אורות יואל · Oires Yoel — ויצא (2026-11-16)

בס"ד
תשפ"זויצא
פרשת
תורת רביה"ק מסאטמאר זיע"א
או>ר ה<פרשה או>ר ה<דרוש
א שיינער ביאור איבער די קריגעריי צווישן די שטיינער ַוַ ִּיּ ַיַקץ ַיַ ֲֲעֹקֹב ִִמ ְּׁׁשָנָ תֹו ַוַ ֹּיּאֶמֶ ר ָאֵָכֵ ן ֵיֵ ׁש ה' ַּּב ָּּמקֹום ַַהֶּזּ ה
ּאַמר ַַמה ּנֹוָרָ א ַַה ָּּמקֹום ַַהֶּזּ ה ְוְָאָֹנִֹכִ י ֹלא ָיָ ָדְָעְ ִּּתיַ .וַ ִּיּ יָרָ א ַוַ ֹּי ַ
גענומען ,ווייל וויבאלד יעקב האט אויפגעהויבן ַוַ ִּיּ ַּּקח ֵֵמַאְַבְ ֵנֵ י ַַה ָּּמקֹום ַוַָּיּ ֶׂׂשם ְְמ ַַר ֲֲאֹׁש ָָׁתיו ַוַ ִּיּ ְׁׁשַּכּ ב ַׁשַׁער ַַהָּׁשָׁמִָיִ ם (כח ,טז-יז). ֹלִקים ְוְֶזֶ ה ַ ֵֵאין ֶזֶ ה ִּכּ י ִִאם ֵּבּ ית ֱֱא ִ
שטיינער און ער האט עס אריינגעברענגט אין ַּּב ָּּמקֹום ַהַהּוא (כח ,יא). דער מדרש (בראשית רבה סט ,ז) זאגט אויף דעם פסוק:
זיין רשות ,זענען גלייך געקומען צו לויפן אסאך מען קען מדייק זיין; פארוואס דארף שטיין מלמד שהראה הקדוש ברוך הוא ליעקב בית המקדש
נשמות פון צדיקים און זיי זענען אריינגעגאנגען 'ַוַ ִּיּ ַּּקח' – ער האט 'גענומען' די שטיינער .עס וואלט בנוי וחרב ובנוי" ,ויירא ויאמר מה נורא המקום הזה",
אין די שטיינער ,ווייל זיי האבן געגלוסט צו האבן גענוג געווען צו שטיין 'וישם מאבני המקום זה בנוי וכו'" ,ואין זה" ,הרי חרב וכו' "כי אם בית
א שייכות צו דעם צדיק ,כדי ער זאל זיי מקרב זיין מראשותיו' – ער האט געלייגט פון די שטיינער פון אלקים" ,בנוי ומשכלל לעתיד לבוא ,וכו' .אמר רבי
צו די קדושה. יענעם פלאץ צוקאפנס!? שמעון בן יוחאי אין בית המקדש של מעלה גבוה
עס קען גאר זיין נאך מער ,אז יענע נשמות מבית המקדש של מטה ,אלא שמונה עשרה מיל ,מה
רש"י הק' ברענגט :עשאן כמין מרזב סביב
זענען געווען די נשמות פון די שבטים וועלכע טעם ,וזה שער השמים ,מנין וז"ה.
לראשו ,שירא מפני חיות רעות .התחילו מריבות
האבן דעמאלטס געוואלט קומען צו יעקב ,כדי זו עם זו :זאת אומרת" :עלי יניח צדיק את ראשו", דער מדרש זאגט דא אז מען האט געוויזן פאר
ער זאל זיי ממשיך זיין צו קענען קומען אויף דער וזאת אומרת" :עלי יניח" מיד עשאן הקב"ה אבן יעקב אבינו דעם בית המקדש בנוי וחרב ובנוי ,און רבי
וועלט. שמעון בר יוחאי זאגט אז דער בית המקדש של מעלה
אחת .די מפרשים פרעגן וויאזוי קען זיין אזא
מיט דעם פארשטייט מען שוין פארוואס דער איז העכער פונעם בית המקדש של מטה י"ח מיל.
מציאות אז שטיינער וואס זענען דוממים זאלן זיך
פסוק זאגט "ַוַ ִּיּ ַּּקח" ֵֵמַאְַבְ ֵנֵ י ַַה ָּּמקֹום ,ווייל דער פסוק קריגן איינער מיט'ן צווייטן? זיי האבן דאך נישט לכאורה איז זייער א גרויסער פלא ,ווייל מיר ווייסן
וויל דערציילן אז קודם האט זיי יעקב גענומען קיין שום דעת!? דאך אז פון די ערד ביז די הימל איז א מהלך פון ת"ק
און אריינגעברענגט אונטער זיין רשות ,איז עס שנה ,און פון איין הימל ביז צום אנדערן איז נאך ת"ק
אויך דארף מען פארשטיין; וויאזוי קענען די
דאך געווארן א חפץ פון א צדיק ,און דעמאלטס שנה (פסחים צד ,):און דער בית המקדש של מעלה איז
שטיינער ארום זיין קאפ אים אפהיטן פון חיות דאך אינעם פערטן הימל וואס ווערט אנגערופן 'זבול'
זענען די נשמות פון די שבטי קה געקומען און זיך
רעות? (חגיגה יב ,):איז וויאזוי קען זיין אז דער בית המקדש של
באקליידעט אין די שטיינער ,און מיט דעם טאקע
קען מען שוין אויך פארשטיין וויאזוי די שטיינער נאר מען קען זאגן לויט ווי הרה"ק רבי חיים מעלה איז נאר אכצן מיל העכער דעם בית המקדש של
האבן געקענט אפהיטן יעקב פון חיות רעות ,ווייל וויטאל ז"ל שרייבט (שער הגלגולים הקדמה כב): מטה?!
אזעלכע הייליגע נשמות האבן אודאי דעם כח "אסאך מאל בין איך געגאנגען אינאיינעם מיט מיין און בכלל איז שווער :אין מציאות זעט מען דאך
אפצוהיטן פון חיות רעות דורך זייער כח הקדושה. רבי'ן [דער אר"י הק'] אין פעלד ,און ער האט מיר גארנישט? די חכמי הטבע קענען דאך זען ביז אהין,
געזאגט' :אין דעם שטיין איז מגולגל א מענטש און מען זעט נישט קיין שום ספעציעלע זאך ביי די י"ח
לויט דעם פארשטייט מען שוין אויך וויאזוי
וועלכער איז געווען א צדיק און תלמיד חכם ,און מילין ,און דא פלוצלינג שטייט אז דארט געפינט זיך
זיי האבן זיך געקריגט און געזאגט עלי יניח צדיק
צוליב איין עבירה וואס ער האט געטון איז ער שוין דער בית המקדש של מעלה?!
