gilyoines.com

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON

שבוע: ויצא (2026-11-16)

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫בס"ד‬ ‫פרשת‬ ‫ויצא‬ ‫י"א כסלו תשפ"ז‬ ‫מוצ"ש ר"ת‬ ‫מוצ"ש גאונים‬ ‫הדלקת נרות‬ ‫‪5:17‬‬ ‫‪4:59‬‬ ‫‪3:49‬‬ ‫שלמה יודא לעפקאוויטש‬ ‫ּ ׂ‬ ‫ש ֶדה‬‫וַ יַ ְרא וְ ִה ֵנה ְב ֵאר ַב ָ‬ ‫דער הייליגער בת עין‬ ‫זאגט צו א רפואה‬ ‫דאס קינד ווערט‬ ‫וואונדערליך געראטעוועט‬ ‫פונעם ברונעם נאך‬ ‫עטליכע שעה‬ ‫און די שייכות צום הצלה‬ ‫פון הבחור משה'לע‬ ‫האלצבערג הי"ו‬ ‫מּקוֹם ַ‬ ‫הזֶּה‬ ‫מַה נּוֹרָ א ַ‬ ‫ה ָ‬ ‫דער‬ ‫אראבישער‬ ‫דראמאטישע‬ ‫געשיכטע מיטן‬ ‫הייליגן מהר"ם‬ ‫שעיך ווייסט‬ ‫גאלאנטי‬ ‫זצוק"ל און דער‬ ‫אראבישער שעיך‬ ‫מי יחיה‬ ‫וואס האט אים‬ ‫אריינגענומען אין‬ ‫א פארבארגענעם‬ ‫ומי ימות‬ ‫היכל‬ ‫נומער ‪ // #555‬פר' ויצא תשפ"ז לפ"ק‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road,‬‬ ‫‪London N16 5RN‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815‬‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Email: shabboslondon@gmail.com‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫© כל הזכיות שמורות‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫‪4‬‬ ‫אפיס שעות‪:‬‬ ‫זונטאג ביז מיטוואך‪ :‬פון ‪ 1‬ביז ‪ 4‬נאכמיטאג‪,‬‬ ‫‪6‬‬ ‫דאנערשטאג‪ :‬פון ‪ 12‬מיטאג ביז ‪ 11‬ביינאכט‬ ‫על הפרק‬ ‫אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש‬ ‫און מיר וועלן אייך צוריקרופען‬ ‫מודעות דעדליין‪:‬‬ ‫‪8‬‬ ‫גרייטע מודעות‪ 8:00 :‬דאנערשטאג נאכט‪.‬‬ ‫מללו מילא‬ ‫מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין‪:‬‬ ‫‪ 4:00‬דאנערשטאג נאכמיטאג‬ ‫עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער‬ ‫אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪16‬‬ ‫‪20‬‬ ‫‪31‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע‬ ‫וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן‪:‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫‪34‬‬ ‫‪Getters‬‬ ‫‪Dunsmure Road‬‬ ‫‪Tannug -‬‬ ‫‪St Kildas Road‬‬ ‫‪Watermint Grocery‬‬ ‫‪Kol Tov–Dunsmure‬‬ ‫‪38‬‬ ‫‪Road‬‬ ‫‪Makolet–High St‬‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫‪Breuer & Spitser‬‬ ‫‪Outside 52 Darenth‬‬ ‫‪Egg Stores‬‬ ‫‪Outside‬‬ ‫‪42‬‬ ‫‪41 Leadale Road‬‬ ‫– ‪Kosher Mart‬‬ ‫מחשבות‬ ‫‪Craven Park Rd‬‬ ‫‪86 Cazenove Road‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Carmel–111 Craven‬‬ ‫‪Park Road‬‬ ‫‪42 Craven Walk‬‬ ‫‪54‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫‪Carmel–143‬‬ ‫‪Clapton Common‬‬ ‫‪67 Heathland Road‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Hype–Hillwood‬‬ ‫‪55‬‬ ‫סקווירא ‪47 East Bank‬‬ ‫‪Indigs Bakery‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪87 Egerton Road‬‬ ‫‪Kosher Spot‬‬ ‫באבוב‬ ‫‪Kleins mini market‬‬ ‫‪11 Elm Park Avenue‬‬ ‫‪56‬‬ ‫חברה ש''ס‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪89 Stamford Hill‬‬ ‫‪121 Clapton‬‬ ‫וויזניץ‬ ‫ויזניץ לונדון ‪Common‬‬ ‫‪46‬‬ ‫‪Stamford Lodge‬‬ ‫‪57‬‬ ‫‪26 Lampard Grove‬‬ ‫‪Warwick Court‬‬ ‫פשעווארסק‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫‪Yetev Lev Court‬‬ ‫‪45 Moundfield‬‬ ‫ביאלא ‪Road‬‬ ‫‪Carlton Mansions‬‬ ‫‪58‬‬ ‫‪Vartery area‬‬ ‫למען תספר‬ ‫‪Symour Ct‬‬ ‫ביהמ''ד קנה בושם‬ ‫‪45 Heathland Road‬‬ ‫‪Fairview Grocery‬‬ ‫פינטער'ס‬ ‫‪Berrys‬‬ ‫ביהמ"ד אבני קודש‬ ‫‪Holmwood‬‬ ‫‪34 Theydon Road‬‬ ‫‪Hatzlacha Grocery‬‬ ‫קלארשטעלונג‪ :‬שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען‬ ‫רוזין ‪33 Paget Road‬‬ ‫לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי‬ ‫מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען‪.‬‬ ‫מקואות און געשעפט אייגנטומער‪ :‬פאר סיי וועלכע‬ ‫הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און‬ ‫דיסטריוביושען ביטע רופט‪07894907879 :‬‬ ‫‪2‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫פונעם רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫לחם לאכול ובגד ללבוש ‪//‬‬ ‫א זיידענער טישטוך רחמנא ליצלן‪...‬‬ ‫ירושלימ'ער רב‪ ,‬דער צדיק ר' שמואל סאלאנט‪ ,‬צו‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬און איך האב געזען אויף דיין טיש‬ ‫אין ירושלים של מעלה האבן זיך געוואלגערט‬ ‫הערן זיין מיינונג‪.‬‬ ‫אויסגעשפרייט א זיידענעם טישטוך! היתכן?! דו‬ ‫דערהויבענע אידן‪ ,‬תלמידי חכמים און יראי ה'‪ ,‬וואס‬ ‫ר' שמואל האט אויסגעהערט די צדדים; פון‬ ‫ברענגסט אריין מותרות אין עיר הקודש! היינט איז‬ ‫אין געווענליכע אומשטענדן וואלטן זיי יעדער פאר‬ ‫איין זייט איז הלבנת פנים א גרויסע עבירה‪ ,‬און ר'‬ ‫עס א זיידענע טישטוך‪ ,‬מארגן א צווייטע זאך‪ ,‬דו‬ ‫זיך געקענט זיין א גרויסער רבי און מנהיג‪ ,‬אבער אין‬ ‫אליעזר'ס קינדער קענען פארשעמט ווערן‪ ,‬פון‬ ‫ווייסט וואפסארא חילול ה' דאס קען צוברענגען?!''‬ ‫ירושלים האבן זיי זיך געדרייט ווי פשוט'ע אידן‪.‬‬ ‫צווייטן זייט איז עס דאך 'מותרות' און מען טאר‬ ‫ווען ר' פסח האט דאס געהערט איז ער געווארן‬ ‫ר' פסח טרוקער זצ''ל איז געווען איינער פון זיי‪.‬‬ ‫דאס נישט צולאזן זיך אריינצוכאפן אין ירושלים‪.‬‬ ‫אומבאקוועם‪ ,‬און האט אנגעפאנגען פארציילן‬ ‫געקומען איז ער פון קובנא‪ ,‬א איד א תלמיד חכם‬ ‫נאך עטליכע שעה פון דן זיין איז ארויסגעקומען‬ ‫פארן מגיד די געשיכטע הינטער דעם טישטוך‪:‬‬ ‫משכמו ולמעלה‪ ,‬און ער האט זיך געדרייט צווישן‬ ‫די פסק פונעם רב‪ :‬דער טישטוך זאל בלייבן ליגן‬ ‫''ווען איך האב נאך געוואוינט אין קובנא‪ ,‬איז‬ ‫די אנשי ירושלים ווי אן עמך איד‪.‬‬ ‫אויפן טיש‪ ,‬אבער העכער דעם זאל מען לייגן א‬ ‫געווען דארט א איד א נגיד‪ ,‬ר' אליעזר פריידין‪ .‬פאר‬ ‫גאר א נאנטער חבר איז ער געווען מיט 'דער מגיד‬ ‫פשוט'ע טישטוך‪ ,‬אזוי אז מען זאל נישט זען די‬ ‫א תקופה איז ער געווען שטארק קראנק‪ ,‬און איך‬ ‫פון ווילקומיר'‪ ,‬הרה''ג ר' חיים יצחק אהרן זצ''ל‪,‬‬ ‫שרעקליכע מותרות‪...‬‬ ‫פלעג קומען צו אים יעדן טאג צו לערנען מיט אים‪.‬‬ ‫וועלכער איז אויך געווען א זעלטן דערהויבענער‬ ‫***‬ ‫כ'האב זיך שטארק אוועקגעגעבן דערפאר‪ ,‬און‬ ‫חשוב'ער איד‪ .‬יעדע נאכט האבן זיי צוזאמען‬ ‫יעקב אבינו בעט דעם אויבערשטן‪ :‬ונתן לי לחם‬ ‫ווען ער איז געזונט געווארן האט ער מיר געוואלט‬ ‫אפגעראכטן תיקון חצות‪ ,‬ביים עלות האבן זיי‬ ‫לאכול ובגד ללבוש‪ .‬איז דאך באקאנט די קשיא;‬ ‫באצאלן דערפאר‪ ,‬אבער כ'האב בשו''א נישט‬ ‫געלערנט א שיעור אין גמרא‪ ,‬געדאוונט וותיקין‪,‬‬ ‫אוודאי איז ברויט צו עסן און קליידער אנצוטון‪,‬‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫דערנאך האבן זיי געהאט א חברותא'שאפט אין‬ ‫וואס פעלט אויס דער דאפלטער לשון?‬ ‫''מיט ארום א חודש צוריק האב איך ערהאלטן א‬ ‫הלכה‪ ,‬און אזוי ווייטער האבן זיי געפירט א סדר‬ ‫זאגט דער הייליגער כלי יקר‪ ,‬אז יעקב אבינו האט‬ ‫פעקל אין פאסט מיט א שיינעם זיידענעם טישטוך‪.‬‬ ‫היום וואס אונז קענען נישט משיג זיין‪.‬‬ ‫געבעטן אז ער זאל נישט האבן קיין מותרות‪ .‬ברויט‬ ‫דערבי איז געווען א בריוו פון ר' אליעזר'ס קינדער‪,‬‬ ‫איין טאג באמערקט ר' פסח אז דער ווילקומירער‬ ‫נאר וויפיל עס פעלט אויס צו עסן צו זיין זאט‪ ,‬און‬ ‫וואו זיי שרייבן אז זייער פאטער איז לעצטנס נפטר‬ ‫מגיד איז עפעס נישט אזוי פריינטליך צו אים‪,‬‬ ‫קליידער נאר די פשוט'ע קליידער אנצוטון‪ .‬ער‬ ‫געווארן‪ ,‬און ער האט געשריבן אינעם צוואה אז‬ ‫ס'קוקט אויס ווי עפעס איז ער פון אים נישט‬ ‫האט דייקא נישט געוואלט האבן קיין איבעריגע‬ ‫דעם שיינעם זיידענעם טישטוך זאל מען אפשיקן‬ ‫צעפרידן‪.‬‬ ‫מותרות‪.‬‬ ‫צו ר' פסח טרוגער אין ירושלים‪ ,‬אלץ הכרת הטוב‬ ‫אזוי איז דאס אנגעגאנגען פאר עטליכע טעג‪.‬‬ ‫***‬ ‫פאר מיין לערנען מיט אים אין יענע שווערע צייטן‪.