שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON
הטקסט של גיליון זה
בס"ד
פרשת
ויצא
י"א כסלו תשפ"ז
מוצ"ש ר"ת מוצ"ש גאונים הדלקת נרות
5:17 4:59 3:49
שלמה יודא לעפקאוויטש
ּ ׂ
ש ֶדהוַ יַ ְרא וְ ִה ֵנה ְב ֵאר ַב ָ
דער הייליגער בת עין
זאגט צו א רפואה
דאס קינד ווערט
וואונדערליך געראטעוועט
פונעם ברונעם נאך
עטליכע שעה
און די שייכות צום הצלה
פון הבחור משה'לע
האלצבערג הי"ו
מּקוֹם ַ
הזֶּה מַה נּוֹרָ א ַ
ה ָ
דער
אראבישער
דראמאטישע
געשיכטע מיטן
הייליגן מהר"ם
שעיך ווייסט
גאלאנטי
זצוק"ל און דער
אראבישער שעיך
מי יחיה
וואס האט אים
אריינגענומען אין
א פארבארגענעם
ומי ימות
היכל
נומער // #555פר' ויצא תשפ"ז לפ"ק
Unit 4 2a Northfield Road,
London N16 5RN
Tel: 020 39 815 815
Fax: 020 3670 3882
3
Email: shabboslondon@gmail.com
רעדאקטאר'ס טישל
© כל הזכיות שמורות
למעשה גערעדט 4
אפיס שעות:
זונטאג ביז מיטוואך :פון 1ביז 4נאכמיטאג,
6
דאנערשטאג :פון 12מיטאג ביז 11ביינאכט
על הפרק אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש
און מיר וועלן אייך צוריקרופען
מודעות דעדליין:
8
גרייטע מודעות 8:00 :דאנערשטאג נאכט.
מללו מילא מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין:
4:00דאנערשטאג נאכמיטאג
עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער
אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס
פארזעצונג 16
20 31
חמרא טבא אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע
וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן:
הילולא דצדיקיא 34 Getters
Dunsmure Road
Tannug -
St Kildas Road
Watermint Grocery
Kol Tov–Dunsmure
38
Road Makolet–High St
ותימרון חידושא Breuer & Spitser Outside 52 Darenth
Egg Stores Outside
42
41 Leadale Road
– Kosher Mart
מחשבות Craven Park Rd 86 Cazenove Road
סאטמאר
Carmel–111 Craven
Park Road 42 Craven Walk
54
סאטמאר
מתיקא כדובשא Carmel–143
Clapton Common 67 Heathland Road
סאטמאר
Hype–Hillwood
55
סקווירא 47 East Bank
Indigs Bakery
ווער געדענקט 87 Egerton Road
Kosher Spot באבוב
Kleins mini market 11 Elm Park Avenue
56
חברה ש''ס
ואלין מליא 89 Stamford Hill
121 Clapton
וויזניץ
ויזניץ לונדון Common
46
Stamford Lodge
57
26 Lampard Grove
Warwick Court פשעווארסק
לעטר פתורא
Yetev Lev Court 45 Moundfield
ביאלא Road
Carlton Mansions
58
Vartery area
למען תספר Symour Ct
ביהמ''ד קנה בושם
45 Heathland Road
Fairview Grocery
פינטער'ס
Berrys
ביהמ"ד אבני קודש
Holmwood
34 Theydon Road
Hatzlacha Grocery
קלארשטעלונג :שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען רוזין 33 Paget Road
לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי
מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען. מקואות און געשעפט אייגנטומער :פאר סיי וועלכע
הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און
דיסטריוביושען ביטע רופט07894907879 :
2
רעדאקטאר'ס טישל
פונעם רעדאקטאר'ס טישל
לחם לאכול ובגד ללבוש //
א זיידענער טישטוך רחמנא ליצלן...
ירושלימ'ער רב ,דער צדיק ר' שמואל סאלאנט ,צו אינדערהיים ,און איך האב געזען אויף דיין טיש אין ירושלים של מעלה האבן זיך געוואלגערט
הערן זיין מיינונג. אויסגעשפרייט א זיידענעם טישטוך! היתכן?! דו דערהויבענע אידן ,תלמידי חכמים און יראי ה' ,וואס
ר' שמואל האט אויסגעהערט די צדדים; פון ברענגסט אריין מותרות אין עיר הקודש! היינט איז אין געווענליכע אומשטענדן וואלטן זיי יעדער פאר
איין זייט איז הלבנת פנים א גרויסע עבירה ,און ר' עס א זיידענע טישטוך ,מארגן א צווייטע זאך ,דו זיך געקענט זיין א גרויסער רבי און מנהיג ,אבער אין
אליעזר'ס קינדער קענען פארשעמט ווערן ,פון ווייסט וואפסארא חילול ה' דאס קען צוברענגען?!'' ירושלים האבן זיי זיך געדרייט ווי פשוט'ע אידן.
צווייטן זייט איז עס דאך 'מותרות' און מען טאר ווען ר' פסח האט דאס געהערט איז ער געווארן ר' פסח טרוקער זצ''ל איז געווען איינער פון זיי.
דאס נישט צולאזן זיך אריינצוכאפן אין ירושלים. אומבאקוועם ,און האט אנגעפאנגען פארציילן געקומען איז ער פון קובנא ,א איד א תלמיד חכם
נאך עטליכע שעה פון דן זיין איז ארויסגעקומען פארן מגיד די געשיכטע הינטער דעם טישטוך: משכמו ולמעלה ,און ער האט זיך געדרייט צווישן
די פסק פונעם רב :דער טישטוך זאל בלייבן ליגן ''ווען איך האב נאך געוואוינט אין קובנא ,איז די אנשי ירושלים ווי אן עמך איד.
אויפן טיש ,אבער העכער דעם זאל מען לייגן א געווען דארט א איד א נגיד ,ר' אליעזר פריידין .פאר גאר א נאנטער חבר איז ער געווען מיט 'דער מגיד
פשוט'ע טישטוך ,אזוי אז מען זאל נישט זען די א תקופה איז ער געווען שטארק קראנק ,און איך פון ווילקומיר' ,הרה''ג ר' חיים יצחק אהרן זצ''ל,
שרעקליכע מותרות... פלעג קומען צו אים יעדן טאג צו לערנען מיט אים. וועלכער איז אויך געווען א זעלטן דערהויבענער
*** כ'האב זיך שטארק אוועקגעגעבן דערפאר ,און חשוב'ער איד .יעדע נאכט האבן זיי צוזאמען
יעקב אבינו בעט דעם אויבערשטן :ונתן לי לחם ווען ער איז געזונט געווארן האט ער מיר געוואלט אפגעראכטן תיקון חצות ,ביים עלות האבן זיי
לאכול ובגד ללבוש .איז דאך באקאנט די קשיא; באצאלן דערפאר ,אבער כ'האב בשו''א נישט געלערנט א שיעור אין גמרא ,געדאוונט וותיקין,
אוודאי איז ברויט צו עסן און קליידער אנצוטון, געוואלט. דערנאך האבן זיי געהאט א חברותא'שאפט אין
וואס פעלט אויס דער דאפלטער לשון? ''מיט ארום א חודש צוריק האב איך ערהאלטן א הלכה ,און אזוי ווייטער האבן זיי געפירט א סדר
זאגט דער הייליגער כלי יקר ,אז יעקב אבינו האט פעקל אין פאסט מיט א שיינעם זיידענעם טישטוך. היום וואס אונז קענען נישט משיג זיין.
געבעטן אז ער זאל נישט האבן קיין מותרות .ברויט דערבי איז געווען א בריוו פון ר' אליעזר'ס קינדער, איין טאג באמערקט ר' פסח אז דער ווילקומירער
נאר וויפיל עס פעלט אויס צו עסן צו זיין זאט ,און וואו זיי שרייבן אז זייער פאטער איז לעצטנס נפטר מגיד איז עפעס נישט אזוי פריינטליך צו אים,
קליידער נאר די פשוט'ע קליידער אנצוטון .ער געווארן ,און ער האט געשריבן אינעם צוואה אז ס'קוקט אויס ווי עפעס איז ער פון אים נישט
האט דייקא נישט געוואלט האבן קיין איבעריגע דעם שיינעם זיידענעם טישטוך זאל מען אפשיקן צעפרידן.
מותרות. צו ר' פסח טרוגער אין ירושלים ,אלץ הכרת הטוב אזוי איז דאס אנגעגאנגען פאר עטליכע טעג.
*** פאר מיין לערנען מיט אים אין יענע שווערע צייטן. אינצווישן האט דער מגיד געהאלטן אינאיין נאכזאגן
שטייענדיג ערב די יארצייט פונעם הייליגן בת עין זיי בעטן אז איך זאל דאס נעמען פון זיי און לייגן פאר ר' פסח מאמרי חז''ל איבער די שעדליכקייט
זצוק"ל און אין צייט וואס מיר לערנען אין די סדרה אויף מיין טיש. פון 'מותרות' ,און ווי שטארק דאס קען משפיע זיין
איבער בארות ,ברענגען מיר אייך גאר א רייכע ''גלייך ווען דאס איז אנגעקומען האט מיין ווייב אויף א מענטש לרעה.
שילדערונג איבער דעם צדיק ר' פישל בערנשטיין גע'טענה'ט אז זי וויל דאס בשום אופן נישט נעמען, ר' פסח האט פארשטאנען אז דער מגיד מיינט
זצ"ל .ליינט די שייכות זיינע מיטן בת עין ,וויאזוי און מ'זאל עס צוריקשיקן צו זיי' .עס גייט אונז נישט אים ,אבער האט נישט געהאט קיין השגה וואס ער
דער בת עין האט געראטעוועט זיין רך הנימול ,ווער צוגעבן קיין ירא''ש און נישט העלפן מיט די חינוך וויל .ער איז דאך ווייט פון מותרות כרחוק מזרח
האט אים געראטעוועט שפעטער פונעם ברונעם פון די קינדער ',האט זי געזאגט .איך האב אבער ממערב; פיש און פלייש טרעטן נישט איבער
און די שייכות מיט משה'לע האלצבערג... צוריקגע'טענה'ט אז ס'נישט שיין דאס צו טון, זיין שוועל משבת לשבת ,די מעבל זענען פשוט
אויך וועט איר ליינען א דראמאטישע געשיכטע מ'קען נישט פארשעמען די משפחה וואס ווילן שבפשוט ,די קליידער פון די גאנצע משפחה איז
מיט הרה"ק מהר"ם גאלאנטי זצ"ל ,וויזאוי דער מקיים זיין דברי המת פון זייער פאטער .דעריבער לאטעס על גבי לאטעס ,וואס האט דער מגיד געזען
'מה נורא המקום הזה' איז קלאר געווארן דורך אן האב איך באשלאסן דאס יא צו נוצן''. מותרות ביי אים?!
אראבישן שעיך. דער ווילקומירער מגיד האט געהערט ר' פסח'ס נאך אפאר טעג האט זיך ר' פסח נישט געקענט
ווערטער ,אבער איז נאכאלץ נישט געווען צעפרידן איינהאלטן און געפרעגט דעם ווילקומירער וואס
זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת דערמיט .מען האט זיך גע'טענה'ט אהין און צוריק, אזוינס ער האט ביי אים געזען.
דער רעאדקטאר ביז זיי האבן באשלאסן צו גיין צוזאמען פרעגן דער ''מיט עטליכע טעג צוריק בין איך געווען ביי דיר
3
למעשה גערעדט
למעשה גערעדט //הרב י.ק.
להודות ולהלל (ב')
הודאה א שליסל צו אהבת ה'
דער פשוט'ער פסוק פון 'ואהבת את ה' אלקיך'!'' (מעשה שהיה). עס פארציילט א איד א חשוב'ער מגיד:
*** פון מיינע יונגע יארן האב איך מיר איינגעוואוינט צו לויבן השי"ת
דורכ'ן רעדן צום באשעפער און אים דאנקען בפרטיות ,קען אויף טריט און שריט .אויף יעדע קלייניגקייט ממש האב איך געזאגט
א מענטש צוקומען צו אהבת ה' ,און אפילו אויב עס איז נישט "באשעפער א דאנק!"
בשלימות ,איז ער כאטשיג זוכה צו 'אנטלויפן' פון פארקערטע מיט די צייט איז עס געווארן א חלק פון מיין לעבן ,און – מיט
געפילן ,געפילן פון "בשנאת ה' אותנו" ח"ו. מיין תמימות – פלעג איך מיטטיילן פאר מיינע חברים אז איך האב
דער מציאות איז ,אז די שוועריגקייטן וואס א מענטש גייט געדאנקט השי"ת פאר אזעלכע גוטע חברים!..
אריבער ,שפרינגט אים אין די אויגן ,און מיט דעם איז זיין מח אין א געוויסע תקופה האב איך געלערנט אין כולל מיט א
פארנומען .און אויב מ'זאל זיך נישט פארטיפן אין די גוטע חלקים ליטווישער איד ,און איך פלעג אים אויך זאגן" :נעכטן האב איך
וואס מ'האט ,ווערט עס פשוט פארזען. געזאגט פארן באשעפער 'א דאנק' אז איך האב אזא גוטע חברותא!
פאר רוב פון אונז איז זייער שווער צו באמת מחשיב זיין דאס גוטס און אויך אז מיר האבן אזוי גוט געלערנט ,און אפילו צוגעטראפן א
וואס השי"ת געבט .כאטשיג אז די אלע זאכן וואס מיר האבן ,אויב קשיא פון איינעם פון די גדולי האחרונים".
מ'האט עס איינמאל נישט איז עס אונז באמת שווער ,דאך ווען מיר א שטיק צייט שפעטער זאגט מיר מיין חברותא" :ווייסט ,כ'האב
האבן עס יא איז עס נישט קיין לייכטע זאך צו פילן 'געכאפט א זאך'".
אז מ'האט עפעס. "וואס הייסט?" פרעג איך אים.
ווען א מענטש זאל איין נאכט בלייבן פאר רוב פון "קוק אהער ",זאגט ער מיר" .דו האלסט אין
אויסגעשפארט פון זיין הויז (עס איז גארנישט געשען ,נאר אונז איז זייער איין רעדן צו מיר פון שבח און הודי' צו השי"ת.
עפעס האט זיך פארהאנקעט אין דעם שלאס ,און 'חברים' האט נאכנישט שווער צו באמת נו ,ווי זאגט דער רמב"ם :דער מענטש ווערט
עקזיסטירט) ,און ער מוז זיצן אין בית המדרש אויפן מחשיב זיין נשפע פון די סביבה .צוביסלעך האבן דיינע
בענקל און דרימלען מיט אן אפענע ספר (ווייל אז דאס גוטס וואס ווערטער געשלאגן עפעס ווארצלעך ביי מיר ,און
נישט וועט מען מיינען אז זיין ווייב האט אים ל"ע ארויסגעווארפן ,)..איז השי"ת געבט
פון צייט צו צייט האב איך מיר געטראפן רעדן
אים שווער! עס איז עק וועלט? ניין! אבער עס איז אפאר מינוט צו השי"ת און זאגן "יישר כח" אויף
שווער. די גוטס וואס ער געבט מיר כסדר.
איז ווען ער האט יא די בעט ,און דאס איז נאר ווייל השי"ת האט "פלוצלינג אין איין טאג האב איך געכאפט ,אז כ'האב אנגעהויבן
אים עס געגעבן ,וואלט ער געדארפט קענען האבן עפעס א געפיל מקיים צו זיין די מצוה פון 'ואהבת את ה' אלקיך'.
פון הודאה.
"אלע יארן פלעג איך מיר מורא'דיג מוטשען מיט דעם פסוק
אבער עס איז נישט קיין לייכטע עבודה! וואס מ'זאגט מערערע מאל א טאג :ואהבת את ה' אלקיך" ,האב
די עצה איז צו רעדן דיבורים מיט די מויל! האמנתי כי אדבר ,זאג ליב השי"ת"! און כ'האב נישט געהאט קיין מושג וויאזוי מען איז
ארויס "באשעפער ייש"כ פאר די בעט ,איך ווייס אז דו האסט מיר מקיים די מצוה ,כ'האב שוין געטראפן אין ספרים רעדן פון די קשיא
עס געגעבן ,באשעפער ש'כח פאר די בענקל" ,און אזוי ווייטער און און זאגן תירוצים מיט עצות ,אבער גארנישט האט נישט געארבעט
ווייטער. ביי מיר.
און פלוצלינג עפנט זיך די הארץ און מ'הייבט אן פילן מחשבות; "און פלוצלינג האסטו מיט דיין תמימות מיר "אריינגעשלעפט" צו
'וואוו! דער באשעפער געבט מיר אזויפיל ,ער האט מיר אזוי ליב!' רעדן צו השי"ת אויף מיין אייגענע שפראך אפאר ווערטער פון דאנק!
וכמים הפנים לפנים (משלי כ"ז י"ט). און כ'ווייסט נישט וויאזוי ,עפעס דארט אינמיטן איז אריינגעקומען
4
ערלי בירד גורל
קויף דיין טיקעט ביפאר
דעם זונטאג נאכט
און געווינט א
ווינטער
וואקאציע
.אין ארץ ישראל
א פיר טאגיגע
!נסיעה אויסגעצאלט
. טיקעטס2 •
.• דירה אין פניננת חמד
.• א קאר
ין אין
י
גייט אר ורלות
ג
אלע אייער
מיטבה פון
£54
נד
ה יכל י הכ ולל ים בעל ז א
020 3982 8928
P
020 3982 8928
info@megaauction.org megaauction.org
info@megaauction.org
l a t i n u m s p o n s o r s
Early Bird Deadline: 07 Dec -
Auction Deadline 22 Dec -
Disclaimer:
T&C Apply.
•All orders received after the deadline will be treated as donations unless
stated otherwise.
G o l d S p o n s o r S i l v e r
•We do our best to get all tickets in on time, however we cannot take
s p o n s o r s
megaraffle.org Vitco responsibility if tickets inadvertently get lost or misplaced.
•Some pictures are for illustrative purposes only. Fialo Utilities
5 PLANNING
•
WAT E R · G A S · E L E C T R I C
על הפרק
על הפרק
על הפרק //הרב ש .שטערן
ויגל את האבן מעל פי הבאר //
ווער קען אראפרוקן דעם שטיין?
האט געדארפט ,זאגט מען א דאנק! דער שדכן איז קומען אהיים פון ישיבה און געווענליך ווערן יעקב אבינו קומט אן קיין חרן ,און די ערשטע
געזעצן און געטראכט וועגן אייער קינד ,ער האט געמאכט אסאך שידוכים ,איז געווען א פיל זאך וואס די תורה ווייזט אונז איז א ברונעם
אראפגענומען צייט פון זיין אייגענע פאמיליע, קלענערע נומער ווי אנדערע יארן .יעדער ווייסט, אינמיטן פעלד .דריי סטאדעס שאף ליגן ארום,
און ער האט זיך אריינגעלייגט אין א זאך וואס איז יעדער שאקלט מיטן קאפ ,און יעדער ווארט און אויפן ברונעם ליגט א גרויסער שטיין.
נישט זיינס .אויב ס'פאסט נישט ,זאגט עס שיין ,ווי אויף די אנדערע :די עסקנים זאלן עפעס טון ,די יעקב פרעגט די פאסטוכער :פארוואס טרינקט
מען רעדט צו א מענטש וואס מיינט גוט" :ייש"כ, רבנים זאלן זיך אריינלייגן ,די שדכנים זאלן זיך מען נישט אן די שאף? זיי ענטפערן אים' :לא נוכל
באמת שיין פון דיר ,אבער איך פיל אז ס'איז נישט מער אינטערעסירן' .לא נוכל עד אשר יאספו כל עד אשר יאספו כל העדרים' -מיר קענען נישט,
פאר אונז ..אדרבה ,אויב האסטו א בעסערע העדרים'... ביז עס וועלן זיך אלע צוזאמענקומען .דער שטיין
געדאנק ,קום צוריק!" דאס קאסט גארנישט ,און אבער דער אמת איז אז מ'קען נישט שטיין און איז שווער ,מען דארף אסאך הענט ,דערווייל זיצט
געבט דעם שדכן א גוטע געפיל. ווארטן ..די קינדער ווערן עלטער און די שטיין מען און מ'ווארט...
ווייל דאס איז דער סוד :א שדכן וואס באקומט וועט נישט אראפגערוקט ווערן דורך איין גרויסער מען קען נישט זאגן אז זיי האבן געהאט א
א פריינטליכן ענטפער קומט צוריק מיט א צווייטן מענטש ,נאר דורך פילע קליינע הענט ...און יעדער שלעכטן ווילן .דער שטיין איז טאקע געווען שווער,
נאמען .איינער וואס באקומט א קאלטע טיר, פון אונז קען האבן א האנט! און אזוי איז געווען דער סדר .אבער יעקב קוקט
קומט נישט צוריק .ער זאגט נישט קיין ווארט, יעדער קען א בחור אדער א מיידל וואס איז אין נישט אויפן סדר .ער זעט רחל קומען מיט די שאף,
אבער ער רופט פשוט נישט מער ..און קיינער די יארן ,א פעטער'ס קינד ,א שכנ'ס טאכטער, ער גייט צום ברונעם ,און רש"י זאגט אז ער האט
וועט קיינמאל נישט וויסן וויפיל שידוכים זענען א חבר'ס אייניקל .און יעדער קען אויך עמיצן אראפגערוקט דעם שטיין 'כמסיר הפקק מעל פי
אומגעקומען מיט איין רוף וואס איז נישט געווען. וואס קען זיין א פאסיגע פּאָר .די צוויי געדאנקען הצלוחית' -ווי מען נעמט אראפ דעם דעקל פון
מיר האבן נישט קיין סך שדכנים ,און מיר קענען זענען אין דעם זעלבן קאפ ,און דארט בלייבט עס א פלעשל .דער זעלבער שטיין ,אויף וועלכן אלע
זיך נישט ערלויבן צו פארלירן אפילו איינעם. שטעקן ,ווייל קיינער טראכט נישט אז דאס איז זיין האבן געווארט ,איז געווארן אראפגעקוילערט
עסק. מיט איין רוק פון א קליינע פינגער.
מ'גייט ברעכן טעלער! להודיעך כוחו של יעקב אבינו!
מיט פרייד האבן מיר געליינט פאריגע וואך וואס קען א געווענליכער איד טון?
אין 'שבת בשבתו' די ידיעה איבער א גראנדיעזן אסאך פשוט'ער ווי מען מיינט .דו דארפסט דער זעלבער מצב ,אין לאנדאן
מעמד 'מ'גייט ברעכן טעלער' פאר תושבי עירנו, נישט זיין קיין 'שדכן' מיט א דיפלאמע ..דו מיר שטייען היינט ביי אן ענליכע סיטואציע...
וואס וועט פארקומען קומענדיגן ליל ניטל ,וואו דארפסט נישט טראגן מיט זיך א 'ביזנעס-קארד'...
דאס איז די מציאות ווען עס קומט צו די נושא פון
ערנסטע עסקנים האבן זיך אריינגעלייגט צו דו דארפסט נאר אנהייבן טראכטן .ווען דו זיצסט שידוכים דא אין לאנדאן.
ברענגען אן אויפוואכונג איבער דעם שידוכים ביי א שמחה און דו קוקסט ארום ,ווען דו הערסט
שוין עטליכע יאר וואס ''על הפרק'' פון פר'
קריזיס וואס פלאגט דאס יהדות החרדית .ס'איז פון א משפחה וואס זוכט ,פרעג זיך :ווער קען זיין
חיי שרה ווערט געווידמעט איבער דעם נושא,
צום האפן אז די מעמד וועט טאקע ברענגען די פאסיג פאר אים? און ווען עס קומט דיר אריין א
און ברענגט א רוף און אן אויפוואכונג איבער
ריכטיגע רעזולטאטן און קענען לינדערן דעם נאמען אין קאפ ,נוץ עס .טראג עס אן אליין ,אויב
וואס ס'גייט פאר אויף די שידוכים מארקעט אין
שווערן קריזיס וואס הענגט אויף אונזערע קעפ. דו ווייסט וויאזוי ..אדער גיב דעם נאמען איבער
לאנדאן .היי-יאר ,צוליב די אומשטענדן מיט די
פאר א שדכן וואס דו קענסט ,אדער פאר איינע פון
חז''ל ברענגען נאך עפעס :ווען יעקב האט גזירת הגיוס אין מדינת ישראל ,האבן מיר נישט
די פילע ארגאניזאציעס וואס טוען אין שידוכים.
אראפגערוקט דעם שטיין ,איז דער ברונעם גערעדט פון דעם ,און אצינד פר' ויצא ,אויך א
זיי האבן ליסטעס און זיי האבן ערפארונג ,אבער
אויפגעגאנגען און איבערגעפלאסן אלע צוואנציג פרשה פון שידוכים ,איז דאס ווידער אקטועל..
זיי קענען נאר ארבעטן מיט וואס מען געבט זיי .א
יאר וואס ער איז געווען אין חרן .איין שטופ האט אונז זענען אצינד אין די זעלבע מצב ווי די
שידוך הייבט זיך אן ביי א נאמען וואס איז געווען
נישט געעפנט א ברונעם פאר איין מאל ,ער האט פאסטוכער וואס זיצן ביים ברונעם און ווארטן
אין עמיצנ'ס קאפ.
געעפנט א קוואל .זאל דער רבש"ע העלפן יעדן איינער זאל 'ראולן' דעם שטיין ...שדכנים זאגן
וואס ווארט אויף א ישועה ,און מיר אלע זאלן זוכה און א ווארט צו די עלטערן: אז עס רעדט זיך פון הונדערטער בחורים און
זיין צו זיין די הענט וואס רוקן אראפ דעם שטיין, מיידלעך וואס זענען שוין 'אווער-עידזש' ,און ביי ווען א שדכן רופט אן מיט א פארשלאג ,איז עס
און עפענען א קוואל פון ישועות פאר יעדן איינעם. ווי א גאסט וואס קלאפט אן ביי דער טיר מיט א זיי האנקערן די שידוכים.
מהרה ישמע --קול חתן וקול כלה. דעם פארגאנגענעם בין הזמנים ,ווען די בחורים געשאנק .אפילו ווען ס'איז נישט דאס וואס מען
6
7
מללו מילא
א שטיקל
עפל
אז דאס איז א נוסח וואס מען זאגט שוין ער זעט ווי זיי געבן זיך שלום עליכם נאך מעריב האט דער שמש געגעבן א
דורי דורות אבער דער קעניג האט נישט און זיי רופן אויס הויך אז דער קעניג דוד קלאפ אויס אויפ'ן בימה אין שול.
געפאלן די תשובה. מלך ישראל איז חי וקים! "קידוש לבנה".
"הערט אייך איין" .האט דער קעניג "דוד המלך לעבט נאך?" .וואונדערט איינער נאכ'ן צווייטן האבן זיך די
אים געזאגט שטרענגערהייט. ער זיך. טערקישע אידן ארויסגעשלענגלט פון
"איך געב ענק א יאר צייט אז איר "אויב יא ,וואו איז ער?". שול ,מיט סידורים אין די הענט האט
זאלט מיר אויפווייזן אז דוד המלך לעבט א רגע דערויף איז ער געווארן בייז. זיך יעדער געשטעלט אין זיין ווינקל און
נאך ,אויב ביז א יאר צייגט איר מיר נישט אנגעהויבן זאגן דער הייליגער נוסח.
"אויב דוד המלך לעבט נאך זיכער
איבער – וועל איך ענק אלע פארשיקן פון
דינען די אידן צו אים ,זיי זענען געטריי "שלום עליכם – עליכם שלום" .האט
דא אין שטאט".
זייער קעניג און נישט פאר מיר". איינער געזאגט פאר'ן צווייטן און גלייך
א און דערציטערטער א נאכדעם האט דער עולם אנגעהויבן זאגן
א שטילער כעס האט זיך אנגעהויבן
דערשראקענער האט דער אידישער
קאכן ביים קעניג .א גאנצער נאכט האט דער שטיקל דוד מלך ישראל חי וקים.
רב פארלאזט די קעניגליכע פאלאץ.
ער זיך געוואלגערט אין זיין בעט מיט מיט א ברען און א פאטאס האט דער
רבוש"ע ,וואס טוט מען דא? צובראכן און
דערשלאגן האט ער פאררופן אן אסיפה יסורים ,דער געדאנק אז די אידן דינען עולם אויסגעשריגן דוד מלך ישראל חי
מיט די שטאטישע ראשי הקהילה ,ער צו א צווייטער קעניג האט אים נישט וקים.
האט זיי געזאגט די צרה און מען האט געגעבן קיין רוה .גלייך אויפצומארגנס קיין איינעם איז נישט איינגעפאלן
אויסגערופן א יום תפלה. האט ער געלאזט רופן דער אידישער רב אז אין די צייט ווען זיי רעכטן אפ מיט א
נאך די תפילה איז פאר'ן רב פון שטאט ,ער האט אים דערציילט אז געהויבענקייט דער מעמד קידוש לבנה,
איינגעפאלן א געדאנק ,ער האט געזאגט נעכטן נאכט האט ער זיך אונטערגעהערט מקבל צו זיין פני השכינה פעם אחת
פאר די ראשי הקהילה אז אויב דא אין די קידוש לבנה און אז מען האט געזאגט בחודש ,זיצט נישט ווייט פון זיי דער
שטאט איז נישט דא א צדיק וואס איז בכח אז דוד המלך לעבט. טערקישער סולטאן און נעמט נישט
צו איבערווייזן דעם קעניג אז דוד המלך "ער לעבט נאך?" .האט דער סולטאן אראפ קיין אויגן פון זיי ,מיט דארשט
לעבט נאך ,אפשר זאל מען ארומשיקן געוואלט וויסן. לערנט ער אפ יעדער מנהג וואס די אידן
שלוחים אין אלע ארומיגע שטעט און דער רב האט אים געגעבן צו פארשטיין פירן אויס.
8
ב“ה
מרכז לתורת החסידות -לונדון
133 Clapton Common E5 9AE
התוועדות חסידים
כסלו י"ט
תשפ"ז
עם אורח מיוחד
הגה"ח הרב ישראל אלפנביין שליט"א
מתלמידיו של החסיד הנודע הרב מענדל פוטערפאס ע“ה
עורך ספרים רבים על תולדות גדולי החסידים והדרכה בעבודת ה‘
משפיע בעיירות צפת עיה“ק ומרבני העיר נתני‘
מוצאי ש"ק וישלח
באולם עדן
127 Clapton Common
משעה 9:30בערב
התוועדות נוספת:
ליל ש"ק וישלח ,משעה 9:00בערב,
וכן שלוש סעודות
בבית המדרש
'מרכז לתורת החסידות'
כם
ש
!
נפש ו ע מ
ותחי
9
געזעהן ווי נעבן זיי איז דא א מקוה. אויך א באזונדערע שליח קיין ארץ
"זיכער דארפן מיר זיך טובל'ען און ישראל ,אפשר דארטן וועלן די
שפעטער וועלן זיי אונז אריינלאזן". צדיקים זיי קענען קומען צוהילף.
האט איינער פון די שלוחים געזאגט. באגלייט מיט א בריוו צו די
זיי האבן געגעבן א קוק אריין אין רבנים אין ירושלים האט די קהילה
די וואסער ,עס איז זיי שלעכט געווארן ארויסגעשיקט צוויי שלוחים
פאר די אויגן ,די וואסער איז געווען קיין ירושלים ,דער שליח האט
פול מיט שלענג און עגדיסן. איבערגעגעבן דעם רב די שאלה.
"וואס טוט מען?" .האט איינער פון נאך יענער נאכט האט דער רב
זיי געפרעגט זיין חבר א באזארגטער?. פון ירושלים געמאכט א שאלת
"איך בין זיך מוסר נפש" .האט חלום און פון הימל האט מען אים
איינער פון זיי געזאגט .איינס ,צוויי ,איז געענטפערט אז די תשובה ליגט אין
ער אריינגעטאנצן אין די וואסער ,ער די שטאט לוז.
האט זיך גע'טובל'ט און ארויסגעקומען "פארט קיין לוז ,דארטן וועט
א לעבעדיגער פון דארט .דערנאך האט איר טרעפן אן ענטפער צו אייער
ער געגעבן א קלאפ אויפ'ן טיר און די שאלה" .האט דער רב געזאגט פאר
טיר האט זיך טאקע געעפענט ,מען די צוויי שלוחים.