את ראשו ,ווייל די נשמות פון די שבטים וועלכע
זענען געווען דארט מגולגל האבן זיך געקריגט און יעצט דא מגולגל ,און אין דעם צומח איז מגולגל עס קען אפשר זיין בהקדם וואס דער חתם סופר
יעדער האט געוואלט זיך דערנענטערן צו יעקב אן אנדערער מענטש' ,און אזוי ווייטער". (תורת משה שופטים ,ובתשובות יו"ד סי' רלד) פרעגט אויף דעם
אבינו ווי מער עס איז נאר שייך ,ביז זיי זענען פון דעם זעען מיר אז די נשמות פון צדיקים וואס די גמרא זאגט (סנהדרין פז ).אז דער מקום המקדש
געווארן באחדות און אלע זענען נתקרב געווארן וועלכע ווערן מגולגל אין א דומם אדער צומח איז דאס העכסטע פלאץ אויף דער וועלט ,ווייל עס
צו די קדושה ,און דעריבער איז עס געווארן איין גלוסטן זיך צו באהעפטן צו א צדיק וואס איז ְמְָּת 'ְוְָעִָלִ יָתָ ' ֶאֶ ל ַַה ָּּמקֹום .פרעגט
ְוְַק ּ
שטייט (דברים יז ,ח)ַ :
שטיין. אויף דער וועלט ,כדי דער צדיק זאל זיי מתקן זיין ער ,דער חוש איז דאך מעיד אז עס איז נישט אזוי? עס
און מעלה זיין ,וועגן דעם קומען זיי צו לויפן און זענען דאך דא העכערע פלעצער אויף דער וועלט?
עס קען אפשר אויך זיין אז די קריגעריי איז
געווען א פועל דמיוני צו די מחלוקת וואס די זיי גייען אריין אין א חפץ וואס געהער פאר דעם נאר מען קען ענטפערן לויט ווי דער מדרש זאגט
צדיק ,ווייל ווען זיי זענען נאנט צו דעם צדיק קען ְּבַּא ֲֲח ִִרית
(ילקוט ישעי' רמז שצא) אויפ'ן פסוק (ישעי' ב ,ב)ְ :וְָהָָיָ ה ַ
שבטים האבן שפעטער געהאט צווישן זיך ,ווי
זיי דער צדיק מתקן זיין. ֶהֶָהִָרים ְוְִנִ ָּׂׂשא
ִ ַַהָּיּ ִִמים ָנָ כֹון ִיִ ְהְֶיֶ ה ַַהר ֵּבּ ית ה' ְּבֹּרֹאׁש
יוסף מיט די אנדערע שבטים ,אבער שפעטער
ִִמְּגָּבָ עֹות ,אז לעתיד וועט מען נעמען דעם הר תבור
זענען זיי געווארן בשלום מיט א שטארקע אחדות. מיט דעם קען זיין אז דאס איז געווען די
מיט'ן הר כרמל און אויך דעם הר סיני און מען וועט
(ליל ש"ק ויצא תשכ"ו ,ס"ג ויצא תשכ"ז) מעשה מיט די שטיינער וואס יעקב אבינו האט
המשך בעמ' הבא
א אציו תשרפ תשפ"ז
-לשון רבינו -
או>ר הסי<פו<ר
צו ארבעטן אין שבת ,עס איז געליגן אין אים דער כח פון שבת ,ווייל ער איז געווען ביי דער אר"י הקדוש זאגט אין ספר שער הגלגולים (הקדמה כב) ,ר' חיים וויטאל איז
דעם בעל הבית האט ער געהאט דעם כח פון שבת ,און דער גוי האט געזעהן דעם גרויסן געגאנגען מיטן אר"י הקדוש ,האט ער אים געוויזן אן אבן אחת ,האט ער אים געזאגט
כח האט ער זיך אויף דעם ארויף מגייר געווען ,עס איז געווארן פון אים ר' יוחנן התורתא. דארטן איז געווען א צדיק אחד א תלמיד חכם און דורך עפעס איין עבירה איז ער יעצט
אזוי אויך יעדער בעל חי יעדער דומם צומח וואס איז געווען ביי אזאלעכע צדיקים – מגולגל דארט אין דעם שטיין ,און ער האט אים אויסגערעכנט פונקטליך ווען ער איז
אזאלעכע קדושים ,האט אלעס געהאט אין זיך א בחינת הנפש ,אנדערש ווי דאס איז ביי געווען ,ברענגט ער אז מען איז געוואר געווארן אז פונקטליך אזוי איז עס טאקע געווען
אן אנדערן ,יעדע זאך האט דאך א ניצוץ הקדוש ,די וואס זענען אין רשות פון צדיקים ווען עס איז געווען דעמאלטס.
און אזאלעכע קדושים איז דאס חיות שטארקער ,דאס פנימיות וואס עס ליגט אין זיי און דער נזר הקודש זאגט גאר (ב"ר ס ח) ,אז חמורו של ר' פינחס בן יאיר און ר'
האט אן הרגשה. חנינא בן דוסא האט נישט געוואלט האבן קיין דבר איסור ווי עס שטייט (שבת קיב ב ,אבות
דער שטעקן פון אלישע הנביא האט געקענט מחיה מתים זיין ,אז ער האט געגעבן פאר דר"נ פ"ח) ,האט אויך געמוזט זיין דארט עפעס א גלגול פון א צדיק ,א חמור אליין געפונט
גחזי זאלסט ארויפלייגן 'משענתי על פניו' (מלכים ב ד) ,האט ער דאך געוויסט ער וועט אים מען נישט אזא מאדע זאל זיין אזוי ווייט ,דאס איז אן אנדערע זאך.
געבן דעם שטעקן ער זאל דאס ארויפלייגן און דאס וועט מחיה מתים זיין ,עס האט געהאט זעהט אויס אז יעקב אבינו איז דארט געגאנגען ,האבן אלע נשמות געזוכט יעקב
א כח ,נאר גחזי האט פארדארבן אויפן וועג אזוי ווי חכמינו ז"ל זאגן שוין (ירושלמי סנהדרין י ב). אבינו זאל זיי ממשיך זיין – זאל זיי מתקן זיין ,זענען זיי אראפגעקומען אין די שטיינער
דער מדרש זאגט (איכה רבה א ל) דרכי ציון אבילות ,אז דער וועג ,די שטראזן ,הכל ער זאל זיי ממשיך זיין בעולם הזה ,דארט איז טאקע געליגן דער כח דער שורש.
(לשון רבינו ס"ג ויצא תשכ"ז)
מבקשים תפקידם ,יעדער ברויך תפקידם ,די דרכים זענען געווען צו עולה רגל זיין ,אויף
די איז מען געגאנגען ,האט זיך דאס אויסגעפעלט ,זענען די דרכים אליין – די וועגן – ~
זענען געווען אבילות ,דער ניצוץ הקדוש זיי האבן אליין א הרגשה.
שטייט ביי אברהם אבינו (ב"ב טז ב) אויף וואס ער האט נאר געגעבן א קוק איז געהיילט
האב איך דא אינזין געהאט שטייט אז די שטיינער האבן זיך געקריגט ,דער האט געווארן ,ווייל די אלע כוחות פון די סטרא אחרא זענען אנטלאפן פאר אים.
