אונז האבן מיט דעם גארנישט איינגעלייגט!‬ ‫ביי שלש סעודות איז דאס נישט קיין העכערקייט‪ ,‬פארוואס‬ ‫אזוי אויך זענען דא פארשידענע טעלעפאן‪-‬ליינ'ס פון‬ ‫שטעלסטו זיך אוועק שמועסן ביי שלש סעודות?! ס'איז‬ ‫נייעס‪ ,‬קול פלוני מיט קול פלוני‪ ,‬דארף מען וויסן אז די‬ ‫נישט נוגע פאר רובא דרובא‪ ,‬אבער מ'דארף צו וויסן דערפון‪.‬‬ ‫בעמדנו אחר השבת הרוממה כשקבוצת אנ"ש זקנים עם נערים זכו‬ ‫לערוך את שבת פרשת חיי שרה בהשראה קדישא של הצדיק הק'‬ ‫פועל ישועות בקרב הארץ הרה"ק רבי ישעי'לע מקערעסטיר זי"ע על‬ ‫שבת התאחדות והתעלות שנתארגן בעידוד ובברכת קדשו של עטרת‬ ‫ראשנו כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א בראשות בנו הרה"צ מורינו הרב‬ ‫שליט"א‪ ,‬באנו בזה להביע מיטב איחולינו לכבוד העסקנים החשובים‬ ‫שעמלו וטרחו לסדר כל עניני השבת על צד היותר טוב‪ ,‬הלא המה‬ ‫הר"ר יוסף מענצער הי"ו‬ ‫משמש נאמן דבית מדרשנו‬ ‫הר"ר חיים מנחם כהן הי"ו‬ ‫שעסקו בלי ליאות ועמלו בכל כחם‬ ‫ואונם להצלחת השבת שהיה הכל‬ ‫מסודר מוכן ומזומן על צד היותר טוב‬ ‫לשביעת לב משתתפי השבת‬ ‫יעזור השי"ת שיקויים בהם מקרא שכתוב ויהיו דברי אלה אשר התחננתי‬ ‫לפני ה' קרובים אל ה' אלקינו יומם ולילה‪" ,‬מ'זאל האבן גע'פועל'ט‬ ‫אלעס גוטס"‪ ,‬ויזכו כולם להמשיך עם פעלותיהם הברוכות‪ ,‬עדי נזכה‬ ‫לישועתן של ישראל בביאת משיח צדקנו ומלכנו בראשנו אמן‪.‬‬ ‫המברכים מעומק לבבינו‬ ‫קבוצת אנ"ש משתתפי השבת‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫גי‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫ולחושך קרא לילה אלו מעשיהן של רשעים‪ ,‬מעשים פון‬ ‫גאנצע גאס קען רעדן פון עפעס‪ ,‬אבער אונז גייט עס נישט‬ ‫רשעים איז חושך‪ ,‬זיי האבן נישט קיין אור פון תורה‪ ,‬דער‬ ‫אן‪ ,‬מ'דארף ארומגיין מיט א שטאלצקייט אז די אלע זאכן‬ ‫וואס האט נישט קיין אור פון תורה איז נישט רשעים אבער‬ ‫גייט אונז פשוט נישט אן‪ ,‬אונז גייט נאר אן עבודת ה'‪ ,‬אונז‬ ‫ס'איז מעשיהן של רשעים‪ ,‬ס'איז דומה צו רשעים‪ ,‬ווייל אז‬ ‫גייט אן וויאזוי לערנט מען אזא סברא פון די ראשונים און‬ ‫מ'פירט זיך אויף אן אופן פון נאר אביסל און האלבוועגס‬ ‫אזא סברא פון די אחרונים‪.