‬‬ ‫אינצווישן האט דער מגיד געהאלטן אינאיין נאכזאגן‬ ‫שטייענדיג ערב די יארצייט פונעם הייליגן בת עין‬ ‫זיי בעטן אז איך זאל דאס נעמען פון זיי און לייגן‬ ‫פאר ר' פסח מאמרי חז''ל איבער די שעדליכקייט‬ ‫זצוק"ל און אין צייט וואס מיר לערנען אין די סדרה‬ ‫אויף מיין טיש‪.‬‬ ‫פון 'מותרות'‪ ,‬און ווי שטארק דאס קען משפיע זיין‬ ‫איבער בארות‪ ,‬ברענגען מיר אייך גאר א רייכע‬ ‫''גלייך ווען דאס איז אנגעקומען האט מיין ווייב‬ ‫אויף א מענטש לרעה‪.‬‬ ‫שילדערונג איבער דעם צדיק ר' פישל בערנשטיין‬ ‫גע'טענה'ט אז זי וויל דאס בשום אופן נישט נעמען‪,‬‬ ‫ר' פסח האט פארשטאנען אז דער מגיד מיינט‬ ‫זצ"ל‪ .‬ליינט די שייכות זיינע מיטן בת עין‪ ,‬וויאזוי‬ ‫און מ'זאל עס צוריקשיקן צו זיי‪' .‬עס גייט אונז נישט‬ ‫אים‪ ,‬אבער האט נישט געהאט קיין השגה וואס ער‬ ‫דער בת עין האט געראטעוועט זיין רך הנימול‪ ,‬ווער‬ ‫צוגעבן קיין ירא''ש און נישט העלפן מיט די חינוך‬ ‫וויל‪ .‬ער איז דאך ווייט פון מותרות כרחוק מזרח‬ ‫האט אים געראטעוועט שפעטער פונעם ברונעם‬ ‫פון די קינדער‪ ',‬האט זי געזאגט‪ .‬איך האב אבער‬ ‫ממערב; פיש און פלייש טרעטן נישט איבער‬ ‫און די שייכות מיט משה'לע האלצבערג‪...‬‬ ‫צוריקגע'טענה'ט אז ס'נישט שיין דאס צו טון‪,‬‬ ‫זיין שוועל משבת לשבת‪ ,‬די מעבל זענען פשוט‬ ‫אויך וועט איר ליינען א דראמאטישע געשיכטע‬ ‫מ'קען נישט פארשעמען די משפחה וואס ווילן‬ ‫שבפשוט‪ ,‬די קליידער פון די גאנצע משפחה איז‬ ‫מיט הרה"ק מהר"ם גאלאנטי זצ"ל‪ ,‬וויזאוי דער‬ ‫מקיים זיין דברי המת פון זייער פאטער‪ .‬דעריבער‬ ‫לאטעס על גבי לאטעס‪ ,‬וואס האט דער מגיד געזען‬ ‫'מה נורא המקום הזה' איז קלאר געווארן דורך אן‬ ‫האב איך באשלאסן דאס יא צו נוצן‪''.‬‬ ‫מותרות ביי אים?!‬ ‫אראבישן שעיך‪.‬‬ ‫דער ווילקומירער מגיד האט געהערט ר' פסח'ס‬ ‫נאך אפאר טעג האט זיך ר' פסח נישט געקענט‬ ‫ווערטער‪ ,‬אבער איז נאכאלץ נישט געווען צעפרידן‬ ‫איינהאלטן און געפרעגט דעם ווילקומירער וואס‬ ‫זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת‬ ‫דערמיט‪ .‬מען האט זיך גע'טענה'ט אהין און צוריק‪,‬‬ ‫אזוינס ער האט ביי אים געזען‪.‬‬ ‫דער רעאדקטאר‬ ‫ביז זיי האבן באשלאסן צו גיין צוזאמען פרעגן דער‬ ‫''מיט עטליכע טעג צוריק בין איך געווען ביי דיר‬ ‫‪3‬‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫למעשה גערעדט ‪ //‬הרב י‪.‬ק‪.‬‬ ‫להודות ולהלל (ב')‬ ‫הודאה א שליסל צו אהבת ה'‬ ‫דער פשוט'ער פסוק פון 'ואהבת את ה' אלקיך'!'' (מעשה שהיה)‪.‬‬ ‫עס פארציילט א איד א חשוב'ער מגיד‪:‬‬ ‫***‬ ‫פון מיינע יונגע יארן האב איך מיר איינגעוואוינט צו לויבן השי"ת‬ ‫דורכ'ן רעדן צום באשעפער און אים דאנקען בפרטיות‪ ,‬קען‬ ‫אויף טריט און שריט‪ .‬אויף יעדע קלייניגקייט ממש האב איך געזאגט‬ ‫א מענטש צוקומען צו אהבת ה'‪ ,‬און אפילו אויב עס איז נישט‬ ‫"באשעפער א דאנק!"‬ ‫בשלימות‪ ,‬איז ער כאטשיג זוכה צו 'אנטלויפן' פון פארקערטע‬ ‫מיט די צייט איז עס געווארן א חלק פון מיין לעבן‪ ,‬און – מיט‬ ‫געפילן‪ ,‬געפילן פון "בשנאת ה' אותנו" ח"ו‪.‬‬ ‫מיין תמימות – פלעג איך מיטטיילן פאר מיינע חברים אז איך האב‬ ‫דער מציאות איז‪ ,‬אז די שוועריגקייטן וואס א מענטש גייט‬ ‫געדאנקט השי"ת פאר אזעלכע גוטע חברים!‪..‬‬ ‫אריבער‪ ,‬שפרינגט אים אין די אויגן‪ ,‬און מיט דעם איז זיין מח‬ ‫אין א געוויסע תקופה האב איך געלערנט אין כולל מיט א‬ ‫פארנומען‪ .‬און אויב מ'זאל זיך נישט פארטיפן אין די גוטע חלקים‬ ‫ליטווישער איד‪ ,‬און איך פלעג אים אויך זאגן‪" :‬נעכטן האב איך‬ ‫וואס מ'האט‪ ,‬ווערט עס פשוט פארזען‪.‬‬ ‫געזאגט פארן באשעפער 'א דאנק' אז איך האב אזא גוטע חברותא!‬ ‫פאר רוב פון אונז איז זייער שווער צו באמת מחשיב זיין דאס גוטס‬ ‫און אויך אז מיר האבן אזוי גוט געלערנט‪ ,‬און אפילו צוגעטראפן א‬ ‫וואס השי"ת געבט‪ .‬כאטשיג אז די אלע זאכן וואס מיר האבן‪ ,‬אויב‬ ‫קשיא פון איינעם פון די גדולי האחרונים‪".‬‬ ‫מ'האט עס איינמאל נישט איז עס אונז באמת שווער‪ ,‬דאך ווען מיר‬ ‫א שטיק צייט שפעטער זאגט מיר מיין חברותא‪" :‬ווייסט‪ ,‬כ'האב‬ ‫האבן עס יא איז עס נישט קיין לייכטע זאך צו פילן‬ ‫'געכאפט א זאך'‪".‬‬ ‫אז מ'האט עפעס‪.‬‬ ‫"וואס הייסט?" פרעג איך אים‪.‬‬ ‫ווען א מענטש זאל איין נאכט בלייבן‬ ‫פאר רוב פון‬ ‫"קוק אהער‪ ",‬זאגט ער מיר‪" .‬דו האלסט אין‬ ‫אויסגעשפארט פון זיין הויז (עס איז גארנישט געשען‪ ,‬נאר‬ ‫אונז איז זייער‬ ‫איין רעדן צו מיר פון שבח און הודי' צו השי"ת‪.‬‬ ‫עפעס האט זיך פארהאנקעט אין דעם שלאס‪ ,‬און 'חברים' האט נאכנישט‬ ‫שווער צו באמת‬ ‫נו‪ ,‬ווי זאגט דער רמב"ם‪ :‬דער מענטש ווערט‬ ‫עקזיסטירט)‪ ,‬און ער מוז זיצן אין בית המדרש אויפן‬ ‫מחשיב זיין‬ ‫נשפע פון די סביבה‪ .‬צוביסלעך האבן דיינע‬ ‫בענקל און דרימלען מיט אן אפענע ספר (ווייל אז‬ ‫דאס גוטס וואס‬ ‫ווערטער געשלאגן עפעס ווארצלעך ביי מיר‪ ,‬און‬ ‫נישט וועט מען מיינען אז זיין ווייב האט אים ל"ע ארויסגעווארפן‪ ,)..‬איז‬ ‫השי"ת געבט‬ ‫פון צייט צו צייט האב איך מיר געטראפן רעדן‬ ‫אים שווער! עס איז עק וועלט? ניין! אבער עס איז‬ ‫אפאר מינוט צו השי"ת און זאגן "יישר כח" אויף‬ ‫שווער‪.‬‬ ‫די גוטס וואס ער געבט מיר כסדר‪.‬‬ ‫איז ווען ער האט יא די בעט‪ ,‬און דאס איז נאר ווייל השי"ת האט‬ ‫"פלוצלינג אין איין טאג האב איך געכאפט‪ ,‬אז כ'האב אנגעהויבן‬ ‫אים עס געגעבן‪ ,‬וואלט ער געדארפט קענען האבן עפעס א געפיל‬ ‫מקיים צו זיין די מצוה פון 'ואהבת את ה' אלקיך'‪.‬‬ ‫פון הודאה‪.‬‬ ‫"אלע יארן פלעג איך מיר מורא'דיג מוטשען מיט דעם פסוק‬ ‫אבער עס איז נישט קיין לייכטע עבודה!‬ ‫וואס מ'זאגט מערערע מאל א טאג‪ :‬ואהבת את ה' אלקיך‪" ,‬האב‬ ‫די עצה איז צו רעדן דיבורים מיט די מויל! האמנתי כי אדבר‪ ,‬זאג‬ ‫ליב השי"ת"! און כ'האב נישט געהאט קיין מושג וויאזוי מען איז‬ ‫ארויס "באשעפער ייש"כ פאר די בעט‪ ,‬איך ווייס אז דו האסט מיר‬ ‫מקיים די מצוה‪ ,‬כ'האב שוין געטראפן אין ספרים רעדן פון די קשיא‬ ‫עס געגעבן‪ ,‬באשעפער ש'כח פאר די בענקל"‪ ,‬און אזוי ווייטער און‬ ‫און זאגן תירוצים מיט עצות‪ ,‬אבער גארנישט האט נישט געארבעט‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫ביי מיר‪.‬‬ ‫און פלוצלינג עפנט זיך די הארץ און מ'הייבט אן פילן מחשבות;‬ ‫"און פלוצלינג האסטו מיט דיין תמימות מיר "אריינגעשלעפט" צו‬ ‫'וואוו! דער באשעפער געבט מיר אזויפיל‪ ,‬ער האט מיר אזוי ליב!'‬ ‫רעדן צו השי"ת אויף מיין אייגענע שפראך אפאר ווערטער פון דאנק!‬ ‫וכמים הפנים לפנים (משלי כ"ז י"ט)‪.‬‬ ‫און כ'ווייסט נישט וויאזוי‪ ,‬עפעס דארט אינמיטן איז אריינגעקומען‬ ‫‪4‬‬ ‫ערלי בירד גורל‬ ‫קויף דיין טיקעט ביפאר‬ ‫דעם זונטאג נאכט‬ ‫און געווינט א‬ ‫ווינטער‬ ‫וואקאציע‬ .‫אין ארץ ישראל‬ ‫א פיר טאגיגע‬ !‫נסיעה אויסגעצאלט‬ .‫ טיקעטס‬2 • .‫• דירה אין פניננת חמד‬ .‫• א קאר‬ ‫ין אין‬ ‫י‬ ‫גייט אר ורלות‬ ‫ג‬ ‫אלע אייער‬ ‫מיטבה פון‬ £54 ‫נד‬ ‫ה יכל י הכ ולל ים בעל ז א‬ 020 3982 8928 P 020 3982 8928 info@megaauction.org megaauction.org info@megaauction.org l a t i n u m s p o n s o r s Early Bird Deadline: 07 Dec - Auction Deadline 22 Dec - Disclaimer: T&C Apply. •All orders received after the deadline will be treated as donations unless stated otherwise. G o l d S p o n s o r S i l v e r •We do our best to get all tickets in on time, however we cannot take s p o n s o r s megaraffle.org Vitco responsibility if tickets inadvertently get lost or misplaced. •Some pictures are for illustrative purposes only. Fialo Utilities 5 PLANNING • WAT E R · G A S · E L E C T R I C ‫על הפרק‬ ‫על הפרק‬ ‫על הפרק ‪ //‬הרב ש‪ .‬שטערן‬ ‫ויגל את האבן מעל פי הבאר ‪//‬‬ ‫ווער קען אראפרוקן דעם שטיין?‬ ‫האט געדארפט‪ ,‬זאגט מען א דאנק! דער שדכן איז‬ ‫קומען אהיים פון ישיבה און געווענליך ווערן‬ ‫יעקב אבינו קומט אן קיין חרן‪ ,‬און די ערשטע‬ ‫געזעצן און געטראכט וועגן אייער קינד‪ ,‬ער האט‬ ‫געמאכט אסאך שידוכים‪ ,‬איז געווען א פיל‬ ‫זאך וואס די תורה ווייזט אונז איז א ברונעם‬ ‫אראפגענומען צייט פון זיין אייגענע פאמיליע‪,‬‬ ‫קלענערע נומער ווי אנדערע יארן‪ .