געזאגט 'עלי יניח צדיק את ראשו' ,און דער האט געזאגט 'עלי יניח צדיק את ראשו',
מען פלעגט זאגן ביי די פריעריגע צדיקים פארוואס זיי האבן מיט א נגיעה
פלאגט זיך אויף דעם דער מהר"ל מפראג אין גור אריה ווי אזוי מען זאל דאס מקרב זיין
אויסגעהיילט ,די חיילות פון די סטרא אחרא ברענגט א מחלה ,ווען זיי זענען צוגעקומען
אל השכל ,ער גיט עס צו פארשטיין דברים ברורים אבער אויכעט מיט טיפע חקירות,
זענען זיי אנטלאפן.
עס איז שווער צו פארשטיין ,ווי אזוי קען זיין אבנים זאלן זיך קריגן עס האט נישט קיין (לשון רבינו ס"ג ויצא תשכ"ה)
שום דעת – קיין שום באוועגונג ,ווי אזוי איז דאס עפעס מעגליך. ~
נאר אבער עס איז נישט קיין שום קשיא נישט ,דער דומם האט געהאט אין זיך א דער מדרש ברענגט (פסיקתא יד ב) די מעשה פון ר' יוחנן התורתא ,עס איז געווען
חיות ,דאס פנימיות אן השתוקקות ,מען זעהט דאך אז עס ליגט דארט אפילו אין בהמות א פר פון איינעם א חסיד ער האט עס געמוזט פארקויפן [פאר א גוי] ,עס האט נישט
וחיות אין די דוממים ,איבערהויפט דאס איז געווען שטיינער פונעם מקום הקדוש עס געוואלט ארבעטן שבת ,און דער גוי איז געקומען און ער האט אפגעבעטן ,ביז ער האט
(לשון רבינו ס"ג ויצא תשכ"ה) איז געשטאנען דארט דאס בית המקדש. אים אריינגערוימט אין אויער [פאר די פרה] דו ביסט שוין ביי א גוי ,האט ער אנגעהויבן
המשך אור הקודש המשך אור הדרוש
יעקב אבינו האט איינגעפלאנצט אין די קינדער כאטש היינט איז דער בית המקדש של אויף זיי אלע בויען דעם בית המקדש .דאס
-אז מען זאל זיך פארכטן -אז לבן הארמי וכת מעלה גאר הויך ,אבער לעתיד לבא וועלן
די הימלען אראפקומען ביזן הר הבית ,און
איז פשט אין פסוק -זאגט דער מדרש -
'ֶהֶָהִָרים'
ִ אז דער בית ה' וועט שטיין ְּבֹּרֹאׁש
דיליה וועלן צונעמען דעם געוויסן מיט די דעות אזוי ארום וועט די ווייטקייט צווישן בית לשון רבים ,ווייל מ'וועט צוזאמנעמען
ויאמר לבן ליעקב מה עשית ותגנב את לבבי ותנהג את בנתי כשביות חרב ,למה המקדש של מעלה און בית המקדש של אסאך בערג איינס אויפ'ן צווייטן און אויף
נחבאת לברח ותגנב אתי ולא הגדת לי ואשלחך בשמחה ובשירים בתף ובכנור (לא מטה זיין בלויז י"ח מיל. דעם וועט אויפגעבויעט ווערן דער בית
כו-כז) ,לבן האט געפרעגט יעקב'ן 'למה נחבאת לברוח' ,האסט דיך עפעס באהאלטן ,איך מיט דעם וועלן מיר פארשטיין דעם המקדש.
וואלט דיך אוועק געשיקט מיט שמחה און מיט מוזיק' ,ולא נטשתני לנשק לבני ולבנתי דער זיידע ז"ל דער ישמח משה אין
מדרש וואס זאגט אז דער בית המקדש
עתה הסכלת עשו' (לא כח) ,האסט מיך נישט געלאזט איך זאל מיך מיט זיי קישן' ,ויען
של מעלה איז אכצן מיל העכער דעם בית תהלימ'ל (תפלה למשה סח) לייגט נאך צו ,אז
יעקב ויאמר ללבן כי יראתי כי אמרתי פן תגזל את בנותיך מעמי' (לא לא) ,האט ער אים
המקדש של מטה ,ווייל היות דער מדרש עס איז מסתבר אז דער הר הבית וועט
געענטפערט 'כי יראתי' איך האב מיך געפארכטן' ,כי אמרתי' איך האב געזאגט – איך האב
געקלערט 'פן תגזול את בנותיך מעמי'. האט דאך יעצט גע'דרש'נט דעם פסוק 'כי נישט נדחה ווערן ,און דער הר הבית
אם בית אלוקים' אז דאס גייט ארויף אויף אליינס וועט אויך זיכער דארט זיין .ממילא
לכאורה איז עס א דאפלט לשון ,וואס עפעס צוויי מאל 'כי יראתי כי אמרתי' ,עס קומט אויס אז מען וועט ארויפלייגן אסאך
ווען דער בית המקדש וועט אראפקומען
איז עפעס א ִיִ ּתּור ָנָ ִִפיש .ב] וואס הייסט עפעס ער וועט אים אוועק'גזל'ן ['פן תגזול את בערג איינס אויפ'ן צווייטן ,און לעתיד לבוא
בנוי ומשוכלל לעתיד לבא .פירט דער
בנותיך מעמי'] ,מען קען [דען] עפעס גזל'ן ווי א חפץ ,זענען שוין געווען ברשות עצמו,
מדרש אויס "אמר רבי שמעון בן יוחאי וועט עס טאקע ווערן גבוה מכל הארצות.
זענען געווען אויף איין דיעה מיט יעקב אבינו ,זי האבן אים דאך געגעבן די עצה ער זאל
פון דארט אוועקגיין ,זיי האבן געזאגט 'הלא נכריות נחשבננו לו' (לא טו)[ ,און אויב האט אין בית המקדש של מעלה גבוה מבית ממילא קען מען זאגן אז ווען די תורה
ער מורא געהאט] ער וועט זיי נעמען מיט געוואלד ,קען ער דאך [מיט] אים אליין אויך המקדש של מטה ,אלא שמונה עשרה ְמְָּת ְוְָעִָלִ יָתָ רעדט מען פון אן עולם
ְוְַק ּ
זאגט ַ
אזוי טון ,וואס עפעס 'פן תגזול את בנותיך'. מיל" .ווייל דאן וועט זיין נכון יהיה הבית השלם ווען אלעס וועט זיין בשלימות..