‬‬ ‫איז דאס דומה צו רשעים‪ ,‬אבער מעשיהן של צדיקים אז‬ ‫שמירת עינים‬ ‫מ'פירט זיך ווי צדיקים פירן זיך‪ ,‬קען מען שטייגן‪ ,‬און מ'וועט‬ ‫האבן פיינע ערליכע אידישע שטובער‪.‬‬ ‫מ'דארף האבן שמירת עינים סיי אויפ'ן גאס און סיי‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן מ'זאל שוין זוכה זיין‬ ‫אין מקוה‪ .‬א טייל זאגן אז מ'פארט אהין מיט אהער‪ ,‬וואו‬ ‫ס'זאל נתרבה ווערן כבוד שמים על ידינו‪ ,‬ס'זאל זיין א כבוד‬ ‫פארסטו? וואס וועט זיין אויפ'ן פליגער? האסט דיר‬ ‫פאר אונזער גאנצע חברייא‪ ,‬די יונגעלייט זאלן האבן וואס‬ ‫באזארגט מיט שמירת עינים אינעם עירפארט און אויפ'ן‬ ‫פליגער?! שמירת עינים איז נישט קיין קלייניגקייט‪,‬‬ ‫מ'דארף‪ ,‬סיי פרנסת הגוף און סיי פרנסת הנפש‪ ,‬ס'זאל זיין‬ ‫שמירת עינים שטייט אין די תורה (במדבר טו‪ ,‬לט) ולא תתורו‬ ‫א לעכטיגע ווינטער‪ ,‬מ'זאל זוכה זיין אז ס'זאל נתקדש ווערן‬ ‫אחרי לבבכם ואחרי עיניכם‪ ,‬ווער זאגט אז ס'איז נישט יצא‬ ‫שם שמים על ידינו‪ ,‬מ'זאל זוכה זיין צו ישועות כל ישראל‬ ‫שכרו בהפסדו ווען דו פארסט אויף ליזענסק אדער אויף‬ ‫און צו די גאולה שלימה בב"א‪.‬‬ ‫מירון?!‬ ‫***‬ ‫איך גיי נישט אוועקמאכן די זאך‪ ,‬איך וויל נאר זאגן אפאר‬ ‫דוגמאות וואס מ'זאל פארשטיין אז מ'דארף זיין העכער פון‬ ‫די גאס‪ ,‬מ'דארף זיין העכער פון די בעל הבת'ישע וועלט‬ ‫דברות קודש‬ ‫וואס איז פארנומען אז דאס איז גארנישט און יענס איז‬ ‫גארנישט‪ ,‬דעת בעל הבית איז היפך פון דעת תורה‪ ,‬זיי זאגן‬ ‫אצל מעמד התחלת לימוד גמרא לילדי כתה‬ ‫ה' של תלמוד תורה בארא פארק ולינדען‬ ‫אז ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם איז גארנישט‪,‬‬ ‫ס'איז נאר א פרומקייט‪ ,‬דאס איז אבער שטותים מיט‬ ‫יום ג' נח תשפ"ז לפ"ק‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬דאס איז נישט קיין דרך‪ ,‬יונגעלייט וואס זיצן‬ ‫און לערנען דארפן זיין העכער פון דעם‪.‬‬ ‫אור הגנוז בתורה‬ ‫ואידך פירושא זיל גמור‪ ,‬איך זאג נאר אביסל אבער‬ ‫ווען ערליכע אידן לערנען‪ ,‬זאגט מען‪" :‬זאגט די הייליגע‬ ‫מ'דארף וויסן אויך פון צווישן די שורות‪ ,‬מ'זאל זיך ווארעמען‬ ‫משנה‪ ,‬זאגט די הייליגע גמרא"‪ .