‬יעדער ווייסט‪,‬‬ ‫אינמיטן פעלד‪ .‬דריי סטאדעס שאף ליגן ארום‪,‬‬ ‫און ער האט זיך אריינגעלייגט אין א זאך וואס איז‬ ‫יעדער שאקלט מיטן קאפ‪ ,‬און יעדער ווארט‬ ‫און אויפן ברונעם ליגט א גרויסער שטיין‪.‬‬ ‫נישט זיינס‪ .‬אויב ס'פאסט נישט‪ ,‬זאגט עס שיין‪ ,‬ווי‬ ‫אויף די אנדערע‪ :‬די עסקנים זאלן עפעס טון‪ ,‬די‬ ‫יעקב פרעגט די פאסטוכער‪ :‬פארוואס טרינקט‬ ‫מען רעדט צו א מענטש וואס מיינט גוט‪" :‬ייש"כ‪,‬‬ ‫רבנים זאלן זיך אריינלייגן‪ ,‬די שדכנים זאלן זיך‬ ‫מען נישט אן די שאף? זיי ענטפערן אים‪' :‬לא נוכל‬ ‫באמת שיין פון דיר‪ ,‬אבער איך פיל אז ס'איז נישט‬ ‫מער אינטערעסירן‪' .‬לא נוכל עד אשר יאספו כל‬ ‫עד אשר יאספו כל העדרים' ‪ -‬מיר קענען נישט‪,‬‬ ‫פאר אונז‪ ..‬אדרבה‪ ,‬אויב האסטו א בעסערע‬ ‫העדרים'‪...‬‬ ‫ביז עס וועלן זיך אלע צוזאמענקומען‪ .‬דער שטיין‬ ‫געדאנק‪ ,‬קום צוריק!" דאס קאסט גארנישט‪ ,‬און‬ ‫אבער דער אמת איז אז מ'קען נישט שטיין און‬ ‫איז שווער‪ ,‬מען דארף אסאך הענט‪ ,‬דערווייל זיצט‬ ‫געבט דעם שדכן א גוטע געפיל‪.‬‬ ‫ווארטן‪ ..‬די קינדער ווערן עלטער און די שטיין‬ ‫מען און מ'ווארט‪...‬‬ ‫ווייל דאס איז דער סוד‪ :‬א שדכן וואס באקומט‬ ‫וועט נישט אראפגערוקט ווערן דורך איין גרויסער‬ ‫מען קען נישט זאגן אז זיי האבן געהאט א‬ ‫א פריינטליכן ענטפער קומט צוריק מיט א צווייטן‬ ‫מענטש‪ ,‬נאר דורך פילע קליינע הענט‪ ...‬און יעדער‬ ‫שלעכטן ווילן‪ .‬דער שטיין איז טאקע געווען שווער‪,‬‬ ‫נאמען‪ .‬איינער וואס באקומט א קאלטע טיר‪,‬‬ ‫פון אונז קען האבן א האנט!‬ ‫און אזוי איז געווען דער סדר‪ .‬אבער יעקב קוקט‬ ‫קומט נישט צוריק‪ .‬ער זאגט נישט קיין ווארט‪,‬‬ ‫יעדער קען א בחור אדער א מיידל וואס איז אין‬ ‫נישט אויפן סדר‪ .‬ער זעט רחל קומען מיט די שאף‪,‬‬ ‫אבער ער רופט פשוט נישט מער‪ ..‬און קיינער‬ ‫די יארן‪ ,‬א פעטער'ס קינד‪ ,‬א שכנ'ס טאכטער‪,‬‬ ‫ער גייט צום ברונעם‪ ,‬און רש"י זאגט אז ער האט‬ ‫וועט קיינמאל נישט וויסן וויפיל שידוכים זענען‬ ‫א חבר'ס אייניקל‪ .‬און יעדער קען אויך עמיצן‬ ‫אראפגערוקט דעם שטיין 'כמסיר הפקק מעל פי‬ ‫אומגעקומען מיט איין רוף וואס איז נישט געווען‪.‬‬ ‫וואס קען זיין א פאסיגע פּאָר‪ .‬די צוויי געדאנקען‬ ‫הצלוחית' ‪ -‬ווי מען נעמט אראפ דעם דעקל פון‬ ‫מיר האבן נישט קיין סך שדכנים‪ ,‬און מיר קענען‬ ‫זענען אין דעם זעלבן קאפ‪ ,‬און דארט בלייבט עס‬ ‫א פלעשל‪ .‬דער זעלבער שטיין‪ ,‬אויף וועלכן אלע‬ ‫זיך נישט ערלויבן צו פארלירן אפילו איינעם‪.‬‬ ‫שטעקן‪ ,‬ווייל קיינער טראכט נישט אז דאס איז זיין‬ ‫האבן געווארט‪ ,‬איז געווארן אראפגעקוילערט‬ ‫עסק‪.‬‬ ‫מיט איין רוק פון א קליינע פינגער‪.‬‬ ‫מ'גייט ברעכן טעלער!‬ ‫להודיעך כוחו של יעקב אבינו!‬ ‫מיט פרייד האבן מיר געליינט פאריגע וואך‬ ‫וואס קען א געווענליכער איד טון?‬ ‫אין 'שבת בשבתו' די ידיעה איבער א גראנדיעזן‬ ‫אסאך פשוט'ער ווי מען מיינט‪ .‬דו דארפסט‬ ‫דער זעלבער מצב‪ ,‬אין לאנדאן‬ ‫מעמד 'מ'גייט ברעכן טעלער' פאר תושבי עירנו‪,‬‬ ‫נישט זיין קיין 'שדכן' מיט א דיפלאמע‪ ..‬דו‬ ‫מיר שטייען היינט ביי אן ענליכע סיטואציע‪...‬‬ ‫וואס וועט פארקומען קומענדיגן ליל ניטל‪ ,‬וואו‬ ‫דארפסט נישט טראגן מיט זיך א 'ביזנעס‪-‬קארד'‪...‬‬ ‫דאס איז די מציאות ווען עס קומט צו די נושא פון‬ ‫ערנסטע עסקנים האבן זיך אריינגעלייגט צו‬ ‫דו דארפסט נאר אנהייבן טראכטן‪ .‬ווען דו זיצסט‬ ‫שידוכים דא אין לאנדאן‪.‬‬ ‫ברענגען אן אויפוואכונג איבער דעם שידוכים‬ ‫ביי א שמחה און דו קוקסט ארום‪ ,‬ווען דו הערסט‬ ‫שוין עטליכע יאר וואס ''על הפרק'' פון פר'‬ ‫קריזיס וואס פלאגט דאס יהדות החרדית‪ .‬ס'איז‬ ‫פון א משפחה וואס זוכט‪ ,‬פרעג זיך‪ :‬ווער קען זיין‬ ‫חיי שרה ווערט געווידמעט איבער דעם נושא‪,‬‬ ‫צום האפן אז די מעמד וועט טאקע ברענגען די‬ ‫פאסיג פאר אים? און ווען עס קומט דיר אריין א‬ ‫און ברענגט א רוף און אן אויפוואכונג איבער‬ ‫ריכטיגע רעזולטאטן און קענען לינדערן דעם‬ ‫נאמען אין קאפ‪ ,‬נוץ עס‪ .‬טראג עס אן אליין‪ ,‬אויב‬ ‫וואס ס'גייט פאר אויף די שידוכים מארקעט אין‬ ‫שווערן קריזיס וואס הענגט אויף אונזערע קעפ‪.‬‬ ‫דו ווייסט וויאזוי‪ ..‬אדער גיב דעם נאמען איבער‬ ‫לאנדאן‪ .‬היי‪-‬יאר‪ ,‬צוליב די אומשטענדן מיט די‬ ‫פאר א שדכן וואס דו קענסט‪ ,‬אדער פאר איינע פון‬ ‫חז''ל ברענגען נאך עפעס‪ :‬ווען יעקב האט‬ ‫גזירת הגיוס אין מדינת ישראל‪ ,‬האבן מיר נישט‬ ‫די פילע ארגאניזאציעס וואס טוען אין שידוכים‪.‬‬ ‫אראפגערוקט דעם שטיין‪ ,‬איז דער ברונעם‬ ‫גערעדט פון דעם‪ ,‬און אצינד פר' ויצא‪ ,‬אויך א‬ ‫זיי האבן ליסטעס און זיי האבן ערפארונג‪ ,‬אבער‬ ‫אויפגעגאנגען און איבערגעפלאסן אלע צוואנציג‬ ‫פרשה פון שידוכים‪ ,‬איז דאס ווידער אקטועל‪..‬‬ ‫זיי קענען נאר ארבעטן מיט וואס מען געבט זיי‪ .‬א‬ ‫יאר וואס ער איז געווען אין חרן‪ .‬איין שטופ האט‬ ‫אונז זענען אצינד אין די זעלבע מצב ווי די‬ ‫שידוך הייבט זיך אן ביי א נאמען וואס איז געווען‬ ‫נישט געעפנט א ברונעם פאר איין מאל‪ ,‬ער האט‬ ‫פאסטוכער וואס זיצן ביים ברונעם און ווארטן‬ ‫אין עמיצנ'ס קאפ‪.‬‬ ‫געעפנט א קוואל‪ .‬זאל דער רבש"ע העלפן יעדן‬ ‫איינער זאל 'ראולן' דעם שטיין‪ ...‬שדכנים זאגן‬ ‫וואס ווארט אויף א ישועה‪ ,‬און מיר אלע זאלן זוכה‬ ‫און א ווארט צו די עלטערן‪:‬‬ ‫אז עס רעדט זיך פון הונדערטער בחורים און‬ ‫זיין צו זיין די הענט וואס רוקן אראפ דעם שטיין‪,‬‬ ‫מיידלעך וואס זענען שוין 'אווער‪-‬עידזש'‪ ,‬און ביי ווען א שדכן רופט אן מיט א פארשלאג‪ ,‬איז עס‬ ‫און עפענען א קוואל פון ישועות פאר יעדן איינעם‪.‬‬ ‫ווי א גאסט וואס קלאפט אן ביי דער טיר מיט א‬ ‫זיי האנקערן די שידוכים‪.‬‬ ‫מהרה ישמע ‪ --‬קול חתן וקול כלה‪.‬‬ ‫דעם פארגאנגענעם בין הזמנים‪ ,‬ווען די בחורים געשאנק‪ .‬אפילו ווען ס'איז נישט דאס וואס מען‬ ‫‪6‬‬ 7 ‫מללו מילא‬ ‫א שטיקל‬ ‫עפל‬ ‫אז דאס איז א נוסח וואס מען זאגט שוין‬ ‫ער זעט ווי זיי געבן זיך שלום עליכם‬ ‫נאך מעריב האט דער שמש געגעבן א‬ ‫דורי דורות אבער דער קעניג האט נישט‬ ‫און זיי רופן אויס הויך אז דער קעניג דוד‬ ‫קלאפ אויס אויפ'ן בימה אין שול‪.‬‬ ‫געפאלן די תשובה‪.‬‬ ‫מלך ישראל איז חי וקים!‬ ‫"קידוש לבנה"‪.‬‬ ‫"הערט אייך איין"‪ .‬האט דער קעניג‬ ‫"דוד המלך לעבט נאך?"‪ .‬וואונדערט‬ ‫איינער נאכ'ן צווייטן האבן זיך די‬ ‫אים געזאגט שטרענגערהייט‪.‬‬ ‫ער זיך‪.‬‬ ‫טערקישע אידן ארויסגעשלענגלט פון‬ ‫"איך געב ענק א יאר צייט אז איר‬ ‫"אויב יא‪ ,‬וואו איז ער?"‪.‬‬ ‫שול‪ ,‬מיט סידורים אין די הענט האט‬ ‫זאלט מיר אויפווייזן אז דוד המלך לעבט‬ ‫א רגע דערויף איז ער געווארן בייז‪.‬‬ ‫זיך יעדער געשטעלט אין זיין ווינקל און‬ ‫נאך‪ ,‬אויב ביז א יאר צייגט איר מיר נישט‬ ‫אנגעהויבן זאגן דער הייליגער נוסח‪.‬‬ ‫"אויב דוד המלך לעבט נאך זיכער‬ ‫איבער – וועל איך ענק אלע פארשיקן פון‬ ‫דינען די אידן צו אים‪ ,‬זיי זענען געטריי‬ ‫"שלום עליכם – עליכם שלום"‪ .‬האט‬ ‫דא אין שטאט"‪.‬‬ ‫זייער קעניג און נישט פאר מיר"‪.‬‬ ‫איינער געזאגט פאר'ן צווייטן און גלייך‬ ‫א‬ ‫און‬ ‫דערציטערטער‬ ‫א‬ ‫נאכדעם האט דער עולם אנגעהויבן זאגן‬ ‫א שטילער כעס האט זיך אנגעהויבן‬ ‫דערשראקענער האט דער אידישער‬ ‫קאכן ביים קעניג‪ .‬א גאנצער נאכט האט‬ ‫דער שטיקל דוד מלך ישראל חי וקים‪.‬‬ ‫רב פארלאזט די קעניגליכע פאלאץ‪.‬‬ ‫ער זיך געוואלגערט אין זיין בעט מיט‬ ‫מיט א ברען און א פאטאס האט דער‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬וואס טוט מען דא? צובראכן און‬ ‫דערשלאגן האט ער פאררופן אן אסיפה‬ ‫יסורים‪ ,‬דער געדאנק אז די אידן דינען‬ ‫עולם אויסגעשריגן דוד מלך ישראל חי‬ ‫מיט די שטאטישע ראשי הקהילה‪ ,‬ער‬ ‫צו א צווייטער קעניג האט אים נישט‬ ‫וקים‪.‬‬ ‫האט זיי געזאגט די צרה און מען האט‬ ‫געגעבן קיין רוה‪ .‬גלייך אויפצומארגנס‬ ‫קיין איינעם איז נישט איינגעפאלן‬ ‫אויסגערופן א יום תפלה‪.‬‬ ‫האט ער געלאזט רופן דער אידישער רב‬ ‫אז אין די צייט ווען זיי רעכטן אפ מיט א‬ ‫נאך די תפילה איז פאר'ן רב‬ ‫פון שטאט‪ ,‬ער האט אים דערציילט אז‬ ‫געהויבענקייט דער מעמד קידוש לבנה‪,‬‬ ‫איינגעפאלן א געדאנק‪ ,‬ער האט געזאגט‬ ‫נעכטן נאכט האט ער זיך אונטערגעהערט‬ ‫מקבל צו זיין פני השכינה פעם אחת‬ ‫פאר די ראשי הקהילה אז אויב דא אין‬ ‫די קידוש לבנה און אז מען האט געזאגט‬ ‫בחודש‪ ,‬זיצט נישט ווייט פון זיי דער‬ ‫שטאט איז נישט דא א צדיק וואס איז בכח‬ ‫אז דוד המלך לעבט‪.