הזה בראש ההרים ,און די הימלען וועלן בפרט אז בשעת מתן תורה איז דאך באמת
מיין איך דער פשט איז אזוי ,יעקב אבינו האט איינגעפלאנצט אין די קינדער אז מען
זאל זיך פארכטן ,ער האט אזוי אריינגפרעגלט – אז לבן הארמי וכת דיליה וועלן צונעמען
אראפקומען ביז אונטן ,און אזוי ארום וועט געווען פסקה זוהמתן און ווען נישט דער
דעם געוויסן מיט די דעות – וועט מען זיי פארפירן ,אז מען גזל'ט פון יענעם צו [דעם נישט איבערבלייבן נאר אכצן מיל. חטא העגל וואלט שוין געווען דעמאלטס
דעת] – און מען ווערט נמשך נאך יענעם – דאס איז די גרעסטע גזילה. על כל פנים רעדט מען דא אלעס פון דער תיקון השלם .ממילא די תורה רעדט
לעתיד ,און הגם די אלע זאכן קענען מיר אליבא דאמת ,וויאזוי עס וועט זיין לעתיד
יעצט האט ער אים דערציילט א מעשה – ווען דו זאגסט מיר אויס וואלט איך מיך
געקישט מיט זיי – און איך וואלט זיי [געשיקט] מיט שמחה און מיט מוזיק ,זאגט ער נישט פונקטליך וויסן וויאזוי עס וועט ווען דער בית המקדש וועט זיין בראש
[יעקב] – פארדעם האב איך טאקע מורא ,פארדעם האב איך מיך געפארכטן ,דו וועסט דעמאלט אויסזעהן (עי' רמב"ם הל' מלכים פי"ב כל ההרים אלע בערג וועלן זיך דארט
ווערן אזא גוטע ברודער מיט זיי. הלכה ב) ווייל אפילו פאר די נביאים האט צוזאמשטעלן איינער אויפן אנדערן ,און
מען נישט מגלה געווען אזוי ווי די פסוק עס וועט טאקע זיין דאס העכסטע פלאץ
[איבערדעם זאגט ער ,כי יראתי] כי אמרתי' ,אייביג' האב איך זיי געזאגט – אז איך
ֹלִקים זּוָלֶָתֶ ָך .קען
זאגט ַַעִיִ ן ֹלא ָרָָאָָתָ ה ֱֱא ִ אויף דער וועלט.
האב פאר דיר מורא פן תגזול את בנותיך מעמי ,און פלוצלינג וועלן זיי זעהן – דו ביסט
אזוי גוט צו זיי – דו קישט דיך מיט זיי – און בשמחה ובשירים ,נו וועט דאך אויסקומען מען אבער נישט פרעגן קיין קשיות פונעם לפי זה קען מען צולייגן נאך מער ,אז
– אז אלעס וואס איך האב געזאגט ביז יעצט האב איך געזאגט פאלטש ,וואלטן זיי דאך היינטיגן מציאות ,ווייל לעתיד לבוא וועט אזוי ווי מיר געפונען ביי מתן תורה אז
ווען אינגאנצן פארנארט געווארן ,פארדעם טעם וואס דו זאגסט מיר – בין איך טאקע דאס מציאות זיין אינגאנצן אנדערש ,אין די הימל איז אראפגעקומען אויפ'ן בארג
אנטלאפן פון דיר ,דאס איז טאקע די גזילה. וואס מיר האבן נישט קיין השגה. סיני (פיוט ארכין שמיא ,שבועות לפני עשרת הדברות,
(לשון רבינו דרשה מוש"ק ויצא תשט"ז) (ס"ג ויצא תשי"ט) ועיין אלשיך תהלים יח י) ,אזוי אויך קען זיין אז
אציו תשרפ תשפ"ז ב
-לשון רבינו -
או>ר הקו<דש
האב איך שוין געזאגט אמאל לאנג (ליל ש"ק ויצא תשי"ט ,והוא בקדושת יואל אות כג) ,אז דאס איז הא בהא לעתיד ווען עס וועט זיין די גאולה שלימה וועט
עס הערשט זיין נאכאמאל א בית אלקים
תליא ,עס איז איין זאך[ ,באמת] וואלט ער ווען נישט געמאכט אזא קונץ[ ,ווייל] עס איז דאך אן ערמה,
אבער ער האט דאך געזעהן אז מען טוט דאס מן השמים ,דער מלאך ברענגט ,איז עס דאך בלויז נסים,
נו וואס וועט ער האבן דערפון 'אסור ליהנות ממעשה נסים' (תענית כד א) ,מען וועט עס טאקע צונעמען וידר יעקב נדר [אם יהי' אלקים עמדי] ושמרני וגו' ,והי' ה' לי לאלקים ,והאבן הזאת אשר שמתי
פון לבן'ן ,עס וועט קומען צו אים ,אבער ער האט נישט געוואלט הנאה האבן פון קיין נסים ,ער האט מצבה יהי' בית אלקים (כח כ-כא) .לכאורה איז אביסל שווער צו פארשטיין ,וואס שטייט עפעס דא א וא"ו
מורא געהאט פאר נסים ,איך זוך נישט קיין נסים ,דער בורא כל עולמים זאל אים העלפן אזוי [פשוט], ['ו'האבן] ,דער פשט איז דאך ,ער האט אויף זיך מקבל געווען אז 'והאבן הזאת אשר שמתי מצבה יהיה
האט ער געוואלט מאכן דערפון א דרך הטבע ,האט ער געלייגט די מקלות כדי עס זאל זיין מלובש אין בית אלקים' ,האט ער געדארפט צו זאגן ['האבן הזאת']' .אם יהי' אלקים עמדי ושמרני בדרך הזה והי'
דער דרך הטבע ,עס זאל נישט זיין קיין נסים ,ער זאל קענען הנאה האבן דערפון ,אז נישט וואלט ער ה' לי לאלקים' דאס אלעס דארף דער אויבערשטער טון[ ,אבער] דער 'האבן הזאת אשר שמתי מצבה'
זיל נישט געטרויעט צו נוצן. דאס דארף 'ער' דאך שוין צו טון[ ,און] די וא"ו מוסיף על ענין ראשון זעהט אויס אז דאס אלעס וועט
אים השי"ת טון' ,והי' ה' לי לאלקים' ,און 'והאבן הזאת אשר שמתי מצבה יהי' בית אלקים'.
איבערדעם האט ער מתפלל געווען ,ונתן לי לחם 'לאכול' ובגד 'ללבוש' ,איך זאל מעגן עסן ,ער
האט מתפלל געווען – ער זאל מיר געבן אויף אזא אופן עס זאל נישט זיין קיין נסים ,עס איז דאך אסור אבער קען זיין ,לעולם [שטייט (פדר"א לה) אז] דאס איז געווען אבני המקום פון בית המקדש ,עס איז
ליהנות ממעשה נסים ,אז עס איז מעשה נסים וויל איך נישט פון דעם נהנה זיין ,וויל איך נישט פון דעם נתקדש געווארן נאך דעמאלץ מיט די קדושה פון יעקב אבינו ,ער האט געמאכט דערפון א בית אלקים.
'עסן' ,וויל איך דאס נישט 'אנטון' ,איך וועל מיך נישט טרויען אנצוטון אזא מלבוש ,האט ער מתפלל דער כלל איז ,דאס אלעס וואס די צוויי – משה רבינו מיט דוד – האבן געמאכט 'לא שלטו ידי
געווען ,דער אייבערשטער קען געבן אויף אזא אופן אז איך זאל מיך טרויען עס צו עסן ,איך זאל מיך אויבים' ,דאס איז נגנז געווארן (סוטה ט א) ,דאס משכן איז אויך נגנז געווארן ,לעתיד וועט עס אפירקומען.
טרויען צו נהנה זיין דערפון ,עס דארף נישט זיין 'כמה גרוע אדם זה' ,איך זאל נישט מוזן אנטלויפן ממילא דער שטיין מיט די שטיינער וואס עס איז געשעהן פאר יעקב אבינו'ן ,דאס איז נגנז געווארן.