‬דארף מען פארשטיין וואס‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬ביי די טישן און ביי שלש סעודות‪ ,‬יעדער‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬וואס איז דא הייליג‪.‬‬ ‫איינער זאל דאווענען אזויווי עס פאסט זיך און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫כ'וועל דאס אביסל מסביר זיין פאר די קינדער‪ .‬ווען דער‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן די וועלט‪ ,‬איז קודם געווען‬ ‫אור התורה‬ ‫א העכערע ליכטיגקייט‪ ,‬אזויווי ס'שטייט אין פסוק (בראשית‬ ‫דאס איז מרומז אינעם מדרש ויקרא אלקים לאור יום‬ ‫א‪ ,‬ג) אז דער אייבערשטער האט געזאגט 'יהי אור'‪ ,‬אבער‬ ‫אלו מעשיהן של צדיקים‪ ,‬ווייל פון די אור פון תורה קען מען‬ ‫שפעטער איז די ליכטיגקייט געווארן אוועקגענומען‪ ,‬ווייל‬ ‫זען וויאזוי מ'דארף זיך צו פירן‪ ,‬תחלת דיבורו של הקב"ה‬ ‫צו אזא ליכטיגקייט קענען נישט זוכה זיין נאר צדיקים און‬ ‫במעשה בראשית ממנו יבינו הכל ויפתחו בדברי תורה‪ ,‬נאר‬ ‫דער אייבערשטער האט באהאלטן די ליכטיגקייט אין די‬ ‫תורה קען מאכן לעכטיג און אזוי קען מען זען וואו מ'גייט‪,‬‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫אן תורה קען נישט זיין לעכטיג‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫די‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין צו ונהיה אנחנו וצאצאינו וצאצאי‬ ‫אט די ליכטיגקייט וואס ליגט אין די תורה‪ ,‬דאס טוט‬ ‫צאצאינו כולנו יודעי שמך ולומדי תורתך לשמה‪ ,‬מ'זאל‬ ‫אריינלייכטן אין די מוחות פון אידישע קינדערליך‪ ,‬בפרט‬ ‫זוכה זיין צו די גאולה שלימה בב"א‪.‬‬ ‫יונגע קינדערליך תינוקות של בית רבן וואס אויף זיי שטייט‬ ‫***‬ ‫די וועלט‪ ,‬טוט דאס אודאי אויפלייכטן‪ ,‬און דאס איז די‬ ‫הייליגקייט פון די תורה‪.‬‬ ‫ברכת קודש‬ ‫וועגן דעם זאגן אונז (בברכת אהבה רבה) והאר עינינו בתורתך‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל אויפלייכטן אונזערע אויגן‪ ,‬אז מ'זאל‬ ‫על ידי לייוו הוק‪-‬אפ לקבוצת אנ"ש משתתפי‬ ‫הנסיעה למקומות הק' ושבת התאחדות‬ ‫זוכה זיין צו זען די ליכטיגקייט וואס די תורה הקדושה טוט‬ ‫בעיר קערעסטיר לקראת שמחת החתונה‬ ‫בחצרות קדשנו בראשות הרה"צ רבי פינחס‬ ‫מקרב זיין אידישע קינדער צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫חיים שליט"א רב דקהלתנו מאנסי‬ ‫ערב שב"ק חיי שרה תשפ"ז לפ"ק‬ ‫וועגן דעם זאגט מען ווען מ'לערנט‪" :‬זאגט די הייליגע‬ ‫גמרא‪ ,‬זאגט די הייליגע תורה"‪ ,‬ווייל עס ליגט אין דעם א‬ ‫א גוטן ערב שבת‪.