‬‬ ‫טערקישער סולטאן און נעמט נישט‬ ‫צו איבערווייזן דעם קעניג אז דוד המלך‬ ‫"ער לעבט נאך?"‪ .‬האט דער סולטאן‬ ‫אראפ קיין אויגן פון זיי‪ ,‬מיט דארשט‬ ‫לעבט נאך‪ ,‬אפשר זאל מען ארומשיקן‬ ‫געוואלט וויסן‪.‬‬ ‫לערנט ער אפ יעדער מנהג וואס די אידן‬ ‫שלוחים אין אלע ארומיגע שטעט און‬ ‫דער רב האט אים געגעבן צו פארשטיין‬ ‫פירן אויס‪.‬‬ ‫‪8‬‬ ‫ב“ה‬ ‫מרכז לתורת החסידות ‪-‬לונדון‬ ‫‪133 Clapton Common E5 9AE‬‬ ‫התוועדות חסידים‬ ‫כסלו‬ ‫י"ט‬ ‫תשפ"ז‬ ‫עם אורח מיוחד‬ ‫הגה"ח הרב ישראל אלפנביין שליט"א‬ ‫מתלמידיו של החסיד הנודע הרב מענדל פוטערפאס ע“ה‬ ‫עורך ספרים רבים על תולדות גדולי החסידים והדרכה בעבודת ה‘‬ ‫משפיע בעיירות צפת עיה“ק ומרבני העיר נתני‘‬ ‫מוצאי ש"ק וישלח‬ ‫באולם עדן‬ ‫‪127 Clapton Common‬‬ ‫משעה ‪ 9:30‬בערב‬ ‫התוועדות נוספת‪:‬‬ ‫ליל ש"ק וישלח‪ ,‬משעה ‪ 9:00‬בערב‪,‬‬ ‫וכן שלוש סעודות‬ ‫בבית המדרש‬ ‫'מרכז לתורת החסידות'‬ ‫כם‬ ‫ש‬ ‫!‬ ‫נפש‬ ‫ו‬ ‫ע‬ ‫מ‬ ‫ותחי‬ ‫‪9‬‬ ‫געזעהן ווי נעבן זיי איז דא א מקוה‪.‬‬ ‫אויך א באזונדערע שליח קיין ארץ‬ ‫"זיכער דארפן מיר זיך טובל'ען און‬ ‫ישראל‪ ,‬אפשר דארטן וועלן די‬ ‫שפעטער וועלן זיי אונז אריינלאזן"‪.‬‬ ‫צדיקים זיי קענען קומען צוהילף‪.‬‬ ‫האט איינער פון די שלוחים געזאגט‪.‬‬ ‫באגלייט מיט א בריוו צו די‬ ‫זיי האבן געגעבן א קוק אריין אין‬ ‫רבנים אין ירושלים האט די קהילה‬ ‫די וואסער‪ ,‬עס איז זיי שלעכט געווארן‬ ‫ארויסגעשיקט צוויי שלוחים‬ ‫פאר די אויגן‪ ,‬די וואסער איז געווען‬ ‫קיין ירושלים‪ ,‬דער שליח האט‬ ‫פול מיט שלענג און עגדיסן‪.‬‬ ‫איבערגעגעבן דעם רב די שאלה‪.‬‬ ‫"וואס טוט מען?"‪ .‬האט איינער פון‬ ‫נאך יענער נאכט האט דער רב‬ ‫זיי געפרעגט זיין חבר א באזארגטער?‪.‬‬ ‫פון ירושלים געמאכט א שאלת‬ ‫"איך בין זיך מוסר נפש"‪ .‬האט‬ ‫חלום און פון הימל האט מען אים‬ ‫איינער פון זיי געזאגט‪ .‬איינס‪ ,‬צוויי‪ ,‬איז‬ ‫געענטפערט אז די תשובה ליגט אין‬ ‫ער אריינגעטאנצן אין די וואסער‪ ,‬ער‬ ‫די שטאט לוז‪.‬‬ ‫האט זיך גע'טובל'ט און ארויסגעקומען‬ ‫"פארט קיין לוז‪ ,‬דארטן וועט‬ ‫א לעבעדיגער פון דארט‪ .‬דערנאך האט‬ ‫איר טרעפן אן ענטפער צו אייער‬ ‫ער געגעבן א קלאפ אויפ'ן טיר און די‬ ‫שאלה"‪ .‬האט דער רב געזאגט פאר‬ ‫טיר האט זיך טאקע געעפענט‪ ,‬מען‬ ‫די צוויי שלוחים‪.‬‬ ‫האט נאר אריינגעלאזט דער וואס‬ ‫צומארגענס‪ ,‬גלייך אינדערפרי‬ ‫האט זיך גע'טובל'ט אין די וואסער‪,‬‬ ‫האבן זיך די צוויי שלוחים‬ ‫דער אנדערער איז אים געבליבן ווארטן‬ ‫ארויסגעלאזט צו די שטאט לוז‪.‬‬ ‫אינדרויסן‪.‬‬ ‫אנקומענדיג אהין האבן זיי באזוכט‬ ‫אין באגלייטונג פון דער שומר האט‬ ‫אין די אידישע קהילה בעטנדיג פון‬ ‫דער גאסט שפאצירט אין די אלטע‬ ‫זיי צי זיי קענען זיי העלפן‪.‬‬ ‫קווארטלען פון לוז ווען פלוצלונג זעט‬ ‫דער רב פון שטאט האט זיי‬ ‫דער שומר ווי א איד וויינט‪.‬‬ ‫אויסגעהערט און זעענדיג אז די‬ ‫"וואס איז געשען מיט דיר?"‪.‬‬ ‫אידן זענען אין אן עת צרה האט‬ ‫פרעגט אים דער שומר‪.‬‬ ‫ער זיי געזאגט אז זיכער האט מען‬ ‫"איך בין שוין אלט ‪ 400‬יאר און מיין‬ ‫נישט געמיינט דעם שטאט לוז‪ ,‬נאר‬ ‫טאטע וואס איז אלט ‪ 500‬יאר האט‬ ‫די אלטע שטאט לוז‪ ,‬דער רב האט‬ ‫מיר געשלאגן ווייל איך האב אים נישט‬ ‫גלייך ארויסגעשיקט א שליח וואס‬ ‫געפאלגט און מיין זיידע איז ‪ 700‬יאר‬ ‫זאל זיי אנווייזן דער גענויער ארט‬ ‫אלט"‪.‬‬ ‫וואו עס געפונט זיך די אור אלטער‬ ‫דער גאסט פון טערקיי האט‬ ‫שטאט פון לוז‪.‬‬ ‫פארשטאנען אז ער איז אין א מאדנער‬ ‫"וויסן זאלט איר אז דאס איז א‬ ‫ארט אבער ער האט נישט געקענט‬ ‫הייליגער שטאט‪ ,‬קיין איינער קען‬ ‫פרעגן דער שומר די באדייט וואס דא‬ ‫נישט אריינגיין אהין‪ ,‬ביים טויער איז‬ ‫גייט פאר‪ .‬ער האט מיטשפאצירט מיט‬ ‫דא א שומר און נאר נאכדעם וואס‬ ‫דער שומר צו די שול וואו אלע זענען‬ ‫איר וועט זיך טובל'ען אין א מקוה‬ ‫געזעסן און געלערנט‪.‬‬ ‫ביים אריינגאנג פון שטאט וועט‬ ‫אנקומענדיג אין שול האט ער‬ ‫איר קענען אריינקומען אין שטאט"‪.‬‬ ‫געזען ווי אלע אידן זיצן און זענען עוסק‬ ‫האט זיי דער רב געזאגט‪.‬‬ ‫בתורה‪ ,‬ווען ער איז אריינגעקומען‬ ‫נאך א שטיק וועג האבן זיי‬ ‫האבן זיי אים באגריסט פרעגנדיג וואס‬ ‫דערגרייכט די שטאט לוז‪ ,‬די‬ ‫ברענגט אים אהער‪ ,‬דער איד האט‬ ‫שטאט איז געווען ארומגענומען‬ ‫זיי דערציילט איבער די צרה וואס זיי‬ ‫מיט א הויכער מויער‪ ,‬די שלוחים‬ ‫געפונען זיך‪.‬‬ ‫האבן אנגעקלאפט אויפ'ן טויער‬ ‫"מיר קענען אייך נישט העלפן איר‬ ‫אבער קיין איינער האט זיי נישט‬ ‫מוזט אריבערגיין צום רב פון שטאט"‪.‬‬ ‫געעפענט‪ .‬מיטאמאל האבן זיי‬ ‫‪10‬‬ ‫זמני תפילת השבת‬ ‫לשבוע זו פרשת‬ ‫ויצא‬ ‫‪3:49‬‬ ‫הדה”נ‬ ‫‪4:19‬‬ ‫מנחה וקב”ש‬ ‫‪9:15‬‬ ‫תפילת שחרית‬ ‫קידושא רבה אחר התפילה לכבוד חידוש המקום החדש‬ ‫‪4:17‬‬ ‫מנחה של”ס‬ ‫‪5:17‬‬ ‫מוצ”ש‬ ‫אבות ובנים‬ ‫מיד אחר תפילת מעריב‬ ‫בברכת שבת שלום ומבורך‬ ‫‪136 West Green Road London N15 5AD‬‬ ‫‪11‬‬ ‫שטיקער זאגענדיג אז איין שטיקל‬ ‫דער שליח האט געוואלט‬ ‫זאל ער איבערגעבן פאר זיין רבי‬ ‫אריבערגיין צו דער רב פון‬ ‫עירא היאירי‪ ,‬איינס איז פאר אים‪,‬‬ ‫שטאט אבער די אידן האבן אים‬ ‫איינס איז פאר דער איד וואס ווארט‬ ‫אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫אים אפ אינדרויסן פון טויער און די‬ ‫"אונזער רב איז נישט אויף די‬ ‫פערטע זאל ער איבערגעבן פאר דער‬ ‫וועלט‪ ,‬א גאנץ יאר איז ער אויף‬ ‫טערקישער סולטאן און אלעס וועט‬ ‫יענער וועלט‪ ,‬בלויז איינמאל א יאר‬ ‫זיין אין ארדענונג‪.‬‬ ‫וועקט ער זיך אויף און טיילט מיט‬ ‫בליץ שנעל איז דער איד‬ ‫אונז די סודות התורה וואס ער האט‬ ‫צוריקגעפארן קיין לוז און נאכ'ן‬ ‫געהערט אין הימל‪ ,‬דאס לעצטע‬ ‫אפגעבן דער שטיק עפל צו עירא‬ ‫מאל וואס ער איז געווען אויף איז‬ ‫היאירי איז ער ארויס פון שטאט‪.‬‬ ‫געווען א פערטל יאר צוריק‪ ,‬יעצט‬ ‫אינדרויסן פון שטאט האט ער‬ ‫וועט איר מוזן ווארטן אויף אים א‬ ‫באגעגנט זיין חבר וואס האט זיך‬ ‫דריי פערטל יאר"‪.‬‬ ‫געפריידט צו אים‪ ,‬ער האט אים‬ ‫דער שליח האט זיך נישט‬ ‫דערלאנגט די שטיקל עפל‪.‬‬ ‫מייאש געווען‪ .‬ער האט געבעטן‬ ‫די צוויי שלוחים האבן זיך‬ ‫מען זאל אים טראגן צו זיין צימער‬ ‫צוריקגעאיילט קיין טערקיי און‬ ‫און דארטן אנגעהויבן דאווענען און‬ ‫אנקומענדיג אהין זענען זיי גלייך‬ ‫מתפלל זיין צו השי"ת אז דער רב‬ ‫געגאנגען צום פאלאץ פון דער‬ ‫זאל זיך אויפוועקן‪ .‬מיטאמאל האט‬ ‫טערקישער סולטאן‪ .‬אנקומענדיג אהין‬ ‫זיך דער רב געגעבן א וועק אויף און‬ ‫האבן זיי געטראפן אז עס טוט זיך א‬ ‫זעענדיג א פרעמדער איד פרעגט‬ ‫מהומה‪ ,‬דער סולטאן איז זייער קראנק‪.‬‬ ‫ער אים מיט וואס ער קען אים‬ ‫אינמיטן האט זיך דער סולטאן‬ ‫העלפן‪.‬‬ ‫אויפגעוועקט בעטנדיג מען זאל‬ ‫דער שליח האט אים דערציילט‬ ‫אריינלאזן דער איד וואס זאגט אז‬ ‫די צרה וואס עס האט באטראפן די‬ ‫ער האט עפעס פאר אים‪ .‬גלייך האט‬ ‫אידן אין טערקיי פרעגנדיג צי ער‬ ‫מען אריינגעלאזט דער איד‪ ,‬ער האט‬ ‫קען אים העלפן‪.‬‬ ‫דערלאנגט דעם קעניג דאס עפל און‬ ‫"איין עצה האב איך פאר דיר‪,‬‬ ‫דאן האט דער סולטאן דערציילט אז‬ ‫איך וועל דיר מיטשיקן איינער פון‬ ‫ליגענדיג אויפ'ן קראנקן בעט האט ער‬ ‫מיינע מענטשן‪ ,‬פון דא גייט אריבער‬ ‫זיך גע'חלומ'ט ווי דוד המלך קומט צו‬ ‫צו די מערה פון דוד המלך און זאג‬ ‫אים און שיקט אים א שטיקל עפל‬ ‫אים אז זיין חבר עירא היאירי בעט‬ ‫פאר רפואה‪.‬‬ ‫ער זאל דיר העלפן"‪.‬‬ ‫דער סולטאן האט פארזוכט דאס‬ ‫אינאיינעם מיט דער שליח‬ ‫עפל און עס איז אים גלייך בעסער‬ ‫פון לוז איז דער טערקישער איד‬ ‫געווארן און ער האט א זאג געגעבן‬ ‫אנגעקומען צו די מערה פון דוד‬ ‫פאר די צוויי אידן אז יעצט ווייסט ער‬ ‫המלך‪ ,‬ער איז אריין אהין און שלמה‬ ‫שוין אז דוד המלך לעבט‪ ,‬ער איז מבטל‬ ‫המלך האט אים געעפענט דער‬ ‫די גזירה און זיי קענען זיך צוריקקערן‬ ‫טיר צופירנדיג אים צו א גאלדענע‬ ‫אהיים צו זייערע פריינט און זיי‬ ‫טיש‪ ,‬וואו עס איז געלעגן דערויף‬ ‫דערציילן אז די גזירה איז בטל געווארן‪.