האט נאר אריינגעלאזט דער וואס צומארגענס ,גלייך אינדערפרי
האט זיך גע'טובל'ט אין די וואסער, האבן זיך די צוויי שלוחים
דער אנדערער איז אים געבליבן ווארטן ארויסגעלאזט צו די שטאט לוז.
אינדרויסן. אנקומענדיג אהין האבן זיי באזוכט
אין באגלייטונג פון דער שומר האט אין די אידישע קהילה בעטנדיג פון
דער גאסט שפאצירט אין די אלטע זיי צי זיי קענען זיי העלפן.
קווארטלען פון לוז ווען פלוצלונג זעט דער רב פון שטאט האט זיי
דער שומר ווי א איד וויינט. אויסגעהערט און זעענדיג אז די
"וואס איז געשען מיט דיר?". אידן זענען אין אן עת צרה האט
פרעגט אים דער שומר. ער זיי געזאגט אז זיכער האט מען
"איך בין שוין אלט 400יאר און מיין נישט געמיינט דעם שטאט לוז ,נאר
טאטע וואס איז אלט 500יאר האט די אלטע שטאט לוז ,דער רב האט
מיר געשלאגן ווייל איך האב אים נישט גלייך ארויסגעשיקט א שליח וואס
געפאלגט און מיין זיידע איז 700יאר זאל זיי אנווייזן דער גענויער ארט
אלט". וואו עס געפונט זיך די אור אלטער
דער גאסט פון טערקיי האט שטאט פון לוז.
פארשטאנען אז ער איז אין א מאדנער "וויסן זאלט איר אז דאס איז א
ארט אבער ער האט נישט געקענט הייליגער שטאט ,קיין איינער קען
פרעגן דער שומר די באדייט וואס דא נישט אריינגיין אהין ,ביים טויער איז
גייט פאר .ער האט מיטשפאצירט מיט דא א שומר און נאר נאכדעם וואס
דער שומר צו די שול וואו אלע זענען איר וועט זיך טובל'ען אין א מקוה
געזעסן און געלערנט. ביים אריינגאנג פון שטאט וועט
אנקומענדיג אין שול האט ער איר קענען אריינקומען אין שטאט".
געזען ווי אלע אידן זיצן און זענען עוסק האט זיי דער רב געזאגט.
בתורה ,ווען ער איז אריינגעקומען נאך א שטיק וועג האבן זיי
האבן זיי אים באגריסט פרעגנדיג וואס דערגרייכט די שטאט לוז ,די
ברענגט אים אהער ,דער איד האט שטאט איז געווען ארומגענומען
זיי דערציילט איבער די צרה וואס זיי מיט א הויכער מויער ,די שלוחים
געפונען זיך. האבן אנגעקלאפט אויפ'ן טויער
"מיר קענען אייך נישט העלפן איר אבער קיין איינער האט זיי נישט
מוזט אריבערגיין צום רב פון שטאט". געעפענט .מיטאמאל האבן זיי
10
זמני תפילת השבת
לשבוע זו פרשת
ויצא
3:49 הדה”נ
4:19 מנחה וקב”ש
9:15 תפילת שחרית
קידושא רבה אחר התפילה לכבוד חידוש המקום החדש
4:17 מנחה של”ס
5:17 מוצ”ש
אבות ובנים
מיד אחר תפילת מעריב
בברכת שבת שלום ומבורך
136 West Green Road London N15 5AD
11
שטיקער זאגענדיג אז איין שטיקל דער שליח האט געוואלט
זאל ער איבערגעבן פאר זיין רבי אריבערגיין צו דער רב פון
עירא היאירי ,איינס איז פאר אים, שטאט אבער די אידן האבן אים
איינס איז פאר דער איד וואס ווארט אפגעשטעלט.
אים אפ אינדרויסן פון טויער און די "אונזער רב איז נישט אויף די
פערטע זאל ער איבערגעבן פאר דער וועלט ,א גאנץ יאר איז ער אויף
טערקישער סולטאן און אלעס וועט יענער וועלט ,בלויז איינמאל א יאר
זיין אין ארדענונג. וועקט ער זיך אויף און טיילט מיט
בליץ שנעל איז דער איד אונז די סודות התורה וואס ער האט
צוריקגעפארן קיין לוז און נאכ'ן געהערט אין הימל ,דאס לעצטע
אפגעבן דער שטיק עפל צו עירא מאל וואס ער איז געווען אויף איז
היאירי איז ער ארויס פון שטאט. געווען א פערטל יאר צוריק ,יעצט
אינדרויסן פון שטאט האט ער וועט איר מוזן ווארטן אויף אים א
באגעגנט זיין חבר וואס האט זיך דריי פערטל יאר".
געפריידט צו אים ,ער האט אים דער שליח האט זיך נישט
דערלאנגט די שטיקל עפל. מייאש געווען .ער האט געבעטן
די צוויי שלוחים האבן זיך מען זאל אים טראגן צו זיין צימער
צוריקגעאיילט קיין טערקיי און און דארטן אנגעהויבן דאווענען און
אנקומענדיג אהין זענען זיי גלייך מתפלל זיין צו השי"ת אז דער רב
געגאנגען צום פאלאץ פון דער זאל זיך אויפוועקן .מיטאמאל האט
טערקישער סולטאן .אנקומענדיג אהין זיך דער רב געגעבן א וועק אויף און
האבן זיי געטראפן אז עס טוט זיך א זעענדיג א פרעמדער איד פרעגט
מהומה ,דער סולטאן איז זייער קראנק. ער אים מיט וואס ער קען אים
אינמיטן האט זיך דער סולטאן העלפן.
אויפגעוועקט בעטנדיג מען זאל דער שליח האט אים דערציילט
אריינלאזן דער איד וואס זאגט אז די צרה וואס עס האט באטראפן די
ער האט עפעס פאר אים .גלייך האט אידן אין טערקיי פרעגנדיג צי ער
מען אריינגעלאזט דער איד ,ער האט קען אים העלפן.
דערלאנגט דעם קעניג דאס עפל און "איין עצה האב איך פאר דיר,
דאן האט דער סולטאן דערציילט אז איך וועל דיר מיטשיקן איינער פון
ליגענדיג אויפ'ן קראנקן בעט האט ער מיינע מענטשן ,פון דא גייט אריבער
זיך גע'חלומ'ט ווי דוד המלך קומט צו צו די מערה פון דוד המלך און זאג
אים און שיקט אים א שטיקל עפל אים אז זיין חבר עירא היאירי בעט
פאר רפואה. ער זאל דיר העלפן".
דער סולטאן האט פארזוכט דאס אינאיינעם מיט דער שליח
עפל און עס איז אים גלייך בעסער פון לוז איז דער טערקישער איד
געווארן און ער האט א זאג געגעבן אנגעקומען צו די מערה פון דוד
פאר די צוויי אידן אז יעצט ווייסט ער המלך ,ער איז אריין אהין און שלמה
שוין אז דוד המלך לעבט ,ער איז מבטל המלך האט אים געעפענט דער
די גזירה און זיי קענען זיך צוריקקערן טיר צופירנדיג אים צו א גאלדענע
אהיים צו זייערע פריינט און זיי טיש ,וואו עס איז געלעגן דערויף
דערציילן אז די גזירה איז בטל געווארן. אויסגעלייגט א גאלדענער קרוין
די מעשה פלעגט דער הייליגער און א מנורה געמאכט פון גאלד
צדיק הרה"ק ר' פנחס קאריצער און ווען דער שליח האט דערציילט
דערציילן פאר זיינע חסידים נאך פאר דוד המלך איבער די צרה וואס
יעדער מאל וואס ער האט געמאכט עס האט באטראפן די אידן אין
קידוש לבנה. טערקיי האט דוד המלך גענומען
[שיח צדיקים בשם ספה"ק אמרי פנחס] אן עפל און עס צעטיילט אין פיר
12
בס”ד
מכתב תודה והכרת הטוב
לידידינו היקרים והנכבדים ,שיחיו
עם העתקת מקום בית מדרשנו למקומו החדשWest Green Road 136 ,
חובתנו נעימה היא להביע את רגשי תודתנו והכרת טובתנו לכל אשר עמדו לימיננו ופתחו בפנינו
את דלתם ,למען יוכל בית מדרשנו לשמש מקום תפילה והתכנסות לבני קהילתנו.
ברכה מיוחדת ותודה מעומק הלב
למשפחת האלפערט היקרה,
על קבלת הפנים הלבבית ,על רוחב לבם להעמיד את המקום לרשותנו ,ועל כל אשר סייעו בידינו
והקלו עלינו את המעבר .תהא משכורתכם שלמה מעם ה׳.
תודתנו נתונה
לר׳ בן ציון דוב רודז׳ינסקי ,ר׳ אליעזר מארעלוס
והרה”ג ר’אפרים סנדר שליט”א
מהנהלת ישב”ק באבוב ,45על עזרתם ופועלם למען בית מדרשנו ובני קהילתנו.
תודה מיוחדת וברכה נאמנה
לר׳ מרדכי פינטער שליט”א מ־,AIHA
אשר טרח רבות בתיאום ובסידורים לקראת המעבר .בעצה טובה ,במסירות ובמאור פנים סייע
בידינו לקדם את ההכנות ולהוציאן אל הפועל .אנו מוקירים את טרחתו ואת נכונותו לעמוד
לימיננו ,ומביעים לו את תודתנו הכנה על כל אשר עשה למען בית מדרשנו וקהילתנו.
ועל כולנה ,הכרת טובתנו נתונה
לר׳ משה יהודה לייב ברייער שליט”א ולכל בני משפחתו היקרים.
שבמשך השנים האחרונות ,פתחתם בפנינו את שערי ביתכם וקיבלתם את כולנו בסבר פנים יפות
ובלב רחב .בביתכם זכינו להתפלל יחד ,להתכנס ולהתחזק באחדות .על כל שבת ושבת ,ימים
טובים ,וכל יומא דפגרא ,על הטרחה המרובה ועל הכנסת האורחים שנעשתה ביד רחבה ובחפץ
לב ,הננו מביעים לכם תודה והוקרה מעומק הלב.
יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שישלם לכם שכרכם הטוב ,ויברך אתכם ואת כל בני ביתכם בכל
מילי דמיטב ,בבריאות איתנה ,בהצלחה ובשמחה ,ותזכו לרוות רוב נחת דקדושה מכל יוצאי
חלציכם.
וכן תודה וברכה
לר׳ ישראל גינזבערג שליט”א ממאפיית “,”So Real
הנותן בעין יפה את החלות לסעודה שלישית מדי שבת בשבתו .נודה לו על נדבת לבו ועל טובתו התדירה.
ואחרון אחרון חביב ,תודה מיוחדת מעומק הלב
לר’ צבי ראטה שליט”א
שנוטל על שכמו את עול הדאגה ,העשייה והפעולה למען הצלחת הקהילה בכלל ובית מדרשנו
בפרט ,במסירותו ובפועלו המתמיד הוא העומד בראש העשייה ,ודואג לכל פרט ופרט מתוך
אחריות עמוקה ורצון כן לראות את הקהילה ובית המדרש עולים ומתפתחים .יהי רצון שיזכה
לראות ברכה והצלחה בכל מעשי ידיו ,וימשיך לפעול מתוך בריאות ,שמחה וסייעתא דשמיא.
בברכת תודה והוקרה ,גבאי ומתפללי בית המדרש
13
בס"ד
820
ְא � ּד י ר !
י ַג ְ � ּד י ״ ל �ת וֹ רָ ה ו ְי ַ ְ
פארהערן זיך
טויזע+נטער
איבער
תלמידי מוסדינו
ב+ל++עטע+ר
משניות און גמרא בע"פ!
+ב' ויש+ב • כ"א כסליו
Meridian Grand
בלבבינו ובנפשינו ,למען חומות מגדלינ״ו!
14
די קינדער
הְאבן דְאס
ביי די פְאלגענדע הרבנים הגְאונים שליט”ְא משניות מסכת ברכות יְאר סוף זמן,
הגה”צ אב”ד דקהלתינו שליט”א זיךפְאלגענדע משניות מסכת סוכה
פְארהערט
די
הרה”ג ר’ צבי נחמי’ שנעק שליט”א דומ”ץ דקהלתינו
הרה”ג ר’ דוד היילפרין שליט”א אב”ד בית אלחנן הענדאן
משניות מסכת ביצה לימודים:
הרה”ג ר’ אליעזר ליבר שנעבאלג שליט”א אב"ד עדזשווער ּפרק אלו מציאות
הרה”ג ר’ יעקב נחמי’ פדווא שליט”א פרק יום טוב ממסכת ביצה
הרה”ג ר’ ּפלטיאל שווארץ שליט”א
הרה”ג ר’ שמואל ישעי’ ווייסמאן שליט”א ּפרק אור לארבעה עשר
הרה”ג ר’ מרדכי יודא ּפאללאק שליט”א פרק כל שעה
+ר
הרה”ג ר’ משה יצחק לייזער שליט”א
הרה”ג ר’ משה ּפרענקל שליט”א
ּפרק יום טוב ראש השנה
הרה”ג ר’ יואל דאמב שליט”א פרק ראוהו בית דין
הרה”ג ר’ יודא ברוך טווערסקי שליט”א
מנהלי התלמיד תורה שליט”א
ּפרק הכונס פרק שור שנגח
פרק ערבי פסחים מסכת מכות
מסכת מידות מסכת תמיד
עילידין! מה מ די ג ה
ש ם נירבה לידו
ט״א
קןּפעאויס דרי
ארקע הלותּפון זייער שהטת ּ
בנה!
תלמוד תורה יטב לב דרב"י מסאטמאר
15
פארזעצונג 9
פרישע שפאנענדע און
דראמאטישע
אשר יאקאב
צווישן פארזעצונג
צוויי
נעמען
אין קורצן פון פריער:
נאך דער פטירה פון מרת מרים יוכבד שטיינבערגער ע"ה ,א פרוי וועמענ'ס לעבן איז געווען איינגעוויקלט אין א וואלקן פון
מיסטעריע ,האט גדלי' קליין באשלאסן צו דערגיין ווער זי איז באמת געווען .זיין ברודער יוסי ,וואס וואוינט אין מאנסי ,האט זיך
אויך אריינגעצויגן אין דער זאך .א שמועס פון זייער פאטער ,הרב שלום קליין ,מיט זיין אלטן ידיד יוסעלע רובינשטיין ,האט זיי
געגעבן א רמז :ווען דער נאמען שטיינבערגער איז ארויפגעקומען ,האט יוסעלע אויסגעשריגן" ,איך גלייב דיר נישט ,שלום ,עס קען
נישט זיין!"
א באזוך ביים פאטער אין בית אבות האט באשטעטיגט אז ער האט אמאל דערציילט יוסעלע עפעס וועגן שטיינבערגער ,אבער
זיין שוואכער זכרון האט נישט געלאזט מער ארויסקומען .גדלי' איז צוריקגעפארן קיין לאנדאן ,און יוסי איז געבליבן אין מאנסי,
מיט מער פראגעס ווי תשובות.
און יעצט ליינט ווייטער:
נעכטן ,בשעת ער איז געזעצן אין קאר מיט זיין ברודער מאנסי ,ניו יארק –
גדלי' ,האט ער באקומען אן אומערווארטעטן רוף פון ד"ר סמיט טבת תשס''ח
קעמלי – דער ביזנעסמאן מיט וועמען ער האט געדארפט האבן
יוסי קליין איז געזעצן אין זיין אפיס אין מאנסי ,אבער זיין
א וויכטיגן שמועס איבער דער צוקונפט פון גאלדן האומס .יוסי קאפ איז געווען ערגעץ אנדערש .אויף זיין טיש זענען געלעגן
איז געווען איבערראשט ביז גאר אז א מענטש מיט אזא הויכע די געווענליכע פאפירן פון זיין פירמע "גאלדן האומס" ,און דער
פאזיציע און אזויפיל דאגות אויף זיין קאפ ,האט געפונען די טעלעפאן האט געקלונגען איינמאל נאכן צווייטן .ער האט
צייט צו רופן יוסי קליין פון דער רעלאטיוו קלענערער "גאלדן געענטפערט אויף די וויכטיגע רופן ,אונטערגעשריבן וואס
האומס" ביזנעס נעץ. מ'האט געדארפט ,און געגעבן אנווייזונגען פאר די ארבעטער.
קעמלי האט געוואלט וויסן פארוואס יוסי איז נישט פונדרויסן האט אלעס אויסגעזען ווי א געווענליכער טאג.
אנגעקומען צו זייער באשטימטן מיטינג .ער האט עס קלאר אבער אינעווייניג האט אים עפעס נישט געלאזט רוען .דער
געמאכט ,אז שוין עטליכע יאר-צענדליגער וואס ער געפינט זיך נאמען שטיינבערגער ,די ווערטער פון יוסעלע רובינשטיין,
אין דעם תחום און האט שוין אפגעהאלטן און אנטיילגענומען און דער אומפארענדיגטער שמועס מיט זיין פאטער האבן זיך
אין טויזנטער זיצונגען און אראנזשירטע אסיפות ,און דאס כסדר איבערגע'חזר'ט אין זיין געדאנק.
איז געווען דאס סאמע ערשטע מאל וואס דער מענטש מיט ער האט געוואוסט אז ער קען נישט בלייבן שטיין אויף איין
וועמען ער דארף זיך טרעפן איז נישט געווען דארט ,און האט פלאץ.
16
עקסטאז" .יעדער קליינער רמז קען זיין וויכטיג". אנשטאט דעם געשיקט זיין סעקרעטאר.
"איך וועל טון וואס איך קען דורכצוקוקן מעדעצינישע קעמלי ,וואס איז געווען אנטוישט פונעם אויפנאמע ,האט
אינפארמאציע און העלטקעיר ארכיוון .און מיסטער קליין, זיך דערפון דערמאנט ,און גערופן יוסי צו הערן אויב אלעס
לאמיר נישט פארגעסן אונזער אייגענעם ענין; דעם אכצנטן איז אין ארדענונג – ספעציעל ווען ער ווייסט אז ער האט א
מערץ שטייט נאך אלץ אונזער מיטינג אין מאנהעטן". פאטענציאל צו מאכן גרויס געלט פון יוסי'ס פירמע ,לוינט
"אוודאי ",האט יוסי געענטפערט" .איך וועל זיין דארט". זיך אים צו אינטערעסירן .יוסי האט אים מסביר געווען אז
ווען דער שמועס האט זיך געענדיגט ,איז יוסי געבליבן קוקן ער איז פארנומען געווארן מיט א משפחה ענין .קעמלי האט
אויפן טעלעפאן .ער האט נישט געגלייבט אז קעמלי וועט עס פארשטאנען ,און זיי האבן אפגעמאכט אז יוסי וועט אים
פלוצלינג אויפדעקן א באהאלטענע משפחה-געשיכטע ,אבער צוריקרופן דעם קומענדיגן טאג ,ווען ער וועט האבן מער צייט
כאטש איין טיר איז געבליבן אפן .ער קוקט זיך אן און כאפט צו רעדן.
זיך אז ער האט יעצט זיין גאנצע דמיון איבערגעגעבן פאר א יעצט ,ווען יוסי איז צוריק געווען אין זיין אפיס ,האט ער
פרעצעדענטלאזער ספעציאליסט און וויסנשאפטלער פון באשלאסן מקיים צו זיין זיין צוזאג .ער האט אויפגעהויבן דעם
מאנהעטן .ער האט זיך געשעמט און געביסן די ליפן ווי ווייט טעלעפאן און אריינגערופן קעמלי'ס נומער.
ער איז אריינגעפאלן אין זיין אייגענע נעץ ,אבער דאן האט ער נאך עטליכע קלונגען האט מען אויפגעהויבן דעם טעלעפאן.
זיך בארואיגט ,טראכטנדיג אז אפשר וועט די ישועה גאר קומען "מיסטער קליין ",האט קעמלי געזאגט" .איך בין צופרידן צו
פון דעם סמיט ,מען קען נישט וויסן... הערן פון אייך".
שפעטער יענעם טאג האט יוסי גערופן זיין סעקרעטאר. "איך האב געוואלט זיכער מאכן אז אלעס איז אין ארדענונג.
"איך דארף אז דו זאלסט מיר העלפן געפינען די משפחה איך בין נישט געוואוינט צו קומען צו א באשטימטן מיטינג און
פון יוסעלע רובינשטיין ",האט ער געזאגט" .ער איז געווען א דער מענטש וואס איך דארף טרעפן איז נישט דארט".
ידיד פון מיין פאטער .איך האב נישט קיין גענויע אדרעס ,און "איר זענט גערעכט ,ד"ר קעמלי ",האט יוסי געענטפערט.
איך ווייס נישט צי זיינע קינדער וואוינען נאך אין דער געגנט. "איך בין אייך שולדיג אן ערקלערונג .עס איז עפעס
פרוביר צו זוכן עפעס". פלוצלינג פארגעקומען אין דער משפחה ,און איך בין געווען
דער סעקרעטאר האט צוגעזאגט צו זוכן ,אבער יוסי האט געצוואונגען אוועקצוגיין .איך בעט אייך איבער פאר די
געוואוסט אז דאס קען נעמען צייט .ער האט זיך דערמאנט אומבאקוועמליכקייט".
ווי זיין פאטער פלעגט רעדן וועגן יוסעלע :א קלוגער מענטש, "איך פארשטיי ",האט קעמלי געזאגט" .איך האף נאר אז
איינער וואס האט אלעמאל געוואלט פארשטיין וואס עס ליגט אלעס איז גוט".
אונטער די ווערטער. יוסי האט א רגע געשוויגן .ער האט געקענט ענדיגן דעם
וואס האט יוסעלע געהערט יענעם טאג ,וואס האט שמועס מיט א קורצן תירוץ ,אבער עפעס אין קעמלי'ס שטימע
אים געמאכט אזוי שטארק רעאגירן אויף דעם נאמען האט אים געגעבן א געפיל אז דער דאזיגער מענטש וועט אים
שטיינבערגער? אויסהערן אן אים צו באשולדיגן.
באלד נאכמיטאג האט יוסי באקומען א רוף צוריק .זיין "עס איז טאקע פארהאן א זאך וואס ליגט מיר אויפן הארץ",
סעקרעטאר האט געפונען א מעגליכן רמז; יוסעלע רובינשטיין האט ער ענדליך געזאגט" .איך גלייב נישט אז איר קענט מיר
האט אמאל געדאוונט אין בית המדרש נחלת יהודה ,און דער העלפן ,אבער איך וויל אייך דערציילן וואס עס גייט פאר".
גבאי דארט האט געדענקט אז ער האט מעגליך געהאט א זון ער האט אים דערציילט וועגן די פטירה פון מרת
מיטן נאמען מאיר. שטיינבערגער ,וועגן גדלי'ס חשד אז עס ליגט עפעס באהאלטן
"איך בין נישט הונדערט פראצענט זיכער אז דאס איז ער", אין איר פארגאנגענהייט ,און וועגן דעם שמועס צווישן זיין
האט ער צוגעגעבן" .אבער דער גבאי האט מיר געגעבן א נומער פאטער און יוסעלע רובינשטיין .ער האט אויך דערמאנט דעם
וואס קען זיין שייך צו דער משפחה". באזוך אין אלטעס-היים ביים פאטער ,וואו זיין טאטע האט נאר
יוסי האט נישט געווארט און גלייך געקלונגען. בקושי געקענט צוריקברענגען די אלטע זכרונות.
דער טעלעפאן האט געקלונגען עטליכע מאל ,ביז א שטימע קעמלי האט צוגעהערט אן אים איבערצוהאקן.
האט געענטפערט. "איך וועל אייך נישט זאגן אז איך קען אייך זיכער העלפן",
"העלא?" האט זיך געהערט א גאר דיקע שטימע ,וואס איז האט ער ענדליך געזאגט" .אבער איך קען דורכקוקן געוויסע
ווארשיינליך געווען באגלייט מיט רויך פון א ציגאר אדער א מקורות און מאטריאלן וואס זענען מיר צוטריטליך .אפשר
לילקע. וועט מיר עפעס ארויפקומען ,און אפשר נישט .איך וויל נישט
"שלום עליכם .זענט איר אפשר דער ריכטיגער מענטש שאפן ביי אייך א האפענונג וואס איך קען נישט נאכקומען".
וועמען איך זוך? איך בין יוסי קליין ,דער זון פון הרב שלום קליין. "איך פארשטיי ",האט יוסי געזאגט מיט באהאלטענע
17
נאטיצן ,ווען ער באקומט א רוף פון יוסי .מיט א שמחה און איך פרוביר צו דערגרייכן די משפחה פון יוסעלע רובינשטיין".
פרישקייט ענטפערט ער גלייך. עס איז געווארן שטיל אויפן אנדערן זייט.
"איך האב ענדליך געטראפן דעם זון פון יוסעלע רובינשטיין", "הרב שלום קליין?" האט דער מענטש איבערגעפרעגט.
האט ער געזאגט גלייך צום ענין" .זיין נאמען איז מאיר .ער האט "יא .איר קענט אים?"
נאך די אלטע בריוו און פאפירן פון זיין פאטער ,און ער האט "מיין נאמען איז מאיר רובינשטיין ",האט דער מענטש
צוגעזאגט זיי דורכצוקוקן". געענטפערט" .ר' יוסעלע רובינשטיין איז געווען מיין טאטע".
"האט ער עפעס געזאגט וועגן שטיינבערגער?" האט גדלי' יוסי האט זיך גלייך אויפגעלעבט.
געפרעגט. "דאס איז זייער וויכטיג פאר מיר ,מאיר .איך פרוביר צו
"ער האט געדענקט דעם נאמען ,אבער ער האט נישט פארשטיין עפעס פון א שמועס וואס מיין פאטער האט געהאט
געקענט מסביר זיין פון וואו .מיר דארפן ווארטן ביז ער קוקט מיט אייער טאטן מיט יארן צוריק .ער האט דערמאנט דעם
דורך די זאכן". נאמען שטיינבערגער ,און איך האב געהערט ווי אייער פאטער
"יוסי ",האט גדלי' געזאגט" .איך האב א געפיל אז מיר זענען יוסעלע איז געווארן זייער איבערראשט ,און אזוי האבן זיי
נאנט צו עפעס .איך קען עס נישט מסביר זיין". ווייטער גערעדט וועגן די מרת שטיינבערגער ",האט יוסי קורץ
"איך האף אויך אזוי ",האט יוסי געענטפערט" ,אבער מיר אויפגעדעקט זיין סיבה פארן רוף.
דארפן גיין פארזיכטיג .איין אומריכטיגע מסקנא קען אונז פירן מאיר האט נישט גלייך געענטפערט.
אין א גאנץ אנדערע ריכטונג". "שטיינבערגער "...האט ער שטיל איבערגעזאגט" .איך
זיי האבן אפגעמאכט זיך ווידער צו פארבינדן ווען מאיר וועט האב דעם נאמען אמאל געהערט ,אבער איך קען יעצט נישט
צוריקקומען מיט א תשובה. געדענקען וואו און וואס".
גדלי' האט אראפגעלייגט דעם טעלעפאן ,אבער ער איז "האט אייער טאטע איבערגעלאזט בריוו אדער פאפירן?
נישט גלייך ווייטער געגאנגען .איין שאלה האט אים נישט אפשר עפעס וואס קען אונז העלפן מיט אינפארמאציע איבער
געלאזט רוען :וואס האט מרת שטיינבערגער געהאט מיט די פרוי?"
יוסעלע רובינשטיין ,אז דער נאמען האט ביי אים ארויסגערופן "ער האט איבערגעלאזט אסאך זאכן ",האט מאיר געזאגט.
אזא שטארקע רעאקציע? "אלטע בריוו ,צעטלעך און פאפירן וואס איך האב נאך קיינמאל
אין מאנסי האט יוסי אויך נישט געקענט ארויסטרייבן די נישט געהאט קיין צייט דורכצוקוקן .זיי ליגן אין קעסטלעך .איך
שאלה פון קאפ .ער האט געעפנט זיין קאלענדער און געקוקט האב זיי נישט אוועקגעווארפן ,אבער איך קען אייך נישט זאגן
אויפן דאטום וואס איז שוין געווען אנגעצייכנט :דעם אכצנטן וואס עס געפינט זיך דארט".
מערץ ,די מיטינג מיט ד"ר קעמלי. יוסי האט געשפירט אז ער האט ענדליך געפונען עפעס וואס
זיין געשעפט האט געדארפט זיין זיין הויפט זארג .ער האט ער קען נאכגיין.
געהאט מענטשן ,פאציענטן און א גאנצע סיסטעם וואס האט "וואלט איר געווען גרייט זיי דורכצוקוקן? איך ווייס אז דאס
זיך פארלאזט אויף זיינע באשלוסן .אבער יעצט איז געווען איז נישט קיין קליינע טובה ,אבער עס מיינט פאר מיר זייער
נאך א זאך וואס האט אים נישט געלאזט רוען -א פרוי וואס אסאך".
ער האט קוים געקענט ,א נאמען וואס זיין פאטער האט קוים "איך וועל פרובירן ",האט מאיר געזאגט" .איך קען נישט
געדענקט ,און א פארגאנגענהייט וואס האט אפשר געהאלטן צוזאגן אז איך וועל עפעס טרעפן .רופט מיר אן סוף וואך ,און
דעם שליסל צו א סוד .אפשר וועט ביי דעם זיצונג אנטפלעקט איך וועל אייך זאגן וואס איך האב געקענט אויסגעפינען".
ווערן ווער מרת שטיינבערגער איז געווען; הלוואי וועט סמיט "א גרויסן יישר כח .איר קענט זיך נישט פארשטעלן ווי
קעמלי ברענגען פיזישע באווייזן. וויכטיג דאס איז".
ער האט געקוקט אויף זיין טעלעפאן .ביז סוף וואך וועט נאך דעם טעלעפאן רוף איז יוסי געזעצן א שטיק צייט אן
מאיר רובינשטיין אפשר שוין האבן א תשובה .אפשר וועט זיך רירן .ער האט נישט געהאט קיין דאקומענט ,קיין בריוו ,און
צווישן די אלטע בריוו ליגן א נאמען ,א דאטום ,אדער בלויז איין אפילו נישט קיין קלארע תשובה .ער האט בלויז געהאט דעם
זאץ וואס וועט אלעס טוישן. נאמען פון א מענטש וואס האט געהאט צוטריט צו יוסעלע
און אפשר -האט יוסי זיך דערמאנט -וועט ער ווידער הערן רובינשטיינ'ס פארגאנגענהייט.
די זעלבע ווערטער וואס האבן אנגעהויבן דעם גאנצן ענין" :איך אבער דאס איז שוין געווען פיל מער ווי וואס זיי האבן
גלייב דיר נישט ,שלום .עס קען נישט זיין!" געהאט ביז יעצט.
ווער איז געווען די פרוי וואס האט געקענט ארויסברענגען
אזא רעאקציע פון א מענטש ווי יוסעלע רובינשטיין? און לאנדאן ,ענגלאנד
פארוואס איז איר נאמען געבליבן באהאלטן אזוי לאנג? גדלי' זיצט אין פינטערס ביהמ"ד און קלאצט איבער די
פארזעצונג קומט אי"ה
18
בס"ד
אוי חנוכה... חנוכה...
א יו"ט א שיינע!...
ווילט איר אייער ביזנעס/סערוויס זאל
געזען ווערן איינמאל און נאכאמאל
אין לויף פון די רואיגע חנוכה טעג דורך
מענער ,פרויען און קינדער?