‬‬ ‫הייליגקייט און א ליכטיגקייט‪.‬‬ ‫ס'איז שבת פרשת חיי שרה‪ ,‬די וואך רעדט מען פון‬ ‫הצלחה‪ ,‬אליעזר איז געגאנגען אויפ'ן וועג האט ער געזאגט‬ ‫יודע כל מחשבות אדם‬ ‫(כד‪ ,‬כא) ההצליח ה' דרכו‪ ,‬אז מ'גייט אויפ'ן וועג דארף מען‬ ‫האבן הצלחה און הצלחה קומט פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫אבער מ'דארף צו וויסן אז מ'דארף זיך אפהיטן‪ ,‬א איד‬ ‫אליעזר עבד אברהם האט געהאט אמונת צדיקים‪ ,‬קברי‬ ‫דארף צו גלייבן אז דער אייבערשטער ווייסט די מחשבות‬ ‫צדיקים איז דאך דא א קדושה‪ ,‬אפילו אין די שטאט פונעם‬ ‫פון יעדעם‪ ,‬הקב"ה יודע כל מעשי בני אדם וכל מחשבותם‪,‬‬ ‫צדיק איז אויך דא א קדושה‪ ,‬ממילא אז מ'קומט זיך צוזאם‬ ‫ער ווייסט אלע מחשבות און דיבורים‪ .‬א אידיש קינד וואס‬ ‫אויף אזא שבת‪ ,‬איז די גאנצע שבת א געהויבענע שבת‪.‬‬ ‫לערנט תורה דארף זיך היטן די מחשבות‪ ,‬דיבורים און‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן מ'זאל אויפטון דעם שבת‬ ‫מעשים‪.‬‬ ‫וואס מ'דארף צו אויפטון‪ ,‬און מ'זאל אויפטון מיט די גאנצע‬ ‫נסיעה‪ ,‬מ'זאל פועל'ן אלעס גוטס‪ ,‬מ'זאל הערן נאר בשורות‬ ‫זאלט עטץ אלע וואקסן און שטייגן בתורה ויראת שמים‪,‬‬ ‫טובות‪.‬‬ ‫ענקערע עלטערן זאלן זען פון ענק נחת‪ ,‬ס'זאל נתקדש‬ ‫הצלחה רבה‪ ,‬כל טוב‪ ,‬פועל'טס אלעס גוטס‪.‬‬ ‫ווערן שם שמים על ידיכם‪ ,‬ס'זאל מקויים ווערן אלעס וואס‬ ‫א גוט שבת‪.‬‬ ‫מ'וואונטשט‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫וט‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫בסייעתא דשמיא‬ ‫חדשות על‬ ‫המערכת‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ז‬ ‫‪ -‬הערליך איבערגעפרישט! ‪-‬‬ ‫ווענטליכע שיעורים אפטיילונג‬ ‫‪ 4‬דערנאך ‪1‬‬ ‫‪718.480.7872‬‬ ‫‪P‬‬ ‫‪U‬‬ ‫‪P‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪ - 1‬שיעורי והגית‬ ‫מהנעשה והנשמע בחצרות