דערפון ,איך וויל נישט כסדר האבן קיין נסים.
שטייט דאך (במדבר רבה יא ב ,ושהש"ר ב ט ג) [אז] די אלע זאכן וואס זענען געווען דעמאלטס וועלן
און וכן הוה ,די תפלה וואס ער האט געזאגט ונתן לי לחם 'לאכול' ובגד 'ללבוש' איז נתקיים לעתיד נאכאמאל געשעהן פאר אידן[ ,מען וועט גיין] אין מדבר של סיחון ועוג 'כימי צאתך ממצרים
געווארן ,דער אייבערשטער האט אים חונן דעת געווען – ער זאל נעמען די נסים און עס אריינשטעלן אראנו נפלאות' (מיכה ז) ,אבער דאס וועט דאך אפירקומען פון די אבות הקדושים.
אין דרך הטבע אריין ,האט ער זיך אן עצה געגעבן ,איבערדעם האט ער געמוזט לייגן [די מקלות] ,נאר
רש"י זאגט (פ' תולדות) 'ויתן לך' ,ויתן ויחזור ויתן .ווייל עס שטייט א וא"ו מוסיף און עס גייט נישט
וואס דען ,עס האט געמוזט זיין ביידע ,ווען נישט די נסים וואלט ער ווען נישט געלייגט קיין מקלות ,און ארויף על ענין ראשון[ ,מיינט עס] אז עס ווערט איבערגע'חזר'ט נאכאמאל און נאכאמאל ,אזוי ווי ער
ווען נישט די מקלות וואלט ער זיך נישט געטרויעט נהנה צו זיין דערפון ,ער וואלט זיך נישט געטרויעט זאגט ,אפילו מאה פעמים.
צו צורירן דערצו ,איבערדעם איז דאס ביידע אמת.
איבערדעם האט ער געזאגט 'ו'האבן הזאת ,האט ער געמיינט נישט נאר דעמאלטס ,יעקב אבינו
(לשון רבינו ס"ג ויצא תשכ"ח)
האט אויף זיך מקבל געווען 'והאבן הזאת אשר שמתי מצבה' ,יעקב אבינו לא מת[ ,אז] עס וועט זיין
לעתיד ווען עס וועט זיין די גאולה שלימה ,און אידן וועלן גיין אל מקום הקודש ,וועט אפירקומען דאס
בית המקדש ,דעמאלטס וועט עס הערשט זיין נאכאמאל א בית אלקים ,וועט אפירקומען דאס פלאץ,
יעקב אבינו האט אויפגעהויבן די לעצטערע נשמות פאר ביאת וועט אפירקומען דער שטיין ,עס איז אודאי ערגיץ נגנז געווארן ,איז דאס א וא"ו ,ויתן ויחזור ויתן ,דער
המשיח מען זאל נישט חלילה פארפאלן ווערן בנפש ובגוף
שטיין וועט זיין נאכאמאל ,נישט נאר ער איז געווען דעמאלטס[ .דאס] זאגט ער ,והאבן הזאת אשר
שמתי מצבה 'יהיה' בית אלקים ,דאס וועט זיין נאכאמאל און נאכאמאל.
וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם (כט א) ,זאגט רש"י משנתבשר בשורה טובה נעשה קל דער בורא כל עולמים זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין במהרה צו זעהן די ישועה שלימה ,דורך די
רגליו .לכאורה למאי נפקא מינה דערציילט ער מיר אז די בשורה טובה האט אים געפירט ,ער האט ווען כוחות וואס די אבות הקדושים האבן געטוהן.
געדארפט צו זאגן גראד 'וילך ארצה בני קדם' ,ער איז געגאנגען און פארטיג מיטן גיין. (לשון רבינו ס"ג ויצא שנת תשכ"ה)
נאר אין דעם 'רגליו' איז טאקע מרומז אונזער דור ,יעקב אבינו איז דאך געווען דער שורש פון
אלע נשמת ישראל ,אלע שבטים זענען דאך פון אים ארויסגעגאנגען ,ער איז געווען דער כח פונעם
דער אייבערשטער האט אים חונן דעת געווען ער זאל
כלל ישראל ,האט [ער] דאך אלעס כולל געווען ,איז דאך אלעס נכלל געווען אין יעקב אבינו'ן ,זענען
דאך [אויך] געווען אלע נשמות פון בחינת 'עקב' ,ווייל אלע נשמות זענען שוין געווען אין אדם הראשון
– נשמות פון ראש – און פון בחינת הלב – און פון אלע איברים ,און דאס פון בחינת עקב -זענען די נעמען די נסים און עס אריינשטעלן אין דרך הטבע
לעצטערע נשמות פאר ביאת המשיח .דער סוף פון די קומה ווערט דאך אנגערופן בחינת רגלים ,אלעס
וידר יעקב נדר לאמר אם יהיה אלקים עמדי ושמרני בדרך הזה אשר אנכי הולך ונתן לי לחם
איז דאך בחינות פונעם שיעור קומה ,די אורות זענען דאך מרומז אין א קומת אדם ,די אלע עולמות לאכול ובגד ללבוש (כח כ) .פרעגט דער כלי יקר ,וואס דארף ער עפעס דערציילן לחם 'לאכול' ,מען
עליונים[ ,אזוי ווי] ער שטעלט עס ארויף אין די כתבי האר"י – און אין זוהר הקדוש – און די אלע ספרי ווייסט דאך א לחם איז צו עסן און א בגד איז אנצוטון ,וואס דען מיינט מען ,לחם אנצוטון און א בגד צו
המקובלים – אז עס איז עפעס א דמיון פון א שיעור קומה ,פון די הוכע אורות און נשמות – איז דאס עסן .דער כלי יקר וויל זאגן ,ער האט געמיינט אזוי ווי שלמה המלך האט געזאגט (משלי ל ח) 'רש ועשר
נידריגסטע די בחינת 'רגלים' ,אזוי איז עס עס מרומז דער גאנצער דור – דער גאנצער מענטש ,דאס אל תתן לי' .ער וויל נישט קיין עשירות ,טאקע נאר לחם לאכול ובגד ללבוש ,און ער ברויך נישט קיין
איז 'אדם' 'אדמה לעליון' (ישעי' יד)[ ,אזוי ווי מ'זאגט ביי שבע ברכות] 'אשר יצר את האדם בצלמו בצלם עשירות .נו לפי זה קומט דאך אויס [לכאורה] ,איז די תפילה נישט נתקבל געווארן ,ער איז דאך יא
דמות תבניתו'. געווארן אן עושר 'ויהי לו צאן רבות ושפחות ועבדים' (ל מג).
און פאר 'די' שפעטערע דורות האט ער [יעקב אבינו] געהארעוועט ,ווייל פאר די צדיקים האט ב) ויקח לו יעקב מקל לבנה לח ולוז וערמון ויפצל בהן פצלות לבנות מחשף הלבן אשר על
ער נישט געהאט אזא שווערע עבודה ,די גרויסע הויכע נשמות זענען כדאי לעצמם ,די הויכע נשמות המקלות (ל לז) .די גאנצע פרשה פון די מקלות איז שווער ,ער האט געטון אזויפיל פעולות ,פארוואס
וואס זענען בחינת ראש און בחינת לב זענען כדאים לעצמם ,האט ער נישט געהאט אזא עבודה ,נאר האט ער געדארפט טון פעולות ,ער האט זיך דאך פארלאזט אויפן אייבערשטן.