רופט דער אפיס אויף:
לייגט אריין אייער עדווערט אינעם
020.39.815.815 מעגא חנוכה 'מועד
אדער שיקט אן אימעיל צו:
shabboslondon@gmail.com במועדו' אויסגאבע
וואס וועט אי"ה פארטיילט ווערן
אין אלע שטיבער אין סטעמפארד הילל ,און אין
פילע געשעפטן אין מאנטשעסטער און אנטווערפן
קומענדיגע וואך וועט נישט ערשיינען די וועכנטליכע שבת בשבתו
19
יוסף לייב יאקאב
ּ ׂ
ש ֶדהוַ יַ ְרא וְ ִה ֵנה ְב ֵאר ַב ָ
דער הייליגער בת עין
זאגט צו א רפואה
דאס קינד ווערט
וואונדערליך געראטעוועט
פונעם ברונעם נאך
עטליכע שעה
און די שייכות צום הצלה
פון הבחור משה'לע
האלצבערג הי"ו
אריינפיר ליינט איבער דעם צדיק ר' פישעלע
די בארימטע בערנשטיין משפחה פון ירושלים בערנשטיין זצ"ל וועלכער האט
איז איינע פון די שענסטע און חשוב'סטע משפחות זיך מסתופף געווען בצלם פון 250
מיוחסות שוין לאנגע דורות אין ירושלים עיה"ק צדיקי הדור ,און איז געווען יד ימינו
בפרט און איבער דער גארער וועלט בכלל ,וועמענ'ס פונעם הייליגן בת עין זי"ע וועמענ'ס
יארצייט געפאלט די וואך
ראשי המשפחה זענען געווען באקאנט און זענען
אויסגעקריצט מיט אן אייזערנער פעדער אין דער האלט מיט א שטוינענדע מעשה
ספעציעלער שיינקייט און הייליגקייט פון ירושלים עיר וואס האט פאסירט מיט זיין זון ר'
הקודש והמקדש ,און וועמענס קינדער און אייניקלעך בנימין יהודה לייב וועלכער איז
זענען פארשפרייט אין אלע שיכטן און קרייזן פונעם באופן פלא געראטעוועט געווארן
יהדות החרדית. פון א ברונעם נאכן זיין אונטערן
וואסער פאר עטליכע שעה!
דער ראש המשפחה איז געווען דער בארימטער
איש צדיק וחסיד הרה"ק רבי פישעלע בערנשטיין זצ"ל און וויאזוי די געשיכטע וואס האט זיך
פון אומַאן -צפת ,וועלכער איז נסתלק געווארן כ"ג אפגעשפילט מיט ארום 200יאר
שבט שנת תרכ"ז ומנו"כ אינעם אור אלטן ביה"ח אין צוריק האט א שייכות מיט די הצלה
שטאט צפת סמוך ונראה צום קבר האר"י הקדוש זי"ע פון הבחור משה'לע האלצבערג
הי"ו מיט גענוי 18יאר צוריק
20
דדיינא פון בד"צ העדה החרדית אין ירושלים וועלכער הָאט
זוכה געווען אז אין יאר תש"ו הָאט רבינו הקדוש מסאטמאר
זי"ע אפגעשטאטעט א באזוך ביי אים אין שטוב ,הגה"צ רבי
מרדכי צבי שמערלער זצ"ל מגדולי ירושלים ,הגה"ק רבי בנימין
ראבינאוויטש זצ"ל חבר הבד"צ העדה החרדית ומייסד ק"ק
משכנות הרועים ,הגה"צ רבי אהרן בערנשטיין זצ"ל שווער פון
יבדלחט"א כ"ק אדמו"ר ממונקאטש שליט"א ,כ"ק אדמו"ר
ממעליץ זצ"ל ,און נאך פילע וואס האבן באלויכטן די אויגן פון
כלל ישראל אין לויף פון די לעצטע דורות.
עס איז א דבר בעתו מה טוב ,ווען פון איין זייט לערנען מיר
אין די תורה די וואכן איבער בארות ,פון צווייטן זייט שטייט
מען ערב דעם יארצייט פונעם הייליגן בת עין ,און פון דריטן
זייט האלט מען הארט נאכן אכצנטן יארצייט פון די קדושי
מומביי הי"ד ,צו ברענגען די פולע לעבנ'ס געשיכטע פונעם
צדיק ר' פישעלע זצ"ל ,באגלייט מיט פילע אינטערעאסנטע
געשיכטעס.
מסתופף געווען
ביי הונדערטער
צדיקים!
הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל איז געבוירן געווארן בערך אין יאר
תקכ"ט ,צו זיין פאטער הרה"ק רבי יהודה לייב זצ"ל ,וועלכער
איז געווען אן אייניקל פון הרה"ק רבי יוסף יהודא לייב פון
באלטא זי"ע ,פון די תלמידים פונעם הייליגן מעזריטשער מגיד
זי"ע ,און לויט געוויסע דעות איז ער אויך געווען פון די תלמידי
מרן הבעשטה"ק זי"ע.
און הארט נעבן די מערה פון מורו ורבו הרה"ק בעל בת עין
הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל איז געווען א גדול בתורה וביראה
מאווריטש זי"ע.
טהורה און אן איש צורה ומעלה ,שהכל בו ,תורה ,עבודה און
גמילות חסדים .זיין גאנצער לעבן האט ער זיך מסתופף געווען די דאזיגע משפחה איז זיך מתייחס צו זייער אסאך פריערדיגע
ביי די צדיקי דורו ,פון זיי האט ער קונה געווען תורה און חכמה צדיקים ,גדולי התורה וצדיקי הדורות ,און צו צענדליגער גדולי
ויראת ה' און איז זעלבסט געשטיגן במעלות רמות ונשגבות, תלמידי הבעשטה"ק זי"ע ולמעלה בקודש.
זייענדיג בארימט אלס איש קדוש מאוד. די ראשי המשפחה זענען באקאנט געווען לשם ולתהילה
לויט ווי ס'איז אנגענומען און ווי עס ווערט געברענגט אין אלס אנשי צורה ורמי מעלה און בעלי השגה ,וואס האבן זוכה
פילע ספרי תולדות ,האט ער אנגעיאגט צו קענען און זיך געווען זיך צו מסתופף צו זיין ביי פילע צדיקי הדורות ,חסידים
מסתופף געווען בצלם פון אריבער הונדערט און פופציג צדיקים ואנשי מעשה ,ווען צווישן די ראשי המשפחה זענען אויך
בעלי רוח הקודש ,ווען ס'איז דא דעות אויף אזויפיל ווי צוויי באקאנט פילע רבי'ס ,רבנים ,דיינים און ראשי ישיבות.
הונדערט און פופציג צדיקים תלמידי בעל שם טוב הק' זי"ע. צווישן די אייניקלעך פון הגה"ק רבי פישעלע זצ"ל ציילן
ער איז געווען א תלמיד מובהק פון דעם סניגורן של ישראל זיך פילע גדולי ישראל ,ווען צווישן אנדערן זענען באוואוסט
דער הייליגער קדושת לוי פון בארדיטשוב זי"ע און א תלמיד דער זוהן הגה"ק רבי בנימין יהודא לייב זצ"ל מגדולי ירושלים,
מובהק פון הרה"ק רבי משה צבי פון סאווראן זי"ע. די אייניקלעך הגה"ק רבי בצלאל ישעי' בערנשטיין זצ"ל חבר
פאר זיין פרנסה איז ער געווען א האלץ סוחר ,און איז אין הבד"צ העדה החרדית וועמען מ'הָאט גערופן "רבי בצלאל
יענע יארן געווען זייער רייך און א בארימטער נגיד .אבער דיין" ,הגה"ק רבי ירוחם פישל בערנשטיין זצ"ל חבר הבד"צ
אלע טעג פון יאר איז ער געווען אריינגעטון אין תורה און אין העדה החרדית ,הגה"צ רבי יצחק דוד בערנשטיין זצ"ל ספרא
21
חסידות ,און איז אלס געפארן פון איין צדיק
צום צווייטן זיך איינצוזאפן און אייננעמען
אין זיך די ניחוחי הקדושה ,נאר עטליכע
טעג א יאר ,אין דער תקופה נאך די ימים
טובים ,פלעגט ער זיך אביסל באשעפטיגן
מיט זײנע געשעפטן און דאן פלעגט ער
ארויספארן צו זײנע געדיכטע װעלדער,
און אײנארדענען אלע זײנע ענינים ,װאס
אין לויף פונעם יאר איז עס געטאן געװארן
דורך זײנע פילע ארבעטער.
ציון הרה"ק רבי פישעלע אין צפת
געלט ,כדי ער זאל ארויסנעמען דערפון אויף די הוצאות השבת
וויפיל ער וויל.
אין ספר "אילני יחס" ווערט דערציילט ,אז ווען דער
בארדיטשובער
הייליגער מגיד פון פולנאה זי"ע האט ארויסגעגעבן זיין ספה"ק
"תולדות יעקב יוסף" ,איז ער ארומגעפארן פארקויפן דעם
רב זי"ע :קויף 200
ספר ,און ער האט געבעטן א גאלדן רענדל פאר יעדן ספר .ווען ספרים פונעם
ער איז אנגעקומען קיין בארדיטשוב ,האט דער בארדיטשובער
רב דער הייליגער קדושת לוי זי"ע באפוילן פאר רבי פישל תולדות יעקב יוסף
בערנשטיין ,אז ער זאל זאפארט גיין אפקויפן צוויי הונדערט עס איז געווען איינמאל ,וואס אין לויף פון א גאנצער יאר,
ספרים פונעם בעל התולדות זי"ע ,כדי אז ער זאל ח"ו נישט פון ערב חנוכה ביז דעם קומענדיגן יאר נאך חנוכה ,האט
האבן קיין הקפדה אויף די שטאט .ער האט טאקע אזוי געטון, ער געוויילט ביים הייליגן בארדיטשוב'ער רב זי"ע! אין די
ער האט דערנאך אריבערגעברענגט די ספרים צום קדושת דאזיגע צייט פלעגט ער צוגיין יעדן דאנערשטאג צום הייליגן
לוי זי"ע ,וועלכער האט אים געגעבן איין ספר במתנה .דער בארדיטשוב'ער רב זי"ע און אים איבערגעבן זיין בערזל מיט
ספר איז דערנאך געבליבן בירושה ביי זיינע אייניקלעך משפחת
בערנשטיין וואס ליגט ביז היינטיגן טאג אין ירושלים עיה"ק.
אפענע טיר ביי
ביידע צדיקים
אזוי אויך האט ער זיך אסאך מסתופף געווען בצילו און איז
אויך אנוועזנד געווען ביים יציאת נשמה פון הרה"ק רבי פנחס
פון קאריץ זי"ע.
גלייכצייטיג איז ער אנוועזנד געווען ביי די פטירה פון הרה"ק
רבי נחמן פון ברסלב זי"ע אין אומאן .ער האט געוואוינט אין
אומאן ,און טראץ וואס ער איז געווען מגדולי תלמידיו וחסידיו
פון הרה"ק מסאווראן זי"ע ,האט ער זיך נישט אריינגעלאזט
דער ציון פון הגה"ק רבי בנימין יהודה לייב זצ"ל זוהן פון הרה"ק רבי פישעלע
צווישן די הויכע ריזן בערג אין די באוואוסטע מחלוקת צווישן זצ"ל און איידעם ביי הרה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן פון לעלוב זי"ע
די צדיקים ,און האט געהאט אן אפענע טיר ביי ביידע צדיקי
22
עס ווערט דערציילט ,אז אמאל נאך יו"ט איז רבי פישעלע הדור ,וועלכע האבן אים ארויסגעוויזן א באזונדערע אהבה
אריין צו זיין הייליגן רבי'ן צו באקומען די ברכת פרידה וחיבה.
און הצלחה פַארן פָארן צו זיינע וועלדער .האט אים דער אין ספר "כיסופים" (פון הרב החסיד רבי משה בורשטיין זצ"ל
סאוורארנער געפרעגט" :פישעלע ,האסטו מיטגענומען מיט
מגדולי משפיעי ברסלב בארה"ק) ,ווערט דערציילט ווי פאלגנד
דיר אביסל בראנפן?" און נאך בעפאר ער האט עספיעט צו
(איבערגעטייטשט אין אידיש)" :רבי פישעלע בערנשטיין איז געווען
ענטפערן ,האט דער צדיק ווײטער געזאגט" :דאס גלעזל צו די
אן איינוואוינער אין דער שטאט אומאן ,און טראץ וואס ער
בראנפן ,וועל איך דיר געבן!"
איז געווען פון די סאווראנער חסידים וואס האבן זיך מתנגד
דער רבי האט אויסגעקליבן איינע פון די גלעזלעך אין זיין געווען און קעגנגעשטעלט צום וועג פון רבי'ן (הרה"ק רבי נחמן
שאפע און האט עס אים אהינגעגעבן און געזאגט" :דאס איז א
זי"ע) ,איז רבי פישל בערנשטיין נישט געווען פון די מתנגדים,
פאסיגע גלאז ,נעם עס און פאר לחיים ולשלום".
און פארקערט ער איז געווען גאר נאנט צום רבי'ן.
טראץ זײן פארװאונדערונג ,האט רבי פישעלע גענומען די
"עס ווערט דערציילט ,אז רבי פישל בערנשטיין איז
גלאז מיט זיך אויף זיין וועג און האט זיך ארויסגעלאזט צום
אנוועזנד געווען אין די לעצטע מאמענטן פונעם לעבן פון
גרויסן וואלד.
רבי'ן .ער איז אריין פון א זייטיגע טיר אין רבי'נס צימער ,צו
ווען ער איז געווען אינמיטן געדיכטן וואלד ,איז אים פלוצים איבערבעטן נאכדעם וואס ער האט מורא געהאט פאר א
באפאלן א רויבער וועלכער האט געוואלט בארויבן זיין געלט הקפדה אויף איינעם פון די סאווראנער חסידים ,ווייל יענער
און אים אומברענגען ה"י. האט גערעדט קעגן דעם רבי'ן .רבי פישל איז געענטפערט
רבי פישעלע האט אנגעהויבן זיך צו בעטן פאר זיין לעבן, געווארן פונעם רבי'ן ,וואס איז געווען שוואך און זייער קראנק,
אבער ס'איז נישט געווען צו וועמען צו רעדן .דעמאלט האט מיט א קאפ באוועגונג אז ער איז יענעם מוחל ,און רבי פישל
ער זיך דערמאנט אין די ווערטער פונעם רבי'ן און דאס גלעזל וואס איז געווען א חכם און א פיקח עצום האט עס שפעטער
וואס ער האט אים געגעבן ,און האט פארשטאנען אז מסתמא איבערדערציילט פאר דעם סאווראנער רבי'ן און ער איז זייער
האט ער דאס געמיינט. צופרידן געווען דערפון.
"ווען ער איז אריינגעקומען ,האט רבי פישל געזען ווי דער
רבי זיצט אויף זיין שטול ,ער הוסט און עס גייט אים בלוט פון
מויל .ער האט באלד פארשטאנען אז דאס זענען די לעצטע
מינוט'ן און האט זיך געאיילט צו רופן די חסידים וואס זענען
געווען אין יענע מאמענטן אינעם דערנעבנדיגן צימער ,די זענען
אריין און זענען געווען מיט זייער רבי'ן ווען זיין הייליגע נשמה
איז ארויס .לויט די דאקומענטן וואס מ'האט אין די לעצטע
יארן געטראפן ,ווערט געשאצט אז רבי פישל פון אומאן איז
א קאפיע פון די ציילונג ליסטע אין ארץ ישראל אין די תר"כ יארן" :למדן .פישל אלט געווען בערך פינף און צוואנציג יאר אין דער צייט פון
מאומין .ז' אסתר מלכה .בנו בנימין .האדיל שאצלו" דעם אינצידענט".
ביז אהער פון ספר "כיסופים".
ער האט געבעטן ערלויבעניש פון דעם רויבער ער זאל
אים כאטש לאזן טרינקען א גלעזל בראנפן בעפאר ער ברענגט
אים אום .זיין לעצטע וואונטש איז אנגענומען געווארן ביים
"דאס גלעזל צו די
רויבער ,און דערנאך וואס רבי פישעלע האט געטרינקען בראנפן ,וועל איך
אביסל בראנפן ,האט ער פארגעשלאגן פארן רויבער אז ער
זאל אויך פרובירן אביסל פון דעם בראנפן .דער רויבער האט א דיר געבן"...
שפרונג געטאן אויף דער געלעגנהייט און דערנענטערט דאס ווי געזאגט ,איז זיין רבו מובהק געווען הרה"ק מסאווראן
גלאז צו זיינע ליפן. זי"ע ,צו וועמען ער איז געווען צוגעבונדן און דבוק בכל נימי
ווען ער האט צוריק צוגעבויגן דעם קאפ צו אריינרוקן דעם נפשו ,און פילע זענען די עפיזאדן און באוואוסטע מופתים צו
שארפן געטראנק אין האלז ,האט רבי פישעלע אנגענומען וואס ער איז עדות געווען ,ווען אין עטליכע פון זיי איז ער
קוראזש און מוט ,און מיט אלע כוחות האט ער געגעבן א זעלבסט פארמישט געווען דערין.
23
150רובל פאר א חתן און כלה יתומים .ער איז אריינגעקומען שטופ אריין דאס גלעזל אינעם רויבער'ס מויל ,ביז עס האט זיך
אין ביהמ"ד און האט זיך געוואנדן צו א יונגערמאן [ר' פנחס פארשטעקט אין די טיפענישן פון זיין האלז און אין רעזולטאט
נימינסקי האט ער געהייסן] ,וועלכער איז דעמאלט געווען א איז זײן אטעם פארכאפט געווארן ,ביז ער איז געפאלן א
יונגערמאן ארום זעקס חדשים נאך זיין חתונה ,און האט אים טויטער אויף דער ערד.
געבעטן די סומע ,און אים צוגעזאגט א בן זכר ,אויב ער וועט רבי פישעלע האט דאן געברענגט דעם קערפער פונעם
אים ברענגען די פארלאנגטע סומע געלט. רויבער צום פאליציי סטאנציע ,און האט דאן באקומען א
ר' פנחס האט זיך שטארק געוואונדערט אויף דעם רבי'נס באלוין פון 5,000רובל וואס איז צוגעטיילט געווארן פאר ווער
ווערטער ,אבער ער האט געגלייבט אז אויב ער האט זיך עס ברענגט דעם שטארק געזוכטן רויבער'ס קאפ ,טויט צי
געוואנדן צו אים ,לוינט זיך עס נישט צו פארפאסן און שוין גיין לעבעדיג.
ברענגען די סומע געלט.
קיין אייגן געלט האט ער אבער נישט געהאט ,און בפרט
אזא ריזיגע סומע געלט ,אבער זיין שווער ביי וועמען ער איז מצפה לישועה
געווען אויף קעסט ,איז געווען א גרויסער עושר .ער האט זיך
אזוי איז אדורך אויף אים זיינע טעג בצל צדיקי דורו ,ווען ער
באלד געוואנדן צו זיין שווער און אים דערציילט וואס דער
איז געשטיגן אין תורה און אין חסידות .די פרנסה זארג האט
רבי האט אים הערשט איצט פארגעשלאגן ,אבער דער שווער ער נישט געהאט ,זייענדיג א געוואלדיגער עושר .רבי פישעלע
האט רעאגירט מיט וואונדער" :וואס?! ס'איז דאך קוים אדורך און זיין רביצין די צדקנית מרת אסתר מלכה ע"ה ,אן אייניקל
א האלבע יאר פון דיין חתונה ,און דו זארגסט זיך שוין אויף פונעם הייליגן ש"ך זי"ע און דער מגיני שלמה זי"ע און נאך
קינדער?" פילע צדיקים ,האבן געלעבט א לעבן פון גליק און רואיגקייט
דער רבי קומט צוריק ביז א קורצע צייט אין ביהמ"ד און אנגעפולט מיט רוחניות'דיגע באגאזשן און מעשי צדקה וחסד
זעט אז ר' פנחס איז נישט צוריק געקומען ,האט ער זיך אן א שיעור.
אויסגעדרייט און טרעפט רבי פישעלע ,און זאגט אים" :איך אבער איין זאך האט זיי שטארק געעגבערט ,א פאקט וואס
זע אז פנחס'ל ברענגט נישט צוריק קיין ענטפער ,און איך ווייס האט זיי פארשווארצט זייער טאג טעגליכער לעבן ,און דאס
אז דו וועסט באלד איינשטימען צו מיין בקשה ,איך קען דיר איז געווען דער ביטערער פאקט אז זיי האבן ליידער נישט זוכה
איצט צוזאגן א בן זכר ,אבער מיטן תנאי אז דו וועסט מיר געווען צו קיין קינדער .רבי פישעלע איז שוין דאן אריין אין די
אראפלייגן הונדערט און פופציג רובל". זעכציגער יארן און זיין רביצין האט זיך שוין דערנענטערט צו
"זיכער ,זיכער!" האט רבי פישעלע גלייך געענטפערט ,און די פופציגער יארן ,און עפ"י דרך הטבע זענען די שאנסן צו זוכה
אויפן ארט האט ער ארויסגענומען דעם גאנצן סכום פון זיין זיין צו קינדער שוין אוועק.
טאש און עס איבערגעגעבן דעם רבי'ן ,וועלכער האט אים לאנגע יארן איז ער ארומגעפארן צו די צדיקים און געבעטן
באלד געבענטשט מיט א בן זכר און אז ער זאל זוכה זיין זייער ברכה צו געהאלפן ווערן מיט זש"ק ,אבער ער איז ליידער
אינאיינעם מיט זיין רביצין ,אים צו ערציען נישט געהאלפן געווארן.
לתרה ,לחופה ולמעשים טובים און זיי זאלן
אינאיינעם זען אסאך נחת פון דעם קינד.
נאכדעם וואס עס זענען פארביי עטליכע
חדשים פון יענעם הייליגן מעמד ,און רבי
באקומען א
פישעלע מיט זיין רביצין האבן נישט געזען הבטחה!
קיין סימן פון קיין ישועה ,איז ער ווידער נאך פילע יארן איז אים אונטערגעקומען
אריין אל הקודש פנימה צום רבי'ן מיט א די איינמאליגע געלעגנהייט .וואס איז
"קוויטל" און האט דערמאנט זיין הבטחה. פארבינדן מיט א מעשה פלא ,וואס מיר
"יא ",האט אים דער רבי געענטפערט. ברענגען דא לויט ווי עס ווערט באשריבן
"איך האב נישט פארגעסן די הבטחה, אין פילע ספרים.
אבער כאן אי אתה זוכה לבנים ,דא אין געווען איז עס אמאל ערב יום כיפור,
חוץ לארץ קענסטו נישט זוכה זיין צו קיין ווען דער סאווראנער האט זיך אנגערופן אז
קינדער ,נאר אין ארץ ישראל ".און ער האט די אונטערשריפט פון הרה"ק רבי "פישל מאומען" ס'איז איצט אן עת רצון און מ'קען פועל'ן
(אונטערגעצייכנט אין רויט) אינעם פנקס חברא
אים באפוילן אז ער זאל ארויפגיין קיין ארץ קדישא צפת לויט די "תקנות אשר להחבורה מאת אלעס גוט'ס .דער הייליגער סאוורארנער
כבוד הרב הצדיק מאווריטש זללה"ה"
ישראל ,וואו ער וועט זוכה זיין צו דורות. האט דאן געדארפט א גרויסע סומע געלט,
24
ארום האבן זיי זיך געצויגן און באזעצט אין די הייליגע שטאט
צפת ,וואו ער האט געקויפט א גרויסן הויף אין צענטער נעם אים אויף דיין
פון שטאט און האט דארט באזעצט פילע ארימעלייט און
תלמידי חכמים.
קאסט -ער וועט ָ
ביזן היינטיגן טאג ווערט דאס ארט גערופן נאך אים" :רבי
דיר צונוץ קומען
פישעלע'ס חצר" .זײן נאמען איז באלד געװארן בארימט אין טראץ די פילע שוועריקייטן פון גיין אפלאזן אלס און אלעס
שטאט אלס גרויסער עושר און געוואלדיגער בעל צדקה און און דעם גאנצן רייכטום ,און אלע ארומיגע שוועריקייטן וואס
תומך תורה. האט באגלייט א רייזע קיין ארץ ישראל אין יענע יארן ,איז דאס
נישט געווען קיין שווערע אויפגאבע פאר רבי פישעלע און זיין
דא אין שטאט איז ער באלד געווארן פון די גרויסע
רביצין ,וויסנדיג אז נאר אזוי וועלן זיי זוכה זיין צו א בן זכר.
מקורבים ביי הרה"ק בעל בת עין פון אווריטש זי"ע [וועמענ'ס
יארצייט געפאלט דעם זונטאג – י"א כסלו] ,און איז בליץ רבי פישעלע האט זיך געאיילט צו פארקויפן זיינע אלע
נכסים ,וועלדער און ביזנעס ,און ערלעדיגן אלעס וואס
שנעל געווארן פון די נאנטסטע תלמידים און יד ימינו אין
אנבאלאנגט דאס קענען ארויפקומען ווי אמשנעלסטן קיין
פירן די שטאט ,אינאיינעם מיטן אנדערן תלמיד פונעם
ארץ ישראל.
בת עין ,הגה"ק רבי שמואל העללער זי"ע ,וועלכער האט
אינעם טאג וואס רבי פישעלע האט געדארפט ארויספארן,
שפעטער געדינט אלס דער רב פון צפת .אינאיינעם האבן
האט ער אפגעראכטן א גרויסן געזעגענונג'ס פאראדע אין
זיי זיך געזארגט פאר אלע צרכי העיר ברוחניות ובגשמיות,
ביהמ"ד פאר אלע באקאנטע און פאר די פילע חסידים אין
און די אונטערשריפט פון רבי פישעלע זצ"ל טרעפט מען אין
שפיץ פונעם רבי'ן ,זיך געזעגענענדיג מיטן רבי'ן.
צענדליגער בריוון פון יענע יארן ,וואס זענען פארבינדן צום
אין אלגעמיין האט דער הייליגער סאווראנער זי"ע נישט
עיה"ק צפת.
געלאזט זיינע חסידים ארויפפארן קיין ארץ ישראל ,נאר אויב
מ'האט געהאט געלט מיט וואס זיך אויסצוהאלטן .איינער פון
די בחורים וואס איז דארט געשטאנען ,האט ,הערנדיג אז דער
דער בת עין מאכט רבי האט באפוילן פאר רבי פישעלע אז ער זאל ארויפפארן קיין
ארץ ישראל ,זיך אנגערופן צום רבי'ן אז ער וויל אויך פארן.
א סעודה עס איז געווען לפלא אז פאר אים האט דער הייליגער
אין ספר "אוצר ישראל" ווערט דערציילט :דער בת עין זי"ע סאווראנער זי"ע געמאכט אן אויסנאם ,ער האט אים געגעבן
האט אמאל געפראוועט א גרויסע סעודה ,און דער עולם האט רשות .ער האט זיך אנגערופן" :דיך דארף איך האבן דארט".
נישט געוואוסט לשמחה מה זו עושה ,ווייל ס'איז נישט געווען און ער האט באפוילן פאר רבי פישעלע אז ער זאל מיטנעמען
יענעם בחור און אויסצאלן אלע הוצאות הדרך ,זאגנדיג פאר
קיין יומא דפגרא .דער תלמיד רבי פישעלע זצ"ל פון צפת האט
רבי פישעלע" :נעם אים אויף דיין קאסט .ער וועט דיר צונוץ
געפרעגט דעם בת עין פארוואס ער מאכט די סעודה ,האט אים
קומען ."...ויהי לפלא.
דער בת עין געזאגט אז ווען ער איז נאך געווען אין חו"ל איז
אמאל אנגעקומען א משולח פון ארץ ישראל און דער משולח
האט פאר אים געשילדערט די קדושה פון ארץ ישראל ,אז עס
איז נאך דא דער כותל המערבי און די מקומות הקדושים ,ביז תלמידו ויד ימינו פון
ער האט זיך אויסגעדריקט אז די שטיינער אין ארץ ישראל
שיינען ממש ווי בריליאנט שטיינער.
הרה"ק בעל בית
"ווען איך בין אנגעקומען קיין ארץ ישראל ",האט דער בת עין זי"ע
עין זי"ע געזאגט" .האב איך געזען אז אלעס איז אמת ,אבער זיי זענען טאקע ביידע ארויף קיין ארץ ישראל .דאס יאר
איך האב נישט געזען די שטיינער שיינען ווי בריליאנטן .איך וואס ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל איז נישט פונקטליך
האב זיך מתבודד און מסגף געווען אז איך זאל זוכה זיין צו זען באקאנט ,אבער אין די אנפאנג תק"צ יארן האט ער שוין
ווי די שטיינער אין ארה"ק לייכטן ,און נעכטן האב איך געזען געוואוינט אין צפת.
אז די שטיינער לייכטן ממש ווי בריליאנטן ,וועגן דעם מאך איך ווען זיי זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל האבן זיי זיך
איצט די סעודה". צום ערשט באזעצט אין שטאט פקיעין ,און אין א קורצע צייט
25
אין דעם זכות וועט דאס קינד האבן א רפואה!" וכך הוה ,ווי
נאר ער איז אהיימגעקומען איז שוין דאס קינד געזונט געווען". והנה בן!
(אזוי איז אויך די גירסא אין ספר "עדן ציון" פון הגה"צ רבי ישעי' הלוי די ברכה פונעם סאווראנער צדיק איז נישט צוריק געקומען
האראוויץ זצ"ל מרבני צפת ,אבער אין ספר "אילני יחס" שרייבט ער אז דער
ליידיג ,און באלד אין א יאר ארום זענען זיי געהאלפן געווארן
מיט א בן זכר בשעטו"מ ,ווען די גאנצע שטאט האט גע'רעש'ט
בת עין האט געזאגט" :איך האב מיישב געווען א שווערע מחלוקה צווישן דער
מיטן גרויסן נס וואס איז געשען.
רז"ה און דער רמב"ן").
די שמחה און פרייד איז געווען פיל מער ווי זייער פריוואטע
שמחה ,און די גאנצע שטאט האט זיך מיטגעפריידט מיט זיי,
ווען יעדער האט געזען דערין דעם אות ומופת פונעם הייליגן
וישלך אל הבור סאוורארנער זי"ע.
דער קליינער בנימינ'קע האט אנגעפילט די הערצער פון צום אכטן טאג איז דאס קינד אריין בבריתו של אאע"ה,
זיינע פרייליכע עלטערן און ווען ער איז אויפגעוואקסן איז על ברכיו הקדושות פון דעם הייליגן בת עין זי"ע פון אווריטש,
(וואס צוליב די גרויסע שמחה פון זיין ידיד און תלמיד נאמן האט ער ,אנדערש ווי
נישט געווען קיין סוף צו זײער פרייד און גליק .אלע האבן
אין אים געזען א טאלאנטירט קינד מיט ספעציעלע כשרונות זיין מנהג ,זיך באטייליגט אויך ביי די סעודת הברית) ונקרא שמו בישראל
און מעלות ,ער איז געווען בארימט מיט זיין ספעציעלע "בנימין יהודה לייב" אויפן נאמען פון רבי פישעלע'ס פאטער ר'
יהודה לייב ,און זיין שווער רבי בנימין זצ"ל.
קלוגשאפט און פקחות און גאונות שוין פון אלס גאר יונג
קינד ,זייענדיג א מתמיד עצום אין די תורה הק' און איז געווען
באליבט ביי אלע איינוואוינער אין שטאט וואס האבן עדות
געזאגט אויף אים אז לגדולות נוצר און ער וועט וואקסן א דער בת עין זאגט:
גדול בישראל.
ווען רבי בנימין יודא לייב איז עלטער געווארן און האט
דאס קינד וועט
אנגעהויבן צו גיין אין חדר ,האבן זיינע גליקליכע עלטערן האבן א רפואה
נישט מסיח דעת געווען פון זייער איינציג באליבט קינד אויף אין ספר "אוצר ישראל" ווערט דערציילט ווי פאלגנד
איין מינוט ,און אויך דערנאך וואס ער איז אריין לערנען אין (איבערגעטייטשט אין אידיש) :דער הייליגער בת עין זי"ע איז געווען
חדר ,האבן זיי געדונגען פאר אים א ספעציעלער מלמד וואס אויפן ברית פון רבי בנימין [יהודה לייב] ,זון פון רבי פישעלע
זאל אים אכטונג געבן אויף זיין וועג פון תלמוד תורה און זצ"ל פון צפת ,און שפעטער אויך אויף די סעודה .געווענליך
פון דארט צוריק אהיים .געווענליך פלעגט דער מלמד אים איז דער בת עין געגאנגען נאר אויף א שלישי למילה ,אבער
אליינס אפנעמען אינדערפרי פון שטוב ,און נאכמיטאג האט דא ,לכבוד רבי פישעלע ,איז ער געקומען צו די סעודת הברית.