‬‬ ‫אויסגעלייגט א גאלדענער קרוין‬ ‫די מעשה פלעגט דער הייליגער‬ ‫און א מנורה געמאכט פון גאלד‬ ‫צדיק הרה"ק ר' פנחס קאריצער‬ ‫און ווען דער שליח האט דערציילט‬ ‫דערציילן פאר זיינע חסידים נאך‬ ‫פאר דוד המלך איבער די צרה וואס‬ ‫יעדער מאל וואס ער האט געמאכט‬ ‫עס האט באטראפן די אידן אין‬ ‫קידוש לבנה‪.‬‬ ‫טערקיי האט דוד המלך גענומען‬ ‫[שיח צדיקים בשם ספה"ק אמרי פנחס]‬ ‫אן עפל און עס צעטיילט אין פיר‬ ‫‪12‬‬ ‫בס”ד‬ ‫מכתב תודה והכרת הטוב‬ ‫לידידינו היקרים והנכבדים‪ ,‬שיחיו‬ ‫עם העתקת מקום בית מדרשנו למקומו החדש‪West Green Road 136 ,‬‬ ‫חובתנו נעימה היא להביע את רגשי תודתנו והכרת טובתנו לכל אשר עמדו לימיננו ופתחו בפנינו‬ ‫את דלתם‪ ,‬למען יוכל בית מדרשנו לשמש מקום תפילה והתכנסות לבני קהילתנו‪.‬‬ ‫ברכה מיוחדת ותודה מעומק הלב‬ ‫למשפחת האלפערט היקרה‪,‬‬ ‫על קבלת הפנים הלבבית‪ ,‬על רוחב לבם להעמיד את המקום לרשותנו‪ ,‬ועל כל אשר סייעו בידינו‬ ‫והקלו עלינו את המעבר‪ .‬תהא משכורתכם שלמה מעם ה׳‪.‬‬ ‫תודתנו נתונה‬ ‫לר׳ בן ציון דוב רודז׳ינסקי‪ ,‬ר׳ אליעזר מארעלוס‬ ‫והרה”ג ר’אפרים סנדר שליט”א‬ ‫מהנהלת ישב”ק באבוב ‪ ,45‬על עזרתם ופועלם למען בית מדרשנו ובני קהילתנו‪.‬‬ ‫תודה מיוחדת וברכה נאמנה‬ ‫לר׳ מרדכי פינטער שליט”א מ־‪,AIHA‬‬ ‫אשר טרח רבות בתיאום ובסידורים לקראת המעבר‪ .‬בעצה טובה‪ ,‬במסירות ובמאור פנים סייע‬ ‫בידינו לקדם את ההכנות ולהוציאן אל הפועל‪ .‬אנו מוקירים את טרחתו ואת נכונותו לעמוד‬ ‫לימיננו‪ ,‬ומביעים לו את תודתנו הכנה על כל אשר עשה למען בית מדרשנו וקהילתנו‪.‬‬ ‫ועל כולנה‪ ,‬הכרת טובתנו נתונה‬ ‫לר׳ משה יהודה לייב ברייער שליט”א ולכל בני משפחתו היקרים‪.‬‬ ‫שבמשך השנים האחרונות‪ ,‬פתחתם בפנינו את שערי ביתכם וקיבלתם את כולנו בסבר פנים יפות‬ ‫ובלב רחב‪ .‬בביתכם זכינו להתפלל יחד‪ ,‬להתכנס ולהתחזק באחדות‪ .‬על כל שבת ושבת‪ ,‬ימים‬ ‫טובים‪ ,‬וכל יומא דפגרא‪ ,‬על הטרחה המרובה ועל הכנסת האורחים שנעשתה ביד רחבה ובחפץ‬ ‫לב‪ ,‬הננו מביעים לכם תודה והוקרה מעומק הלב‪.‬‬ ‫יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שישלם לכם שכרכם הטוב‪ ,‬ויברך אתכם ואת כל בני ביתכם בכל‬ ‫מילי דמיטב‪ ,‬בבריאות איתנה‪ ,‬בהצלחה ובשמחה‪ ,‬ותזכו לרוות רוב נחת דקדושה מכל יוצאי‬ ‫חלציכם‪.‬‬ ‫וכן תודה וברכה‬ ‫לר׳ ישראל גינזבערג שליט”א ממאפיית “‪,”So Real‬‬ ‫הנותן בעין יפה את החלות לסעודה שלישית מדי שבת בשבתו‪ .‬נודה לו על נדבת לבו ועל טובתו התדירה‪.‬‬ ‫ואחרון אחרון חביב‪ ,‬תודה מיוחדת מעומק הלב‬ ‫לר’ צבי ראטה שליט”א‬ ‫שנוטל על שכמו את עול הדאגה‪ ,‬העשייה והפעולה למען הצלחת הקהילה בכלל ובית מדרשנו‬ ‫בפרט‪ ,‬במסירותו ובפועלו המתמיד הוא העומד בראש העשייה‪ ,‬ודואג לכל פרט ופרט מתוך‬ ‫אחריות עמוקה ורצון כן לראות את הקהילה ובית המדרש עולים ומתפתחים‪ .‬יהי רצון שיזכה‬ ‫לראות ברכה והצלחה בכל מעשי ידיו‪ ,‬וימשיך לפעול מתוך בריאות‪ ,‬שמחה וסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫בברכת תודה והוקרה‪ ,‬גבאי ומתפללי בית המדרש‬ ‫‪13‬‬ ‫בס"ד‬ ‫‪820‬‬ ‫ְא � ּד י ר !‬ ‫י ַג ְ � ּד י ״ ל �ת וֹ רָ ה ו ְי ַ ְ‬ ‫פארהערן זיך‬ ‫טויזע‪+‬נטער‬ ‫איבער‬ ‫תלמידי מוסדינו‬ ‫ב‪+‬ל‪++‬עטע‪+‬ר‬ ‫משניות און גמרא בע"פ!‬ ‫‪+‬ב' ויש‪+‬ב • כ"א כסליו‬ ‫‪Meridian Grand‬‬ ‫בלבבינו ובנפשינו‪ ,‬למען חומות מגדלינ״ו!‬ ‫‪14‬‬ ‫די קינדער‬ ‫הְאבן דְאס‬ ‫ביי די פְאלגענדע הרבנים הגְאונים שליט”ְא‬ ‫משניות מסכת ברכות‬ ‫יְאר סוף זמן‪,‬‬ ‫הגה”צ אב”ד דקהלתינו שליט”א‬ ‫זיךפְאלגענדע משניות מסכת סוכה‬ ‫פְארהערט‬ ‫די‬ ‫הרה”ג ר’ צבי נחמי’ שנעק שליט”א דומ”ץ דקהלתינו‬ ‫הרה”ג ר’ דוד היילפרין שליט”א אב”ד בית אלחנן הענדאן‬ ‫משניות מסכת ביצה‬ ‫לימודים‪:‬‬ ‫הרה”ג ר’ אליעזר ליבר שנעבאלג שליט”א אב"ד עדזשווער‬ ‫ּפרק אלו מציאות‬ ‫הרה”ג ר’ יעקב נחמי’ פדווא שליט”א‬ ‫פרק יום טוב ממסכת ביצה‬ ‫הרה”ג ר’ ּפלטיאל שווארץ שליט”א‬ ‫הרה”ג ר’ שמואל ישעי’ ווייסמאן שליט”א‬ ‫ּפרק אור לארבעה עשר‬ ‫הרה”ג ר’ מרדכי יודא ּפאללאק שליט”א‬ ‫פרק כל שעה‬ ‫‪+‬ר‬ ‫הרה”ג ר’ משה יצחק לייזער שליט”א‬ ‫הרה”ג ר’ משה ּפרענקל שליט”א‬ ‫ּפרק יום טוב ראש השנה‬ ‫הרה”ג ר’ יואל דאמב שליט”א‬ ‫פרק ראוהו בית דין‬ ‫הרה”ג ר’ יודא ברוך טווערסקי שליט”א‬ ‫מנהלי התלמיד תורה שליט”א‬ ‫ּפרק הכונס פרק שור שנגח‬ ‫פרק ערבי פסחים מסכת מכות‬ ‫מסכת מידות מסכת תמיד‬ ‫עילידין!‬ ‫מה מ‬ ‫די ג ה‬ ‫ש‬ ‫ם‬ ‫ני‬‫רב‬‫ה‬ ‫לי‬‫דו‬ ‫ט״א‬ ‫קןּפעאויס‬ ‫דרי‬ ‫ארקע הלות‬‫ּפון זייער שהטת ּ‬ ‫בנה!‬ ‫תלמוד תורה יטב לב דרב"י מסאטמאר‬ ‫‪15‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪9‬‬ ‫פרישע שפאנענדע און‬ ‫דראמאטישע‬ ‫אשר יאקאב‬ ‫צווישן‬ ‫פארזעצונג‬ ‫צוויי‬ ‫נעמען‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫נאך דער פטירה פון מרת מרים יוכבד שטיינבערגער ע"ה‪ ,‬א פרוי וועמענ'ס לעבן איז געווען איינגעוויקלט אין א וואלקן פון‬ ‫מיסטעריע‪ ,‬האט גדלי' קליין באשלאסן צו דערגיין ווער זי איז באמת געווען‪ .‬זיין ברודער יוסי‪ ,‬וואס וואוינט אין מאנסי‪ ,‬האט זיך‬ ‫אויך אריינגעצויגן אין דער זאך‪ .‬א שמועס פון זייער פאטער‪ ,‬הרב שלום קליין‪ ,‬מיט זיין אלטן ידיד יוסעלע רובינשטיין‪ ,‬האט זיי‬ ‫געגעבן א רמז‪ :‬ווען דער נאמען שטיינבערגער איז ארויפגעקומען‪ ,‬האט יוסעלע אויסגעשריגן‪" ,‬איך גלייב דיר נישט‪ ,‬שלום‪ ,‬עס קען‬ ‫נישט זיין!"‬ ‫א באזוך ביים פאטער אין בית אבות האט באשטעטיגט אז ער האט אמאל דערציילט יוסעלע עפעס וועגן שטיינבערגער‪ ,‬אבער‬ ‫זיין שוואכער זכרון האט נישט געלאזט מער ארויסקומען‪ .‬גדלי' איז צוריקגעפארן קיין לאנדאן‪ ,‬און יוסי איז געבליבן אין מאנסי‪,‬‬ ‫מיט מער פראגעס ווי תשובות‪.‬‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫נעכטן‪ ,‬בשעת ער איז געזעצן אין קאר מיט זיין ברודער‬ ‫מאנסי‪ ,‬ניו יארק –‬ ‫גדלי'‪ ,‬האט ער באקומען אן אומערווארטעטן רוף פון ד"ר סמיט‬ ‫טבת תשס''ח‬ ‫קעמלי – דער ביזנעסמאן מיט וועמען ער האט געדארפט האבן‬ ‫יוסי קליין איז געזעצן אין זיין אפיס אין מאנסי‪ ,‬אבער זיין‬ ‫א וויכטיגן שמועס איבער דער צוקונפט פון גאלדן האומס‪ .‬יוסי‬ ‫קאפ איז געווען ערגעץ אנדערש‪ .‬אויף זיין טיש זענען געלעגן‬ ‫איז געווען איבערראשט ביז גאר אז א מענטש מיט אזא הויכע‬ ‫די געווענליכע פאפירן פון זיין פירמע "גאלדן האומס"‪ ,‬און דער‬ ‫פאזיציע און אזויפיל דאגות אויף זיין קאפ‪ ,‬האט געפונען די‬ ‫טעלעפאן האט געקלונגען איינמאל נאכן צווייטן‪ .‬ער האט‬ ‫צייט צו רופן יוסי קליין פון דער רעלאטיוו קלענערער "גאלדן‬ ‫געענטפערט אויף די וויכטיגע רופן‪ ,‬אונטערגעשריבן וואס‬ ‫האומס" ביזנעס נעץ‪.‬‬ ‫מ'האט געדארפט‪ ,‬און געגעבן אנווייזונגען פאר די ארבעטער‪.‬‬ ‫קעמלי האט געוואלט וויסן פארוואס יוסי איז נישט‬ ‫פונדרויסן האט אלעס אויסגעזען ווי א געווענליכער טאג‪.‬‬ ‫אנגעקומען צו זייער באשטימטן מיטינג‪ .‬ער האט עס קלאר‬ ‫אבער אינעווייניג האט אים עפעס נישט געלאזט רוען‪ .‬דער‬ ‫געמאכט‪ ,‬אז שוין עטליכע יאר‪-‬צענדליגער וואס ער געפינט זיך‬ ‫נאמען שטיינבערגער‪ ,‬די ווערטער פון יוסעלע רובינשטיין‪,‬‬ ‫אין דעם תחום און האט שוין אפגעהאלטן און אנטיילגענומען‬ ‫און דער אומפארענדיגטער שמועס מיט זיין פאטער האבן זיך‬ ‫אין טויזנטער זיצונגען און אראנזשירטע אסיפות‪ ,‬און דאס‬ ‫כסדר איבערגע'חזר'ט אין זיין געדאנק‪.‬‬ ‫איז געווען דאס סאמע ערשטע מאל וואס דער מענטש מיט‬ ‫ער האט געוואוסט אז ער קען נישט בלייבן שטיין אויף איין‬ ‫וועמען ער דארף זיך טרעפן איז נישט געווען דארט‪ ,‬און האט‬ ‫פלאץ‪.‬‬ ‫‪16‬‬ ‫עקסטאז‪" .‬יעדער קליינער רמז קען זיין וויכטיג‪".‬‬ ‫אנשטאט דעם געשיקט זיין סעקרעטאר‪.‬‬ ‫"איך וועל טון וואס איך קען דורכצוקוקן מעדעצינישע‬ ‫קעמלי‪ ,‬וואס איז געווען אנטוישט פונעם אויפנאמע‪ ,‬האט‬ ‫אינפארמאציע און העלטקעיר ארכיוון‪ .