דאס דור פון בחינת עקב ,דער זמן פאר ביאת המשיח ווערט דאך אנגערופן אין זוהר הקדוש 'עיקבא
[קען זיין בהקדם] די גמרא זאגט אין שבת דף נג ב מעשה באחד [וואס] ער האט געהאט קינדער,
דמשיחא' ,דאס איז דאך פון די נשמות פון 'בחינת עקב' ,וואס איז אין עקב ,דער עקב איז דער סוף פון
און ער האט נישט געהאט קיין געלט צו דינגען א מינקת ,נעשה לו נס ונעשו לו דדים כאשה ,און ער
די 'רגלים' ,אויף 'די' ברויך מען גרויס רחמים ,יעקב אבינו האט געהאט א גרויסע עבודה – ער זאל דאס
האט זיי אנגעזייגט .איז מחולק דארט ר' יוסף מיט רבא ,ר' יוסף זאגט כמה מעלי אדם זה ,ווי גרויס איז
אויפהייבן ,אז מען זאל איבערקומען די נסיונות ,מען זאל נישט חלילה פארפאלן ווערן בנפש ובגוף ,ווי
דער מענטש ,עס איז אים געשעהן אזא נס ,און רבא זאגט ניין ,כמה גרוע אדם זה ,זייער א געמיינהייט,
אידן האבן פאר זיך די גרויסע נסיונות אין דעם ביטערן מצב 'בעיקבא דמשיחא' ,עס קען חלילה גיין
אז עס אים געשעהן אזא נס ,זאגט רש"י פארוואס ,ווייל דער בורא כל עולמים האט אים נישט געהאלפן
עד קצהו ,מען קען חלילה אריינפאלן אין עיקבא דמשיחא ,האט יעקב אבינו דאס אויפגעהויבן – אז מען מיטן דרך הטבע – ער זאל אים מזמין זיין – ער זאל האבן געלט און דינגען א מינקת ,כמה גרוע אדם זה
זאל דאס אויך פירן מיט א קץ. שנשתנו עבורו סדרי בראשית ,עס איז א גרויסער גרעון אז עס געשעט איינעם נסים ,מען דארף משנה
איבערדעם וישא יעקב 'רגליו' ,דא האט ער אויפגעהויבן די בחינה – דאס דור – די נשמות – די זיין סדרי בראשית ,מען האט זיך געקענט באגיין אן נסים .דער מהרש"א זאגט ,ווייל העושין לו נס מנכין
'בחינת עקב' – די רגלים ,ער דערציילט מיר אז יעקב אבינו האט געהארעוועט פאר יעדן ,און טאקע לו מזכיותיו ,אפילו מען האט געהאט עפעס זכיות פארלירט מען זיי .על כל פנים יהיה איך שיהיה ,וואס
פאר אונז אויכעט ,אלע דורות זרע ישראל זענען נכלל געווען אין יעקב אבינו ,איז געווען וישא יעקב דער טעם איז ,איז נשתנו סדרי בראשית א גרויסער גרעון.
רגליו – ער האט דאס אלעס אויפגעהויבן ,ער האט אויף דעם אלעס געהארעוועט .דאס איז די בחינה לכאורה איז דאך א גרויסע קשיא ,א] פארוואס האט ער געדארפט מקלות ,דער מלאך האט דאך
וישא יעקב רגליו 'בכוחו של יעקב אבינו' ,ער האט געהארעוועט פאר די אלע דורות ,און פאר דעם געטראגן די שאף ,מען האט אים דאך געוויזן בחלום [אז] דער מלאך האט גענומען 'כל העתודים
שווערן מצב. העולים על הצאן עקודים נקודים וברודים' (לא י) ,ב] פארוואס איז דער מלאך געקומען אנברענגען די
(לשון רבינו ס"ג ויצא תשט"ו) שאף ,ער האט דאך געשטעלט מקלות.
ג אציו תשרפ תשפ"ז
או>ר ה<פניני<ם
האבן א חשק צו תורה און יראת שמים ,דארף ער אליין רש"י שטעלט זיך אויפן ווארט 'גם' ,אז יעקב האט א
זיך אויך פירן ווי ס'דארף צו זיין ,אין די בחינה פון 'מתי געזאגט :ביז יעצט האבן מיינע קינדער געטון פאר מיר
אעשה גם אנכי לביתי' .די קינדער זאלן קענען זאגן אז דער און יעצט איז געקומען די צייט אז איך דארף זיי העלפן. די הר המוריה איז געקומען קיין
טאטע איז געווען אן עובד ה' ,ער האט זיך צוגעכאפט ווען
ער האט געקענט .ער איז נישט געווען אזוי טרוד מיט די
די מפרשים פרעגן ,אז דער המשך הכתובים שטימט
לכאורה נישט ,ווייל ער הייבט אן צו זאגן 'מתי אעשה 'לוז' וואס ווערט גערופן 'קושטא'
ארבעט .אויב אבער מען פארגעסט גאר אז מ'דארף זיין גם אנכי לביתי' ,אז ער מוז העלפן זיינע קינדער ,און
ַוַ ִּיּ ְְפַּגּ ע ַּּב ָּּמקֹום ַוַ ָּיּ ֶלֶ ן ָׁשׁ ם ִּּכי ָָבא ַַה ֶּׁׁש ֶֶמׁש (כח ,יא).
דבוק אין די תורה הקדושה ,די קינדער אפילו ווי גוט זיי נאכדעם זאגט ער אים וואס ער פארלאנגט פארן שכר,
זענען ,אויב זיי קוקן צו פונעם טאטן אזא ווירטשאפט ,דאס נו וואס איז יעצט בעסער ,דעמאלטס גייט ער שוין נישט רש"י זאגט' :ללמדך ,שקפצה לו הארץ' .און דער מזרחי
שאדט צו זיי אויכעט .דאס געדענקט מען און דאס ווערט דארפן העלפן די קינדער? אדרבה ,ער גייט דאך יעצט איז מסביר אז לויט רש"י קומט אויס אז די ערד איז אים
נחקק לדורי דורות .ס'איז אינו דומה ווען מ'זעט אז דער ווערן א גרעסערער מוטרד ,און ער וועט דארפן מער טון קענגעקומען ביז לוז כדי יעקב זאל מתפלל זיין אויף ביידע
טאטע העלפט צו און טוט אויך עפעס און ער זאגט 'מתי אינדערהיים? אוודאי איז אלעס ענינים נסתרים ,אבער אין ערטער אויפאמאל.