ער אים אליינס צוריקגעברענגט אהיים. רבי פישל האט ארויסגעגעבן אלטע וויין ביי די סעודה און דער
איין טאג האט דער מלמד נישט געהאט קיין צייט ,האט בת עין האט געטרינקען דעם וויין און נאך די סעודה האט מען
ער אים אהיימגעשיקט מיט צוויי אנדערע קינדער .למעשה אים געמוזט אנכאפן און אים העלפן אהיימגיין ,און דער בת עין
איז דאס קינד נישט אנגעקומען אהיים... האט דאן געזאגט די גמרא אין ברכות פרק כיצד מברכין 'סבא
מיגריר גריר'.
די מעשה איז געווען אז אהיימקומענדיג פון חדר זענען
נאכדעם װי דער בת עין איז אנגעקומען צו זײן הױז ,איז
זיי דורכגעגאנגען גריבער אנגעפולט מיט וואסער ,ווי עס
רבי פישעלע אנגעקומען אים מזכיר צו זיין דעם רך הנימול
איז געווען דער סדר זיך אנצוגרייטן וואסער אין יענע יארן,
בנימין ,װאס האט אנגעהױבן צו בלוטיגן .אבער ווען ער איז
און ר' בנימין יודא לייב איז אריבערגעשפרונגען די בורות .די
ארײן אין שטוב פונעם בת עין ,האט ער געזען אז ס'איז געװען
צוויי חברים זיינע האבן אויך פרובירט ,אבער ס'איז זיי נישט אן אפענער רי"ף אױפן שטענדער און דער בת עין איז נישט
געלונגען .זיי האבן זייער מקנא געווען זייער חבר ,האבן זיי אין שטוב.
אים געבעטן אז ער זאל זיי העלפן אריבערשפרונגען א בור,
נאך עטליכע מינוט איז דער בת עין צוריק געקומען
און דעמאלט האט ער א גליטש געטון אריין אין דעם בור,
פונדרויסן און רבי פישעלע האט אים מזכיר געווען דעם רך
און ער איז ל"ע דערטראנקען געווארן. הנימול ,האט ער זיך אנגערופן בלה"ק און געזאגט אז" :אין
די צוויי קינדער ,װעלכע האבן מורא געהאט אז מ'וועט זיי זכות וואס איך האב געלערנט מלחמות און בעל המאור און איך
באשולדיגן אין דער אומגליק ,זענען באלד אנטלאפן צו זײער האב מיישב געווען זייער מחלוקה ,און זיי ביידע זענען געקומען
שטוב און קיינעם נישט דערצײלט וואס ס'האט דא פאסירט. מיר באדאנקען און איך האב זיי ארויסבאגלייט ביז צו די גאס...
26
דער וואסער גרוב וואו עס איז געשען דער נס מיט'ן קינד בנימין יהודה לייב אין צפת
דער בחור די שטאט צפת
קומט צונוץ... דרייט זיך איבער
ס'איז שוין געווען עטליכע שעה נאך די מעשה ,און מ'איז דערווײל האט די מאמע באמערקט ,אז בנימינ'קע איז
געווארן זייער דערשראקן פאר זיין מצב .מ'איז שנעל געלאפן נאכנישט אהיימגעקומען ,האט זי זיך געוואנדן צום חדר אים
צו דעם בור ,מ'האט פרובירט צו קוקן ,אפשר לעבט נאך דאס צוריקצוברענגען ,און ווען עס איז קלאר געווארן אז ער איז
קינד .אבער ווען זיי האבן באמערקט איר טיפקייט זענען זיי היינט צוריקגעקומען אליין מיט זיינע צוויי חברים ,האבן זיך
געווען פארלוירן ,פארשטייענדיג אז די שאנסן צו אים קענען אנגעהויבן היציגע זוכונגען איבער דער גאנצער שטאט ,מיט
ראטעווען פון אזא טיפן גרוב איז כמעט זערא. די באטייליגונג פון מאסן אידן פון שטאט וואס האבן רחמנות
פונקט איז דארט געווען נעבן דעם בור ,דער בחור וועמען געהאט און אנגעפאנגען ארומצוזוכן דעם טייערן קינד.
דער סאווראנער זי"ע האט באפוילן אז רבי פישעלע זאל אים די עלטערן זענען געווארן באזארגט ,און מ'האט געפרעגט
מיטנעמען ,זאגנדיג" :ער וועט דיר צונוץ-קומען". דעם מלמד וואס עס גייט פאר מיטן קינד .האט ער געזאגט אז
יענער האט געקענט גוט שווימען ,און זעענדיג אז מ'זוכט ער ווייסט גארנישט ,דאס קינד איז אהיים פון חדר מיט צוויי
א קינד ,איז ער שנעל אראפגעשווימען אין דעם בור אין צייט אנדערע קינדער .האט מען געפרעגט איינעם פון די קינדער,
וואס מ'האט אים צוגעבינדן מיט א שטריק פון אויבן ,און ער אבער יענער האט קודם גארנישט געענטפערט.
האט ארויפגעברענגט דאס קינד אויף זיינע אקסלען אן קיין ווען עס איז אריבער נאך א שטיק צייט ,האט דער מרא
סימנים פון לעבן. דאתרא פון צפת הגה"ק רבי שמואל העללער זצ"ל גערופן דאס
מען האט אים באלד אריבערגעפירט אין זײן הױז ,און אים קינד מיט וועמען רבי בנימין יודא לייב איז אהיים פון חדר ,ער
ארײנגעלײגט אין זײן געלעגער ,ווען דערנעבן איז אנװעזנד האט אים געגעבן אפאר פרוטות ,און אזוי האט ער פרובירט
געווען הגה"ק רבי שמואל העללער זי"ע דער רב פון צפת, ארויסצובאקומען פון דעם קינד וואס ער ווייסט איבער זיין
װעלכער איז אויך געװען באקאנט אלס א גרויסער מומחה אין חבר.
חכמת הרפואה. דעמאלט האט דאס קינד דערציילט דעם אמת ,אז
אלע זענען געװען פארלוירן ,און נאר זײן מוטער די צדיקת אהיימקומענדיג פון חדר זענען זיי דורכגעגאנגען גריבער
מרת אסתר מלכה האט פאר קײן איין מאמענט נישט פארלוירן אנגעפולט מיט וואסער ,און ר' בנימין יודא לייב איז
איר בטחון .זי האט צוגעדעקט זײן קערפער מיט װארעמע אריבערגעשפרונגען די בורות און איז ל"ע דערטראנקען
דאכענעס ,זי איז ארויס פון צימער און זיך געװאנדן צו די געווארן.
27
פארזאמלטע און געזאגט" :דער צדיק פון סאווראן װאס
האט אונז צוגעזאגט א בן זכר אויף דער עלטער ,האט אויך
צוגעזאגט ,אז מיר װעלן פון אים האבן אסאך נחת .אזוי ווי די
ברכה איז מקויים געווארן אין דער ערשטער העלפט ,אזוי וועט
זי פארענדיגט ווערן אינגאנצן".
מיטאמאל האט מען געהערט די שטימע פון בנימין ,ווי ער
פאנגט אן צו ווײנען ,װען ער רופט אריין זיינע עלטערן .צו
אלעמענס איבערראשונג האט מען פלוצים געזען אז דאס קינד
איז אויפגעשטאנען ממוות לחיים .לאנגזאם האט זיך דאס קינד
צוריקגעקערט צו זיינע כוחות און די פרײד איז געװען ביז גאר.
אן עלטערער איד
האט מיר געזעצט
אויף זיין שויס
הרה"ק רבי אלטר מסאסנאביץ זי"ע איידעם פון הגה"ק רבי בנימין בערנשטיין זצ"ל
און זוהן פון הרה"ק רבי אלעזר מענדל מלעלוב זי"ע נאכן זיך אביסל ערהוילן ,האט אים דער טאטע רבי פישעלע
געפרעגט וועגן אלעס וואס איז אדורך אויף אים.
"ווי נאר איך בין אריינגעפאלן אין גרוב אנגעפולט מיט
וואסער ",האט דאס קינד דערציילט" .האט זיך באוויזן צו
מיר אן עלטערער איד מיט א שיינעם הדרת פנים ,ער האט
מיך אויפגעהויבן און מיך אוועקגעזעצט אויף זיין שויס .ער
האט מיך בארואיגט און געזאגט אז מען וועט מיך באלד
ארויסנעמען פון גרוב!"
רבי פישעלע האט אויסגעפרעגט דעם קליינעם בנימינ'קע
וועגן דעם אויסזען פון דעם זקן ,און נאכדעם וואס דאס קינד
האט אויסגעצייכנט זיין געשטאלט ,האט ער אויסגעשריגן
מיט התרגשות" :דאס איז דאך דער געשטאלט פון מיין רבי'ן
דער הייליגער סאווראנער צדיק! ער איז געקומען פון זיין ארט
צו ראטעווען מיין קינד!!"
הערשט דעמאלט זענען אלע איבערצייגט געווארן אין די
הייליגע ווייטע אויגן און פארשטאנען דעם רוח הקודש פון
דעם הייליגן סאווראנער זי"ע וואס ער האט געזאגט נאך יארן
צוריק פאר רבי פישעלע אז דער בחור וועמען ער נעמט מיט,
וועט אים נאך צונוץ-קומען.
די מציבה פון הרבנית הצדקנית מרת פריידא גיטל ע"ה א"ח הרה"ק רבי יצחק דוד
פון לעלוב זי"ע [די מעשה ווערט געברענגט אין ספר "זכות אבות -
ראצפערט" בשם די צוויי אייניקלעך פון רבי בנימין יהודא
לייב זצ"ל; הגה"צ רבי מרדכי הערש שמערלער זצ"ל מגדולי
ירושלים און הגה"ק רבי בנימין ראבינאוויטש זצ"ל חבר בד"צ
עדה החרדית].
אזוי האט דאס קינד וואונדערליך איבערגעלעבט ,און
טאקע די ברכת צדיק איז פולקאם מקויים געווארן .דאס קינד
איז געוואקסן און איז איבעראל באוואוסט געווארן אלס גאון
דער "רישום נישואין" פון הרה"ק רבי יצחק דוד פון לעלוב זי"ע נפלא בכל מכמני התורה .און זייענדיג א בן יחיד להוריו ,איז
28
אין די ספרי התולדות פון די צדיקי בית לעלוב ווערט פון אים ארויסגעקומען די הערליכע פארצווייגטע משפחת
דערציילט אז הרה"ק רבי משה'לע לעלוב'ער זי"ע איז אין יאר בערנשטיין ,וואס ציט זיך ביז היינט לשם ולתהלה.
תרי"א אנגעקומען קיין אר"י ,און ער האט כידוע נישט מאריך [אגב :אין ספר "הדעה והדיבור" פון כ"ק אדמו"ר מתולדות
ימים געווען אין ארץ ישראל .ער האט דארט געלעבט בלויז 71 אהרן שליט"א ,ווערט אויך געברענגט דער דאזיגער סיפור
טעג ,און ער איז גלייך דערנאך נסתלק געווארן. לויט ווי ער האט עס געהערט פון אביו הגדול כ"ק אדמו"ר
ווען ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל האט ער זיך הגה"ק מתולדות אהרן זצ"ל ,און ער לייגט צו אז דער ארט וואו
רבי פישעלע האט געוואוינט אין שטאט צפת ,איז באוואוסט
באזעצט אין ירושלים .גלייך איז רבי פישעלע געקומען צו פארן
ביזן היינטיגן טאג און ווערט גערופן "רבי פישל'ס חצר"].
פון צפת אים מקבל פנים צו זיין ,און ער האט מיטגענומען מיט
זיך זיין זון רבי בנימין יודא לייב וועלכער איז דאן נאך געווען א
קינד .ווען דער הייליגער לעלוב'ער זי"ע האט געזען דאס קינד,
האט ער זיך אנגערופן צו זיין זוהן הרה"ק רבי יצחק דוד זי"ע, ער פאסט זיך אריין
ווייזנדיג מיט'ן פינגער אויפ'ן קינד רבי בנימין" :דו האסט מורא
געהאט אז אין ארץ ישראל וועסטו נישט האבן מיט וועמען זיך
אין די משפחה
צו משדך צו זיין .ער פאסט זיך אריין אין די משפחה!" ווען הגה"ק רבי בנימין יהודא לייב זצ"ל איז אנגעקומען צום
פרק האיש מקדש האט ער חתונה געהאט מיט זיין חשוב'ע
ווען רבי בנימין יודא לייב איז דערנאך א חתן געווארן מיט
רביצין הצדקנית מרת ברכה עלקא ע"ה ,די טאכטער פון
אן אייניקל פון הרה"ק רבי משה'לע זי"ע ,האט מען געזען זיין
הרה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן זי"ע פון לעלוב ,זון פון הרה"ק
רוח הקודש ,ווי ער האט דאס פאראויסגעזען. רבי משה'לע לעלוב'ער זי"ע דער ערשטער פון די צדיקי בית
זיין שווער הגה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן זי"ע איז געווען לעלוב וואס איז ארויף קיין ארץ ישראל ,בן הרה"ק רבי דוד
אן איידעם ביי הרה"ק רבי ישעי' הכהן זי"ע ,וואס זיין רביצין מלעלוב זי"ע.
וזוכר חסדי אבות
לבני בניהם
הרה"ח ר' נחמן האלצבערג
הי"ו צום שרייבער פון די
שורות" :איך גלייב אז אין זכות
וואס אונזער זיידע רבי שלמה
יוסף האט געראטעוועט
דעם קליינעם רבי בנימין
בערנשטיין פונעם וואסער
ברונעם אין צפת ,איז מיין
אייניקל משה'לע האלצבערג
הי"ו געראטעוועט געווארן
ממות לחיים אין מומביי"
פארגאנגענעם מאנטאג תולדות ,כ"ט מרחשון
תשפ"ז האט מען אין די אידישע וועלט אפגעצייכנט די
'18טע יארצייט טאג פון די קדושי מומביי הי"ד.
די פרשה ברענגט ארויף טרויעריגע זכרונות ביי
די אלע וואס האבן מיטגעלעבט יענע שרעקעדיגע
מאמענטן ,ווען פאר עטליכע טעג זענען די אויגן
פון כלל ישראל געווען געוואנדן צום ריכטונג פון די
משה'לע האלצבערג הי"ו א יאר נאכן געראטעוועט ווערן אין מומביי
אינדיע אויף די אקסלען פונעם זיידן ר' נחמן האלצבערג הי"ו
29
דערציילט ער אונז איבער א מסורת וואס איז אנגענומען שטאט מומביי אין אינדיע ,און מען האט געהאפט צו
ביי זיי אין די משפחה ,און ווערט אויך געברענגט אינעם הערן גוטע בשורות ,מיטהאלטנדיג די שרעקעדיגע
ספר "אמרי משה" פון זיין פאטער הרה"ח ר' משה צבי און שוידערליכע באריכטן וואס זענען אריינגעקומען
האלצבערג ז"ל. פונעם ווייטן מומביי ,אין די טעג פון ענדע חודש חשון
אינעם ספר ווערט דערציילט ווי פאלגענד ,און מיר שנת תשס"ט ,וואו טעראריסטן זענען איבערגעפאלן
ציטירן ,איבערגעטייטשט אין אידיש" :לויט די פאקטן עטליכע פלעצער און אויך דעם נארימאן חב"ד הויז,
וואס זענען אונז באקאנט אין די משפחה פון דורי דורות, וואו עס האבן זיך געפינען עטליכע אידן.
בעפאר הרה"צ רבי פישל בערנשטיין איז ארויפגעקומען ליידער האט זיך עס זייער נישט גוט געענדיגט,
פון אומאן קיין צפת ,האט הרה"ק מסאווראן אים ווען מען האט געהערט די שרעקליכע נייעס הארט
געבעטן 'נעמט מיט מיין שלמה יוסף מיט זיך און ער איידערן זמן כניסת השבת פרשת תולדות ,ווען עס
וועט אייך צונוץ קומען' ,און טאקע די ווערטער פונעם האט זיך אנטפלעקט די שוידערליכע בילד פון די
סאווראנער זענען מקויים געווארן ,ווען רבי שלמה יוסף ביטערע שחיטה וועלכע האט אפגעקאסט דאס לעבן
האט ארויסגענומען דעם זון פון רבי פישל ,הרה"צ רבי פון 6קדושים הי"ד ,צווישן זיי דער רב פון די חב"ד
בנימין ,פון דעם גרוב וואס ער איז אין אים אריינגעפאלן שול און זיין פרוי די האלצבערג פארפאלק ,ווי אויך די 2
ווען ער איז געווען קליין .דאס האבן מיר געהערט פון היימישע משגיחים וועלכע זענען אנוועזנד געווען אין די
רבי משה צבי האלצבערג ז"ל א זון פון רבי מאיר יחזקאל שול בשעת די טעראר אטאקע.
ז"ל ,א זון פון דעם דאזיגן רבי שלמה יוסף ז"ל".
צווישן די אומגעקומענע קדושי מומביי זענען געווען
אין ליכט פון דעם זאגט אונז ר' נחמן הי"ו" :איך בין הרה"צ רבי ארי' לייבוש טייטלבוים הי"ד ,הר"ר בנציון
נישט אין הימל און איך ווייס נישט קיין חשבונות שמים, קרומאן הי"ד ,הרב גבריאל נח האלצבערג הי"ד און זיין
אבער איך האב עס שוין עטליכע מאל ,ביי פארשידענע פרוי מרת רבקה האלצבערג הי"ד.
צוזאמקומען ,געזאגט ברבים ,אז דאס איז דאך
באוואוסט אז דער באשעפער איז זוכר חסדי אבות לבני מען האט אבער אויך נישט פארגעסן פונעם "מעט
בניהם ,און ווען מיר האבן געזוכט א זכות אז אונזער מן האור דוחה הרבה מן החושך" ,און אין לויף פון
אייניקל משה'לע הי"ו איז ארויסגעראטעוועט געווארן די לעצט פארלאפענע 18יאר ,איז שוין אומצאליגע
בדרך לא דרך ,פון אונטער די מערדערישע הענט פון מאל ארויסגעברענגט געווארן דעם געוואלדיגן נס מן
די טעראריסטן אין מומביי ,גלייב איך אז דער זכות השמים ,אז דאס קליין יונגעלע משה'לע האלצבערג ני"ו
פון אונזער זיידן רבי שלמה יוסף ז"ל ,וועלכער האט איז געראטעוועט געווארן פונעם ביטערן און פינסטערן
געראטעוועט דאס קינד רבי בנימין בערנשטיין זצ"ל אין טעראר גיהנום.
צפת ,איז בייגעשטאנען פארן אייניקל משה'לע הי"ו אז אין א שמועס וואס מיר האבן אפגעהאלטן מיטן
ער זאל געראטעוועט ווערן ממות לחיים". זיידן פון משה'לע הי"ו ,הרה"ח ר' נחמן האלצבערג הי"ו,
הגה"צ רבי משה ישראל זצ"ל און הגה"ק רבי בצלאל ישעי' זצ"ל איז געווען אן אייניקל פון הרה"ק בעל מאיר נתיבים זי"ע מתלמידי
חבר הבד"צ אין ירושלים. הבעשטה"ק זי"ע.
די צוויי האבן אינאיינעם אויפגעשטעלט א בית נאמן בישראל,
ווען פון זיי שטאמט די בארימטע ריזיגע בערנשטיין משפחה
זקן ושבע ימים אויף זייערע עלטערע יארן האבן הגה"ק רבי פישעלע זצ"ל
לדורותיהם.
זקן ושבע ימים איז הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל נסתלק געווארן און זיין רביצין ע"ה נאך זוכה געווען צו זען דעם שידוך שליסן פון
אינעם טאג כ"ג שבט תרכ"ז ,אין שטאט צפת ,און איז באערדיגט זייער עלטסטע אייניקל ,די צדיקת מרת רבקה רחל ע"ה ,מיטן
געווארן סמוך ונראה צום קבר האר"י הקדוש זי"ע און צום ציון בחור הצדיק רבי אלטר ,זון פון זיין פעטער הרה"ק רבי אלעזר
הק' פון זיין הייליגן רבי'ן דער בת עין זי"ע ,אויפ'ן אור אלטן ביה"ח מענדל פון לעלוב זי"ע ,וועלכער איז שפעטער באוואוסט געווארן
אין שטאט. אלס הרה"ק מסאסנאוויץ זי"ע.
זכותו הגדול יגן עלינו. אויסער די דאזיגע טאכטער האבן זיי אויך געהאט די צוויי זין
30
חמרא טבא
מען דארף זאגן בעזרת ה'
אם יהי' אלקים עמדי.
אין ילקוט הגרשוני ברענגט דער מלקט אראפ א שיינע מעשה וואס האט פאסירט ,און דערפון לערנט ער ארויס
אז א איד דארף שטענדיג זאגן אז בעזר ה' וועט ער מצליח זיין אין זיינע וועגן.
מעשה שהיה אז א אידישער סוחר האט זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג צו דער מארק ,זיך צו גיין איינהאנדלען
אקסן .דער איד האט מיט זיך מיטגענומען געלט צו קענען איינקויפן די אקסן ,און אזוי גייענדיג האט זיך אליהו
הנביא פארשטעלט און אים אפגעשטעלט אין וועג ,פרעגנדיג וואו ער גייט .דער איד האט גענטפערט אז ער גייט
צום מארק איינקויפן אקסן.
האט אים אליהו הנביא גע'מוסר'ט ,זאגנדיג אז אזוי רעדט נישט א איד! מען זאגט נישט 'איך גיי קויפן' ,נאר מען
זאגט איך האף ,דער באשעפער וועט מיר העלפן ,אבער מען איז נישט אזוי זיכער מיט זיך.
דער איד האט דאך נישט געוואוסט אז ער איז אליהו הנביא ,האט ער זיך אויסגעלאכט פון זיין טענה און אים
געזאגט :וואס הייסט דאס אפשר? איך האב דאך דאס געלט ביי מיר אין טאש.
דער איד איז ווייטער געפארן אין זיין וועג .אינמיטן וועג איז אים באפאלן א מידקייט ,און ער איז איינגעשלאפן.
ער איז אזוי טיף געשלאפן ,האט אליהו צוגענומען ביי אים דאס געלט און עס באהאלטן אין א געוויסע פלאץ.
דער איד איז זיך ווייטער געפארן צו די יריד און זיך איינגעהאנדלט אקסן .ווען עס איז געקומען צו באצאלן
האט ער געטאפט די טאשן ,און זעענדיג אז דאס געלט איז נישט דא ,האט ער זיך אומגעקערט אהיים צו ברענגען
פרישע געלט.
ווידערמאל האט אים אליהו הנביא אפגעווארט ,דאסמאל האט זיך אליהו פארשטעלט אויף אן אנדערער אופן,
און ער פרעגט אים 'וואו גייט א איד?' און ער ענטפערט אים נאכאמאל אז ער גייט קויפן אקסן .דאסמאל האט ער
שוין אויפגעפאסט אויף דאס געלט און ווייטער איז ער געווען זיכער ביי זיך .אליהו הנביא האט אבער געטראפן א
וועג וויאזוי צו צונעמען ביי אים דאס געלט.
ווען ער האט זיך צום דריטן מאל ארויסגעלאזט אין וועג ,האט ער שוין געטראכט ביי זיך אז אפשר איז דער איד
גערעכט און מען דארף בעטן אויף סייעתא דשמיא.
יעצט ,האט זיך אליהו הנביא פארשטעלט פאר אן ארעמער בחור .ער טרעפט אים אין גאס און פרעגט אים,
"וואו גייט א איד?"
זאגט ער" ,איך וויל גיין אין מארק קויפן אקסן און איך האף אז השי"ת וועט מיר באגליקן אין מיין וועג".
האט אים אליהו הנביא געזאגט ,קוק מיר אן ,איך בין דאך אן ארעמער בחור ,איך דארף געלט ,אפשר נעמסטו
מיר מיט ,איך וועל דיר העלפן און ביידע וועלן פארדינען .דו וועסט פארדינען א העלפער און איך וועל לייזן אפאר
מטבעות.
דער איד האט גלייך מסכים געווען .מען איז ווייטער געפארן צו דעם יריד און זיך דארט איינגעהאנדלט אקסן.
אויפן וועג אהיים ,זענען די אקסן אוועקגעלאפן און דער סוחר איז זיי נאכגעלאפן .זיי זענען געבליבן שטיין אויף דער
ארט וואו אליהו הנביא האט פריער אוועקגעלייגט דאס געלט.
יעצט האט דער סוחר צוריקגעטראפן זיין געלט מיט די אקסן .שפעטער ווען זיי האבן זיך אומגעקערט אהיים
איז אליהו הנביא נעלם געווארן.
מיט די מעשה זאגט מען פשט אין פסוק ,אם יהי' אלקים עמדי – אז א איד וועט געדענקען אז השי"ת איז מיט
אים ,וועט מקויים ווערן ושמרני בדרך הזה – אז ער וועט האבן שמירה אין אלע זיינע וועגן.
[ילקוט הגרשוני]
31
שיר מזמו
מיטב ברכותינו נשגר בתהילה ,קדם ראש יש
רבה מסירות נפשו בעבורינו בכל ליבאי ,דואג
נועם אמרותיו בהלכה ובאגדה שווים לכל נפש,
רוב אונו ומרצו משקיע בגבורתא ובחילא ,להדר
איש על העדה למען לא יחסר כלום ברו“ג לחיין
שיר המעלות לדו“ד לפניו נריעה ונזמרה ,ב
ה“ה מורינו
הרה“ג ר‘ דוד היי
ראש ישיבתי
לרגל השמחה הגדול
בשמחת נישואי ב
עב“ג החתן היקר תמים למעלות,
כמר יואל צבי הכ
בן הרה“ג ר‘ אברהם שמואל
ר“מ בישיבת קדושת
משמים יתברך ברוב שפע על כל פרט ו
זכות הרבים וגודל פעלו ,יעמוד לו ,לשמוע
לא ימוש התורה מפיו ומפי זרעו ויראה נח
החותמים בי
תלמידי ה
מנחם מענדל גאטספעלד ,אברהם יהושע העשיל גא
יהודא לייב לורינץ ,פינחס ישראל מייזלער ,נפתלי
שמואל פרידמאן ,מאיר פרידמאן ,יוסף אליעזר ליבר קט
ראטטענבערג ,יעקב שמואל שטערן ,משה צבי יהודה
יעקב דוד אליאס ,מנחם זאב באבד ,מרדכי זאב בלוי,
מנחם מענדל ברייש ,בצלאל ברעכער ,אליעזר גאדינג
יחזקאל מאיר גראסמאן ,ברוך דוד גרויז ,שמעון גרי
פינחס האגער ,חיים יעקב ווארהאפטיג ,לוי יצחק ווא
זאלצמאן ,בונם זבולון טויסיג ,חיים יקותיאל זלמן יונג
לי ,חיים מנחם מענדל מאטיאש ,נפתלי מאנדלבוים,
קאהן ,מנחם זאב ראזענבערג ,מ
גם אנו מ
רבני ורמ“
יעקב יחזקי‘ה הלוי אונגאר ,מאיר אייכנש
נתן נטע האפפמאן ,יהודא ל
אלכסנדר אשר מענדעלאוויטש
שמעון יחזקאל פרענקל ,יעקב י
32
מור לדו“ד
שיבתינו בקול רנה וצהלה ,בעת שמחה וגילה
לנו כאב רחימאי ,למען יתעלה כל יחיד כדבעי
שפתותיו שושנים נוטפות מור עובר נאה דורש
ריכינו בדרך החסידות לעילא ,לא ינוח יומי ולילי
ן ולטב ,ויהי דו“ד לכל דרכיו משכיל בכשרון רב
בשפה נעימה וברורה ,ביראת הכבוד ובהדרה
ו ומאליפינו
שליט“א יילפרין תינו הקדושה
ולה השרויה במעונו
בתו הבכורה תחי‘
,שמו הטוב הולך לפניו בתהילות
כהן בראנדער ני“ו
ל הכהן בראנדער שליט“א
ת ציון באבוב בת ים
ופרט ,זה הזיווג יעלה יפה בטבון וקשוט
ע רק קול שמחה בגבולו ,טוב וחסד באהלו
חת דקדושה לרוב ,עדי נזכה לגאולה בקרוב
יותרת כבוד
הישיבה
אלדמאן ,יוסף גאלדמאן ,שלמה אלכסנדרי גינסבערג,
צבי עקשטיין ,ישכר בער פאנעט ,אברהם פינטער,
קטן ,שמואל קלעפנער ,יצחק ראבינוויטש ,אשר אנשיל
ה שטרייכער ,ישראל שעכטער ,יעקב עקיבא שרייבער
י ,מאיר גדליה בראנסדארפער ,ישעיהו ברייער ,אהרן
גער ,משה ארי‘ גאלד ,שמואל בנימין גליק ,יוסף גליק,
ינפעלד ,זאב גריסגאט ,חיים בצלאל דאווידאוויטש,
ארמזער ,יצחק אלי‘ ווייזער ,משה קאפל ווייס ,שלמה
גער ,יצחק לאם ,אלכסנדר לויער ,אפרים פישל יהושע
ם ,אלחנן ערלאנגער ,ישעי‘ נפתלי פריעדמאן ,חזקיהו
משה צבי שטערן ,יוסף שמערלר
מצטרפים
“י הישיבה
שטיין ,זאב ברייש ,נחמיה גראסבערגער,
ליפשיטץ ,אשר לעווינגער,
ש ,שמחה פריעד ,משה פעלד,
יוסף קאהן ,אפרים פישל שפיץ
33
יארצייטן פון די קומענדיגע וואך
ראובן בן יעקב אבינו ע"ה ,ב"א שי"ז רבי יצחק רפאל חזקי' בן רבי שמואל
רבי מנשה בן רבי יוסף זי"ע אב"ד (לאמפורונטי) זי"ע אב"ד פירארא שב"ק פרשת ויצא -י"א כסלו
אמסטערדאם בעל תשועת ישראל ,תי"ז איטאליע בעל פחד יצחק ,תקי"ז
רבי יושע בן רבי שלו' שכנא הכהן (רש"ך)
רבי שמואל (משה) בן רבי משה פנחס רבי אברהם דוב בן רבי דוד מאווריטש
זי"ע ראב"ד קראקא ,תצ"ה
(וואלקנפעלד) זי"ע אב"ד בילגורייא בעל צפת [בת עין] ,תר"א ,ומנו"כ בצפת
רבי יעקב יצחק בן רבי יקותיאל זלמן הלוי
בית שמואל אחרון ,תקס"ז רבי נפתלי בן רבי אברהם יודא הכהן
(לאנדא) זי"ע אב"ד דוקלא בעל אמרי רבן
רבי מנחם נחום (פרידמאן) (שווארטץ) אב"ד מאד בעל שו"ת אילה
רבי ,תקכ"ג
משטעפינעשט בן רבי ישראל מרוזשין שלוחה ,תרנ"ז
רבי יחיאל בן רבי אהרן (העללער) זי"ע
זי"ע ,תרכ"ט ,ומנו"כ ביאסי רבי חיים ארי' לייבוש בן רבי שאול
אב"ד האליסק בעל עמודי אור ,תרכ"ב
רבי יעקב יצחק בן רבי ישראל אלימלך (הורוויץ) זי"ע אב"ד זאלקאווא בעל שו"ת
חיי ארי' ,תרס"ה רבי יואל צבי בן רבי שמעון (ראטה) זי"ע
(אונגאר) מזאבנא זי"ע ,תרנ"ב ,ומנו"כ
בעל שו"ת ודרשות בית היוצר ,תרנ"ג
בזאבנא
רבי יצחק בן רבי ישראל (פרידמאן)
רבי מרדכי (טווערסקי) מלאיעוו בן רבי
מנחם נחום מטשערנאביל זי"ע ,תרס"ו
יום ב' -י"ג כסלו מסאדיגורא רימינוב זי"ע ,תרפ"ה ,ומנו"כ
בניו יארק
רבי יעקב משה בן רבי ישכר דוב בעריש רבינא בריה דרב הונא מסדר הגמרא, רבי יצחק בן רבי ברוך מאיר מאזאריניץ
הכהן (טורנהיים) מוואלברוזש זי"ע, ד"א רל"ו בעלץ זי"ע הי"ד ,תש"א ,בבעלץ
תרע"ח ,ומנו"כ בוואלברוזש
רבי משה בן רבי שמואל דרשן זי"ע דומ"ץ רבי יחיאל בן רבי הלל (וויינבערגער)
רבי אלעזר בן רבי ירמי' (לעוו) זי"ע אב"ד קראקא בעל דרש משה ,תצ"ו מסערדאהעלי זי"ע ,תשנ"ו ,ומנו"כ בק"י
אוהעל ואונגוואר בעל פקודת אלעזר,
רבי חיים מאיר בן רבי אברהם הכהן
תרע"ט
(טרויב) זי"ע דומ"ץ סיגעט ודעלעטין,
רבי דוד בן רבי מסעוד (אבוחצירא) זי"ע,
תר"ב יום א' -י"ב כסלו
תר"פ
רבי מאיר פאפער זי"ע אב"ד
רבי בצלאל זאב בן רבי חנוך העניך רבי שלמה בן רבי יחיאל (לוריא-אשכנזי)
מאטערסדארף ,תר"ד
(שאפראן) זי"ע אב"ד סקולען ובאקוי בעל זי"ע מהרש"ל מלובלין בעל חכמת שלמה,
שו"ת הרב"ז ,תר"צ רבי שלמה זלמן יוסף בן רבי אברהם של"ד
(פרענקל) מוויעליפאלי זי"ע ,תרי"ח,
רבי שמואל זלמן בן רבי יושע אהרן צבי רבי ארי' לייב בן רבי מרדכי (בערלין) זי"ע
ומנו"כ בקראקא
(וויינבערגער) זי"ע אב"ד מארגערעטן, אב"ד פרעשבורג [ר' לייב מוכיח] ,תק"ג
תרצ"ד רבי ישראל אריה מפרעמישלאן בן רבי
צבי (פרענקל-תאומים) מסאדילקוב
רבי שאול בן רבי מרדכי (ראזענבערג) זי"ע
אב"ד ראצפערט בעל חמדת שאול ,ת"ש
זי"ע ,תרנ"א
רבי ישראל בן רבי שמואל אליהו (טויב)
סגולה גדולה ונפלאה
רבי יצחק מאזאריניץ -בעלץ בן רבי ברוך מאת מופת הדור
ממאדזשיץ זי"ע בעל דברי ישראל,
מאיר (טווערסקי) מאזאריניץ זי"ע הי"ד,
תרפ"א ,ומנו"כ במאדזשיץ
הגה"ק מטשענגער זי"ע
תש"א ,ומנו"כ באבידאווקא
רבי ישראל בן רבי דוד משה (פרידמאן)
רבי נתן בן רבי עמרם (געשטעטנער) מבני
מטשארטקוב זי"ע ,תרצ"ד ,ומנו"כ בוויען
לומר בכל יום
ברק בעל 'להורות נתן' ור"י פנים מאירות
זי"ע ,תשע"א ,ומנו"כ בב"ב רבי יחיאל מיכל (האגער) מהאראדענקא שני מזמורי
בן רבי ברוך מוויזניץ זי"ע הי"ד ,תש"ב.