‬און מיסטער קליין‪,‬‬ ‫זיך דערפון דערמאנט‪ ,‬און גערופן יוסי צו הערן אויב אלעס‬ ‫לאמיר נישט פארגעסן אונזער אייגענעם ענין; דעם אכצנטן‬ ‫איז אין ארדענונג – ספעציעל ווען ער ווייסט אז ער האט א‬ ‫מערץ שטייט נאך אלץ אונזער מיטינג אין מאנהעטן‪".‬‬ ‫פאטענציאל צו מאכן גרויס געלט פון יוסי'ס פירמע‪ ,‬לוינט‬ ‫"אוודאי‪ ",‬האט יוסי געענטפערט‪" .‬איך וועל זיין דארט‪".‬‬ ‫זיך אים צו אינטערעסירן‪ .‬יוסי האט אים מסביר געווען אז‬ ‫ווען דער שמועס האט זיך געענדיגט‪ ,‬איז יוסי געבליבן קוקן‬ ‫ער איז פארנומען געווארן מיט א משפחה ענין‪ .‬קעמלי האט‬ ‫אויפן טעלעפאן‪ .‬ער האט נישט געגלייבט אז קעמלי וועט‬ ‫עס פארשטאנען‪ ,‬און זיי האבן אפגעמאכט אז יוסי וועט אים‬ ‫פלוצלינג אויפדעקן א באהאלטענע משפחה‪-‬געשיכטע‪ ,‬אבער‬ ‫צוריקרופן דעם קומענדיגן טאג‪ ,‬ווען ער וועט האבן מער צייט‬ ‫כאטש איין טיר איז געבליבן אפן‪ .‬ער קוקט זיך אן און כאפט‬ ‫צו רעדן‪.‬‬ ‫זיך אז ער האט יעצט זיין גאנצע דמיון איבערגעגעבן פאר א‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען יוסי איז צוריק געווען אין זיין אפיס‪ ,‬האט ער‬ ‫פרעצעדענטלאזער ספעציאליסט און וויסנשאפטלער פון‬ ‫באשלאסן מקיים צו זיין זיין צוזאג‪ .‬ער האט אויפגעהויבן דעם‬ ‫מאנהעטן‪ .‬ער האט זיך געשעמט און געביסן די ליפן ווי ווייט‬ ‫טעלעפאן און אריינגערופן קעמלי'ס נומער‪.‬‬ ‫ער איז אריינגעפאלן אין זיין אייגענע נעץ‪ ,‬אבער דאן האט ער‬ ‫נאך עטליכע קלונגען האט מען אויפגעהויבן דעם טעלעפאן‪.‬‬ ‫זיך בארואיגט‪ ,‬טראכטנדיג אז אפשר וועט די ישועה גאר קומען‬ ‫"מיסטער קליין‪ ",‬האט קעמלי געזאגט‪" .‬איך בין צופרידן צו‬ ‫פון דעם סמיט‪ ,‬מען קען נישט וויסן‪...‬‬ ‫הערן פון אייך‪".‬‬ ‫שפעטער יענעם טאג האט יוסי גערופן זיין סעקרעטאר‪.‬‬ ‫"איך האב געוואלט זיכער מאכן אז אלעס איז אין ארדענונג‪.‬‬ ‫"איך דארף אז דו זאלסט מיר העלפן געפינען די משפחה‬ ‫איך בין נישט געוואוינט צו קומען צו א באשטימטן מיטינג און‬ ‫פון יוסעלע רובינשטיין‪ ",‬האט ער געזאגט‪" .‬ער איז געווען א‬ ‫דער מענטש וואס איך דארף טרעפן איז נישט דארט‪".‬‬ ‫ידיד פון מיין פאטער‪ .‬איך האב נישט קיין גענויע אדרעס‪ ,‬און‬ ‫"איר זענט גערעכט‪ ,‬ד"ר קעמלי‪ ",‬האט יוסי געענטפערט‪.‬‬ ‫איך ווייס נישט צי זיינע קינדער וואוינען נאך אין דער געגנט‪.‬‬ ‫"איך בין אייך שולדיג אן ערקלערונג‪ .‬עס איז עפעס‬ ‫פרוביר צו זוכן עפעס‪".‬‬ ‫פלוצלינג פארגעקומען אין דער משפחה‪ ,‬און איך בין געווען‬ ‫דער סעקרעטאר האט צוגעזאגט צו זוכן‪ ,‬אבער יוסי האט‬ ‫געצוואונגען אוועקצוגיין‪ .‬איך בעט אייך איבער פאר די‬ ‫געוואוסט אז דאס קען נעמען צייט‪ .‬ער האט זיך דערמאנט‬ ‫אומבאקוועמליכקייט‪".‬‬ ‫ווי זיין פאטער פלעגט רעדן וועגן יוסעלע‪ :‬א קלוגער מענטש‪,‬‬ ‫"איך פארשטיי‪ ",‬האט קעמלי געזאגט‪" .‬איך האף נאר אז‬ ‫איינער וואס האט אלעמאל געוואלט פארשטיין וואס עס ליגט‬ ‫אלעס איז גוט‪".‬‬ ‫אונטער די ווערטער‪.‬‬ ‫יוסי האט א רגע געשוויגן‪ .‬ער האט געקענט ענדיגן דעם‬ ‫וואס האט יוסעלע געהערט יענעם טאג‪ ,‬וואס האט‬ ‫שמועס מיט א קורצן תירוץ‪ ,‬אבער עפעס אין קעמלי'ס שטימע‬ ‫אים געמאכט אזוי שטארק רעאגירן אויף דעם נאמען‬ ‫האט אים געגעבן א געפיל אז דער דאזיגער מענטש וועט אים‬ ‫שטיינבערגער?‬ ‫אויסהערן אן אים צו באשולדיגן‪.‬‬ ‫באלד נאכמיטאג האט יוסי באקומען א רוף צוריק‪ .‬זיין‬ ‫"עס איז טאקע פארהאן א זאך וואס ליגט מיר אויפן הארץ‪",‬‬ ‫סעקרעטאר האט געפונען א מעגליכן רמז; יוסעלע רובינשטיין‬ ‫האט ער ענדליך געזאגט‪" .‬איך גלייב נישט אז איר קענט מיר‬ ‫האט אמאל געדאוונט אין בית המדרש נחלת יהודה‪ ,‬און דער‬ ‫העלפן‪ ,‬אבער איך וויל אייך דערציילן וואס עס גייט פאר‪".‬‬ ‫גבאי דארט האט געדענקט אז ער האט מעגליך געהאט א זון‬ ‫ער האט אים דערציילט וועגן די פטירה פון מרת‬ ‫מיטן נאמען מאיר‪.‬‬ ‫שטיינבערגער‪ ,‬וועגן גדלי'ס חשד אז עס ליגט עפעס באהאלטן‬ ‫"איך בין נישט הונדערט פראצענט זיכער אז דאס איז ער‪",‬‬ ‫אין איר פארגאנגענהייט‪ ,‬און וועגן דעם שמועס צווישן זיין‬ ‫האט ער צוגעגעבן‪" .‬אבער דער גבאי האט מיר געגעבן א נומער‬ ‫פאטער און יוסעלע רובינשטיין‪ .‬ער האט אויך דערמאנט דעם‬ ‫וואס קען זיין שייך צו דער משפחה‪".‬‬ ‫באזוך אין אלטעס‪-‬היים ביים פאטער‪ ,‬וואו זיין טאטע האט נאר‬ ‫יוסי האט נישט געווארט און גלייך געקלונגען‪.‬‬ ‫בקושי געקענט צוריקברענגען די אלטע זכרונות‪.‬‬ ‫דער טעלעפאן האט געקלונגען עטליכע מאל‪ ,‬ביז א שטימע‬ ‫קעמלי האט צוגעהערט אן אים איבערצוהאקן‪.‬‬ ‫האט געענטפערט‪.‬‬ ‫"איך וועל אייך נישט זאגן אז איך קען אייך זיכער העלפן‪",‬‬ ‫"העלא?" האט זיך געהערט א גאר דיקע שטימע‪ ,‬וואס איז‬ ‫האט ער ענדליך געזאגט‪" .‬אבער איך קען דורכקוקן געוויסע‬ ‫ווארשיינליך געווען באגלייט מיט רויך פון א ציגאר אדער א‬ ‫מקורות און מאטריאלן וואס זענען מיר צוטריטליך‪ .‬אפשר‬ ‫לילקע‪.‬‬ ‫וועט מיר עפעס ארויפקומען‪ ,‬און אפשר נישט‪ .‬איך וויל נישט‬ ‫"שלום עליכם‪ .‬זענט איר אפשר דער ריכטיגער מענטש‬ ‫שאפן ביי אייך א האפענונג וואס איך קען נישט נאכקומען‪".‬‬ ‫וועמען איך זוך? איך בין יוסי קליין‪ ,‬דער זון פון הרב שלום קליין‪.‬‬ ‫"איך פארשטיי‪ ",‬האט יוסי געזאגט מיט באהאלטענע‬ ‫‪17‬‬ ‫נאטיצן‪ ,‬ווען ער באקומט א רוף פון יוסי‪ .‬מיט א שמחה און‬ ‫איך פרוביר צו דערגרייכן די משפחה פון יוסעלע רובינשטיין‪".‬‬ ‫פרישקייט ענטפערט ער גלייך‪.‬‬ ‫עס איז געווארן שטיל אויפן אנדערן זייט‪.‬‬ ‫"איך האב ענדליך געטראפן דעם זון פון יוסעלע רובינשטיין‪",‬‬ ‫"הרב שלום קליין?" האט דער מענטש איבערגעפרעגט‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט גלייך צום ענין‪" .‬זיין נאמען איז מאיר‪ .‬ער האט‬ ‫"יא‪ .‬איר קענט אים?"‬ ‫נאך די אלטע בריוו און פאפירן פון זיין פאטער‪ ,‬און ער האט‬ ‫"מיין נאמען איז מאיר רובינשטיין‪ ",‬האט דער מענטש‬ ‫צוגעזאגט זיי דורכצוקוקן‪".‬‬ ‫געענטפערט‪" .‬ר' יוסעלע רובינשטיין איז געווען מיין טאטע‪".‬‬ ‫"האט ער עפעס געזאגט וועגן שטיינבערגער?" האט גדלי'‬ ‫יוסי האט זיך גלייך אויפגעלעבט‪.‬‬ ‫געפרעגט‪.‬‬ ‫"דאס איז זייער וויכטיג פאר מיר‪ ,‬מאיר‪ .‬איך פרוביר צו‬ ‫"ער האט געדענקט דעם נאמען‪ ,‬אבער ער האט נישט‬ ‫פארשטיין עפעס פון א שמועס וואס מיין פאטער האט געהאט‬ ‫געקענט מסביר זיין פון וואו‪ .‬מיר דארפן ווארטן ביז ער קוקט‬ ‫מיט אייער טאטן מיט יארן צוריק‪ .‬ער האט דערמאנט דעם‬ ‫דורך די זאכן‪".‬‬ ‫נאמען שטיינבערגער‪ ,‬און איך האב געהערט ווי אייער פאטער‬ ‫"יוסי‪ ",‬האט גדלי' געזאגט‪" .‬איך האב א געפיל אז מיר זענען‬ ‫יוסעלע איז געווארן זייער איבערראשט‪ ,‬און אזוי האבן זיי‬ ‫נאנט צו עפעס‪ .‬איך קען עס נישט מסביר זיין‪".‬‬ ‫ווייטער גערעדט וועגן די מרת שטיינבערגער‪ ",‬האט יוסי קורץ‬ ‫"איך האף אויך אזוי‪ ",‬האט יוסי געענטפערט‪" ,‬אבער מיר‬ ‫אויפגעדעקט זיין סיבה פארן רוף‪.‬‬ ‫דארפן גיין פארזיכטיג‪ .‬איין אומריכטיגע מסקנא קען אונז פירן‬ ‫מאיר האט נישט גלייך געענטפערט‪.‬‬ ‫אין א גאנץ אנדערע ריכטונג‪".‬‬ ‫"שטיינבערגער‪ "...‬האט ער שטיל איבערגעזאגט‪" .‬איך‬ ‫זיי האבן אפגעמאכט זיך ווידער צו פארבינדן ווען מאיר וועט‬ ‫האב דעם נאמען אמאל געהערט‪ ,‬אבער איך קען יעצט נישט‬ ‫צוריקקומען מיט א תשובה‪.‬‬ ‫געדענקען וואו און וואס‪".‬‬ ‫גדלי' האט אראפגעלייגט דעם טעלעפאן‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫"האט אייער טאטע איבערגעלאזט בריוו אדער פאפירן?‬ ‫נישט גלייך ווייטער געגאנגען‪ .‬איין שאלה האט אים נישט‬ ‫אפשר עפעס וואס קען אונז העלפן מיט אינפארמאציע איבער‬ ‫געלאזט רוען‪ :‬וואס האט מרת שטיינבערגער געהאט מיט‬ ‫די פרוי?"‬ ‫יוסעלע רובינשטיין‪ ,‬אז דער נאמען האט ביי אים ארויסגערופן‬ ‫"ער האט איבערגעלאזט אסאך זאכן‪ ",‬האט מאיר געזאגט‪.‬‬ ‫אזא שטארקע רעאקציע?‬ ‫"אלטע בריוו‪ ,‬צעטלעך און פאפירן וואס איך האב נאך קיינמאל‬ ‫אין מאנסי האט יוסי אויך נישט געקענט ארויסטרייבן די‬ ‫נישט געהאט קיין צייט דורכצוקוקן‪ .‬זיי ליגן אין קעסטלעך‪ .‬איך‬ ‫שאלה פון קאפ‪ .‬ער האט געעפנט זיין קאלענדער און געקוקט‬ ‫האב זיי נישט אוועקגעווארפן‪ ,‬אבער איך קען אייך נישט זאגן‬ ‫אויפן דאטום וואס איז שוין געווען אנגעצייכנט‪ :‬דעם אכצנטן‬ ‫וואס עס געפינט זיך דארט‪".