קדשינו‬ ‫מדור 'דברות קודש' מכ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫‪2‬‬ ‫סדר דף ליום ‪ /‬סדר עמוד ליום ‪ /‬סדר קיצור שלחן‬ ‫‪ #1‬לבחורי הישיבות ובני הכולל‬ ‫ערוך ‪ -‬הרב יודא לייב ווייס ‪ /‬אי"ה בקרב‬ ‫‪ #2‬ביקורי האדמורי"ם שליט"א‬ ‫‪ #3‬הספדים‬ ‫הימים סדר חומש רש"י ‪ -‬הרב יודא לייב ווייס‬ ‫‪ #4‬ניחום אבלים‬ ‫‪ #5‬שונות‬ ‫‪ #6‬משנים קדמניות‬ ‫‪ #7‬תפלות‬ ‫‪ - 2‬פרשת השבוע‬ ‫‪ #0‬דברות קודש בולעטין‬ ‫מדור 'קולו בקודש' מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫‪3‬‬ ‫חיזוק והדרכה בפרשת השבוע ‪ -‬הרה"צ רבי פינחס חיים‬ ‫‪ #1‬דרשות‬ ‫שליט"א רב דקהלתנו מאנסי בישיבה קטנה מאנסי ‪ /‬הכנה‬ ‫‪ #2‬מעמדים‬ ‫‪ #3‬הספדים‬ ‫לשבת ‪ -‬הרב אליעזר שלום באדאנסקיא ‪ /‬חדש! א חיזוק‬ ‫‪ #4‬מועדים‬ ‫‪ #5‬תפלות‬ ‫געדאנק אויף די פרשה ‪ -‬הרב מנחם שלמה גאנצפריעד‬ ‫שיעורים ודרשות‬ ‫‪4‬‬ ‫‪ /‬שיעור בספה"ק ויחי יוסף ‪ -‬הרב הערשל ניישלאס‬ ‫‪ #1‬שיעורי יומי ושבועי‬ ‫‪ #2‬שיעורי הלכה‬ ‫‪ #3‬מועדים וזמנים‬ ‫‪ - 3‬הלכה ומנהג‬ ‫‪ #4‬עניני תורה ועבודה‬ ‫‪ #5‬סיפורי צדיקים והיסטוריה‬ ‫‪ #6‬עומדים על הפרק‬ ‫שיעור הלכה עפ"י סדר והגית בהלכה ‪ -‬הרה"צ רבי‬ ‫‪ #7‬שונות‬ ‫‪ #0‬דרשות ושיעורים בולעטין‬ ‫פינחס חיים שליט"א רב דקהלתנו מאנסי ‪ /‬שיעור משיב‬ ‫תפילות טישן ומעמדים‬ ‫‪5‬‬ ‫כהלכה ‪ -‬מו"ץ הרה"ג ר' יוסף אבערלאנדער שליט"א ‪/‬‬ ‫‪ #1‬מועדים וזמנים בצל רבותינו הק'‬ ‫‪ #2‬שמחות בית פאפא‬ ‫הליכות בקודש מנהגי רבוה"ק ‪ -‬הרב יוסף סג"ל לעווי‬ ‫‪ #3‬סיומי והגית‬ ‫‪ #4‬דינערס לטובת מוסדותינו הק'‬ ‫‪ #5‬מסיבות וטיי אווענט'ס‬ ‫‪ - 4‬השקפה וחסידות‬ ‫‪ #6‬מעמדים‪ ,‬קבלת פנים‪ ,‬וחנוכת הבית‬ ‫‪ #7‬חומש סעודה'ס‬ ‫‪ #8‬שאר מעמדים‬ ‫חדש! ספה"ק מאור עינים במסגרת 'ספרן של צדיקים'‬ ‫מדור 'זכות אבות'‬ ‫‪6‬‬ ‫‪ -‬הרה"צ רבי מאיר שליט"א דומ"ץ קהלתנו ‪ /‬ספה"ק‬ ‫‪ #1‬הספדים על רבותה"ק‬ ‫ומשפחת המלוכה‬ ‫ערוגת הבשם במסגרת 'ספרן של צדיקים' ‪ -‬הרה"ג ר' יוסף‬ ‫‪ #2‬יומא דהילולא של‬ ‫רבותה"ק בצל הקודש‬ ‫גרינוואלד שליט"א אב"ד אהל משה בן הגה"צ הדומ"ץ שליט"א‬ ‫‪' #3‬נסיעות' של כ"ק מרן‬ ‫אדמו"ר שליט"א‬ ‫‪ /‬ספה"ק קדושת לוי