ובנו רבי ברוך בן רבי יחיאל מיכל (האגער) תהלים
קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב
יום ד' -ט"ו כסלו מהאראדענקא זי"ע הי"ד ,תש"ב
להצלחה ולשמירה ולכ"ט
רבי יהודה הנשיא (רבינו הקדוש) מסדר נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון
המשנה בן רבן שמעון ,ג'תתקנ"ד ,ומנו"כ יום ג' -י"ד כסלו
34
הילולא דצדיקיא
(הורוויץ) מבאסטאן זי"ע ,תש"ע ,ומנו"כ לייב שווארץ) בני ברק [גבאי צדקה] זי"ע, בציפורי
בהה"ז תשנ"ט ,ומנו"כ בב"ב רבי אליעזר בן רבי יצחק (פישל) זי"ע
מסטריזשוב בעל 'עולם אחד' ,תקע"ב
רבי יחיאל מיכל (פיטשעניק) מברעזנא
יום א' -י"ט כסלו ער"ש -י"ז כסלו בן רבי דוד מסטעפין זי"ע ,תר"ט ,ומנו"כ
בברעזנא
רבי דוב בער בן רבי אברהם המגיד רבי שלמה בן רבי נתן נטע שפירא הי"ד
הקדוש ממעזריטש זי"ע ,תקל"ג ,ומנו"כ בעל מגלה עמוקות אב"ד סאנטוב ,ת"ח רבי ברוך בן רבי אהרן (עקפעלד) זי"ע
בהאניפאלי אב"ד טשוס בעל שו"ת פאת השדה,
רבי יוסף יוזל בן רבי שלמה זלמן הורוויץ
תרנ"ב
רבי שמואל יהודה ליב בן רבי גדליה זי"ע [הסבא מנאווהארדאק] ,תר"פ
רבי ישראל אפרים פישל בן רבי צבי
מליניץ זי"ע ,תקע"ח ,ומנו"כ בליניץ
(סופר) זי"ע אב"ד האידו-נאנאש בעל
רבי ישעי' בן רבי מרדכי (באנעט) זי"ע אפסי ארץ ,תרנ"ט
אב"ד קאלוב ,תרכ"ו
שב"ק פרשת וישלח -ח"י כסלו
רבי שמחה בונם בן רבי אברהם שמואל
רבי אלעזר (רוקח) מסקאהל בן רבי שלום רבי אברהם החסיד בן רבינו משה בנימין (סופר) מפרעשבורג [שבט סופר]
מבעלזא זי"ע ,תרמ"ב ,ומנו"כ בבעלזא הרמב"ם זי"ע מקאירא בעל המספיק זי"ע ,תרס"ז ,ומנו"כ בפרעשבורג
רבי מנחם מענדל פנחס בן רבי אלעזר לעבודת ה' ,ה"א ט"ו רבי דוד בן רבי יצחק (טווערסקי)
(שפירא) מלאנצהוט זי"ע ,תרס"ז ,ומנו"כ רבי ארי' לייב בן רבי יוסף זי"ע דרשן מסקווירא זי"ע ,תר"פ ,ומנו"כ בקיעוו
בלאנצהוט ודומ"ץ פוזנא ,תצ"ז רבי יושע אשר בן רבי גרשון רויטבלאט
רבי מנחם נחום בן רבי מרדכי (טווערסקי) רבי ברוך בן רבי יחיאל מיכל ממעזיבוזש זי"ע אב"ד שעדליץ ,ווארשא ,תש"ב
מטאלנא זי"ע ,תרע"ב ,ומנו"כ בקיעוו זי"ע ,תקע"ב ,ומנו"כ במעזיבוזש
רבי חיים מסאטמאר בן רבי שלום אליעזר רבי יקותיאל שמעלקא בן רבי משה
(הלברשטאם) מראצפערט זי"ע הי"ד, יום ה' -ט"ז כסלו
יהודה ליב מסאסוב זי"ע ,תרכ"ב ,ומנו"כ
תש"ב ביאגליניצא רבי יצחק בן רבי יעקב זי"ע אב"ד
רבי ניסן חיים מבראדשין בן רבי אליעזר רבי יוסף יצחק מאווריטש בן רבי מנחם פראשטיץ ,שצ"ט
זאב (ראזענבוים) מקרעטשניף זי"ע הי"ד, מענדל (הצמח צדק) מליובאוויטש זי"ע, רבי יושע יצחק יאיר בן רבי יעקב
תש"ג ,ומנו"כ בסטאניסלאוו תרל"ו ,ומנו"כ באווריטש (הורוויץ) זי"ע אב"ד זוראוונא בעל
רבי מאיר בן רבי יעקב (הלברשטאם) רבי יחיאל מיכל בן רבי נתנאל הכהן האמונות והדעות ,תרי"א
מטשאקאווא בני ברק זי"ע ,תשע"ב, (פריעד) זי"ע אב"ד באלמאז-אויוואראש רבי אורי פייבוש בן רבי אהרן הכהן זי"ע
ומנו"כ בהר הזיתים בעל תורת יפה ,תרצ"ט דומ"ץ בראדי וגאב"ד קאמארנא
הק' רבי יעקב יצחק אלחנן בן רבי רבי יעקב יוסף בן רבי ברוך
יום ב' -כ' כסלו אברהם שלו' פנחס (ראטטענבערג) הי"ד (קאצינעלנבויגן) מקאנסטאנטין זי"ע,
מטשענסטעכאוו ,תש"ג תרמ"ג ,ומנו"כ בקאנסטאנטין
רבי משולם פייוויש בן רבי דוב בעריש הק' רבי מרדכי קלונימוס קלמן בן רבי רבי מנחם בן רבי יעקב דוד (קאליש)
הלוי (איש הורוביץ) מקרעמניץ זי"ע ,בעל יעקב יצחק אלחנן (ראטטענבערג) הי"ד מאמשינוב זי"ע ,תרע"ח ,ומנו"כ בווארשא
משנת חכמים ,תקל"ג ,ומנו"כ בקרעמניץ מטשענסטעכאוו ,תש"ג רבי שאול ידידיה אלעזר בן רבי ישראל
רבי משולם פייוויש בן רבי אהרן משה רבי אליעזר זאב בן רבי יצחק (ראזענבוים) (טויב) ממאדזשיץ זי"ע ,תש"ח ,ומנו"כ
הלוי (העלער) מזבאריזש זי"ע ,בעל יושר מראחוב זי"ע ,תשנ"ט ,ומנו"כ בבני ברק בהה"ז
דברי אמת ,תקנ"ה ,ומנו"כ בזבאריזש רבי לוי יצחק בן רבי פנחס דוד הלוי רבי דוד יהודה לייב בן רבי אשר (ר' דוד
35
הילולא דצדיקיא יארצייטן פון די קומענדיגע וואך
(יודלעוויטש) מגיד בירושלים זי"ע, רבי משה שמואל בן רבי ישראל נח רבי בנימין זאב וואלף בן רבי שמואל הלוי
תשנ"ז ,ומנו"כ בהה"מ (בריסק) זי"ע מבודאפעסט ,תש"א (סג"ל) מבאלטא זי"ע ,תקפ"ג ,ומנו"כ
רבי שלום מרדכי בן רבי יצחק הכהן רבי יוחנן בן רבי ישראל (פערלאוו) בצפת
(שוואדראן) מגיד בירושלים זי"ע ,תשנ"ח, מסטאלין קארלין זי"ע ,תשט"ז ,ומנו"כ רבי דוב בעריש בן רבי משה (פרומער)
ומנו"כ בהה"ז בטבריא מאושפיצין זי"ע ,תקצ"ח ,ומנו"כ
רבי מנחם מענדל בן רבי נחמן (כהנא) באושפיצין
מספינקא-לאנדאן זי"ע ,תשע"ה רבי ברוך בן רבי מנחם מענדל (האגער)
יום ה' -כ"ג כסלו רבי חיים נפתלי אהרן בן רבי אריה לייבוש מוויזניץ זי"ע ,תרנ"ג ,ומנו"כ ליד וויזניצא
(הלברשטאם) מצאנז -זמיגראד בני ברק רבי דוד (טווערסקי) מבאהוש בן רבי
רבי אברהם בן רבי שמעון וואלף
זי"ע ,בעל 'ביכורי חיים' ,תשע"ז ,ומנו"כ מרדכי זוסיא מהוצאליס זי"ע ,תרצ"ד,
(אפענהיים) זי"ע מווארמייזא ,תנ"ג
בה"ה ומנו"כ ביאס
רבי דוד טעבלי בן רבי שלמה זלמן (כ"ץ-
רבי חיים משה צבי מראחמיסטריווקא
שיף) זי"ע דומ"ץ פראנקפורט דמיין ואב"ד
בן רבי מרדכי דוב מהארנאסטייפל זי"ע,
לאנדאן בעל לשון זהב ,תקנ"ב יום ד' -כ"ב כסלו תרצ"ד ,ומנו"כ בקיעוו
רבי דוד בן רבי משה זי"ע מנאווהארדאק,
רבי אליעזר בן רבי אלי' (אשכנזי) זי"ע רבי יוחנן בן רבי דוד (טווערסקי)
בעל גליא מסכת ,תקצ"ז
מ'קאירה-קראקא ,בעל מעשי ה' ,שמ"ו מראחמיסטריווקא זי"ע ,תשמ"ב ,ומנו"כ
רבי אפרים פישל בן רבי משה ישראל בהה"ז
(פעלדמאן) זי"ע מביטשקוב ,בעל דגל רבי יעקב בן רבי אפרים נפתלי הירש זי"ע
אפרים וידות אפרים ,תרס"ה אב"ד בריסק ולובלין (אבי הרבי ר' העשיל
רבי דוד בן רבי מרדכי זוסיא (טווערסקי) מקראקא) ,ת"ד יום ג' -כ"א כסלו
זי"ע מבאהוש-יאס ,תרצ"ד רבי משולם זלמן בן רבי דוד (מירלש
ניימארק) זי"ע (חותנו של החכם צבי), רבי בנימין בן רבי שמחה הכהן (רפאפורט)
רבי אלימלך בן רבי משולם פייש (לאווי)
תס"ז זי"ע אב"ד קאליש ,בעל גבולות בנימין,
זי"ע מטאהש ,תש"ג
רבי אשר בן רבי אלעזר (רוקח) זי"ע אב"ד תקל"א
זלאטשוב ,תקי"ד רבי שמואל בן רבי יצחק (יונגרייז) זי"ע
ער"ש פרשת וישב -כ"ד כסלו רבי פנחס בן רבי יעקב יוסף מאוסטראה אב"ד סעטשא ,בעל תורת עדות הזאת,
זי"ע ,תקס"ו ,ומנו"כ באוסטראה תק"צ
רבי זכרי' מנחם מענדל בן רבי ארי לייב רבי יואל (אשכנזי) מזלאטשוב בן רבי רבי יעקב מאניפאלי בן רבי מנחם מן זי"ע,
זי"ע אב"ד פאדהייץ ,בעל זכרי' משלם, משה דוד מטאלטשאווע זי"ע תקצ"ד ,ומנו"כ בטבריה
ומנורת זכרי' ,תקנ"ב רבי יעקב קאפיל בן רבי צבי הירש (חריף)
רבי יחזקאל בן רבי משה (פאנעט)
רבי משה בן רבי מנחם מענדל (פאנעט) מדעעש זי"ע ,תר"ץ ,ומנו"כ בדעעש זי"ע אב"ד ווערבוי ,בעל חי' יעב"ץ ,תקצ"ו
זי"ע אב"ד דעעש ,תרס"ג רבי צבי הירש (ראבינאוויטש) רבי יעקב מאיר בן רבי חיים (פאדווא) זי"ע
רבי חיים יחזקיהו בן רבי רפאל (מדיני) מאסטראווא -קינצק בן רבי יעקב אהרן אב"ד בריסק ,בעל מקור מים חיים ,תרט"ו
זי"ע בעל שדי חמד ,תרס"ה מאסטראווא זי"ע ,תש"ה ,ומנו"כ בניו רבי נפתלי בן רבי יחזקאל שרגא
רבי יוסף נתן בן רבי אלטר מאיר דוד דזשערזי (הלברשטאם) זי"ע מטשערקאס ,בעל
(ראטטענבערג) זי"ע מוואלברום ,תרע"ח רבי נפתלי בן רבי מנשה (טייטלבוים) אילה שלוחה ,תרכ"ד
רבי חיים מנחם אברהם בן רבי יעקב מבריגל זי"ע ,תשל"ה ,ומנו"כ בניו רבי יוסף בן רבי בצלאל (פרעסבורגער)
ארי' (טווערסקי) זי"ע מטריסק לאנדאן, דזשערזי זי"ע אב"ד מאטעסדארף ,בעל תפארת
תשע"א רבי שבתי בנימין בן רבי שמואל אהרן יוסף ,תרפ"ד
36
37
ותימרון חידושא
י .ק .קענווי איילענד
(ג) צובע
נאך עטליכע הלכות צובע ביי די גוף פון דעם מענטש
[ד] מען טאר זיך נישט זעצן/לייגן אנטקעגן די זון מיט [א] דער איסור פון צובע גייט אויך אן ביים פארבן די
א כוונה ברוין צו ווערן – ווייל דער קערפער באקומט א גוף פון דעם מענטש (סימן ש"ג סכ"ה).
פארב ,און דאס איז אן איסור פון צובע (שו"ת מנח"י ח"ה סימן דערפאר איז אסור סיי פאר מענער און סיי פאר
ל"ב אות ב' ,הובא בשו"ת מחזה אליהו ח"א סימן ס"ה אות כ"ד). פרויען צו נוצן יעדע סארט מאטריאל וואס א) פארבט
דעם גוף מיט אן אנדערע קאליר .ב) פארדעקט פלעקן
אויב מ'האט נישט קיין כוונה ברוין צו ווערן ,איז עס אד"ג .ג) ברענגט צוריק [פאר א מענטש וואס איז בלאס]
מותר ,אפילו ווען עס איז זיכער אז עס גייט געשען (מחזה דעם געווענליכן קאליר .ד) אדער אפילו ברענגט נאר
אליהו שם). ארויס שטערקער א געוויסע קאליר .אפילו געוויסע
[ה] שטארק רייבן דעם פנים מיט א כוונה רויט צו דורכזיכטיגע מאטריאלן וואס ברענגען ארויס שטערקער
א קאליר וואס איז שוין דא ,איז אן איסור פון צובע (עיין מ"ב
מאכן די הויט ,איז א שאלה פון צובע (עיין שו"ע סימן ש"ג
סימן שכ"ז סקי"ב לענין משיחת מנעלים בשמן).
סכ"ה לענין 'לטוח על פניה בצק' שכך היה המציאות).
דער איסור איז אפילו ווען עס האלט נישט פאר קיין
[ו] אריינשטעקן א פרויבע שטעקל ( )Clinistixאין די לאנגע צייט (-כתיבה שאינה מתקיימת) ,און אפילו ווען מען
וואסער פונעם מענטש (מי רגלים) ,וואס די קאליר פונעם מאכט עס מיט א שינוי.
שטעקל טוישט זיך לויט די געזונט צושטאנד ,איז אן איסור
[ב] צו נוצן א זאך וואס 'האט נישט קיין שייכות מיט
מן התורה פון צובע .מ'זאל עס טון אויף א וועג פון א גרמא, פארבן אדער צוגעבן קאליר' ,נאר פאר אנדערע סיבות
אדער דורך א גוי (טל ברכה ח"ב עמוד .)118 ( MATצו מאכן די הויט) איז מותר ,אבער מ'דארף זיין
[ז] ארויסגיין מיט טונקעלע אויגן גלעזער וואס די געווארנט עס זאל נישט זיין קיין שאלה פון ממרח [ווען
פארב טוישט זיך לויט די ליכטיגקייט ,איז א גרויסע נידון עס איז געדעכט].
אין די היינטיגע פוסקים ,למעשה זענען דאס אסאך מתיר אזוי אויך מען מעג ארויפלייגן אויף א וואונד וואס קען
(שבט הלוי ח"ד סכ"ג ,ארחות שבת ח"א עמוד תנ"ה ,טל ברכה עמוד ווערן ענצינדן א פליסיגע זאלב אדער פאודער ,כאטש עס
.)115 פארבט דעם גוף ,ווייל מ'האט נישט קיין כוונה צו פארבן,
און עס איז דרך לכלוך (טל ברכה עמוד .)114
***
[ג] כאטשיג ווי דערמאנט איז דא אן איסור פון
צום שלוס פון די מלאכה :מ'דארף געדענקען אז צובע אויף די גוף פון דעם מענטש ,איז אבער מותר צו
אפילו נוצן א פשוט'ע האנטוך אויפצעווישן וויין וואס האט עסן 'שטארק רויטע פרוכט' אד"ג ,כאטשיג עס ווערט
זיך אויסגעגאסן איז א שאלה פון צובע ,כאטשיג עס קוקט געפארבט דערמיט די גוף פון דעם מענטש (א) (שו"ע סו"ס
בכלל נישט אויס פאר מענטשן אזוי. ש"כ).
מקורות והערות
(א) הנה עיקר הטעם להתיר בזה הוא משום דגוף האדם אינו עשוי לצבוע ,וממילא אם הוא בדרך לכלוך אין בזה איסור (כמו שהבאנו
כבר במאמר א') ,אבל לפי זה היה מקום לאסור בנשים במקומות של הגוף שרגילות לצבוע .ואכן כן יוצא מדברי השער הציון סימן ש"ג
סקס"ה ודו"ק ,מיהו למעשה לא נהוג להחמיר בזה וכמה טעמים לדבר [ובמיוחד שלפי המציאות לא מועיל כלום] (עיין ארחות שבת
ח"א עמוד תנ"ב ,וטל ברכה צובע הערה .)45
38
39
לרגל דעם יארצייט פון הרה"ק הבת עין זי"ע
גדולה לגימה
שמקרבת
שמועס מיט הר"ר חיים מאיר מיללער הי"ו לרגל
די יארצייט פונעם הייליגן בת עין ווען אידן זעען
ישועות ביים מנדב זיין סעודות לעילו נשמתו איבער
די 'פת שחרית -שבענו מטובך' וועלכע שטעלט צו
פרישטאגס יעדן טאג פאר אריבער הונדערט אידן
• ווער קומט דארט אריין, • א גוטן ר' חיים מאיר ,אויב איר ביי אונז אין שטאט
וואספארא סארט עולם? קענט דערציילן פאר די וואס
אלע סארטן .אנגעהויבן אוודאי פון ווייסן נישט ,וואו איז די פלאץ איז פארהאן א ווינקל
משולחים און געסט ,אזוי ווייטער פילע וואס מ'געבט דארט צו עסן א וואו יעדער סיי ווער
תושבי עירנו ,פון דיינים ,ארבעטער, גאנצן טאג 'פרישטאג'? קען אריינקומען צום
מלמדים ,טאטעס ,זיידעס ,קינדער און רובא דרובא פונעם ציבור ווייסט לכאורה שטיבל און זיך אנפילן
בחורים פון יעדע סארט שטוב ,כולל- וואו דאס איז ,אבער פאר ווער ס'ווייסט א טעלער מיט עסן.
יונגעלייט סיי פון דא אין די געגנט און סיי נישט וועט מען מודיע זיין ,און יעדער איז
פון אנדערע געגנטער .ס'זיצן דארט אין בית טאקע געלאדנט אהין ,סיי אויב מען זוכט אט דער הייליגער ארט
המדרש און אין די ארומיגע בתי מדרשים זיך צו זעטיגן און סיי אויב מען וויל צוזען ווערט אנגערופן פת
כולל יונגעלייט און בעלי בתים וואס מיט די אייגענע אויגן וואס טוט זיך אלץ שחרית צימער 'שבענו
לערנען ,און אנשטאט דארפן אהיימגיין
וואס זאל אפהאקן זייער סדר הלימוד קען
אפ דארטן. מטובך' ,וועלכע געפינט
ער אריינקומען און זיך נעמען עפעס צו עסן. מ'גייט אריין דורכן דרום זייט אינעם זיך אין ביהמ''ד וויזשניץ
איינער קומט אריין ווען ער האלט פאר א בית המדרש וויזשניץ-לאנדאן ,ארויס צום לאנדאן.
שמחה ,איינער נאך א שמחה ,אמאל זענען הינטערשטן גארטן ,וואו מ'האט צוגעבויט
דא אידן וואס גייען אריבער א שטיקל אן עקסטערע צימער דארט ספעציעל אצינד צום יארצייט
שווערע צייט ,זיי זוכן וואו זיך צו דערכאפן פאר דעם .פון אכט אינדערפרי ביז ארום פונעם הייליגן בת עין
דאס הארץ ,און אפילו קינדער קומען זעקס נאכמיטאג קען מען אריינקומען און זיעועכי''א ווען אידן
אריין ,יעדע איד וואס איז הונגעריג ,קען זיך נעמען עפעס צו עסן .ס'איז דא דארט רעכטן אפ סעודות
אריינקומען און זאט ווערן. ברויט ,פוטער ,סאלאט ,אייער ,טונא ,און לעי''נ דעם צדיק האלטן
• וואס הייסט ,בעלי בתים נאך .מ'שטעלט צו ביד רחבה .א מענטש מיר אפ א שמועס מיטן
קומען אויך אריין? קען זיך אנגרייטן א געשמאקן טעלער אנפירער און גבאי
יא ,זיכער ,און ס'געבט אסאך צו ,ווייל און זיך אראפזעצן עסן מיט א רואיגקייט, צדקה פונעם פרישטאג-
ווען א בעל הבית עסט דארט פרישטיג, אדער מאכן א גוטן סענדוויטש און עס צימער הרה''ח ר' חיים
קען דער איד וואס דארף עס טאקע האבן ארויסנעמען אינדרויסן. מאיר מיללער הי''ו.
40
טעלער מיט מאכלים וואס ער האט ליב און • איר שלעפט אליינס דעם זיך אויך אראפזעצן און עסן מיטן זעלבן
עסן מיט א געשמאק. גאנצן עול? געשמאק .קיינער דארף נישט מסביר זיין
דער איד וואס האט מנדב געווען דעם אליינס?! איך בין דער ממונה ,אבער פארוואס ער איז געקומען .קיינער פילט זיך
פרישטאג קען זיי אפילו נישט .אבער איך קען דאס טון בלויז מיט די שטארקע נישט ווי א שנארער .ס'איז פשוט נארמאל
בזכותו זענען היינט איבער הונדערט אידן הילף און ווארעמע פון אחינו בני ישראל אריינצוקומען און זיך נעמען עפעס צו עסן.
ארויס זאט מיט פרישע כוחות צו דינען וועלכע פארשטייען די גרויסע זאך דערפון איר קענט פרעגן סיי ווער עס איז
דעם בורא. און זענען זיך כסדר משתתף מיט שיינע דארט אמאל געווען ,מ'פילט זיך דארט
סכומים. אינדערהיים.
• יעצט זונטאג וועט זיין די
יארצייט פונעם הייליגן בת ס'איז א זאך וואס די שטאט מוז האבן!
• געב מיר א ביישפיל;
עין ,וואס קענט איר זאגן וועגן די גמרא זאגט אין סנהדרין ,רבי יוחנן זאגט ווען האסטו
דעם? בשם רבי יוסי בן קסמא'' ,גדולה לגימה געשפירט אז דאס
אוודאי .אידן דערציילן שוין יארן פילע שהרחיקה שתי משפחות מישראל'' .זאגט פלאץ טוט אויף פאר
ישועות אין אלע ענינים ביים צושטעלן א רש''י דארט וואס מיינט לגימה -אכילה א מענטש?
סעודה לכבוד די יארצייט פונעם הייליגן בת שמאכילין אורחים ,דאס וואס מ'געבט אן איך קען דיר געבן צענדליגער
עין זי''ע .עס איז שוין היינט ברייט באקאנט אורח צו עסן. מעשיות ,אבער ממש די
איבער די גרויסע ישועות וואס מ'זעט. אונז ווייסן אז ביז היינט טאר אן עמוני וואך איז געווען א משולח פון
דעם זונטאג ביים יארצייט וועלן מיר ומואבי נישט ווערן קיין איד ,פארוואס? על ארץ ישראל וואס איז דא
בעז''ה צושטעלן א סעודה גדולה כיד המלך, דבר אשר לא קדמו אתכם בלחם ובמים – ארומגעגאנגען נאך געלט.
מכל טוב וטוב ,אז אידן זאלן עסן און זאט ווייל זיי זענען נישט אנטקעגנגעקומען מיט ס'איז אים נישט אזוי גוט
ווערן .און די נדבנים וועלן אוודא יזען ברויט און וואסער .עפעס א שטארקייט געגאנגען יענעם טאג.
ישועות אין יעדן הינזיכט. האט די לחם ומים ,דאס געבן צו עסן פאר אזוי אנגעצויגן האט ער
אנדערע אידן .ומכלל לאו אתה שומע הן. זיך געטראפן אינעם פרישטאג
• זענען דא פלענער אויף אין די זעלבע גמרא זאגט רבי יוחנן נאך צימער .נאכן זאט ווערן ווי א
ווייטער? עפעס' ,ומעלמת עינים מן הרשעים' ,רש''י נייער מענטש געבט ער זיך א רוף
בעזרת השם וויל מען עס פארברייטערן. איז מסביר ,אז דער זכות פון געבן צו עסן אן צו מיר'' :דו ביסט מגין אויף די גאנצע
גרעסער ,שענער און בעסער .אז נאך מער קען ביישטיין אפילו פאר א רשע ,אז דער שטאט!''
אידן זאלן קענען אריינקומען ,עסן און זיך אויבערשטער זאל כביכול פארקוקן אויף ס'זענען דא מענטשן וואס קומען אריין
פילן אינדערהיים .לאמיר האפן אידן וועלן זיינע שלעכטע מעשים און אים נישט יעדן טאג .דאן זענען דא די פארנומענע
זיך אנרופן ווארעם ,וועט מען בעז''ה קענען באשטראפן ווי ס'וואלט זיך אים געקומען. סעזאנען ווי ערב פסח ,ווען אין שטוב איז
מוסיף זיין אל הקודש. מיכה האט געהאט א פסל ,און די מלאכי פארנומען און אנגעלייגט ,א איד כאפט זיך
• ווי אזוי קען מען מנדב זיין? השרת האבן אים געוואלט באשטראפן. אריין אין פת שחרית בודקע ,עסט מיט א
האט דער אויבערשטער געזאגט' ,הניחו לו, געשמאק און קומט אהיים א רואיגערער
מען קען מיר אנרופן אויף.07904639644 :
שפתו מצויה לעוברי דרכים' -לאזט אים מענטש .פאר אים ,און פאר די גאנצע
אויב רופט מען נאך מוצאי שבת קען מען אפ ,ווייל ביי אים איז אלעמאל דא ברויט משפחה ,א נייער מענטש.
נאך אריינכאפן צו געבן פארן הייליגן בת עין, פאר איינעם וואס איז אונטערוועגנס.
און ווי פארשטענדליך קען מען אייביג מנדב טראכט אריין א מינוט ,וואס איז פאר מיכה • הערסט אמאל מעשיות פון
זיין ,צו לעי''נ א נאנטן ,ווען מען נויטיגט זיך בייגעשטאנען אין אזא שעה? דער שטיקל ישועות?
אין א ישועה אדער הצלחה ,און אפילו אן ברויט וואס א מענטש האט ביי אים דאס אז אידן קומען אריין הונגעריג און
קיין שום סיבה קען מען געבן ...עס איז א געקענט באקומען אויפן וועג! גייען ארויס זאט איז ביי מיר די גרעסטע
געוואלדיגע זכי' צו געבן פאר דעם רבונו של ישועה!! מענטשן זענען זיך באמת מחיה.
און דאס איז דאך וואס קומט דא פאר
עולמ'ס קינדער צו עסן .פשוט זאט מאכן אבער יא ,ס'זענען דא אסאך אידן וואס
יעדן טאג .ס'קומט אריין א אידיש קינד ,צי
אידן. האבן מנדב געווען א פרישטאג פאר א
א משולח וואס דרייט זיך אין א פרעמדע
• אוודאי אזוי .דער שטאט ,צי א קינד ,א כולל יונגערמאן ,א געוויסע ישועה און זענען צוריקגעקומען
אויבערשטער זאל דיר געבן בעה''ב אדער אן עלטערער איד ,ער איז דערציילן אז זיי האבן ברוך השם געזען
די כוחות ווייטער צו ממשיך הונגעריג ,און די עסן שטייט גרייט פאר גרויסע זאכן .פון דעם אז געוויסע קומען
זיין מיט די הייליגע פעולות. אים ,ער קען זיך אראפזעצן ביים טיש צוריק נאכאמאל און נאכאמאל פארשטיי
אמן. צווישן אלע אנדערע אידן ,זיך אנגרייטן א איך אז עפעס האט עס אויפגעטון דארט..