‬‬ ‫מערץ‪ ,‬די מיטינג מיט ד"ר קעמלי‪.‬‬ ‫יוסי האט געשפירט אז ער האט ענדליך געפונען עפעס וואס‬ ‫זיין געשעפט האט געדארפט זיין זיין הויפט זארג‪ .‬ער האט‬ ‫ער קען נאכגיין‪.‬‬ ‫געהאט מענטשן‪ ,‬פאציענטן און א גאנצע סיסטעם וואס האט‬ ‫"וואלט איר געווען גרייט זיי דורכצוקוקן? איך ווייס אז דאס‬ ‫זיך פארלאזט אויף זיינע באשלוסן‪ .‬אבער יעצט איז געווען‬ ‫איז נישט קיין קליינע טובה‪ ,‬אבער עס מיינט פאר מיר זייער‬ ‫נאך א זאך וואס האט אים נישט געלאזט רוען ‪ -‬א פרוי וואס‬ ‫אסאך‪".‬‬ ‫ער האט קוים געקענט‪ ,‬א נאמען וואס זיין פאטער האט קוים‬ ‫"איך וועל פרובירן‪ ",‬האט מאיר געזאגט‪" .‬איך קען נישט‬ ‫געדענקט‪ ,‬און א פארגאנגענהייט וואס האט אפשר געהאלטן‬ ‫צוזאגן אז איך וועל עפעס טרעפן‪ .‬רופט מיר אן סוף וואך‪ ,‬און‬ ‫דעם שליסל צו א סוד‪ .‬אפשר וועט ביי דעם זיצונג אנטפלעקט‬ ‫איך וועל אייך זאגן וואס איך האב געקענט אויסגעפינען‪".‬‬ ‫ווערן ווער מרת שטיינבערגער איז געווען; הלוואי וועט סמיט‬ ‫"א גרויסן יישר כח‪ .‬איר קענט זיך נישט פארשטעלן ווי‬ ‫קעמלי ברענגען פיזישע באווייזן‪.‬‬ ‫וויכטיג דאס איז‪".‬‬ ‫ער האט געקוקט אויף זיין טעלעפאן‪ .‬ביז סוף וואך וועט‬ ‫נאך דעם טעלעפאן רוף איז יוסי געזעצן א שטיק צייט אן‬ ‫מאיר רובינשטיין אפשר שוין האבן א תשובה‪ .‬אפשר וועט‬ ‫זיך רירן‪ .‬ער האט נישט געהאט קיין דאקומענט‪ ,‬קיין בריוו‪ ,‬און‬ ‫צווישן די אלטע בריוו ליגן א נאמען‪ ,‬א דאטום‪ ,‬אדער בלויז איין‬ ‫אפילו נישט קיין קלארע תשובה‪ .‬ער האט בלויז געהאט דעם‬ ‫זאץ וואס וועט אלעס טוישן‪.‬‬ ‫נאמען פון א מענטש וואס האט געהאט צוטריט צו יוסעלע‬ ‫און אפשר ‪ -‬האט יוסי זיך דערמאנט ‪ -‬וועט ער ווידער הערן‬ ‫רובינשטיינ'ס פארגאנגענהייט‪.‬‬ ‫די זעלבע ווערטער וואס האבן אנגעהויבן דעם גאנצן ענין‪" :‬איך‬ ‫אבער דאס איז שוין געווען פיל מער ווי וואס זיי האבן‬ ‫גלייב דיר נישט‪ ,‬שלום‪ .‬עס קען נישט זיין!"‬ ‫געהאט ביז יעצט‪.‬‬ ‫ווער איז געווען די פרוי וואס האט געקענט ארויסברענגען‬ ‫אזא רעאקציע פון א מענטש ווי יוסעלע רובינשטיין? און‬ ‫לאנדאן‪ ,‬ענגלאנד‬ ‫פארוואס איז איר נאמען געבליבן באהאלטן אזוי לאנג?‬ ‫גדלי' זיצט אין פינטערס ביהמ"ד און קלאצט איבער די‬ ‫פארזעצונג קומט אי"ה‬ ‫‪18‬‬ ‫בס"ד‬ ‫אוי חנוכה‪...‬‬ ‫חנוכה‪...‬‬ ‫א יו"ט א שיינע‪!...‬‬ ‫ווילט איר אייער ביזנעס‪/‬סערוויס זאל‬ ‫געזען ווערן איינמאל און נאכאמאל‬ ‫אין לויף פון די רואיגע חנוכה טעג דורך‬ ‫מענער‪ ,‬פרויען און קינדער?‬ ‫רופט דער אפיס אויף‪:‬‬ ‫לייגט אריין אייער עדווערט אינעם‬ ‫‪020.39.815.815‬‬ ‫מעגא חנוכה 'מועד‬ ‫אדער שיקט אן אימעיל צו‪:‬‬ ‫‪shabboslondon@gmail.com‬‬ ‫במועדו' אויסגאבע‬ ‫וואס וועט אי"ה פארטיילט ווערן‬ ‫אין אלע שטיבער אין סטעמפארד הילל‪ ,‬און אין‬ ‫פילע געשעפטן אין מאנטשעסטער און אנטווערפן‬ ‫קומענדיגע וואך וועט נישט ערשיינען די וועכנטליכע שבת בשבתו‬ ‫‪19‬‬ ‫יוסף לייב יאקאב‬ ‫ּ ׂ‬ ‫ש ֶדה‬‫וַ יַ ְרא וְ ִה ֵנה ְב ֵאר ַב ָ‬ ‫דער הייליגער בת עין‬ ‫זאגט צו א רפואה‬ ‫דאס קינד ווערט‬ ‫וואונדערליך געראטעוועט‬ ‫פונעם ברונעם נאך‬ ‫עטליכע שעה‬ ‫און די שייכות צום הצלה‬ ‫פון הבחור משה'לע‬ ‫האלצבערג הי"ו‬ ‫אריינפיר‬ ‫ליינט איבער דעם צדיק ר' פישעלע‬ ‫די בארימטע בערנשטיין משפחה פון ירושלים‬ ‫בערנשטיין זצ"ל וועלכער האט‬ ‫איז איינע פון די שענסטע און חשוב'סטע משפחות‬ ‫זיך מסתופף געווען בצלם פון ‪250‬‬ ‫מיוחסות שוין לאנגע דורות אין ירושלים עיה"ק‬ ‫צדיקי הדור‪ ,‬און איז געווען יד ימינו‬ ‫בפרט און איבער דער גארער וועלט בכלל‪ ,‬וועמענ'ס‬ ‫פונעם הייליגן בת עין זי"ע וועמענ'ס‬ ‫יארצייט געפאלט די וואך‬ ‫ראשי המשפחה זענען געווען באקאנט און זענען‬ ‫אויסגעקריצט מיט אן אייזערנער פעדער אין דער‬ ‫האלט מיט א שטוינענדע מעשה‬ ‫ספעציעלער שיינקייט און הייליגקייט פון ירושלים עיר‬ ‫וואס האט פאסירט מיט זיין זון ר'‬ ‫הקודש והמקדש‪ ,‬און וועמענס קינדער און אייניקלעך‬ ‫בנימין יהודה לייב וועלכער איז‬ ‫זענען פארשפרייט אין אלע שיכטן און קרייזן פונעם‬ ‫באופן פלא געראטעוועט געווארן‬ ‫יהדות החרדית‪.‬‬ ‫פון א ברונעם נאכן זיין אונטערן‬ ‫וואסער פאר עטליכע שעה!‬ ‫דער ראש המשפחה איז געווען דער בארימטער‬ ‫איש צדיק וחסיד הרה"ק רבי פישעלע בערנשטיין זצ"ל‬ ‫און וויאזוי די געשיכטע וואס האט זיך‬ ‫פון אומַאן ‪ -‬צפת‪ ,‬וועלכער איז נסתלק געווארן כ"ג‬ ‫אפגעשפילט מיט ארום ‪ 200‬יאר‬ ‫שבט שנת תרכ"ז ומנו"כ אינעם אור אלטן ביה"ח אין‬ ‫צוריק האט א שייכות מיט די הצלה‬ ‫שטאט צפת סמוך ונראה צום קבר האר"י הקדוש זי"ע‬ ‫פון הבחור משה'לע האלצבערג‬ ‫הי"ו מיט גענוי ‪ 18‬יאר צוריק‬ ‫‪20‬‬ ‫דדיינא פון בד"צ העדה החרדית אין ירושלים וועלכער הָאט‬ ‫זוכה געווען אז אין יאר תש"ו הָאט רבינו הקדוש מסאטמאר‬ ‫זי"ע אפגעשטאטעט א באזוך ביי אים אין שטוב‪ ,‬הגה"צ רבי‬ ‫מרדכי צבי שמערלער זצ"ל מגדולי ירושלים‪ ,‬הגה"ק רבי בנימין‬ ‫ראבינאוויטש זצ"ל חבר הבד"צ העדה החרדית ומייסד ק"ק‬ ‫משכנות הרועים‪ ,‬הגה"צ רבי אהרן בערנשטיין זצ"ל שווער פון‬ ‫יבדלחט"א כ"ק אדמו"ר ממונקאטש שליט"א‪ ,‬כ"ק אדמו"ר‬ ‫ממעליץ זצ"ל‪ ,‬און נאך פילע וואס האבן באלויכטן די אויגן פון‬ ‫כלל ישראל אין לויף פון די לעצטע דורות‪.‬‬ ‫עס איז א דבר בעתו מה טוב‪ ,‬ווען פון איין זייט לערנען מיר‬ ‫אין די תורה די וואכן איבער בארות‪ ,‬פון צווייטן זייט שטייט‬ ‫מען ערב דעם יארצייט פונעם הייליגן בת עין‪ ,‬און פון דריטן‬ ‫זייט האלט מען הארט נאכן אכצנטן יארצייט פון די קדושי‬ ‫מומביי הי"ד‪ ,‬צו ברענגען די פולע לעבנ'ס געשיכטע פונעם‬ ‫צדיק ר' פישעלע זצ"ל‪ ,‬באגלייט מיט פילע אינטערעאסנטע‬ ‫געשיכטעס‪.‬‬ ‫מסתופף געווען‬ ‫ביי הונדערטער‬ ‫צדיקים!‬ ‫הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל איז געבוירן געווארן בערך אין יאר‬ ‫תקכ"ט‪ ,‬צו זיין פאטער הרה"ק רבי יהודה לייב זצ"ל‪ ,‬וועלכער‬ ‫איז געווען אן אייניקל פון הרה"ק רבי יוסף יהודא לייב פון‬ ‫באלטא זי"ע‪ ,‬פון די תלמידים פונעם הייליגן מעזריטשער מגיד‬ ‫זי"ע‪ ,‬און לויט געוויסע דעות איז ער אויך געווען פון די תלמידי‬ ‫מרן הבעשטה"ק זי"ע‪.‬‬ ‫און הארט נעבן די מערה פון מורו ורבו הרה"ק בעל בת עין‬ ‫הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל איז געווען א גדול בתורה וביראה‬ ‫מאווריטש זי"ע‪.‬‬ ‫טהורה און אן איש צורה ומעלה‪ ,‬שהכל בו‪ ,‬תורה‪ ,‬עבודה און‬ ‫גמילות חסדים‪ .‬זיין גאנצער לעבן האט ער זיך מסתופף געווען‬ ‫די דאזיגע משפחה איז זיך מתייחס צו זייער אסאך פריערדיגע‬ ‫ביי די צדיקי דורו‪ ,‬פון זיי האט ער קונה געווען תורה און חכמה‬ ‫צדיקים‪ ,‬גדולי התורה וצדיקי הדורות‪ ,‬און צו צענדליגער גדולי‬ ‫ויראת ה' און איז זעלבסט געשטיגן במעלות רמות ונשגבות‪,‬‬ ‫תלמידי הבעשטה"ק זי"ע ולמעלה בקודש‪.‬‬ ‫זייענדיג בארימט אלס איש קדוש מאוד‪.‬‬ ‫די ראשי המשפחה זענען באקאנט געווען לשם ולתהילה‬ ‫לויט ווי ס'איז אנגענומען און ווי עס ווערט געברענגט אין‬ ‫אלס אנשי צורה ורמי מעלה און בעלי השגה‪ ,‬וואס האבן זוכה‬ ‫פילע ספרי תולדות‪ ,‬האט ער אנגעיאגט צו קענען און זיך‬ ‫געווען זיך צו מסתופף צו זיין ביי פילע צדיקי הדורות‪ ,‬חסידים‬ ‫מסתופף געווען בצלם פון אריבער הונדערט און פופציג צדיקים‬ ‫ואנשי מעשה‪ ,‬ווען צווישן די ראשי המשפחה זענען אויך‬ ‫בעלי רוח הקודש‪ ,‬ווען ס'איז דא דעות אויף אזויפיל ווי צוויי‬ ‫באקאנט פילע רבי'ס‪ ,‬רבנים‪ ,‬דיינים און ראשי ישיבות‪.‬‬ ‫הונדערט און פופציג צדיקים תלמידי בעל שם טוב הק' זי"ע‪.‬‬ ‫צווישן די אייניקלעך פון הגה"ק רבי פישעלע זצ"ל ציילן‬ ‫ער איז געווען א תלמיד מובהק פון דעם סניגורן של ישראל‬ ‫זיך פילע גדולי ישראל‪ ,‬ווען צווישן אנדערן זענען באוואוסט‬ ‫דער הייליגער קדושת לוי פון בארדיטשוב זי"ע און א תלמיד‬ ‫דער זוהן הגה"ק רבי בנימין יהודא לייב זצ"ל מגדולי ירושלים‪,‬‬ ‫מובהק פון הרה"ק רבי משה צבי פון סאווראן זי"ע‪.‬‬ ‫די אייניקלעך הגה"ק רבי בצלאל ישעי' בערנשטיין זצ"ל חבר‬ ‫פאר זיין פרנסה איז ער געווען א האלץ סוחר‪ ,‬און איז אין‬ ‫הבד"צ העדה החרדית וועמען מ'הָאט גערופן "רבי בצלאל‬ ‫יענע יארן געווען זייער רייך און א בארימטער נגיד‪ .