במסגרת 'ספרן של צדיקים' ‪ -‬הרה"ג‬ ‫‪ #4‬סיפורי צדיקים מפי‬ ‫תלמידים וחסידים‬ ‫ר' מרדכי שלמה גאלדבערגער שליט"א מגי"ש בישיבה‬ ‫ניגונים ונוסחאות‬ ‫‪7‬‬ ‫קטנה‪ /‬ספה"ק תפארת שלמה במסגרת 'ספרן של צדיקים' ‪-‬‬ ‫שידור חי‪ ,‬ולהשאיר הודעה‬ ‫‪9‬‬ ‫פרע"ח הרה"ג שמחה ראבינאוויטש שליט"א ‪ /‬ספה"ק מאור‬ ‫חדשות על המערכת‬ ‫‪0‬‬ ‫עינים במסגרת 'ספרן של צדיקים' ‪ -‬הרה"ג ר' אליעזר ברילל‬ ‫שליט"א ‪ /‬שיעורים בענין הודאה ‪ -‬הרב יוסף ברי"א ווייס‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫זט‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫חסידים דערציילן‬ ‫עובדות‪ ,‬מאמרים‪ ,‬וסיפורי חסידים על כ"ק מרנן רבותינו הק' קמא קמא דמטא לידן‬ ‫לחנות אחרת ושובר שם איזה כלים‪ ,‬אז הולך בעל‬ ‫מחשבות זרות בעת התפלה‬ ‫החנות וזרקו לחוץ‪.‬‬ ‫סיפר הר"ר יוסף‬ ‫כן הדבר הזה‪ ,‬כשאיש יהודי עומד להתפלל ונכנסו‬ ‫חיים ווייס הי"ו‪:‬‬ ‫אצלו מחשבות זרות של תורה‪ ,‬אז מחשבות אלו הלא‬ ‫אבי הרה"ח ר' מרדכי הערש ווייס ז"ל זכה ללמוד‬ ‫משתייכים לבעל החנות כביכול הקב"ה‪ ,‬אבל אם עומד‬ ‫ולהסתופף בצל קדשו של כ"ק מרן הקרן לדוד זי"ע‪.‬‬ ‫להתפלל וחושב לעצמו מחשבות זרות ממש אז בעל‬ ‫החנות נוטלו וזרקו לחוץ‪.‬‬ ‫הוא סיפר‪ ,‬שפעם בעת שהשמיע מרן הקרן לדוד את‬ ‫השיעור לתלמידי הישיבה‪ ,‬עמד זמן רב על סוגיא אחת‬ ‫ועמל הרבה להשיג כוונת הגמראא ‪ ,‬הזמן התאחר והגיע‬ ‫מוטב שיחלל שבת אחת‬ ‫זמן מנחה‪ ,‬אז פנה מרן הקרן לדוד להבחורים ואמר‪:‬‬ ‫סיפר הרה"ח ר'‬ ‫"מ'גייט דאווענען מנחה‪ ,‬נאך מנחה וועט מען ווייטער‬ ‫שמעון שפירא ז"ל‪:‬‬ ‫ממשיך זיין מיט'ן שיעור"‪.‬‬ ‫בימים הראשונים לבואי למדינת אמעריקא בהשנים‬ ‫אחר התפלה התיישבו שוב כולם על מקומם ואמר‬ ‫לפני השואה‪ ,‬הסתופפתי הרבה בצל הגה"ק מצעהלים‬ ‫מרן הקרן לדוד‪" :‬ביי שמונה עשרה איז מיר איינגעפאלן‬ ‫זצוק"ל אחיו של מו"ר כ"ק מרן הויגד יעקב זי"ע‪ ,‬ואף‬ ‫פשט אין די גמרא"‪ ,‬ואמר להם מה שנתיישב אצלו‬ ‫זכיתי להיות משמשו בקודש‪.‬‬ ‫הסוגיא‪.‬‬ ‫זכורני פעם אחת‪ ,‬כחצי שנה או שנה אחר בואי‬ ‫אחר כך המשיך מרן הקרן לדוד לומר להם‪" :‬וועט‬ ‫לאמעריקא‪ ,‬הלך הגה"ק מצעהלים בליל שבת קודש‬ ‫עטץ מיינען אז מ'מעג האבן מחשבות זרות ביים‬ ‫לדרוש בבית הכנסת "קליימער שול"‪ .