אעשה גם אנכי לביתי' .דער עיקר איז טאקע די קינדער אז מקרא יוצא מידי פשוטו ,און על פי פשט דארף מען דאס אבער לכאורה איז שווער דערויף ,ווייל פארוואס
מ'זאל מעמיד זיין דורות ,אבער אינגאנצן זיך פארלאזן אויף פארשטיין? האט אויסגעפעלט אז די הר המוריה זאל קומען קיין לוז,
דעם דארף מען אויך נישט ,נאר מ'דארף וויסן 'מתי אעשה דער ענין קען זיין לויט ווי ס'שטייט אין ילקוט ראובני ס'וואלט מער געפאסט אז די שטאט לוז זאל נעקר ווערן
"גם אנכי" לביתי' ,נישט נאר די קינדער אליין ,נאר איך בשם דער גליא רזיא ,אז אין די צאן יעקב זענען געווען און גיין צום הר המוריה און דארט זאל יעקב מתפלל זיין
אליין דארף אויך עפעס טון 'לביתי' ,אויף א בית נאמן .איך מגולגל די תתקע"ד דורות וועלכע האבן געדארפט באשאפן אויף ביידע ערטער צוזאמען?
דארף אויך עפעס צוהעלפן אז ס'זאל זיך ציען דורות און ווערן און זענען נישט באשאפן געווארן ,און יעקב אבינו מ'קען דאס מבאר זיין בהקדם וואס שטייט אין ישמח
ס'זאל זיין א כבוד שמים לה' ולתורתו .און אויף זיין טענה האט זיי געפירט קיין מצרים ,און פון דארט זענען זיי משה (פ' משפטים) א טעם פארוואס מען שיקט ארויס די
האט ער זיך פותר געווען מיט אן עשיה ,מיט דעם וואס ער מגולגל געווארן אין מענטשן ,און דערפאר האבן די אידן בעלי דינים ביים פסק דין ,ווייל ס'איז נישט מעגליך צו
האט געזאגט 'הסר משם כל שה נקוד וטלוא'. אין מצרים זוכה געווען צו ויפרו ויעצמו מאד'. דערגרינטעווען דעם ריכטיגן פסק דין נאר מיטן כח פון
(ס"ג ויצא תשכ"ז) לויט דעם קען מען זאגן אז יעקב אבינו האט דאך השראת השכינה ,ווי חז"ל זאגן אז דער אויבערשטער
געהארעוועט צו מעמיד זיין די י"ב שבטים און דורכדעם געפינט זיך ביי א דין תורה .און אזוי ווי ס'איז דא צוויי
אויפשטעלן א כלל ישראל עד סוף כל הדורות אן קיין שום בעלי דינים מיט קעגנזייטיגע טענות איז דאך נישט מעגליך
אז ביידע זאגן אמת ,מוז דאך זיין אז איינער זאגט ליגנט,
ג פסול ,ווי מ'טרעפט די וואך אז יעקב אבינו האט מתפלל
געווען (בראשית כח ,כא)ְ' :וְ ָָהָיָ ה ה' ִלִ י ֵלֵ אֹלִקִ ים' ,און רש"י זאגט ְׁשָׁקִרִ ים
און דער אויבערשטער זאגט דאך (תהלים קא ,ז)ֹּ' :ד ֵֵּבר ָ
די רשעים זאגן אלעמאל אז ער האט געבעטן 'שלא ימצא פסול בזרעי' .און ער האט ֹלא ִיִּכֹון ְלְ ֶנֶ ֶגֶ ד ֵֵעיָנָ י' ,אז ליגנט איז גורם א סילוק שכינה,
טאקע זוכה געווען אז ער האט געזען ביי זיך אינדערהיים וועגן דעם מוז מען זיי ארויסשיקן אינדרויסן.
'עס זענען נייע צייטן' זייער קדושה וטהרה ,די הויכע און הייליגע נשמות .ס'איז און ס'שטייט אין נזר הקודש אז די שטאט לוז איז
געווען במעלליו יתנכר נער ,שוין פון קינדווייז אן האט מען די באקאנטע שטאט 'קושטא' ,וואו דארט האט מען נישט
יֶכם ֶֶא ֶֶמׁש ָָא ַַמראֹלֵקי ֲֲאִבִ ֶ
ֶּכם ָָרע ֵוֵ ֵ ֶיֶ ׁש ְלְ ֵֵאל ָיָ ִדִ י ַלַ ֲֲעׂשֹות ִעִ ָּמ ֶ געזען זייער תמימות און צדקות .און ער האט געזען אז געטארט רעדן ליגנט .קען מען זאגן לפי זה אז הגם דער
ֵֵאַלַ י ֵלֵ אֹמֹר ִהִָּׁשׁ ֶֶמר ְלְ ָך ִמִַּדֵּּבּ ר ִעִ ם ַיַ ֲֲעֹקֹב ִמִ ּטֹוב ַַעד ָָרע (לא ,כט). ער האט זיך אויף וואס צו פארלאזן; אז בסייעתא דשמיא הר המוריה איז דאס פלאץ וואס איז אנגעגרייט צו זיין
די מפרשים וואונדערן זיך שוין; אויב דער באשעפער וועט ער מעמיד זיין אן אומה ישראלית .יעקב אבינו בגודל דער מקום המקדש ,אבער פון די אנדערע זייט איז עס א
האט אים אנגעווארנט אז ער זאל גארנישט טון פאר יעקב, קדושתו האט נישט משתוקק געווען צו קיין עולם הזה, מקום וואס פארנעמט יעדן איינעם אפילו די דוברי שקרים,
ֶּכם ָָרע' – איך קען וויאזוי זאגט ער 'ֶיֶ ׁש ְלְ ֵֵקל ָיָ ִדִ י ַלַ ֲֲעׂשֹות ִעִ ָּמ ֶ און ניטאמאל האט ער געגלוסט צו עולם הבא .צו איין אזוי ווי עס שטייט (ישעיה נו ,ז)ִּ'ּ :כי ֵֵביִתִ י ֵּבּ ית ְּתִּפִ ָּלּה ִיִ ָּק ֵֵּרא
ענק טון שלעכטס; ער קען דאך נישט!? זאך האט ער געהאט אן השתוקקות; אז ס'זאל ארויסקומען ְלְ �ׇכל ָָה ַַע ִּּמים' ,און וועגן דעם קען זיין אז ס'האט טאקע
פון אים א כבוד שמים ,און ס'זאל בלייבן פון אים ערליכע נישט אייביג שורה געווען דארט די שכינה .אבער די שטאט
אויך דארף מען פארשטיין פארוואס ער האט געזאגט
דורות ,אזוי ווי די ערליכע צדיקים זוכן נאר דעם רצון לוז אפילו ס'איז טאקע נישט אזוי הייליג ווי דער מקום
ֶ'ֶא ֶֶמׁש'; וואס-א-חילוק ווען ער האט אים עס געזאגט?!
הבורא ,און אז ס'זאל ארויסקומען א כבוד שמים .און דאס המקדש ,האט עס אבער די געוואלדיגע מעלה אז ס'איז
נאר מען קען זאגן אז מענטשן וועלכע זענען מסיתים האט ער געזען אז ס'הייבט טאקע אן צו מקוים ווערן ,און שטענדיג אפגעהיטן פון מידת השקר ,און וועגן דעם קען
ומדיחים און רעדן צו מענטשן צו טון עבירות ,איז אלעמאל וועגן דעם האט ער געזאגט אז זיינע קינדער האבן געטון דארט אייביג זיין השראת השכינה.