איר קענט אויך מנדב זיין דורכן אריינשיקן אייער ברייטע נדבה צו:
Happy and healthy A/N: 60581259 S/C: 20-76-90
אויב ווילט איר עס זאל זיין לעי"נ דעם הייליגן בת עין שרייבט אינעם רעפרענץBas Ayin :
41
טייטלבוים הרב שלמה
מחשבות
יו"ר מכון מחשבת החינוך
גליון קפח שנה ה פרשת בה"ב
איז יעקב אבינו געווען
מ"ה ה' אלוקיך דורש
מעמך? -ונחנו מ"ה!
א געניטער ביזנעסמאן?! סוף פרשת בחוקותי נאך די שווערע תוכחה שרייב אונז
די תורה די פרשה פון ערכין ,דער דין פון א יוד וואס
נעמט זיך אונטער צו געבן פאר צדקה זיין ערך ,זיין ווערט.
וואס האט צו טוהן די פרשה פון ערכין מיט די תוכחה?
פארוואס זענען זיי צוזאמען געשטעלט?
נאך א דריטע וועג פון א מחשבה וואס ס'לוינט
זיך צו טראכטן פון דעם.
*
משה'לה איז זייער א זיסער און לעבעדיגער יינגל,
ער האט ליב צו פארברענגען מיט זיינע חברים
לעצטע וואך האט כלל ישראל מיט געלעבט
א שווערע טראגעדיע ווען פינעף און פערציג
יידישע קינדער זענען אום געקומען אויף א
שרעקליכע אופן ,אינמיטן די גרויסע הילולא פון
רבי שמעון בר יוחאי אין מירון.
דער דין פון ערכין איז געזאגט געווארן נאר ביי יודען און יעדער איינער פרעגט זיך קשיות ,פארוואס און
נישט ביי גויים ,דאס הייסט אז ווען א מענטש נעמט זיך צו לאכן און צו שפילען ,און אלע חברים האבן ווי אזוי קען דאס זיין? און וואס וויל מען פון אונז?
אונטער צו צאלן די ווערט פון א גוי פאר הקדש ,נעמט אים אויך ליב ווייל ער האט א גוט הארץ און ער און ווי קען זיין אז רבי שמעון'ס זכות האט נישט
מען דעם גוי און מ'קוקט וויפיל ער איז ווערט ,אויב ער ברענגט אריין א געשמאקע און א לעבעדיגע מגין געווען? און נאך אנדערע פארשידענע
איז א שטארקער גוי וואס קען גוט שלעפן זאכן און גוט מצב אין כיתה. קשיות וואס קומען ארויף אין אזעלכע סארטן
ארבעטן איז ער ווערט מער ,און אויב ער איז א קליינער מצבים.
און א שוואכער וועט מען צאלן אויף אים אסאך ווייניגער. אבער די אלע גוטע מעלות וואס די חברים
דאס איז ביי א גוי ,אבער ביי א יוד ווען איינער זאגט אז
דערציילן אויף משה'לה האבן זיך ארויס געוויזן מטבע הבריאה ווען ס'געשעהט א גרויסע
ער נעמט זיך אונטער צו צאלן די ווערט פון א יוד פאר נאר אין חיידער צווישן די חברים ,און ווען אומגליק איז דא צוויי סארטן זאכן וואס מענטשן
הקדש ,דא קוקט מען נישט ווי שטארק ער איז און וויפיל משה'לה איז אנגעקומען אהיים איז ער געווען טוהן ,די ערשטע זאך איז מברר צו זיין פונקטליך
כח ער האט ,דא איז דא א פרייז וואס די תורה האט אינגאנצן א אנדערע יינגעל. אלע פרטים ווי אזוי איז דאס געשעהן און ווער
געשריבן אז ער מוז צאלן ,די גמרא לערנט ארויס פון איז שולדיג? ווער האט געדארפט מאכן וואס?
משה'לה איז אויף געוואקסן אין זייער א
וויל אונז די תורה לערנען מיט די גאנצע שמועס צווישן לבן און און ער וויל זיך לייגן
געהאט א
אפילו א אויסגעשלאגענער צובראכענער יוד וועט מען המוריה
דעם פסוק "בערכך נפשות" – אפילו מנוול ומוכה שחין"
יעדע זאך האט צוםשטוב,הר יעקב אבינו קומט אן
מסודר'דיגע
פלאץ און יעדע זאך האט געהאט א צייט ,ס'איז
און ווער האט געדארפט פאלגן וועמען? און
יעדער איינער בויעט זיך אויף ביי זיך אין קאפ
צאלן אויף אים די זעלבע פרייז ווי אויף א געזונטער און א א מסקנא מיט א קלארע בילד וואס איז דא
יעקב? וואס איז אונז וויכטיג צו וויסן וויאזוי יעקב האט געמאכט איינצופאקןאיז א מקום סכנה,
דאסצו
שטאררקער מענטש ,ווייל דא קוקט מען לויט דעם נפש געווען א צייט צו שפילן און א צייט
פראבלעם;און א צייט האט א
שפילערייען ,א צייט צו עסן
פון דעם יוד און נישט לויט דעם גוף. די שלאפן .אבער ער פונקטליך געשעהן.
די צווייטע זאך וואס קומט גלייך נאך דעם איז גיין שלאפן ,א פלאץ צו עסן און א פלאץ צו
פארוואס טאקע?
זיין געלט און וויאזוי לבן האט אים אויסגעפאפט? מען?
פאר טוט
און א פלאץ
ווייל א יוד וואס ליידט ,א יוד וואס ס'קומען אויף אים
וואסדי שיך
חיות.פלאץ פאר
ווילדע שפילען ,א זיךסיבה,דידא
יעדער איינער
עבירה וואס די טאש ,און דאס האט משה'לה נישט געקענט ס'דרייען
רוחניות'דיגע צו טרעפן די
זוכט און וויל וויסן וואס איז
יסורים ,ווערט נישט ווייניגער ,פארקערט ער ווערט מער פארטראגן.
אויסגערייניגט און מער חשוב ,זיין נפש ווערט נאך מער וועגן דעם איז דאס געעשעהן ,און וועלכע זאך
* המקום וישם מראשותיו"
חשוב נאך ער האט יסורים.
מאכן לעבעדיג אוןמאבני"ויקחגעהאט צו ממשיךתורה,
משה'לה האט ליב אונז די דערציילט
פונקטליך מוז'ן מיר מחזק זיין ,און ס'איז
מיט אנדערע וואס ווייסן צו טרעפן די רמזים אריין ברענגען א מצב ,משה'לה האט נישט ליב
וועגן דעם איז די פרשה פון ערכין געשריבן געווארן נאך
וואס מ'האט שוין געוואוסט פריהער אז דאס גייט געהאט צו האלטן סדרים מיט שעות ,ער האט
די תוכחה ,אז אויב ס'וועט קומען א יוד א בעל יסורים
די געשעפט פון מיסעס שטערן איז געווען איינע פון די חומה ארום זיין קאפ אז
א מ'וויל און
און ער וועט טראכטן ביי זיך ,אוי וויי ,אזוי פיל צרות
וואס איך גיי אריבער ,וואס בין איך שוין ווערט סתם א
בויט ווען
ערמ'קען עסן שטיינערליבאון
געהאט אז זייער נעמט אפאר ערפארוואס. -
געשעהן און
די צוויי נטיות פון דעם מענטש שטאמט פון ווי מ'וויל און שפילן מיט וואס מ'וויל און ווי אזוי
אויסגעשלאגענע הושענא! מסתמא בין איך א גרויסער
באקאנטע קליידער געשעפטן אין די גאנצע געגנט ,א שיינע און שעדיגן. נישט אים זאלן חיות
איין נקודה ,יעדער מענטש האט אין זיך א מ'וויל ,אבער וואס זאל מען טוהן אז אינדערהיים
בעל עברה און וועגן דעם האב איך אזוי פיל צרות.
נאטורליכע פחד און ער האט מורא אז אפשר איז נישטא קיין פלאץ פאר אזא סארט אויף די
זאגט אים די תורה קוק דיך נישט אזוי שטארק אראפ, פירונג ,און וואס זאל מען טוה אז אינדערהיים וועט עס געשהען אויך פאר אים ,ממילא ווען ער
אויך ווען דו וואלסט אריבער געגאנגען חלילה די גאנצע
גרויסע געשעפט וואס האט פארמאגט אלעס תוכחה ביסטו ווערט ,א ווערט פון א געשלאגענער יוד
פארשטייט שוין ווער ס'איז שולדיג און ווי אזוי איז דא געזעצן און משה'לה האט פיינט געזעצן.
האט מ'דארף פארשטיין וואס יעקב אבינו
איז מיט גארנישט נישט ווייניגער פון א אנדערער יוד דאס איז פונקטליך געשעהן ,און וואס זענען די אזוי האט זיך משה'לה געטראפן טאג נאך טאג
עבירות וואס האבן דאס גורם געווען ,קען ער זיך מיט א גרויסע שוועריגקייט ,און מיט שווערע
וואס א מאמע דארף האבן אנצוטון אירע וואס ס'גייט אים גוט ,ווייל דער נפש איז די וויכטיגסטע.
א שטר פון געלד בלייבט די זעלבע ווערט אויך ווען ער אויב פארמיט אזיינעחיה
עלטערן ,משה'לה חילוק
צווישן אים איזדיא מלחמות וואס
נישט אויף דא,אז ער איז
געטוןמסקנא
בארוהיגן מיט די
איז צוקנייטשט און צוטרויטן -א ווערט פון א יידישע ליסט פון די בעלי עבירה און ער מאכט נישט די מאך נישט ,משה'לה גיי נישט ,קום אהער גיי אהין,
קינדער. נשמה ווערט קיינמאל נישט ווייניגער אויך ווען ס'איז נאך טעותים ,מ'קען ווייטער רוהיג שלאפן ובא לציון א.א.וו .די אטמאספער אין דערהיים איז געווען
איז מיטהאבןוואס פיס...עלטערן גואל.זי עסט די קאפ אדער די
מאמעס האבן זייער ליב געהאט אריינצוגיין מיסעס
א גוטן שבת
א תוכחה.
"בערכך נפשות להשם"
פראבירט אויס
איז קאפ
פארשטיין וואס זיין
געקענט
זייער אנגעצויגן ,די
מיר קומען נישט פארשטעלן דא וואס איז צו לערנען משה'לה ווי אזוי זיך צו פירן ריכטיג,
ווען
נישט יעצט
משה'לה האט אפגעהיטן
דער מער וואס וויל טאקע די ער
ריכטיגע סיבה און
שטערן האט
אייבישטער פון אונז מיר ווילן דא פארשטעלן מ'וויל פון אים ,די עלטערן האבן אים אנגעשריגן
אין די געשעפט ,נישט ווייל די פרייזן זענען ארומגענומען אויב זיין גאנצע קערפער נישט?
געווען אזוי ביליג ,נאר ווייל די סערוויס איז באגלייט יעדע ווי אזוי וועט אים דאס אויפפאסן פון די חיות?
וועלכע שמירה איז דאס?
געווען זייער גוט ,און יעדער האט זיך געפילט
זייער היימיש און אנגענעם אין די געשעפט.
משפחה אין
שפעטער אין די פרשה ווען יעקב האנדלט
מיסעס שטערן האט באגלייט יעדע משפחה געגנט מיט מיט לבן אויף די ארבעט ,זאגט לבן פאר יעקב,
אין געגנט מיט אלע זייערע קינדער ,פון די אלע זייערע "נקבה שכרך עלי ואתנה" -זאג מיר וויפיל
וועגעלע ביזן סעם און ישיבה ,זי האט געקענט קינדער ,פון געלט דו ווילסט און איך וועל דיר געבן .אבער
יעדע קינד מיטן נאמען.
די וועגעלע יעקב אבינו זאגט אים נישט א פרייז ,יעקב
יארן לאנג האט זיך די געשעפט אזוי געפירט, ענטפערט אינגאנצן עפעס אנדערש" :לא תתן
דורות פון קינדער האבן געוואוסט אז אנהייב
ביזן סעם און לי מאומה" -געב מיר גארנישט ,איך דארף
ווינטער און אנהייב זומער גייט מען איין טאג צו ישיבה ,זי האט נישט קיין לוין פון דיר.
די קליידער געשעפט פון שטערן ,דאס איז א געקענט יעדע און דא קומט יעקב אבינו מיט א געדאנק אז
חלק פון די לעבן וואס אן דעם גייט עס נישט. קינד מיטן ער וועט נעמען די שעפעלעך מיט די פלעקן.
ביז איין טאג האט זיך אלעס געטוישט. נאמען פון דא האט זיך אנגעהויבן די גאנצע אפמאך
אין יענעם טאג ,ווען מיסעס שטערן איז וואס ער האט שפעטער געהאט מיט לבן וואס
אנגעקומען צו די געשעפט ,באמערקט זי אז לבן האט יעדע פאר טעג געטוישט ,און פון דעם
אויף די אנדערע זייט גאס הענגט מען אויף א איז יעקב אבינו רייך געווארן.
גרויסע שילד אויף ביידע געשעפטן וואס זענען דארט געווען ביז למעשה דארף מען פארשטיין וואס איז דא געווען די שמועס
היינט. פון יעקב מיט לבן ,איז דאס פשוט א ביזנעס שמועס וויאזוי יעקב
"דא וועט זיך עפענען א נייע קליידער געשעפט!" – האט זיך האט געמאכט געלט? אויב יא ,וואס זוכט עס אין די תורה? וואס
42
ארויסגעקוקט פון איר געשעפט ,געזען די סחורה ,אבער זי איז דער שילד געליינט .אונטער דעם איז געשטאנען אז די געשעפט
שוין נישט געווען אזוי שטארק באזארגט ,זי האט געוואוסט אז זי וועט צושטעלן גאר גוטע סחורה פאר גאר ביליגע פרייזן
האט א טאטע וואס קען אלעס און ער זארגט זיך פאר איר ,און ארויסצוהעלפן די גרויסע משפחות.
אויב אזוי קען זי בלייבן רואיג. זי איז געבליבן שטיין שאקירט און צוגענאגלט צום פלאץ,
א וואך שפעטער האט זיך די נייע געשעפט געעפנט בקול רעש קוקנדיג אויף די שילד אינגאנצן צומישט און נישט געוואוסט וואס
גדול .מיסעס שטערן האט געהאט גענוג צייט ארויסצוקוקן פון צו טון.
איר ליידיגע געשעפט און זען ווי צענדליגער קונים שטופן זיך אין "מיסעס שטערן מ'דארף עפענען די געשעפט ",האט איר
די געשעפט אנטגעגן איבער און גייען ארויס מיט פילע זעק פון ארבייטער איר אויפגעוועקט.
סחורה.
מיט א שווערע הארץ איז זי צוגעגאנגען עפענען די געשעפט.
אסאך פון די מענטשן האט זי פערזענליך געקענט ,דאס זענען
געווען אירע אלטע קונים וואס וועלן שוין 'איך ווייס נישט וואס צו טון ',זענען די מחשבות געלאפן אין
מסתמא קיינמאל נישט צוריק קומען... איר קאפ' .וואס וועט זיין מיט מיין געשעפט?
וועל איך דאס קענען איבערלעבן? פון וואו וועל
"מיסעס שטערן ",איז איר ארבייטער
אריינגעקומען אין געשעפט" .איך מוז דיר זאגן נאך אפאר איך האבן פרנסה? און וואס וועט זיין מיט מיין
טאג?'
אז דער מצב איז ביטער ,איך בין אריין דארט ליידיגע טעג
די צובראכנקייט האט איר באגלייט די גאנצע
אין די נייע געשעפט און ס'איז די זעלבע סחורה אין געשעפט טאג ,און זי האט נישט געקענט אויפהערן
וואס מיר האבן פאר שפאט ביליגע פרייזן.
וואס טוט מען?"
האט מיסעס ארויסצוקוקן ווי די ארבעטער בויען איבער די
מיסעס שטערן איז געזעצן שטיל מיט
שטערן געשעפט אנטקעגן איבער ,די געשעפט וואס
טרערן אין די אויגן און זיך פרובירט צו שטארקן געמוזט מיט גייט איר אוועק'הרג'ענען איר לעבן.
מיט אמונה" .איך שטעל זיך פאר אז ס'איז גרויס ווייטאג ביינאכט ווען זי איז אהיים געקומען האט זי
אויסגעפלאצט מיט א געוויין.
אזוי ",האט זי געענטפערט" .אבער איך מיין אז אפזאגן אירע
ס'איז נישטא וואס צו טון קעגן דעם". "וואס וועט זיין מיט אונזער פרנסה?" האט זי
ארבעטערס ,זי געקלאגט פאר איר מאן" .דאס איז דאך אונזער
"לאמיר ארויסגיין מיט א מלחמה קעגן זיי",
האט די ארבייטער פארגעשלאגן א געדאנק.
האט זיי נישט לעבנ'ס געשעפט ,וואס וועל איך טון אן דעם?"
"לאמיר גיין צו די רבנים ,דאס איז דאך השגת געדארפט "איך פארשטיי דיך זייער גוט ",האט איר
גבול!" מער מאן געענטפערט" .לאמיר צוזאמען אריין
"קען זיין אז דו ביסט גערעכט מיט וואס דו טראכטן וואס מיר קענען טון".
זאגסט ,אבער איך מיין אז דאס איז נישט די נאך א לאנגע צייט זענען זיי געקומען צו די
ריכטיגע וועג". מסקנא אז זיי האבן נישט וואס צו טון און זיי קענען נישט מלחמה
"פארוואס נישט?" האלטן מיט די נייע געשעפט.
"ווייל מיר ווייסן אז ס'איז דא איין באשעפער אויף די וועלט, "די איינציגסטע זאך וואס מיר קענען טון ",האט דער מאן
און ער טוט אלעס פירן .אויב ער וויל איך זאל האבן פרנסה וועל אויסגעפירט" .איז צו פארשטיין אז דער אויבערשטער האט דאס
איך האבן אויך מיט צען געשעפטן ארום מיר ,און אויב ער וויל איך געמאכט און מסתמא האט ער א פלאן מיט דעם .און אויב אזוי
זאל נישט האבן וועט מיר אויך גארנישט העלפן .איז וואס האב אז דער אויבערשטער האט דאס געמאכט ,לאמיר זיך פארלאזן
איך מיך צו קריגן מיט יענעם ,וואס וועל איך פארדינען פון דעם?" אויף אים אז ער ווייסט וואס ער טוט ,און ער וועט אונז אויך שיקן
נאך אפאר ליידיגע טעג אין געשעפט האט מיסעס שטערן פרנסה וויפיל מיר דארפן".
געמוזט מיט גרויס ווייטאג אפזאגן אירע ארבעטערס ,זי האט זיי שוין אין יענע נאכט האבן זיי זיך גענומען לערנען "חובת הלבבות
נישט געדארפט מער .זי אליין האט אויך נישט געהאט וואס צו -שער הבטחון" און זיך איבערגע'חזר'ט אז דער באשעפער וואס
טון מיט די ליידיגע טאג אין געשעפט ,איז זי געזעצן און געזאגט ווייסט אלעס און קען אלעס איז גענוג שטארק זיך צו פארלאזן
תהילים און געלערנט חובת הלבבות און זיך געשטארקט מיט אויף אים און מ'האט נישט וואס צו זיין באזארגט.
אמונה. ס'איז אריבער אפאר טעג און די לאסט וועגענער האבן
איין טאג איז זי אהיימגעקומען פון געשעפט ,זי איז געווען אנגעהויבן צו קומען פיל מיט סחורה .מיסעס שטערן האט
43
די פרנסה איז אריין מיט גרויס שפע ,קיין ברעקל נישט ווייניגער אביסל צובראכן .אויף די טרעפן ארויף אהיים האט זי געטראפן א
פון וואס ס'איז געווען אלע יארן ווען די געשעפט האט געבליט. טאכטער פון די שכנים גייט אראפ אנגעטון שבת'דיג.
ס'איז אריבער דריי יאר .אין איין שיינעם טאג זענען געקומען "איך גיי צו א חתונה פון מיין חבר'טע ",האט יענע דערציילט.
אפאר לאסט וועגענער ,אויסגעליידיגט די גרויסע געשעפט "איך בין די לעצטע מיידל פון מיין כיתה וואס איז נאך נישט א
אנטקעגן איבער ,און די געשעפט האט זיך פשוט געשלאסן פון כלה"...
מינוט צו מינוט אן וואס קיינער זאל וויסן פארוואס און פארווען. מיסעס שטערן איז ווייטער ארויף אהיים מיט גרויס וואונדער;
אלע קונים זענען צוריקגעקומען צו די קליינע פעמילי געשעפט זי האט נאך קיינמאל נישט געשמועסט מיט די מיידל ,פארוואס
פון מיסעס שטערן. דערציילט זי איר דאס?
די געשעפט האט אנגעהויבן צוריק צו בליען און זייער שנעל אבער אזוי ווי זי איז אריין אין שטוב איז איר איינגעפאלן א
האט מען געדארפט זוכן נאך ארבעטערס זאלן באדינען די קונים געדאנק פאר א שידוך ,אויפן פלאץ האט זי אנגערופן ביידע צדדים
וואס האבן אנגעפאקט די געשעפט. און זיי אנגעטראגן דער געדאנק.
'יעצט וועל איך פארדינען דאפלט ',האט צווי וואכן שפעטער האט מען געטרונקען
מיסעס שטערן געטראכט ביי זיך' .סיי פון די אבער פון "לחיים" .ביידע צדדים האבן אזוי הנאה
געהאט ווי די שידוך האט זיך געפירט ,אז זיי
געשעפט און סיי פון די שדכנות'. יענעם טאג האבן געהאלטן אז זיי מוזן צאלן שדכנות געלט
אבער פון יענעם טאג און ווייטער האט
זי נישט מצליח געווען צו שליסן קיין איין
און ווייטער דאפלט ווי געווענליך.
איינציגע שידוך ...יעדע שידוך איז געבליבן האט זי נישט דאס איז געווען אסאך מער ווי וואס די
שטעקן ,און נאך אפאר חדשים פון נסיונות מצליח געווען געשעפט האט אריינגעברענגט אין א גאנצע
חודש.
האט זי אויפגעגעבן די שדכנות און געבליבן צו שליסן קיין
ס'איז אריבער נאך אפאר טעג ,טעג וואס
מיט די געשעפט. איין איינציגע מיסעס שטערן איז געזעצן מיט זיך אליין אין
א קורצע צייט איז אריבער און מיסעס שידוך... געשעפט ,אויסגעזאגט תהלים ,געלערנט
שטערן באקומט א טעלעפאן קאל.
יעדע שידוך חובת הלבבות און אסאך ארום געקוקט אויף
"איך וויל מיך אנטשולדיגן ",זאגט די פרוי
אויף די אנדערע זייט" .איך פלאן צו עפענען א
איז געבליבן די ליידיגע געשעפט וואס אין א נארמאלע צייט
וואלט עס געדארפט זיין פיל מיט קונים וואס
קליידער געשעפט אין די אנדערע זייט שטאט, שטעקן ,און זענען אלע אריבער די גאס.
איך וויל בעטן רשות אויב איך קען עס מאכן?" נאך אפאר דאס זענען געווען שווערע טעג וואס מיסעס
"זיכער בין איך מסכים!" ענטפערט מיסעס חדשים פון שטערן האט שווער געארבעט זיך צו שטארקן
שטערן" .פארוואס נישט? און אויב דו דארפסט נסיונות האט מיט אמונה און מיט בטחון ,זיך איינ'חזר'נדיג אז
קען איך דיר אויך העלפן מיט סוחרים וואס
האבן גוטע סחורה".
זי אויפגעגעבן דער אויבערשטער וואס ווייסט אלעס און זעט
אלעס וועט איר נישט פארלאזן און וועט איר
"איך וואונדער זיך אויף דיר ",זאגט יענע
די שדכנות און שיקן איר פרנסה וואס איז איר באשערט.
אןיף די אנדערע זייט ערשטוינט" .נישט נאר דו געבליבן מיט איין נאכט ביי א חתונה פון א משפחה,
ביסט מסכים ,נאר דו גייסט מיר נאך העלפן? דו די געשעפט טרעפט זי זיך מיט א באקאנטע פריינדין.
האסט נישט מורא אויף דיין פרנסה?" "אפשר האסטו א געדאנק פאר א שידוך פאר
"איך פארשטיי דיין שאלה ",האט מיסעס מיין בחור?" פרעגט יענע.
שטערן איר געענטפערט" .אמאל האב איך אויך געמיינט אז די "יא איך האב א געדאנק ",האט זי געענטפערט נאך בלויז צוויי
געשעפט ברענגט מיר פרנסה ,אבער די לעצטע יארן האבן מיר מינוט טראכטן.
קלאר באוויזן אז דער אויבערשטער אליין איז דער וואס שיקט א וואך שפעטער האט זיך געבראכן נאך א טעלער.
די פרנסה .מ'דארף נאר זיין ריכטיג געבונדן מיט אים ,אבער די די מעשה האט זיך אזוי געצויגן דריי יאר! די געשעפט איז
פרנסה האט גארנישט מיט די געשעפט צוטון ,ס'האט נאר מיט געווען ליידיג פון קונים ,אבער מיסעס שטערן האט זוכה געווען
מיין קאנעקשן צום טאטן אין הימל .ממילא קען איך דיר העלפן אויפצושטעלן צענדליגער אידישע שטובער ,זי איז אפגעזעצן
גאנץ רואיג און מיט די גאנצע הארץ". די ליידיגע שעות אין געשעפט ,געזאגט תהלים ,געלערנט שער
* הבטחון ,און געשלאסן שידוכים.
44
איז די קשר און באהעפטונג צום בורא עולם. דער מדרש תנחומא ברענגט :רבי ברכיה האט געזאגט ,אלעס
ווען לבן האט גערעדט מיט יעקב אבינו אז ער זאל ארבעטן פאר וואס יעקב אבינו האט געבעטן ביי הר המוריה האט אים דער
אויבערשטער געענטפערט און געגעבן .ער האט געבעטן "אם
אים ,האט אים לבן געזאגט" :נקבה שכרך ואתנה" – זאג א פרייז
יהיה אלוקים עמדי" ,און דער באשעפער האט אים געזאגט "והנה
און איך וועל דיר צאלן .ער האט געוואלט אפמאכן מיט יעקב א אנוכי עמך" .ער האט געבעטן "ושמרני בדרך הזה" ,האט אים דער
פרייז וויפיל ער זאל אים באצאלן יעדע וואך און יעדע חודש ,אזוי באשעפער געענטפערט "ושמרתיך בכל אשר תלך".
-האט לבן געטראכט ביי זיך -וועט ער זיין אין חוץ פון איין זאך וואס דער אויבערשטער
מיינע הענט ,ער וועט זיך צוגעוואוינען אז איך האט אים נישט געענטפערט .יעקב האט
געב אים די פרנסה און ער וועט זיך אפהאקן ווייל די געבעטן "ונתן לי לחם לאכול" – אז דער
פון זיין באשעפער.
גאנצע סיבה אויבערשטער זאל אים געבן ברויט ,אבער
אויף דעם האט ער נישט באקומען קיין
אבער פונקט דאס האט יעקב אבינו פארוואס דער תשובה .פארוואס? ווייל "אמר הקב"ה אם
אויך פארשטאנען .דעריבער האט ער אים
געענטפערט :פון דיר וויל איך גארנישט ,דו
אויבערשטער אני מבטיחו על הלחם מה מבקש ממני עוד,
באצאל מיר גארנישט און געב מיר נישט מיין
געבט לפיכך לא השיבו" -דער באשעפער האט
געזאגט ,אויב איך וועל אים געבן פרנסה וועל
פרנסה ,איך וויל זיין מקושר צום ריכטיגן "זן שוועריגקייטן איך מער נישט הערן פון אים ,ממילא וועל
ומפרנס לכל" ,און וועגן דעם וויל איך האבן פאר א מענטש איך נישט ענטפערן אויף דעם ,אזוי אז ער זאל
פרנסה דורך די שעפעלעך וואס וועלן ווערן איז נישט ווייל מוזן זיין מקושר מיט מיר די גאנצע צייט.
געבוירן .אזוי וועל איך יעדן טאג שפירן אז ער וויל אים ווייל די גאנצע סיבה פארוואס דער
איך דארף דאווענען פאר פרנסה און איך פייניגן און נישט אויבערשטער געבט שוועריגקייטן פאר א
מענטש איז נישט ווייל ער וויל אים פייניגן און
דארף בעטן פון באשעפער און נישט פון דיר. ווייל ער וויל נישט ווייל ער וויל ס'זאל אים זיין שלעכט ,נאר
דאס איז אויך געווען דער געדאנק ווען ס'זאל אים זיין ווייל ער וויל דער מענטש זאל זיך קאנעקטן
יעקב איז אנגעקומען צו הר המוריה ,ער האט
שלעכט ,נאר צו אים דורך דאווענען און בעטן ,דורך זיך
געוואוסט אז ער גייט יעצט ארויס צו א לאנגע
גלות צו לבן הארמי און זיין משפחה ,ער האט
ווייל ער וויל דער שטארקן אין אמונה און בטחון .און דעמאלט
וועט ער באקומען אלעס וואס ער דארף.
געציטערט פון די שלעכטע חיות וואס זיי מענטש זאל זיך דער הייליגער בת עין שרייבט אויפן פסוק
זענען און געזוכט א שמירה פון זיי. קאנעקטן צו אים "בטח בה' ועשה טוב שכן ארץ ורעה אמונה",
האט יעקב אבינו געבויט שטיינער ארום דורך דאווענען אז דוד המלך זאגט אונז דא נישט וואס מיינט
זיין קאפ זיך צו היטן ,דאס מיינט אז ער האט און בעטן צו טון גוט ,ער זאגט נאר "עשה טוב" – טו
גוטס .ווי אזוי ווייס איך וואס מיינט טון גוט?
זיך געבויט גדרים און שמירות אז זיין קאפ
נאר דוד המלך ענדיגט צו "ורעה אמונה"
זאל נישט ווערן פארכאפט און פארדרייט אין -לעב מיט אמונה און בטחון ,און אויב א
די נעץ פון לבן הארמי ,ער האט פארשטאנען אז נאר אויב ער וועט מענטש לעבט מיט די קאנעקשן מיט אמונה און בטחון ,ער גלייבט
האלטן זיין קאפ אויפן ריכטיגן פלאץ האט ער די שאנס צו ווערן אז דער אויבערשטער איז מיט אים און ער פארלאזט זיך אויף אים,
געראטעוועט און צוריק צו קומען צו זיין טאטע און "והיה ה' לי איז שוין נישט קיין חילוק וואס ער זאל טון ,ווייל יעדע זאך וואס ער
לאלוקים". טוט איז שוין "טוב" און ס'וועט אים ברענגען גוטס ,ווייל דער עיקר
צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת
45
דער
מַה נּוֹרָ א ַ
אראבישער
ה ָ
מּקוֹם ַ
שעיך ווייסט
הזֶּה אֵין ז ֶה כ ִ ּי אִם ֵ
מי יחיה
ב ּית אֱלֹקִים
ומי ימות
מעלה מער ווי דער מהר"ם גאלאנטי, רבי משה איז געווען א חכם אין
מי יחיה ומי
ימות
אז יעדער איינער וואס האט געהאט אלע זיבן חכמות פון דער וועלט,
א חולה ביי זיך אין שטוב ,און איז וואס איז נישט געווען אזא איינער
געקומען צו דעם גוי און געבעטן וואס האט דאס אלעס געקענט אין
דער הייליגער רבי משה גאלאנטי
ער זאל מתפלל זיין אויף דעם חולה, זיין דור.
זצ"ל איז געווען אן אמת'ער איש
האט דער שעיך זיך אפגעזונדערט איין אויסנאם איז געווען א צדיק וחסיד .ער איז געווען דער רבי
פון מענטשן פאר א האלבע שעה, געוויסער גוי ,אן אראבער ,וואס פון דעם הייליגן פרי חדש און פון
ער האט מתפלל געווען אויף דעם איז געווען אויך א חכם אין אלע זיבן מוהר"א יצחקי זצ"ל .ער האט מחבר
חולה און פלעגט ארויסקומען זאגען חכמות פון דער וועלט .דער גוי איז געווען די ספרים :אלף המגן שו"ת
גלייך אויב דער חולה וועט בלייבן געווען א 'שעי"ך' ,א געוויסער פירער וענינים ,הגהות על הרמב"ם ,קרבן
לעבן אדער ער וועט שטארבן ,ממש ביי די אראבער. חגיגה ,וזבח שלמים .ער איז געווען
להבדיל ווי עס פלעגט זיין ביי רבי אבער דער גוי האט געהאט איין אן איידעם פון מוהר"ם חביב זצ"ל.