‬בנין זה היה‬ ‫דאווענען‪ ,‬זאלט איר וויסן אז מחשבות זרות טאר מען‬ ‫בתחילה בית עבודה זרה‪ ,‬והיהודים המודרנים הפכוהו‬ ‫נישט האבן אפילו פאר תורה‪ ,‬אבער איך וועל ענק געבן‬ ‫לבית כנסת‪ .‬טרם כניסתנו שאלתיו אם רשאי אני גם‬ ‫א משל אויף דעם"‪.‬‬ ‫כן ליכנס שמה‪ .‬נענה הגה"ק מצעהלים ואמר‪" :‬אויב‬ ‫משל למה הדבר דומה‪ ,‬לאיש אחד שנכנס לחנות‬ ‫דו וועסט צוהערן וואס איך וועל זאגן‪ ,‬וואלט איך דיר‬ ‫של יין שרף הנקראת 'קרעטשמע' ונשתכר שם‪ ,‬בתוך‬ ‫געזאגט אז דו מעגסט אריינקומען אפילו ווען עס וואלט‬ ‫שיכרותו הלך ושבר איזה כלים בהחנות‪ ,‬אז בעל החנות‬ ‫נאך איצט געווען א טומאה!"‬ ‫חושב לעצמו‪" :‬ער איז דאך שיכור געווארן פון מיין‬ ‫אכן נלוויתי אליו ושמעתי את דברות קדשו‪ ,‬הוא עורר‬ ‫ברוינפן‪ ,‬וואס קען איך טון"‪ .‬אבל אם השיכור הולך‬ ‫את הציבור בענין הצלת אחינו בני ישראל מאירופא‪.‬‬ ‫וכה היו דבריו‪" :‬ווער עס קען ארויסראטעווען א איד פון‬ ‫א‪ .‬כידוע דרכו הק' של מרן הקרן לדוד זי"ע שלא הכין עצמו מעולם‬ ‫להגדת השיעורים‪ ,‬ובעת שעמד לפני תלמידי הישיבה להגיד‬ ‫גאנץ אייראפע‪ ,‬מעג ער שוין מארגן אום שבת גיין מאכן‬ ‫השיעור היה לומד והוגה בהסוגיא מבלי הכנה לזה (מפי הגה"ח ר' פישל‬ ‫פאפירן פאר יענעם איד"‪.‬‬ ‫שמעלצער שליט"א ששמע מפ"ק של כ"ק מרן ז"ל)‪.‬‬ ‫תולדות‪-‬ויצא תשפ"ז‬ ‫זי‬ ‫עלון בקודש פנימה‬ ‫הבחין בקבוצת אברכים שעומדים ומשוחחים על דא‬ ‫זמן קידוש לבנה‬ ‫ועל הא‪ ,‬פנה מרן ז"ל עליהם ואמר להם בלשון של‬ ‫סיפר הר"ר יחיאל‬ ‫בקשה‪" :‬לערנט א משנה‪ ,‬עס וועט ענק אמאל זייער‬ ‫בוים הי"ו‪:‬‬ ‫צוניץ קומען"‪.‬‬ ‫פעם במוצאי שבת בעת שעמד כ"ק מרן זצוק"ל‬ ‫לקדש הלבנה‪ ,‬הגיע דודו הגה"ק מצעהלים זצוק"ל‬ ‫סעודת שבת‬ ‫לביקור במעון קדשו‪ .‬משראה שמרן ז"ל עומד לקדש‬ ‫הלבנה‪ ,‬פנה אל מרן ז"ל ושאל‪" :‬עס איז דאך נאכנישט‬ ‫סיפר הרה"ח ר' עמרם‬ ‫קיין ז' שלימים?" השיב לו מרן ז"ל‪" :‬מ'רעכנט לויט די‬ ‫טויבער הי"ו‪:‬‬ ‫ארץ ישראל'דיגע זמן"‪ ,‬והגה"ק מצעהלים נענע בראשו‬ ‫והסכים לדברי מרן ז"ל‪.