זייער מהלך צו זאגן אז "היינטיגע צייטן איז שוין אנדערש", פאר אים אלעס וואס מ'דארף. מיט דעם פארשטייט מען זייער גוט פארוואס דער הר
און יעדעס מאל קומען זיי מיט אנדערע תירוצים און המוריה האט געמוזט קומען קיין לוז ,ווייל כדי אז יעקב
האט אבער יעקב אבינו גע'טענה'ט ,זיי וועלן טאקע
דריידלעך פארוואס די יעצטיגע צייט איז שוין אנדערש אבינו דער שורש פון מידת האמת זאל קענען מתפלל זיין
אלעס טון ,אבער איך מוז אויך עפעס צוהעלפן דערצו,
פון אמאל ,און אפילו זאכן וואס עס איז קלאר אסור זאגן א ריכטיגע תפלה אויף די צוויי מקומות ,האט די תפלה
ווייל אן זיין כח וועלן זיי דאס נישט קענען דורכפירן.
זיי אז די צייטן האבן זיך געטוישט און מען מעג שוין ח"ו געדארפט פארקומען דייקא אינעם שטאט לוז וואס דארט
וועגן דעם האט ער געזאגטָ'ָ ,מ ַַתי ֶֶא ֱֱעֶׂשׂה ַגַ ם ָָאֹנִֹכִ י ְלְ ֵֵביִתִ י',
עובר זיין דערויף. איז נישט שולט די מידת השקר ,און אזוי איז די תפלה
איך האב טאקע קינדערלעך אזעלכע קדושים וטהורים וואס
דער הייליגער חתם סופר האט שוין בדורו פארפירט מ'קען זיך אויף זיי פארלאזן ,אבער איך מוז נאך אויך נתקבל געווארן בשמי מעל .און ס'האט נישט געקענט
דערויף און שרייבט אויף דעם אין זיין הייליגע צוואה: עפעס טון צו דעם ,ווייל דער סוף וועט זיין אז ס'וועט זיך זיין פארקערט אז די שטאט לוז זאל נעקר ווערן צום הר
'אל תאמרו נשתנו העתים ,יש לנו אב זקן והוא לא נשתנה ציען פון זיי דורות ,און וואס וועט זיין אויב זיי וועלן קומען המוריה ,וויבאלד אויפן הר המוריה קענען זיך געפינען
ולא ישתנה' – מיר האבן אן אלטן טאטן [דער בורא כל קיין מצרים ,דארף איך דאך האבן די 'נקודים וברודים', דוברי שקרים ,און די שטאט לוז מוז בלייבן אפגעהיטן
עולמים] ,ער האט זיך נישט געטוישט און ער וועט זיך וואס פון דארטן וועל איך ארויסנעמען די אלע נשמות און שטענדיג פון די וועלכע רעדן ליגנט.
קיינמאל נישט טוישן. פון זיי וועלן געבוירן ווערן די ששים רבוא אידן אין מצרים, (פ' ויצא תשכ"א)
ממילא קען זיין אז דאס האט לבן הארמי געזאגט; לבן און דאס קענען זיי דאך נישט אליין טון.
איז געקומען מיט א תירוץ אז הגם 'נעכטן' האט אים טאקע און וואס איז די עצה דערצוָ'ָ ,ה ֵֵסר ִמִָּׁשׁ ם ָּכּל ֶׂשׂה ָנָ ֹקֹד
דער אויבערשטער געזאגט אז ער טאר נישט טשעפענען ְוְ ָָטלּוא' ,איך וועל ארויסנעמען די נשמות פון זיי ,און פון ב
יעקב אבינו ,אבער ווי באקאנט איז דאך א מענטש א הולך דעם וועל איך ממשיך זיין מיינע דורות אין מצרים און
און זיין מדריגה טוישט זיך יעדן טאג ,טא ,קען דאך זיין אזוי ווייטער די יוצאי מצרים און די מקבלי התורה" .מיינע די עבודה פון יעקב אבינו ביי די
אז זייט נעכטן איז שוין יעקב געפאלן פון זיין מדריגה און קינדער זענען טאקע הייליג און גרויס ,אבער איך מוז מאכן
שאף איז געווען וועגן די דורות
העתידים ,און דאס איז א לימוד
יעצט מעג ער שוין יא .נעכטן האט ער מיר אנגעזאגט אז די עבודה "...דערפאר האט ער געזאגט 'ַגַ ם ָָאֹנִֹכִ י' ,ער האט
דאס טאר איך נישט ,אבער היינט איז שוין אן אנדערע טאקע געמוזט האבן אז די שבטים זאלן זיין אזוי הייליג,
צייט. ווייל אן דעם איז גארנישט דא ,אבער צו דעם האט ער
אויך געמוזט האבן זיינע כוחות הקדושה וואס זאל דאס
לדורות פאר יעדע טאטע
ֶּכם ָָרע – איך וועגן דעם זאגט ער ֶיֶ ׁש ְלְ ֵֵקל ָיָ ִדִ י ַלַ ֲֲעׂשֹות ִעִ ָּמ ֶ
"ֶא ֶֶמׁש" ָָא ַַמר ֵֵאַלַ י,יֶכם ֶ אֹלֵקי ֲֲאִבִ ֶקען טון שלעכטס ,וויילֵ :וֵ ֵ קענען ממשיך זיין. ּאֶמר ֵֵאָלָ יו ַַאָּתּה ָיָ ַַד ְְעָּתּ ֵֵאת ֲֲאֶׁשׁ ר ֲֲע ַַב ְְד ִּּתיָך ְוְ ֵֵאת ֲֲאֶׁשׁ ר ַוַ ֹּי ֶ
נאר נעכטן האט ער מיר געזאגט אז איך טאר נישט ,אבער דער אמת איז אז דאס איז א משל נפלא .דאס דארף ִאִִּתיְ ...וְ ַַעָּתּה ָָמ ַַתי ֶֶא ֱֱעֶׂשׂה ַגַ ם ָָאֹנִֹכִ י ְלְ ֵֵביִתִ יֶֶ ...א ֱֱעֹבֹר
ִמְִקְנְ ָך ּ
ָָהָיָ ה ְ
היינט מעג איך שוין... יעדער איינציגער טאטע וויסן ,אז אויב דער אויבערשטער ְּבָּכל ֹצֹאְנְ ָך ַַהּיֹום ָָה ֵֵסר ִמִָּׁשׁ ם ָּכּל ֶׂשׂה ָנָ ֹקֹד ְוְ ָָטלּוא ְוְ ָָכל ֶׂשׂה חּום ָ
(ס"ג ויצא תשי"ח) העלפט אים און ער איז זוכה צו ערליכע דורות און זיי ְׂשָׂכִרִ י (ל ,כט-לב). ַּבְּּכָּׂשִׂבִ ים ְוְ ָָטלּוא ְוְ ָנָ ֹקֹד ָּבִּעִ ִּזּ ים ְוְ ָָהָיָ ה ָ
לנדב זכות הגליון יפנה אל המערכת: ד
845-662-7267אוsamekstein@gmail.com :