46
דראמאטישע געשיכטע
מיטן הייליגן מהר"ם
גאלאנטי זצוק"ל //דער
אראבישער שעיך וואס
האט אים אריינגענומען אין
א פארבארגענעם היכל //
וואס איז געווען אינעם היכל
//וויאזוי האט ער געקענט
זאגן ווער עס וועט לעבן
און ווער נישט //לְיִרְ אָה אֶת
ב ּד וְהַנּוֹרָ א
שם הַנִּכ ְ ָ
ה ֵּׁ
ַ
וויאזוי ער זאל קענען באזוכן דעם פון הימל מגלה זיין די ספרי חיים חנינא בן דוסא ,און זיינע ווערטער
גוי און ווערן נענטער מיט אים ,און און ספרי מתים? איך דין דאך דעם איז אייביג מקויים געווארן.
אפשר דורך א גוטן שמועס וועט ער באשעפער טאג און נאכט און לערן
געוואויר ווערן און דער שעיך וועט די הייליגע תורה און טו זיינע מצוות
יעדן טאג ,פארוואס זאל איך נישט וואס איז
דער סוד?
אים אנטפלעקן דעם סוד פארוואס
ער האט זוכה געווען צו אט די מעלה. האבן דעם זעלבן כח ווי דער שעיך
האט?
ביידע ווילן זיך
די זאך איז אנגעקומען צו די
אזוי איז דער ווייטאג פון ר' אויערן פון ר' משה גאלאנטי ,און ער
טרעפן משה כסדר געווארן שטערקער און
שטערקער ,היתכן אז דער גוי האט
האט זיך זייער געוואונדערט אויף
דעם ,ער טראכט ביי זיך אין הארץ,
ר' משה האט געלאזט רופן דעם אזא הויכע כח פון הימל. איז דען דער גוי מער הייליגער און
אידישן פרנס פון שטאט און אים ר' משה האט געזוכט א וועג ריינער ווי מיר וואס מ'טוט אים
47
כבוד און מיט א סבר פנים יפות. באפוילן אזוי; גיי צום אראבישן
ער האט אים געזעצט פאר זיך ,און שעיך און זאג צו אים די ווערטער:
געפרעגט אין זיין פרידן. דער רבי פון די אידן האט געהערט
אינצווישן דעם שמועס האט דיין גוטע נאמען און ער וואלט
זייער שטארק זיך געוואלט טרעפן
דער שעיך געפרעגט דעם רב און
און מקבל זיין דיין פנים אויב דו
אזוי געזאגט :איך האב געהערט
וועסט געבן רשות צו דעם.
אז דו ביסט א גרויסער חכם ,און
דו האסט אויך א ידיעה אין יענע דער שעיך איז באמת געווען
זייער גרויס ,העכער ווי אלע
געוויסע חכמה.
אנדערע הארן אין דער לאנד ,אלע
ענטפערט דער רב :מיין גרויסע הארן האבן געמוזט אים
האר ,דער באשעפער האט מיך ברענגען מתנות כדי צו קענען זוכה
באשאנקען אביסל פון אט די זיין צו זען זיין פנים ,זיי פלעגן קומען
חכמה. זיך בוקן פאר אים צו באקומען פון
דער שעיך האט אנגעפאנגען אים א ברכה .ער פלעגט קיינמאל
צו פרואוון דעם רב צו זען אויב נישט ארויסגיין פון זיין הויז און
דער רב קען טאקע יענע חכמה, האט זיך נישט באוויזן צו דער המון
און דער רב האט כסדר צוריק עם אינדרויסן.
געענטפערט אלע תירוצים מיט דער פרנס פון שטאט איז
גרויס חכמה .דער שעיך האט געזען געגאנגען צום שעיך און אים
אז דער רב איז מלא וגדוש אין די איבערגעגעבן די אלע ווערטער
חכמה ,און איז געווארן שטארק פון דעם רב .האט דער שעיך אים
איבערגענומען ,ווייל ער האט צוריק געענטפערט :איך האב אויך
אייביג געטראכט ביי זיך אז עס איז געהערט פון אייער רב אז ער איז
א גרויסער חכם ,און איך וויל אים
נישט דא אזא איינער ווי ער אליין,
אויך זייער גערן זען ,דעריבער גיי
און דא זעט ער די חכמה פון דעם
זאג דעם רב אז ער זאל שוין קומען
רב ,האט דאס אים זייער שטארק
און זיך נישט פארשפעטיגן.
געפאלן ,אז ער האט געטראפן א
מענטש וואס איז פיל מיט חכמה דער פרנס איז צוריק צום רב
און איבערגעגעבן די רייד פון דעם
אזוי ווי אים.
שעיך.
דעריבער האט ער זיך פארבינדן
מיט דעם רב מיט גרויס ליבשאפט,
זאלסט
קומען צו
און געזאגט צום רב די ווערטער:
מיין ברודער מיין פריינד ,וויסן
זאלסטו אז דו האסט מיר זייער מיר כאטש
דערפרייט היינט מיט דיין גרויס
איינמאל
א וואך
חכמה ,דעריבער וויל איך בעטן
פון דיר אז דו זאלסט זיך נישט
צוריקהאלטן פון קומען צו מיר לכל דער רב ר' משה האט זיך
הפחות איינמאל א וואך ,אז מיר אויפגעשטעלט און איז געגאנגען
זאלן קענען ווייטער פארברענגען אהין צו דעם שעיך .ווי נאר דער
אין פארשידענע חכמות .דער שעיך שעיך האט געזען דעם רב ,האט
האט אוועקגעשיקט און באגלייט ער באקומען חן אין זיינע אויגן ,ער
דעם רב מיט גרויס כבוד. האט אים מקבל געווען מיט גרויס
48
צוקומען צו דעם תכלית וואס ער וויל
אריבער-
געשיקט
פון דעם שעיך -ווי פריער געשריבן -
צו וויסן די חכמה וויאזוי דער שעיך
ווייסט וועגן קראנקע אויב זיי וועלן ברענגען
בלייבן לעבן אדער נישט.
דעם רב
לערן מיר ווי עס איז אריבער געגאנגען
אויס די חכמה צוויי טעג ,האט דער שעיך זיך
נישט געקענט איינהאלטן פון זיך צו
אזוי פלעגט דער רב קומען צום טרעפן נאכאמאל מיט דעם רב ,האט
שעיך יעדע צוויי טעג ,ביז דער שעיך ער געשיקט צוויי חשוב'ע מענטשן,
האט געזען אז דער רב איז א בקי צוזאמען מיט א שיינעם פערד ,צו
אין אלע זיבן חכמות פון דער וועלט. ברענגען דעם רב צו אים מיט גרויס
כבוד.
איין פראבלעם האט דער שעיך
געהאט ,אז אין די הקדמה פון די דער רב האט זיך אויפגעשטעלט
זיבעטע חכמה האט אים עפעס און איז געגאנגען מיט די צוויי הארן
געפעלט ,וואס אן די הקדמה האט צום שעיך .דער שעיך האט אים
ער נישט געקענט גרונטליך די ווייטער מקבל געווען מיט גרויס
כבוד ,און געזאגט צו אים :זאלסט
זיבעטע חכמה .האט דער שעיך
וויסן מיין פריינד אז פון ווען מיר
געפרעגט דעם רב אויב ער קען גוט
האבן זיך געשיידט ,איז מיין זעל
די זיבעטע חכמה? ענטפערט דער
אנגעבינדן געווארן אין דיין זעל און
רב ,געלויבט השם יתברך אז די
איך האב זיך מער נישט געקענט
חכמה קען איך אויך אינגאנצן.
איינהאלטן און ווארטן ,דעריבער
דעמאלט איז דער שעיך געפאלן האב איך געשיקט צו דיר אז דו
צו די פיס פון דעם רב און געזאגט זאלסט קומען צו מיר ,צו איינשטילן
צו אים :אויב איך האב געפונען מיין גרויסע תשוקה וואס ברענט אין
ליבשאפט אין דיינע אויגן ,לערן מיר.
מיר אויס די חכמה ,ווייל זי איז נאך דער שעיך פרעגט ווייטער דעם
פארהוילן פון מיר. רב אויב אין יענע [אן אנדערע]
האט דער רב געענטפערט :מיין חכמה איז דער רב אויך באקאנט?
האר ,ווען איך האב געלערנט די אלע האט דער רב געענטפערט מיט
חכמות ,איז דאס מיר אנגעקומען גרויס עניוות ,אז דער באשעפער
זייער טייער און איך האב דאס נישט האט אים געשאנקען אויך צו וויסן
געלערנט אומזינסט ,דעריבער וועל יענע חכמה .זיי האבן אנגעפאנגען צו
איך דיר אויך נישט לערנען די חכמה רעדן זייערע טיפע ענינים אין יענע
אומזינסט! חכמה ,און דער שעיך האט ווייטער
זאגט דער שעיך :אדרבא ,זאל געזען אז דער רב איז מלא וגדוש .ער
דער רב זאגן א פרייז וואס ער האט זיך זייער שטארק געפריידט,
וויל צו לערנען מיט מיר די חכמה און געזאגט צום רב ,אויב איך האב
וועל איך אים דאס געבן ,ווייל אין געפונען ליבשאפט אין דיינע אויגן
אנדערע חכמות בין איך גאנץ ,און בעט איך פון דיר זאלסט קומען צו
אויב איך וועל אוועקגעבן פיל גאלד מיר יעדע צוויי טעג.
און זילבער צו אויך קענען די חכמה אזוי האט דער רב טאקע געטון,
וועט מיר דעמאלט גארנישט פעלן. ווייל דער רב האט דאך געוואלט
49
חכמה פאר קיין שום מענטש נישט,
א חכמה
פאר א חכמה
אבער איך זאג ,וויבאלד ס'איז דאך
פאר מיין טובה וועגן צו לערנען אן
אנדערע חכמה וואס איך האב נישט,
זאגט אים דער רב :חס ושלום
איז זיכער מותר דאס צו טאן און די
אז איך זאל דיר אוועקגעבן די חכמה
שבועה איז נישט חל .דאס זעלבע
פאר גאלד און זילבער ,נאר מיר
איז מיט דיר ,מעגסט איבערגעבן
קענען מאכן א בייט; איין חכמה פאר
די חכמה ,וויבאלד דו טוסט דאך אן אנדערע חכמה.
נישט פארקויפן די חכמה פאר געלט,
נאר מיט א צווייטע חכמה וואס דו זאגט דער שעיך :איז דען דא א
ברויכסט זאלסט זיין א מושלם אין חכמה וואס דער רב ווייסט נישט?!
אלע חכמות. איך זע דאך אז דער רב ווייסט אלעס
און איז נאך א גרעסערער בקי ווי
ענטפערט דער שעיך :יא ביסט מיר ,וועלכע חכמה איז דאס וואס
גערעכט ,אבער איך האב מורא דער רב ווייסט נישט?
וועסט נישט קענען דערגיין מיין
זאגט דער רב :דו האסט א
חכמה ,וועסטו נישט קענען טון
געוויסע חכמה וואס איז ווייט פון
אלעס וואס מ'דארף טון דאס צו
מיר צו פארשטיין.
וויסן דעם גרויסן סוד.
פרעגט דער שעיך :וועלכע חכמה
האט דער רב געענטפערט :איך
איז דאס?
בין גרייט אויף אלעמען ,אויף די
שווערסטע זאך ,איך זאל נאר וויסן זאגט דער רב :דאס וואס דו
לערנען די חכמה. טוסט כסדר מתפלל זיין אויף די
קראנקע און ווייסט צו זאגן אויב זיי
טובל'ען וועלן בלייבן לעבן אדער נישט ,די
און פאסטן
חכמה איז פארהוילן פון מיר .אויב
דו וועסט מיר איבערגעבן די חכמה
וועל איך דיר צוריקגעבן די חכמה
זאגט דער שעיך :אויב אזוי הער
וואס פעלט דיר.
מיר צו וואס איך טו דיר באפעלן,
יעצט שטיי אויף און גיי אהיים, ענטפערט דער שעיך :האסט
גרייט זיך צו היינט ביינאכט און עס געבעטן זייער א שווערע זאך
גענוג זאלסט קענען פאסטן צוויי פון מיר ,די סוד קען איך נישט
גאנצע טעג .ביי די סעודה זאלסטו אנטפלעקן פאר קיין שום נברא אין
נישט עסן קיין פלייש אדער טרינקען דער וועלט.
וויין .נאך די סעודה זאלסטו גיין אין זאגט אים דער רב :אויב אזוי וועל
מקוה און זיך אנטון ווייסע לינענע איך דיר אויך נישט אנטפלעקן די
קליידער .די קומענדיגע צוויי טעג חכמה וואס דו ווילסט ,נאר אויב דו
ווען דו וועסט פאסטן זאלסטו ווילסט זיך בייטן אין די חכמות.
גיין אין מקוה אינדערפרי און אין האט דער שעיך צוריק געזאגט:
אוונט ,זאלסט מפשפש זיין אין דיינע וויסן זאלסטו מיין חבר ,אז איך בין
מעשים ווייל ס'איז דאך נישט דא באשוואוירן פון מיינע עלטערן נישט
קיין צדיק אויף דער ערד וואס האט צו אנטפלעקן די חכמה פאר קיין
נישט געזינדיגט. שום מענטש אין דער וועלט.
ווי דער רב האט געהערט די זאגט דער רב :איך בין אויך
ווערטער פון דעם שעיך ,האט זיין באשוואוירן נישט צו אנטפלעקן די
50
גרוב פון פרישע קוואל וואסער ,נעבן הארץ אנגעפאנגען צו פלאמען ,און
דעם גרוב איז געווען א באנק ,אויף טראכט ביי זיך אז ער וועט אזוי טון
דער באנק איז געווען צוויי ּפָאר פון ווי דער שעיך האט אים באפוילן.
ווייסע פרישע קליידער ,איינס פאר זיי געזעגענען זיך ,און דער שעיך
דעם רב און איינס פאר דעם שעיך. זאגט אים אז אין דעם דריטן טאג
דער שעיך זאגט פאר דעם רב: זאל ער קומען צו אים וועט ער אים
לאמיר קודם זיך טובל'ן בעפאר מיר דעמאלט אנטפלעקן דעם גרויסן
גייען אריין אין דעם גאר הייליגן ארט. סוד.
ביידע טובל'ן זיך און טוען אן די דער רב שטייט אויף און גייט
פרישע ווייסע קליידער .ביידע גייען אהיים מיט א צובראכן הארץ און
ביז צום עק פון דעם גארטן .דער רב טוט אלעס וואס דער שעיך האט
וואונדערט זיך וואס גייט דא זיין דער אים באפוילן ,ער טובל'ט זיך און
סוף?? טוט זיך אן ווייסע קליידער ,ער האט
דער רב הייבט אויף זיינע אויגן געפאסט די קומענדיגע צוויי טעג,
און זעט ווי ביים סוף גארטן אזי און אפילו דער דריטער נאכט
געבויט גאר א שיינע הויז ,די טירן
זענען פון ריין זילבער באפוצט מיט
א פרישע
טבילה
שיינע געשניצטע בילדער וואס
מ'טרעפט נישט אין א קעניגליכע
פאלאץ אזוינס. מיט ווייסע
קליידער
פאר וועמען
האט זיך דער אינדערפרי גלייך נאכן דאווענען
רב געבוקט?
איז ער געגאנגען צום שעיך .דער
שעיך הייבט אויף זיינע אויגן און
זעט ווי דער רב קומט צו גיין אן קיין
ווי דער שעיך דערנענטערט זיך
כוחות ,ער איז אים שנעל אנטקעגן
צו עפענען דעם טיר ,זאגט ער פאר
געלאפן און געזאגט :בא ברוך ה' ,פון
דעם רב :זיי געווארנט אריין צו גיין
דיין פנים זע איך אז דו האסט אלעס
אין דעם הויז מיט א גרויס מורא און
געטון וואס איך האב דיר געהייסן.
פחד ,זאלסט טון אלעס וואס איך
וועל טון. דער רב לייגט צו און זאגט אז ער
האט נאך נישט אויסגעפאסט.
מ'עפנט דעם טיר און מ'זעט
ווייטער פון דארט א גרויסע שיינע זאגט דער שעיך :זייער גוט יעצט
היכל .ביי דער ענד פון דעם היכל קום מיט מיר וועל איך דיר ווייזן דעם
איז געווען א קלענערע גאר שיינעם גרויסן סוד.
היכל ,אויף דעם היכל האט געהאנגען ער גייט נאך אים אריין אין א
א פרוכת געוועבט מיט די טייערסטע צימער וואס דער שליסל פון דעם
שטיינער און פערלשטיינער. צימער איז נאר ביים שעי"ך.
דער שעיך גייט אריין אין צימער דער שעיך עפנט דעם טיר,
מיט א גרויס פחד ,און בוקט זיך ביידע גייען אריין ,דעם טיר האט
אנטקעגן דעם פרוכת זיבן מאל. מען פארשפארט פון הינטער זיך
דער רב האט זייער געציטערט; אז א פרעמדער זאל נישט קענען
ווער ווייסט אויב ח"ו הינטער דעם אריינקומען .פון דעם צימער גייען
פרוכת איז דא דארט א צלם ,וואס זיי אריין אין א שיינעם גארטן.
זאל ער טון? ער מוז זיך אויך בוקן אינמיטן דעם גארטן איז געווען א
51
מיין ברודער ,אז די גאר גרויסע ווי דער שעיך האט אים באפוילן.
אותיות וואס דו האסט געזען ,איז דער רב האט פארמאכט זיינע
דער נאמען פון דער באשעפער אויגן און געטראכט די ווערטער
פון די גאנצע וועלט ,ער איז דער פון "שויתי ה' לנגדי תמיד" און זיך
בורא פון אלעמען .דער שעיך געבוקט זיבן מאל ,און א גרויס
האט געמיינט אז קיינער אין דער פחד איז געפאלן אויף דעם רב.
וועלט ווייסט נישט דעם נאמען דער שעיך זאגט אים :גיי
פון דעם באשעפער .און דער נענטער צו דעם היכל ,עפן
שעיך לייגט צו און זאגט :זאלסט דעם פרוכת וועסטו וויסן דיין
וויסן מיין ברודער ווען א מענטש באגער .דאס האט דער שעיך
קומט איך זאל בעטן פאר א געזאגט מיט א נידריגע קול און א
חולה ,גיי איך זיך טובל'ן ,דערנאך צובראכן הארץ.
קום איך אריין אין דער שטוב דער רב האט זיך דערנענטערט
מיט א גרויס פחד און איך דאוון צום היכל ,געעפנט דעם פרוכת
דארט .נאכן דאווענען עפן איך און דעם טיר וואס איז געווען
דעם פרוכת ,אויב איך זע אז דער פון ריין גאלד .ער זעט אינעווייניג
שם הוי"ה דער הייליגער נאמען א גרויסע גאר שיינע טאוול,
פון דעם באשעפער איז ליכטיג אין דעם טאוועל איז געווען
און שיינט שטארק ,ווייס איך אז אויפגעקריצט א צורה פון די
יענער וועט בלייבן לעבן ,אבער מנורה ,און העכער דעם איז
אויב איך זע א וואלקן ארום געשטאנען געשריבן "שויתי ה'
לנגדי תמיד"!! און די אותיות פון
דעם נאמען ,דעמאלט ווייס איך
דעם שם הוי"ה זענען געווען גאר
אז יענער וועט שטארבן .זע איך
גרויס.
האב דיר מגלה געווען אזא זאך
וואס קיין באשעפעניש אין דער ווי דער רב האט דאס געזען
וועלט ווייסט נישט... האט ער זיך זייער געפריידט אז
זיין בוקן איז טאקע אינגאנצן
דער רב איז צוריק אהיים געווען לשם שמים ,דער רב
געגאנגען ,און גענומען לאזן גיסן טרעט אויף צוריק ער בוקט
פון זיך טייכן טרערן און געזאגט זיך נאכאמאל און ביידע גייען
צו זיך :אוי וויי איז צו אונז פון צוזאמען ארויס.
דעם יום הדין ,אויב דער גוי וואס
ווייסט אז דאס איז דער נאמען
אוי לנו
מיום הדין
פון דעם באשעפער טוט אוזיפיל
כבוד אפגעבן פאר אים ,און נאך
דערצו מיט אזא פחד ואימה אינדרויסן רופט זיך אן דער רב
ווען ער גייט דארט אריין ,און צום שעיך און זאגט :דו האסט
דעריבער איז דער גוי צוגעקומען דאך מיר געזאגט אז איך וועל
צו זיין כבוד ,וואס זאלן מיר געוואויר ווערן די חכמה ,ס'איז
אידן ענטפערן אויף דעם ,וויפיל גאר קיין נייעס נישט אנטפלעקט
דארפן מיר זיך צוגרייטן ווען מיר געווארן צו מיר ,נאר וואס איך
דערמאנען דעם שם ה'. האב געזען!
הבו לה' כבוד שמו זאגט דער שעיך :זאלסט וויסן
די מעשה ווערט געברענגט אין ספר טעמי המנהגים
(ליקוטים ,אות י"ח) בשם ספר מתוק מדבש
52
ביוטיפולללל
סוויט-טעיבל!
וואס פאר א
יא יא ,פאר איינעם
איז עס א זיסע
הנאה ,אבער
פאר א צווייטן א
ביטערע הוצאה...
חתן כלה!
אייערע עלטערן ווילן
אייך געבן די שענסטע
חתונה .אבער פאר
זיי קומט דאס נישט
אלעמאל אן גרינג .אפט
שטייען דערינטער גרויסע
אנשטרענגונגען ,הלוואות
און די הילף פון גוטע
אידן.
איידער איר בעט עפעס,
טראכט א רגע וואס עס
קאסט ,און ווער עס דארף
דאס באצאלן.
א שיינע חתונה איז נאך
שענער ווען מ'איז שיין
צו די עלטערן!
געספאנסערד דורך :זמן שמחתינו
53
מתיקא כדובשא
י .אריק
ויצא יעקב
דאס קען ברענגען גרויסע גרייזן יעקב אבינו איז געבענטשט געווארן
דערפאר שטייט ער נאכן רשע דאס צו ווייזן דערפאר איז עשיו אריין אין צארן
מיט דעם איז אויך פארענטפערט דעם דיוק יצחק אבינו הייסט אים אוועק פארן
פארוואס שטייט אחד חכם נישט אחד צדיק דערפאר איז ער געגאנגען קיין חרן
ווייל נעבן א רשע איז 'צדיק' נישט גענוג אבער פארדעם געבליבן אין די סביבה
מ'דארף אויך זיין א 'חכם' ,זיין קלוג 14יאר באהאלטן ביי עבר אין ישיבה
צו פארשטיין וואס דער רשע טראכט שטעלט זיך א קשיא צו פארשטיין
און זיך אפהיטן זיך געבן אכט פארוואס דארף ער דארט צו גיין
הרב קאפעלמאן ז"ל פלעגט שמועסן קלאר ער איז שוין 60יאר די צייטן
דאס וואס יעקב האט געלערנט 14יאר און שוין מקבל תורה געווען פון טאטן?
ווייסט מען פון א דיוק פון א פסוק גאר זאגט רבי ישראל סאלאנטער זצ"ל
אבער יעקב ביי לבן שטייט יעדע האר ביז היינט האט ער געלערנט תורה בכלל
ווייל וויאזוי צו לערנען אין ישיבה תורה אבער איידער מ'גייט צו לבן אין הויז
דארף נישט קיין גרויסן הסבר לכאורה דארף מען זיך שוין גוט קענען אויס
מ'עפנט א גמרא און מען לערנט פיין זיך לערנען וויאזוי צו האנדלען מיט אים
דארף עס נישט קלאר אין פסוק שטיין בלייבן א תמים נעבן א רשע איז א פראבלעם
אבער וויאזוי אומצוגיין בבית לבן צוליב דעם איז ער געווען ביי עבר 14יאר
דארף מען שוין זיין א חכם ונבון זיך אויסצולערנען די עבודה קלאר
נישט זיך לאזן פארפירן פון אים הרב בעק ז"ל הרה"ח רבי משה בער
און ווייטער עוסק זיין בעבודת השם האט צוגעלייגט א שיינעם דערהער
מעשה אבות סימן לבנים מען זעט טאקע דעם ענין שוין
זיך אויסלערנען די ענינים טרעפנדיג אין פעלד שלשה עדרי צאן
אין הייליגן נועם אלימלך טייטשט ער דא האט ער געפרעגט וואס גייט דא פאר
מיר בעטן שתצילנו מאדם רע ומחבר רע אין מילי דעלמא אויך צו זיין קלאר
"אדם רע" מיינט איינער וואס נישט ערליך שטיין על המשמר מיט ביידע אויגן
זיך חבר'ן מיט יענעם איז געפערליך ביי לבן צו קענען בלייבן ערליך כהוגן
"חבר רע" קען מיינען א וואוילער איד סאטמאר רב זצ"ל טייטשט ביי די הגדה
אבער פאר מיר איז ער נישט גוט מ'רעכנט אויס ארבעה בנים בהדדי
ער העלפט מיך נישט שטייגן אחד חכם ואחד רשע ואחד תם
מוז מען אים אין זייט לייגן דארף מען צו פארשטיין מה גם
דערפאר בעט מען יהי רצון מלפניך אלקינו פארוואס שטייט דער תם נאכן רשע דארט
מאדם רע ומחבר רע תצילנו עס קומט אים לכאורה א בעסערער ארט
וויסן וואס איז די ריכטיגע פעלים דער תירוץ איז ,אויב נעבן א רשע מען שטייט
לעשות רצונו ולעבדו בלבב שלם קען מען נישט בלייבן תמימות'דיגערהייט
54
ווער
די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך:
לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם #227
020 39 815 815 #5
געדענקט?!
ווער
אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס
Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN
שיקן אן אימייל צו:
ווער געדענקט
sbsvergedenkt@gmail.com
אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן
אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם געדענקט?!
ענטפער פון ווער געדענקט #226
די הערליכע בילד איז געכאפט געווארן
נאך א דערהויבענע שלש סעודות וואס
איז אפגעהאלטן געווארן דורך א קבוצה
גורער חסידים אין שטוב פון הרה"ח
הישיש ר' בנימין פרץ הי"ו אויף 12לוסטען
פלעיס ,ארום יאר תשס"ג .ר' בנימין איז
געווען אן איידעם ביי הרה"ח ר' יעקב יודא
שיינשניידער ז"ל ,וועלכער האט בסוף ימיו
געוואוינט ביי אים אינדערהיים ,און אזוי
ווי עס איז אים געווען שווער ארויסצוגיין
האט זיין טאכטער מרת פרץ ע"ה (נפטר
געווארן פארגאנגענעם ח' חשון העעל"ט)
צוגעגרייט יעדע וואך שלש סעודות
וואו א גרופע גורער חסידים זענען זיך
צוזאמגעקומען צו פראווען צוזאמען .דאס
)7הרה"ח ר' שמואל יעקב שרייבער הי"ו מען דערקענט אויפן בילד: איז אנגעגאנגען פאר ארום א יאר צייט ביז
)8הרה"ח ר' אברהם דוב געלקאפף הי"ו )1הרה"ח ר' נח אברהמטשיק הי"ו זיין פטירה.
)9הרה"ח ר' משה דוד כהנא הי"ו )2הרה"ג ר' מרדכי צבי פסח שליט"א
)10הרה"ח ר' ברוך צבי [הערשל] כהנא הי"ו )3הרה"ח ר' יעקב יוסף אורזעל הי"ו
)11הרה"ח ר' יחיאל כהנא הי"ו )4הרה"ח ר' שלום אורזעל הי"ו א דאנק פאר ידידנו הרה"ח ר' דניאל פעלד
)12הרה"ח ר' יעקב יודא שיינשניידער ז"ל )5הרה"ח ר' מרדכי זאב מייטעלס הי"ו הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם
)13הרה"ג ר' שלמה זלמן רייך שליט"א )6הרה"ח ר' עקיבא פראנק הי"ו בילד
55
שיקט אריין אייער בריוו צו:
Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN
Fax: 020 3670 3882
Tel: 020 39 815 815 Ext. 6
Email: sbsbriven@gmail.com
אזייגער ביינאכט ,איז מען אויסגעמוטשעט צו גיין וואונטשן מזל טוב ,אבער "מען מען דארף יא בדחנות ביים חתונה
מוז" ,ווייל רוב מאל איז עס משפחה צי נאנטע חברים ,און מען קען באליידיגט ווערן. לכבוד מערכת שבת בשבתו
איך רעד נישט פון דעם אז אסאך [רוב] מענטשן קענען זיך נישט ערלויבן א גרויסע איר האט געלייגט לעצטע וואך א בריוו פון ע .ווייס ,וואס שרייבט אז מ'זאל מאכן
תנאים (וואס קאסט מער ווי מען מיינט) .אבער אז מען וויל יא צושטעלן א תנאים, מצוה טאנץ ביי די ערשטע שבע ברכות.
וואלט אסאך ענדערש געווען עס צו מאכן פון 7ביז ,10אזוי קען מען גיין פארן איך בין א בדחן וואס גראמט ביי חתונות ,און איך האלט אז ס'קומט עכט נישט
שלאפן לייגן די קינדער. אריין ,איך פארשטיי נישט די זאך פון מאכן א מצוה טאנץ ביי א שבע ברכות ,און
בנוגע גרויסע מיידלעך -חברטע'ס פון די כלה ,איז אזוי; עס איז אנגענומען אז א ס'איז קלאר אז ס'האט נישט קיין שום פשט .מצוה טאנץ געהערט ביי די חתונה און
חבר'טע קען נישט אנקומען פאר ,10:30זיי זענען דארטן פאר ארום 35מינוט, נישט ביי שבע ברכות .אפגערעדט אז מ'גייט צונעמען פרנסה פון אידן[ .אזוי אויך,
און קומען אהיים נישט פאר 11:45ביינאכט! טאטעס און מאמעס מוזן ווארטן אז ס'וועט זיין א מצוה טאנץ ביי שבע ברכות ,וואס וועלן די בחורים טון? זיי וועלן
ביז יעדער איז אין שטוב ,און זיי גייען נישט גלייך שלאפן ,און זייער אסאך פון זיי דארפן אהיימגיין פון די שבע ברכות ...ס'איז נישט צו די זאך].
ארבעטן די נעקסטע צופרי! יישר כח פארן אריינלייגן דעם בריוו און אגב וויל איך זאגן אז כ'האב זייער הנאה
איז למעשה ,עס איז ווייט פון תורה'דיג די גאנצע געשעפט פון תנאימ'ס אין יעדן פון אלע אייערע שווערע ארבעט ,דער באשעפער זאל אייך געבן אסאך הצלחה.
הינזיכט .אויב עסקנים קענען זיך אריינלייגן צו מאכן תקנות ,וואלט עס געווען א ש.י.כ.
גאר גאר גרויסע זכות פאר זיי און פאר די שטאט ,און נאר ברכות וועט קומען פארן
נייע חתן-כלה. א סגולה פאר א דירה נאה
[אין מאנטשעסטער איז איינגעפירט צו מאכן תנאימ'ס פון 5ביז .8אין קהילת צו די בריוון אפטיילונג פון שבת בשבתו
באבוב 45מעג מען נאר מאכן אין שטוב פאר נאנטע מענטשן .לאמיר זען וואס איך וויל דא איבערגעבן א פערזענליכע מעשה.
לאנדאן קען באווייזן]... כ'האב געזוכט א דירה זייער א לאנגע צייט ,אזוי ווי אסאך מענטשן דא אין שטאט.
ישר כח
כ'האב א משפחה מיט צוויי קינדער ברוך ה' ,און ס'איז אנגעקומען זייער שווער צו
פ.מ. טרעפן א פאסיגע גוטע דירה .כ'האב געוואוינט אין זייער א קליינע 1בעדרום דירה.
פארשטייט זיך אז ווען מ'האלט אין אזא פלאץ זוכט מען סגולות ,און ס'איז דא אלע
''מיין טאטע איז נישט אוועילעבל''...