‬‬ ‫זכורני מימרא מה שאמר פעם כ"ק מרן זצוק"ל בשגב‬ ‫גדולת רבו כ"ק מרן מבעלזא זי"ע‪ ,‬בא' מהשנים בשנות‬ ‫אליהו הנביא אצל ברית‬ ‫בחרותי בעת סעודת הילולא כ"א אב לרגל ההילולא‬ ‫במחנה 'קעפיטאל'‪ .‬מרן ז"ל לא דיבר אז הרבה‪ ,‬רק אמר‬ ‫סיפר הר"ר משה‬ ‫הלל סאמעט הי"ו‪:‬‬ ‫לנו ברגש‪" :‬וויאזוי דער איד האט זיך געמוטשעט צו‬ ‫עסן שבת דעם כזית!"‬ ‫בימי קדם כשכ"ק מרן זצוק"ל היה משמש במוהלות‬ ‫בשמחות ברית מילה אצל אנשי שלומינו‪ ,‬היה מרן ז"ל‬ ‫נוהג לילך ולהשתתף אצל סעודת הוואכנאכט ולבקר‬ ‫קדושת שבת‬ ‫את הילד קודם הברית‪.‬‬ ‫סיפר הרה"ח ר' עמרם‬ ‫פעם אחת במוצאי שב"ק הייתי במסיבת וואכנאכט‬ ‫טויבער הי"ו‪:‬‬ ‫אצל ש"ב הר"ר משה שמואל (ב"ר יושע) דייטש הי"ו‪,‬‬ ‫וקודם שזימרו הזמר 'אליהו הנביא' פתח מרן ז"ל ואמר‪:‬‬ ‫בדרך כלל היתה דרכו של כ"ק מרן זצוק"ל שלא‬ ‫"ווען מ'זינגט דעם זמר 'אליהו הנביא' קומט אליהו‬ ‫להראות כלפי חוץ התלהבות לעבודת ה' עם פעולות‬ ‫הנביא אראפ צו זיין מיט די וואס זינגען דעם זמר‪ ,‬און‬ ‫משונות‪ ,‬אבל זכורני שפעם בליל שבת קודש קודם‬ ‫וויבאלד אליהו הנביא איז דאך דער מלאך הברית וואס‬ ‫עריכת השלחן הטהור‪ ,‬בעת אשר מרן ז"ל ישב בבית‬ ‫קומט מארגן זיין ביים ברית‪ ,‬גייט ער שוין נישט אהיים‪,‬‬ ‫המדרש על מקומו ולמד ב'מדרש רבה' כדרכו בכל‬ ‫נאר ער בלייבט שוין די גאנצע נאכט מיט'ן קינד ביז‬ ‫שבוע‪ ,‬הגעתי לה'טיש' בזמן מוקדם‪ ,‬ומרן ז"ל שלא‬ ‫צומארגנס ביים ברית מילה"‪.‬‬ ‫הרגיש בזה ישב על מקומו ודפק על השלחן בלהב אש‬ ‫קודש בעת שמלמל בהתלהבות מיוחדת‪" :‬שבת קודש!‬ ‫לימוד משנה‬ ‫שבת קודש!"‬ ‫סיפר הרה"ח ר' הערשל‬ ‫מחזה זו היתה נפלאה בעיני‪ ,‬ומעולם לא ראיתי כזאת‬ ‫טויבער הי"ו‪:‬‬ ‫אצל מרן ז"ל בשעה שהיה בין הציבור‪.‬‬ ‫פעם כשנכנס כ"ק מרן זצוק"ל להיכל הבית המדרש‬ ‫מבקשים אנו מאנ"ש שכל מי שיש לו איזה עובדא או רשימה ממרנן רבותינו הק' ויבלחט"א כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫שישאיר הודעה להאספן הרב מנחם מענדל אבערלאנדער הי"ו על הקו המיוחד ‪)646)450-5548‬‬ ‫כל הזכיות שמורות ל'מערכת פאפא'‬ ‫‪718.480.7872‬‬ ‫להערות והארות‪ ,‬אפשר להשאיר הודעה בקו המערכת כפתור ‪0 > 9‬‬ ‫אריינצולייגן אייער מודעה אדער 'מזל טוב׳ פארבינדט אייך אויף‪:‬‬ ‫‪ 929.441.0890‬ביז מיטוואך ‪ 2:00‬נאכמיטאג‬