סארטן סגולות .אבער איך האב געטראפן א פשוט'ע גמרא אין מסכת ברכות ,וואו
לכבוד די ואילין מיליא קאלום ס'שטייט אז אויב איינער איז זהיר במזוזה ,איז ער זוכה לדירה נאה.
איך וויל דא צולייגן אויפן בריוו וואס איז ערשינען שב"ק פרשת וירא ,וועגן די האב איך געטון די סגולה; איך האב געהאט מזוזות אין מיין דירה נישט פון מיר,
קמצנות און אומבאמערקונג פאר משולחים וואס גייען ארום אין היץ און אין קעלט, נאר פון דער וואס האט דארט געוואוינט פאר מיר .יענער האט עס בודק געווען
אין שולן ,טריט נאך טריט ,ביז מען איז זוכה צו באקומען דאס גליקליכע 50פעני נאך פאר כ'האב זיך אריינגעצויגן ,האב איך באשלאסן צו זיין מער מהודר ,כ'האב
וואוטשער... געקויפט אן אייגענע טייערע מזוזה ,פון א גוטער סופר ,א בעסערע ווי געווענליך ,און
איך וואלט געוואלט צולייגן נאך א נקודה אין דעם ענין. ארויפגעלייגט די מזוזה.
ווען משולחים קלאפן אויף די טירן כדי צו ברענגען ברויט אין שטוב אדער חתונה צו איך האב מיך אונטערגענומען צו מפרסם זיין אויב כ'וועל זען א ישועה ,און ממש
מאכן זייערע קינדער ,איז אנשטאט צו לויפן עפענען די טירן צו העלפן א איד ,איז דא א קורצע צייט שפעטער האב איך זיך אריינגעצויגן אין א פאסיגע גוטע דירה ,א
זייער נישט א שיינע מידה ביי געוויסע ,אז מען עפנט בכלל נישט די טירן ,מען לאזט שיינע גרויסע מכובד'יגע דירה מיט אלע מעלות .אבער נישט נאר כ'האב מיך
זיי ווארטן אינדרויסן ווי א גנב אדער ווי א קאץ ...מען מאכט זיך נישט וויסנדיג... אריינגעצויגן ,נאר כ'האב עס געקויפט אויכעט ,כ'האב זיך אריינגעצויגן אין מיין
דאס איז ממש מידת אכזריות!!! מ'קען מיינען כאילו מ'קלאפט דא אין שטאט א אייגענע דירה ב''ה!
גאנצע צייט ,ממש נישט! וואס איז געשען ,ער האט דיר געבעטן טויזנטער פונטן??? פ.ש.א.
געב אים וויפיל דו קענסט ,אבער זיך נישט וויסנדיג מאכן?!
און עס גייט נאך ווייטער ,עס זענען דא נישט ווייניג מענטשן וואס האבן אוסגעלערנט
זייערע קינדער דעם נוסח" :מיין טאטע איז נישט אוועילעבל" ..אין צייט וואס תנאימ'ס דארף א גרויסע תיקון
עס איז נישט ריכטיג .וואס מיינט נישט אוועילעבל? אויב איינער וואלט געווארט צו די שבת בשבתו רעדאקציע
אינדרויסן דיר צו געבן געלט וואלסטו אויך נישט געווען אוועילעבל? מען טוט א גרויסן ישר כח פארן אריינלייגן די בריוו איבער די פראבלעם אז מיידלעך בלייבן
מיט דעם צוגעוואוינען און אויסלערנען די קליינע קינדער די מידה פון אכזריות און ביז שפעט ביי "תנאימ'ס".
ליגנט! (פארקערט ווי די חינוך וואס רוב מענטשן ווילן געבן פאר זייערע קינדער אלס עלטערן פון גרויסע מיידלעך זעען מיר פאר וויכטיג צו נעמען די צייט
לכאורה .)....דיין טאטע איז יאאא אוועילעבל ,ער וויל פשוט נישט געבן קיין אראפצושרייבן די פאר שורות ,עטליכע נקודות איבער דער ענין פון 'תנאים'.
צדקה!... קודם כל ,די זאך בכלל פון פראווענען תנאימ'ס וואלט געדארפט געטוישט ווערן.
וכל המרחם על הבריות מרחמים עליו מן השמים אזויפיל משפחות וואוינען צוקוועטשט אין קליינע דירות ,און ביז אלע קינדער
א איד וואס טוט אים וויי די ווייטאג פון די עניים גייען שלאפן נעמט עס אסאך מער צייט און כח ,און ווען עס קומט שוין 10:30-11
56
ואלין מליא
עשרה איז א געהעריגע אודיענץ פארן מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא ,דארף פליק נישט פארן בעל תפילה
דאס אויך זיין די זעלבע?! צו די חשוב'ע שבת בשבתו
שטעל דיך פאר ווען איינער רעדט צו א קעניג ,פלוצלינג הערט מען פליקן פון אלע צום ערשט א דאנק פארן צושטעלן אזא געוואלדיגע געוואלדיגע אוצר פאר
זייטן און דער מענטש וואס רעדט צום קעניג האט נישט קיין ברירה און ער מוז לאנדאן ,מיט אינהאלטסרייכע געשמאקע ארטיקלען וואס אלע דערקוויקן זיך
אנהייבן צו כאפן די ווערטער ,ס'איז א נארמאלע זאך דאס? ס'איז כבוד מלכים? דערמיט די הארץ יעדע שבת קודש .נאר דער אויבערשטער קען אייך באצאלן
ס'פאסט פאר א קעניג? יא ,ס'קען זיין ס'איז טאקע אריבער די צייט ,אבער ס'קלאר פאר אלע געוואלדיגע חסדים וואס איר טוט פאר די שטאט ביז יעצט ,און דער
אז אויב איינער וואס איז אריבער זיין צייט וועט אנהייבן צו אפכאפן זיינע ווערטער אויבערשטער זאל העלפן ווייטער.
וועט ער זיין ממש א מורד במלכות! און יעצט צו מיין בריוו .איך האב מיטגעהאלטן אין ביהמ"ד גאר אן אינטערעסאנטע
איז עס דאך א ק''ו בן בנו של ק''ו אז דאס איז אזוי ווען מען שטייט פארן מלך מלכי זאך ,אז ביי מנחה אדער מעריב איז דא א מנהג צו 'פליקן' פארן בעל תפילה אויב
המלכים! האלט מען אז ער דאוונט א משהו צו לאנג שטילע שמונה עשרה..
און איך רעד דא נישט פון איינער וואס שלעפט סתם אין די וועלט אריין ,מ'רעדט די שאלה איז פון וואו שטאמט דער מנהג פון פליקן?
פון איינעם וויל דאווענען אביסל רואיג ,ווייל דו יאגסט זיך יעצט דארפסטו צויאגן די אפילו דו האלטסט אז ער דאוונט אביסל צו לאנג ,איז עס נאכנישט קיין תירוץ.
גאנצע מנין?! וויפיל בעלי תפילות זענען ליידער דא פארקערט ,וואס האקן צוזאם שטעל דיך פאר יום כיפור ביי נעילה ,מ'האלט אפאר מינוט אריין אין שטילע
ווערטער ,און עס איז ממש ליידער ברכות און שמות לבטלה ,פארוואס? ווייל ער שמונה עשרה ,פלוצלינג הערט מען פליקערייען; איינער פליקט פארן בעל תפילה
יאגט זיך יעצט! נו ,איז ווען ס'קומט איינער וואס וויל יא דאווענען אביסל שטייטער זאל שוין אנהייבן הויכע שמונה עשרה ,פארשטייען אלע אז ס'איז עכט א מאדנע
לאז אים דאווענען. זאך ,בעסער געזאגט ס'האט נישט קיין דעת ,ס'האט נישט קיין שכל ,אלע וועלן
א גרויסן יישר כח און א ליכטיגן שבת קודש. זיך אויסדרייען און שישקען .איז פארוואס פארשטייט מען נישט אז ביי סתם א
פ.י. פשוט'ע נארמאלע מנחה אדער מעריב ,וואס אלע ווייסן אז סיי וועלכע שמונה
לעטר פתורא
א דאפלטער געשעעניש
ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה.
די וואכעדיגע פרשה הייבט זיך אן מיט די ערציילונג אז יעקב אבינו איז ארויס פון באר שבע און איז געגאנגען קיין חרן.
עס איז באוואוסט די קשיא פארוואס דארף די תורה ארויסשרייבן עקסטער אז ער איז ארויס פון באר שבע און באזונדער אז
ער איז געגאנגען קיין חרן .מען ווייסט עס דאך פון זיך אליין ,מען קען דאך נישט גיין קיין חרן אז מען גייט נישט ארויס פון באר שבע.
נאר עס קען זיין אז ווען א מענטש גייט אויף אן ארט ,איז דא צוויי באזונדערע סיבות פארוואס ער גייט אהין ,אדער גייט ער אהין
ווייל ער וויל אנטלויפן פון די ערשטע ארט ,אדער איז אים גוט אין די ערשטע ארט נאר ער וויל פשוט אנקומען צו די צווייטע ארט.
אבער ביי יעקב אבינו איז געווען ביידע; ער האט סיי געוואלט פארלאזן 'באר שבע' ווייל ער האט געציטערט פון עשו ,און
עקסטער האט ער געוואלט אנקומען קיין חרן כדי צו טרעפן א שידוך ,און ווייל עס איז געווען צוויי זאכן איז עס דער פסוק מדגיש,
זאגנדיג סיי דער 'ויצא' יעקב און סיי דער 'וילך' ,ווייל אין דעם פאל איז געווען ביידע.
(בית הלוי)
כלל ישראל דארף האבן שפע רב
לא עת האסף המקנה.
דער הייליגער צדיק הרה"ק ר' מאיר מפרימישלאן זצוק"ל האט זיך אמאל אנגערופן:
"הייליגער באשעפער ,עס קען זיין אז עס איז נאכנישט אנגעקומען די זמן פון די גאולה און עס איז נאכנישט מקוים געווארן דעם
עת האסף המקנה ,אבער אויך אויב עס איז נאכנישט די צייט בעט איך דיר ,השקו הצאן ולכו רעו -געב פאר דיינע קינדער שפע אויך
ביז ווען עס וועט אנקומען דער צייט פון 'האסף המקנה'".
(מפי השמועה)
57
פרשת
תוישפצא
"ז
למען תספר
סולם ,וראשו מגיע השמימה דו קענסט מיט דעם אנקומען טייערע ליכטיגע קינדערלעך!
מורא'דיג הויעך ביזן הימל ,אז דו טוסט מיט די געלט צדקה,
האסטו ארויפגעברענגט די זעלבע געלט ,ארויפגעברענגט, די וואך לערנען מיר וויאזוי יעקב אבינוֿ נאכן לערנען אזוי
וואו? ביזן הימל ארויף!! מורא'דיג גרויס ,דער גרויסער זאך פלייסיג פערצן יאר אין די בית מדרש פון שם ועבר ,ער איז
פון צדקה ,אזויפיל תורות איז דא אויף דער ווארט והנה סולם נישט געשלאפן נישט בייטאג און נישט ביינאכט ,ער האט
מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה. געלערנט פלייסיג ,ער האט געכאפט עפעס א קליינע דרימל
נאר צו האבן כח ווייטער צו קענען לערנען ,ענדליך איז
דער גרויסער צדיק רבי יואל אשכנזי זי"ע ,דער שווער פונעם ער אנגעקומען אויפן הייליגן פלאץ הר המוריה און פונקט
הייליגן קדושת יום טוב זי"ע ,איז אמאל געגאנגען קיין דארטן איז ער איינגעשלאפן .דער אויבערשטער האט טאקע
פרימישלאן" .געגאנגען" נישט געפארן ,ווייל עס איז זייער געוואלט אז ער זאל איינשלאפן ווייל דער אויבערשטער
נאנט ,פרימישלאן איז נישט ווייט פון זלאטשוב .און ער האט האט אים געוואלט ווייזן די חלום וואס ער האט אים געוויזן.
אפילו מיטגענומען זיין קליינע אינגעלע ,מען גייט אויף שבת יעקב האט טאקע געזען מלאכים גייען ארויף מלאכים גייען
צום הייליגן רבי ,ר׳ מאיר’ל פון פרימישלאן. אראפ ,א הייליגע חלום ,נאך פערצן יאר לערנען פלייסיג
חלומ'ט מען טאקע אזעלכע הייליגע חלומות .און וואס האט
עס איז דעמאלט געווען פרשת ויצא ,פונקט אזוי ווי די וואך,
ער געזען? א לייטער ,די פיס שטייט אויף דער ערד און דער
ער קומט אריין צום הייליגן צדיק רבי מאיר’ל פרימישלאנער
שפיץ ליגט אין הימל ,מורא'דיג וואונדערליך.
און דער הייליגער צדיק זעט דעם אינגעלע ,אה! ער גיבט אים
אזא קניפ אין בעקעלע ,און ער פרעגט דער אינגעלע ,צדיק'ל, צדיקים זאגן מורא'דיגע זאכן אויף די ווערטער והנה סולם
זאג מיר נאר ,וואס האט יעקב אבינו גע'חלומ'ט? מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה ,אז סולם איז בגימטריא
ממון ,עס איז בגימטריא
און דער אינגל האט אנגעהויבן
געלט ,געלט מוצב ארצה
ענטפערן אזוי שיין און זיס,
ליגט ווי אויף דער ערד,
שטייט אין פסוק אז ער האט
וואס קויפט מען מיט געלט?
גע'חלומ'ט ..מיין רבי האט
עסן ,תענוגים תאוות ,טוי"ס
געזאגט ..אז אז אז ...יעקב האט
גע'חלומ'ט אז עס איז געווען א אלע מיני זאכן וואס א
לייטער וואס איז געליגן אויף מענטש האט ליב וואס
דער ערד און און דער שפיץ פון דאס איז ארצה ,ערד ,יא,
די לייטער איז געווען אין ...דער ערד ווייזט אויף תאוות
הימל. אויף נישט קיין העכערע
זאכן ,אבער זאלסט וויסן
אוי ווי זיס און ליכטיג ווי אז מיט די געלט מיט די
די זאגסט ,יאוי ,האסט גוט פארצייטישע אידן אין שטעטל פרימישלאן ממון די בגימטריא פון
58
דאס געלט וואס זיין פרוי האט געמאכט דורכ'ן פארקויפן די צוגעהערט דיין רבי .און דער הייליגער צדיק רבי מאיר'ל
מילך ,איז ער געגאנגען אויסטיילן צדקה פאר אנדערע אידן. פרעמישלאנער פרעגט אים ,וויאזוי האסטו פארשטאנען אז
א לייטער זאל קענען שטיין אויף דער
האט איין טאג פאסירט אז רבי מאיר’ל ערד און דער שפיץ זאל זיין אין הימל
האט געזען אז עס איז טאקע נישטא ווען עס האט נישט אויף וואס זיך צו
קיין געלט ,אבער וואס טוט מען ,איך אנלאנען? נארמאל א לייטער לאנט
מוז דאך געבן צדקה פאר ארימלייט. זיך אן אויף א וואנט און דורכדעם קען
געגאנגען איז מאיר'ל רבי מען ארויפגיין ,אויף וואס האט זיך דער
שטילערהייט ,און ער האט פארקויפט לייטער אנגעכאפט ,ווי אזוי האט זיך
זיין גאנצע פארמעגן .וואס איז געווען עס געקענט האלטן?
די גאנצע פארמעגן? די קוה! רבי רבי יואל אשכנזי האט געוויזן פאר
מאיר’ל איז געגאנגען פארקויפן די זיין אינגל אזוי ווי איינער וואס ווייזט,
קוה און ער האט באקומען פארדעם א אן אלטע שול אין שטעטל פרימישלאן
שש ..ששש ...רעד נישט קיין ווארט,
שיינע פאר רובל און אזוי ווי ער האט דער רבי האט געפרעגט די קשיא און
געהאט אזויפיל געלט האט ער עס דער רבי וועט שוין אויך ענטפערן ,ער
שנעל אויסגעטיילט פאר צדקה פאר האט אים אזוי געווינקען ער זאל נישט
אלע מענטשן וואס ער האט געוואלט ענטפערן ווייל ער וויל הערן פון דער
געבן צדקה און מיט די געלט האט ער רבי אליינס .און דאס קינד איז טאקע
מחי' געווען אזויפיל ארימעלייט. געבליבן שטיל.
די קומענדיגע אינדערפרי ,די רביצין רופט זיך אן דער הייליגער רבי מאיר’ל,
איז צוגעוואוינט צו הערן פון די שטאל איך וועל דיר זאגן :ווען אידן זאגן אמן
אאאההההה ...אאאהההה ...און זי יהא שמיה רבא בקול רם הויעך ,ווערט
הערט גארנישט ,די טרעקטאר ארבעט א לאך אין הימל ,און אין די לאך איז
נישט היינט וואס גייט פאר? די קוה אריינגעגאנגען די לייטער און אזוי
שלאפט נאך? האט זיך עס געהאלטן .מורא'דיג אין
זי גייט אראפ אין שטאל זען וואס די וועלט.
די קוה מאכט ,אפשר איז זי געבליבן מען שפאלט הימלען דורכדעם וואס
שלאפן געכאפט א גוטן דרימל ,הע ,יוי! ווען אידן זאגן אמן יהא שמיה רבא בקול רם ווערט מען זאגט אמן יהא שמיה רבא הויעך.
די קוה איז נישט דא ,אוי וויי זי קומט א לאך אין הימל און אין די לאך איז אריינגעגאנגען
אריינצולויפן מיט א גרויסע געשריי, די לייטער ***
אוי מיין טייערער מאן ,גרויסער צדיק,
אונז זענען פארלוירן אונז האבן נישט דער הייליגער רבי ר׳ מאיר’ל
קיין קוה ,אונזער קוה איז פארלוירן מפרימישלאן זי"ע איז געווען א
געווארן. גרויסער ארימאן ,פון וואו האט ער
געלעבט? פון א פלעינע קועלע ,א
רופט זיך אן דער הייליגער צדיק רבי קוה וואס געבט אביסל מילך .זיין
מאיר’ל ,די קוה איז נישט פארלוירן רביצין האט יעדן טאג אויסגעמעלקט
געווארן ,עס איז ארויף אין הימל... אביסל מילך און דאס איז זי געגאנגען
וראשו מגיע השמימה .סולם מוצב פארקויפן פאר מענטשן און געמאכט
ארצה די קוה ליגט דא אויף דער אפאר גראשן און מיט דעם האט מען
ערד ,אבער וואס קען מען מיט די געקענט עפעס לעבן.
קוה מאכן? וראשו מגיע השמימה עס
קומט אן ביזן הימל ,דורך דעם וואס ווען רבי מאיר'ל האט געזען אז עס איז
מען געבט צדקה מיט די קוה .און דער דא גענוג געלט ,יאוי ,עס איז דא אפאר
אויבערשטער האט שוין געהאלפן. גראשן מער ,האט ער עס אויסגעטיילט
פאר צדקה ,דער הייליגער רבי מאיר’ל
*** פרעמישלאנער איז געגאנגען פייער צו
קענען טון צדקה פאר א איד.
עס איז געווען א איד ר' זלמן וואס האט
געוואוינט אין קראקא ,קראקא איז אין יעדן טאג האט דער צדיק רבי מאיר'ל
פוילן .ער האט געהאט די גרעסטע פרעמישלאנער געטיילט צדקה פאר
מיהל אינדרויסן פון שטאט .א מיהל ארימעלייט און נאך פאר ער האט
מיינט א פלאץ וואו מען מאלט ווייץ, עפעס געגעסן פון די ביסל געלט וואס
עס קומט ארויס פון דעם מעל .פון זיין פרוי האט צאמגעשטעלט ,נאך
ציון הקדוש פון הייליגן רבי מאיר'ל מפרימישלאן
דארט האט מען געפאקט פעקלעך פאר ער אליינס האט הנאה געהאט פון
זי''ע
59
יעצט אוועק פאר אפאר מינוט אפשר מעל ,און מען האט עס ארומגעשיקט
פאר צוואנציג מינוט א האלבע שעה, צו אלע בעקערייען אין גאנץ קראקא
קוק דיך צו וויאזוי עס ארבעט און איך און צו אנדערע שטעט אין פוילן .דער
וועל באלד זיין צוריק. איד ר' זלמן איז געווארן רייך פון דעם,
באמת רייך ,ער האט געהאט א גרויסע
ר' גדלי' ,אזוי ווי ער קומט אריין ,זעט מיהל ,און אזוי האט ער געמאכט
ער אז עס איז א גרויסע שטאל ,עס איז אסאך געלט.
דא א גרויסער פערד דארטן און עס
הענגען אזעלכע גרויסע נעצן וואס אין דער פארצייטישער שטעטל פרימישלאן עס איז געווען א צווייטער איד אין
דעם ליגן פיל מיט שטרוי און דער פערד אונגארן מיטן נאמען ר' גדלי' .ער האט
עסט ,ער מאכט אלע זיינע קולות און געקלערט איך האב געהערט פון דעם
נאכדעם הייבט ער אן ארומצולויפן ,ער ר' זלמן ער מאכט אסאך געלט פון
לויפט ארום .נאך פינוף מינוט שטעלט זיין מיהל ,איך וועל אויך עפענען אזא
ער זיך אוועק נאכאמאל ,נאכאמאל פאבריק ,אזוי ווי אים ,עס איז טאקע
הייבט ער אן עסן און עסן און עסן דא א מיהל דא אין געגנט ,אבער עס
און ער האט זיך גוט אנגעגעסן און ער איז נישט אזוי גוט ,איך וועל מאכן גאר
הייבט אן ווייטער ארומצולויפן. א גוטע מיהל אזוי ווי טאקע דער ר'
זלמן און איך וועל אויך מאכן אסאך
גדלי' שטייט אזוי מיט אזעלכע גרויסע געלט.
אויגן ,וואס האט זלמן געוואלט פון
יוי! די קוה איז נישט דא ,אונזער קוה איז פארלוירן שוין ,אומר ועושה .אבער ער דארף
מיך דא? השם ישמרנו ,ער האט מיך געווארן
קודם וויסן וויאזוי ר' זלמן האט
געמאכט זיין מיהל .איך מוז אריבערגיין
אריבערפארן צו אים קיין קראקא און
איך וועל אים פרעגן אליינס ער זאל
מיך ווייזן וויאזוי די זאכן ארבעטן און
וויאזוי מען שטעלט עס אויס.
ר' גדלי' קומט צו פארן פון אונגארן קיין
קראקא-פוילן ,ער פרעגט זיך נאך וואו
די מיהל איז ,מען האט אים געוויזן ,און
ער זעט א איד שטיין אינדרויסן דארטן.
ער געבט אים א פרעג פון דערווייטנס,
איר זענט ר' זלמן?
זאגט ער יא יא יא .א גוטן ,ווי אזוי
הייסט איר?
אידן אין קראקא 90יאר צוריק איך הייס גדלי' איך קום פון אונגארן.
איך וויל עפענען אזא פאבריק א מיהל
אזוי ווי דו האסט און איך בין געקומען
געוואלט פארשעמען ,איך האב אים קוקן וויאזוי עס גייט צו.
געבעטן מיר צו ווייזן וויאזוי די מיהל ר' זלמן רופט זיך אן ,זייער גערן ,איך
ארבעט און ער ברענגט מיר דא צו זען וועל דיך אלעס ווייזן ,דו וועסט סייווי
וויאזוי א פערד עסט און לויפט?! נישט אוועקכאפן פון מיר דער פרנסה,
ווייל וואס עס איז באשערט פאר
ענדליך די פערד שטעלט זיך שוין
מיר וועט דער אויבערשטער מיר
נאכאמאל אפ ,יעצט גייט ער טרינקען,
געבן ,אפילו דו וועסט עפענען דא
ער טרינקט זיך אן דארטן ,ממש ער
אין קראקא נאך א מיהל שטערט מיר
איז כמעט שיכור געווארן פון אזויפיל
נישט .ר' זלמן איז געווען א וואוילער
וואסער ,און ער הייבט אן ווייטער
איד א צדיק ,און ער זאגט אים קום
ארומצולויפן .גדלי' טראכט פארדעם
אריין ,קום אריין אין מיין פאבריק איך
בין איך געקומען פון אונגארן ביז אהער וועל דיר ווייזן פונקטליך וויאזוי עס
אז דער גדלי' וואס האט זיך געמאכט ארבעט.
אזא וואוילער מענטש זאל מאכן פון
מיר ליצנות ,אוי וועט ער כאפן פון א גאר אלטע מיהל פון בערך 190יאר צוריק שוין ,ר' גדלי' שטעלט זיך אוועק ביים
מיר .ער האט אנגעהויבן צו ברענען טיר און ר' זלמן זאגט אים איך גיי
60
פאר צארן און פאר כעס ,און דער
פערד לויפט ווייטער ארום און מאכט
א הקפה נאך א הקפה נאך א הקפה און
נאך א הקפה ,ער האט שוין געמאכט
הונדערטער הקפות ,און דער גדלי'
האט געמיינט זיינע נערווען פלאצן.
שוין ,אזוי ווי עס איז דורכגעגאנגען
אהל פון הייליגן רבי מאיר'ל מפרימישלאן זי''ע די לאנגע צוואנציג מינוט און ענדליך
זלמן קומט שוין צוריק.
פערד לויפט זיך ,ער עסט און טרינקט און שפרינגט ווייטער, גדלי' זעט אים פונדערווייטנס .ער האט אנגעגרייט אן
און ער שפרינגט און ער עסט און ער טרינקט... אנגעפילטע שוים אין מויל צו קענען שרייען אויף דעם
גדלי' האט אויפגעמאכט זיינע אויגן ,געוואלד און געשריגן, זלמן .און זלמן געבט א שמייכל צו אים ,נו גדלי' האסט זיך
אזוי ארבעט עס? איך בעט דיך איבער ,איך האב געמיינט דו צוגעקוקט?
מאכסט ליצנות פון מיך. "וואס אין דער וועלט האסטו געוואלט פון מיך?!!! האסט
מיך פארשעמט!! איך זאל דא קוקן אויפן פערד ווי ער לויפט
דאס איז עס ,דאס איז עס ,אזוי גייט די וועלט ,אונז זיצן דא,
און ער טאנצט ארום דא און ער עסט ,פארדעם האסטו מיך
אונז קוקן אויס ווי אזעלכע קליינע מענטשעלעך ,א גארנישט, געברענגט? פארדעם האסטו מיך
אונז זיצן און אונז שאקלען זיך מיט א געזאגט איך זאל בלייבן דא איך זאל
תהלים אונז זאגן מזמור לדוד ,לדוד בלייבן קוקן ,וואס האסטו געוואלט פון
ה' אורי וישעי ,למנצח בנגינות ,תפלה מיך???"
לעני ,ווי א קליינע מענטש ,נישט ווי א
פערד אבער ווי א קליינע מענטשעלע, אוי וויי גדלי' בארואיג זיך ,איך האב
וואס זענען אונז ווערד ,אונז זיצן און דיך נישט געוואלט פארשעמען איך
בעט דיר זיי מיר מוחל ,געב א קוק גוט
אונז לערנען אביסל אמר אביי ,אמר
אויפן פערד.
רבא ,זאגט די הייליגע משנה ,מען
קוקט אויס אזוי שוואך ,מען דאוונט היינטיגע גאסן אין פרימישלאן
וואס ווילסטו?
הודו לד' כי טוב כי לעולם חסדו.
יא ,נו ,קוק אויף די פערד קוק אויף זיין
אבער אונז זענען צוגעבינדן!!! אונז האלז ,וואס האט ער דארטן?
האבן א שטריק! אונז זענען צוגעבינדן א שטריק.
צום אויבערשטן!!! דורכדעם דרייען
אונז און צומאלן אלע שלעכטע זאכן!! די שטריק איז צוגעבינדן צו אויבן...
דורכדעם רינט ארויס חסד!!! אלע קום גדלי' קום ארויף מיט מיך אויבן
גוטע זאכן פאר אלע מענטשן פון די אויפן צווייטן שטאק.
גאנצע וועלט!!! דאס איז 'סולם מוצב ער נעמט ארויף גדלי' אויפן צווייטן
ארצה' -מען איז אויף דער ערד מען שטאק ,זעט ער אז ווען דער פערד
קוקט אויס אזוי ווי גארנישט ,יא ,אבער לויפט ארום איז דא דארטן ריזיגע
אן אלטע מיהל נאך פון איבער טויזנט יאר צוריק
'וראשו מגיע השמימה' -אונז זענען שטיינער אויף די צווייטע שטאק און
געטראפן אין ארץ ישראל
אנגעבינדן מיט א קשר של קיימא צו די שטיינער דרייען זיך ,עס דרייט זיך
אויבן צום טאטן אין הימל וואס דארטן און עס איז דא דארטן גוים ארבעטן
דרייט זיך און עס ווערט צומאלן אלע און זיי גיסן אריין ווייץ און די ווייץ
שלעכטע זאכן און עס קומט אראפ גייען צווישן די שטיינער און עס ווערט
אזויפיל גוטס פאר כלל ישראל. צומאלן דורכדעם וואס דער פערד
לויפט ארום .דער פערד לויפט ארום,
זאל דער אויבערשטער העלפן אז און עס דרייט זיך און עס דרייט זיך און
אונז זאלן שוין געהאלפן ווערן אז עס דרייט זיך און עס צומאלט זיך ,און
עס זאל אראפקומען נאר גוטס פאר אין די אנדערע זייט רינט ארויס מעל
אלע אידישע קינדערלעך .מיר זאלן און דארטן זענען שוין דא ארבעטערס
געהאלפן ווערן אז משיח צדקינו זאל וואס זיי פאקן די מעל און זיי פילן אן די
אונז קומען אויסלייזן במהרה בימינו אביסל אן אנדערע סארט פערד-מיהל זעק און מען פילט אן דארטן א גאנצע
אמן. וואגן און אזוי ווי דער וואגן ווערט
פיל הייבט עס אן אוועקצופארן ,דער
61
..הלוואי
ING. COVERED.
Raffle 4 Raffle 5
Boys Girls
£15 £15
• £500 at Game Toy • £500 at Game Toy
• New bike or electric scooter • MP3 player, AirPods and music uploads - Value £500
• פרפראות לחכמהfor a zman • Jewellery set: Side bag, Jewellery box, Watch
EN
ALL PRTIEZR
• One-year any magazine subscription • One-year any magazine subscription
WITH A D ES
£54
ONATION
OF
לרפואת שמואל שמעלקא בן יהודית
Origin
al: £8
0
ה יכל י הכ ולל ים בעל ז א
#5
ies
020 3982 8928
info@megaauction.org
Early Bird Deadline: Sunday 22 November 2026 י”ב כסלו
megaauction.org
62
Auction Deadline: Sunday 13 December 2026 ג’ טבת
Raffle 1
A YEAR’S SHOPPI
You have the opportunity to win an entire year
of free groceries, with no payment required at
the checkout. Imagine receiving £225 worth of
groceries every week for a full year.
Don't miss this chance to have your food
shopping covered!
MEGAE £225
VALU E EVERY
£20
PRIZ WEEK
Raffle 2 Raffle 3
Father Mother
£15 £15
JUST IMAGINE…
• £2,500 at Royal Silver • £2,500 at Bergers jewellery
• £1,000 at Roth Clothing • Kate wig worth £1,550
• £1,500 at Kingswear • £750 Kitchen appliances
• Noam water fountain • £750 at Gift Craft
לע”נ אסתר שרה בת יעקב יהודה ע”ה
P l a t i n u m s p o n s o r s
G o l d S p o n s o r S i l v e r s p o n s o r s
Vitco
PLANNING
Fialo Utiliti
WAT E R · G A S · E L E C T R I C
63
ומשנה םעונ תבשה
ת
ויצאשבת
פרשתשל
סידורו
==================================================================
בצל המשפיע
הגה"צ ר' ארי' דוד שטיינהארטער שליט"א
מנחה ערש"ק
בשעה 3:50
..................
באטע
בשעה 8:00
..................
תפילת שחרית
בשעה 9:00
..................
מנחה ושלש סעודות
בשעה 3:50
באולם Continental
117 Stamford Hill
ד ות ה י
חסי א בו
רה וה
או לברכה ולהרמת קרן התו