‬אבער‬ ‫דיין"‪ ,‬הגה"ק רבי ירוחם פישל בערנשטיין זצ"ל חבר הבד"צ‬ ‫אלע טעג פון יאר איז ער געווען אריינגעטון אין תורה און אין‬ ‫העדה החרדית‪ ,‬הגה"צ רבי יצחק דוד בערנשטיין זצ"ל ספרא‬ ‫‪21‬‬ ‫חסידות‪ ,‬און איז אלס געפארן פון איין צדיק‬ ‫צום צווייטן זיך איינצוזאפן און אייננעמען‬ ‫אין זיך די ניחוחי הקדושה‪ ,‬נאר עטליכע‬ ‫טעג א יאר‪ ,‬אין דער תקופה נאך די ימים‬ ‫טובים‪ ,‬פלעגט ער זיך אביסל באשעפטיגן‬ ‫מיט זײנע געשעפטן און דאן פלעגט ער‬ ‫ארויספארן צו זײנע געדיכטע װעלדער‪,‬‬ ‫און אײנארדענען אלע זײנע ענינים‪ ,‬װאס‬ ‫אין לויף פונעם יאר איז עס געטאן געװארן‬ ‫דורך זײנע פילע ארבעטער‪.‬‬ ‫ציון הרה"ק רבי פישעלע אין צפת‬ ‫געלט‪ ,‬כדי ער זאל ארויסנעמען דערפון אויף די הוצאות השבת‬ ‫וויפיל ער וויל‪.‬‬ ‫אין ספר "אילני יחס" ווערט דערציילט‪ ,‬אז ווען דער‬ ‫בארדיטשובער‬ ‫הייליגער מגיד פון פולנאה זי"ע האט ארויסגעגעבן זיין ספה"ק‬ ‫"תולדות יעקב יוסף"‪ ,‬איז ער ארומגעפארן פארקויפן דעם‬ ‫רב זי"ע‪ :‬קויף ‪200‬‬ ‫ספר‪ ,‬און ער האט געבעטן א גאלדן רענדל פאר יעדן ספר‪ .‬ווען‬ ‫ספרים פונעם‬ ‫ער איז אנגעקומען קיין בארדיטשוב‪ ,‬האט דער בארדיטשובער‬ ‫רב דער הייליגער קדושת לוי זי"ע באפוילן פאר רבי פישל‬ ‫תולדות יעקב יוסף‬ ‫בערנשטיין‪ ,‬אז ער זאל זאפארט גיין אפקויפן צוויי הונדערט‬ ‫עס איז געווען איינמאל‪ ,‬וואס אין לויף פון א גאנצער יאר‪,‬‬ ‫ספרים פונעם בעל התולדות זי"ע‪ ,‬כדי אז ער זאל ח"ו נישט‬ ‫פון ערב חנוכה ביז דעם קומענדיגן יאר נאך חנוכה‪ ,‬האט‬ ‫האבן קיין הקפדה אויף די שטאט‪ .‬ער האט טאקע אזוי געטון‪,‬‬ ‫ער געוויילט ביים הייליגן בארדיטשוב'ער רב זי"ע! אין די‬ ‫ער האט דערנאך אריבערגעברענגט די ספרים צום קדושת‬ ‫דאזיגע צייט פלעגט ער צוגיין יעדן דאנערשטאג צום הייליגן‬ ‫לוי זי"ע‪ ,‬וועלכער האט אים געגעבן איין ספר במתנה‪ .‬דער‬ ‫בארדיטשוב'ער רב זי"ע און אים איבערגעבן זיין בערזל מיט‬ ‫ספר איז דערנאך געבליבן בירושה ביי זיינע אייניקלעך משפחת‬ ‫בערנשטיין וואס ליגט ביז היינטיגן טאג אין ירושלים עיה"ק‪.‬‬ ‫אפענע טיר ביי‬ ‫ביידע צדיקים‬ ‫אזוי אויך האט ער זיך אסאך מסתופף געווען בצילו און איז‬ ‫אויך אנוועזנד געווען ביים יציאת נשמה פון הרה"ק רבי פנחס‬ ‫פון קאריץ זי"ע‪.‬‬ ‫גלייכצייטיג איז ער אנוועזנד געווען ביי די פטירה פון הרה"ק‬ ‫רבי נחמן פון ברסלב זי"ע אין אומאן‪ .‬ער האט געוואוינט אין‬ ‫אומאן‪ ,‬און טראץ וואס ער איז געווען מגדולי תלמידיו וחסידיו‬ ‫פון הרה"ק מסאווראן זי"ע‪ ,‬האט ער זיך נישט אריינגעלאזט‬ ‫דער ציון פון הגה"ק רבי בנימין יהודה לייב זצ"ל זוהן פון הרה"ק רבי פישעלע‬ ‫צווישן די הויכע ריזן בערג אין די באוואוסטע מחלוקת צווישן‬ ‫זצ"ל און איידעם ביי הרה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן פון לעלוב זי"ע‬ ‫די צדיקים‪ ,‬און האט געהאט אן אפענע טיר ביי ביידע צדיקי‬ ‫‪22‬‬ ‫עס ווערט דערציילט‪ ,‬אז אמאל נאך יו"ט איז רבי פישעלע‬ ‫הדור‪ ,‬וועלכע האבן אים ארויסגעוויזן א באזונדערע אהבה‬ ‫אריין צו זיין הייליגן רבי'ן צו באקומען די ברכת פרידה‬ ‫וחיבה‪.‬‬ ‫און הצלחה פַארן פָארן צו זיינע וועלדער‪ .‬האט אים דער‬ ‫אין ספר "כיסופים" (פון הרב החסיד רבי משה בורשטיין זצ"ל‬ ‫סאוורארנער געפרעגט‪" :‬פישעלע‪ ,‬האסטו מיטגענומען מיט‬ ‫מגדולי משפיעי ברסלב בארה"ק)‪ ,‬ווערט דערציילט ווי פאלגנד‬ ‫דיר אביסל בראנפן?" און נאך בעפאר ער האט עספיעט צו‬ ‫(איבערגעטייטשט אין אידיש)‪" :‬רבי פישעלע בערנשטיין איז געווען‬ ‫ענטפערן‪ ,‬האט דער צדיק ווײטער געזאגט‪" :‬דאס גלעזל צו די‬ ‫אן איינוואוינער אין דער שטאט אומאן‪ ,‬און טראץ וואס ער‬ ‫בראנפן‪ ,‬וועל איך דיר געבן!"‬ ‫איז געווען פון די סאווראנער חסידים וואס האבן זיך מתנגד‬ ‫דער רבי האט אויסגעקליבן איינע פון די גלעזלעך אין זיין‬ ‫געווען און קעגנגעשטעלט צום וועג פון רבי'ן (הרה"ק רבי נחמן‬ ‫שאפע און האט עס אים אהינגעגעבן און געזאגט‪" :‬דאס איז א‬ ‫זי"ע)‪ ,‬איז רבי פישל בערנשטיין נישט געווען פון די מתנגדים‪,‬‬ ‫פאסיגע גלאז‪ ,‬נעם עס און פאר לחיים ולשלום‪".‬‬ ‫און פארקערט ער איז געווען גאר נאנט צום רבי'ן‪.‬‬ ‫טראץ זײן פארװאונדערונג‪ ,‬האט רבי פישעלע גענומען די‬ ‫"עס ווערט דערציילט‪ ,‬אז רבי פישל בערנשטיין איז‬ ‫גלאז מיט זיך אויף זיין וועג און האט זיך ארויסגעלאזט צום‬ ‫אנוועזנד געווען אין די לעצטע מאמענטן פונעם לעבן פון‬ ‫גרויסן וואלד‪.‬‬ ‫רבי'ן‪ .‬ער איז אריין פון א זייטיגע טיר אין רבי'נס צימער‪ ,‬צו‬ ‫ווען ער איז געווען אינמיטן געדיכטן וואלד‪ ,‬איז אים פלוצים‬ ‫איבערבעטן נאכדעם וואס ער האט מורא געהאט פאר א‬ ‫באפאלן א רויבער וועלכער האט געוואלט בארויבן זיין געלט‬ ‫הקפדה אויף איינעם פון די סאווראנער חסידים‪ ,‬ווייל יענער‬ ‫און אים אומברענגען ה"י‪.‬‬ ‫האט גערעדט קעגן דעם רבי'ן‪ .‬רבי פישל איז געענטפערט‬ ‫רבי פישעלע האט אנגעהויבן זיך צו בעטן פאר זיין לעבן‪,‬‬ ‫געווארן פונעם רבי'ן‪ ,‬וואס איז געווען שוואך און זייער קראנק‪,‬‬ ‫אבער ס'איז נישט געווען צו וועמען צו רעדן‪ .‬דעמאלט האט‬ ‫מיט א קאפ באוועגונג אז ער איז יענעם מוחל‪ ,‬און רבי פישל‬ ‫ער זיך דערמאנט אין די ווערטער פונעם רבי'ן און דאס גלעזל‬ ‫וואס איז געווען א חכם און א פיקח עצום האט עס שפעטער‬ ‫וואס ער האט אים געגעבן‪ ,‬און האט פארשטאנען אז מסתמא‬ ‫איבערדערציילט פאר דעם סאווראנער רבי'ן און ער איז זייער‬ ‫האט ער דאס געמיינט‪.‬‬ ‫צופרידן געווען דערפון‪.‬‬ ‫"ווען ער איז אריינגעקומען‪ ,‬האט רבי פישל געזען ווי דער‬ ‫רבי זיצט אויף זיין שטול‪ ,‬ער הוסט און עס גייט אים בלוט פון‬ ‫מויל‪ .‬ער האט באלד פארשטאנען אז דאס זענען די לעצטע‬ ‫מינוט'ן און האט זיך געאיילט צו רופן די חסידים וואס זענען‬ ‫געווען אין יענע מאמענטן אינעם דערנעבנדיגן צימער‪ ,‬די זענען‬ ‫אריין און זענען געווען מיט זייער רבי'ן ווען זיין הייליגע נשמה‬ ‫איז ארויס‪ .‬לויט די דאקומענטן וואס מ'האט אין די לעצטע‬ ‫יארן געטראפן‪ ,‬ווערט געשאצט אז רבי פישל פון אומאן איז‬ ‫א קאפיע פון די ציילונג ליסטע אין ארץ ישראל אין די תר"כ יארן‪" :‬למדן‪ .‬פישל‬ ‫אלט געווען בערך פינף און צוואנציג יאר אין דער צייט פון‬ ‫מאומין‪ .‬ז' אסתר מלכה‪ .‬בנו בנימין‪ .‬האדיל שאצלו"‬ ‫דעם אינצידענט"‪.‬‬ ‫ביז אהער פון ספר "כיסופים"‪.‬‬ ‫ער האט געבעטן ערלויבעניש פון דעם רויבער ער זאל‬ ‫אים כאטש לאזן טרינקען א גלעזל בראנפן בעפאר ער ברענגט‬ ‫אים אום‪ .‬זיין לעצטע וואונטש איז אנגענומען געווארן ביים‬ ‫"דאס גלעזל צו די‬ ‫רויבער‪ ,‬און דערנאך וואס רבי פישעלע האט געטרינקען‬ ‫בראנפן‪ ,‬וועל איך‬ ‫אביסל בראנפן‪ ,‬האט ער פארגעשלאגן פארן רויבער אז ער‬ ‫זאל אויך פרובירן אביסל פון דעם בראנפן‪ .‬דער רויבער האט א‬ ‫דיר געבן"‪...‬‬ ‫שפרונג געטאן אויף דער געלעגנהייט און דערנענטערט דאס‬ ‫ווי געזאגט‪ ,‬איז זיין רבו מובהק געווען הרה"ק מסאווראן‬ ‫גלאז צו זיינע ליפן‪.‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬צו וועמען ער איז געווען צוגעבונדן און דבוק בכל נימי‬ ‫ווען ער האט צוריק צוגעבויגן דעם קאפ צו אריינרוקן דעם‬ ‫נפשו‪ ,‬און פילע זענען די עפיזאדן און באוואוסטע מופתים צו‬ ‫שארפן געטראנק אין האלז‪ ,‬האט רבי פישעלע אנגענומען‬ ‫וואס ער איז עדות געווען‪ ,‬ווען אין עטליכע פון זיי איז ער‬ ‫קוראזש און מוט‪ ,‬און מיט אלע כוחות האט ער געגעבן א‬ ‫זעלבסט פארמישט געווען דערין‪.‬‬ ‫‪23‬‬ ‫‪ 150‬רובל פאר א חתן און כלה יתומים‪ .‬ער איז אריינגעקומען‬ ‫שטופ אריין דאס גלעזל אינעם רויבער'ס מויל‪ ,‬ביז עס האט זיך‬ ‫אין ביהמ"ד און האט זיך געוואנדן צו א יונגערמאן [ר' פנחס‬ ‫פארשטעקט אין די טיפענישן פון זיין האלז און אין רעזולטאט‬ ‫נימינסקי האט ער געהייסן]‪ ,‬וועלכער איז דעמאלט געווען א‬ ‫איז זײן אטעם פארכאפט געווארן‪ ,‬ביז ער איז געפאלן א‬ ‫יונגערמאן ארום זעקס חדשים נאך זיין חתונה‪ ,‬און האט אים‬ ‫טויטער אויף דער ערד‪.‬‬ ‫געבעטן די סומע‪ ,‬און אים צוגעזאגט א בן זכר‪ ,‬אויב ער וועט‬ ‫רבי פישעלע האט דאן געברענגט דעם קערפער פונעם‬ ‫אים ברענגען די פארלאנגטע סומע געלט‪.‬‬ ‫רויבער צום פאליציי סטאנציע‪ ,‬און האט דאן באקומען א‬ ‫ר' פנחס האט זיך שטארק געוואונדערט אויף דעם רבי'נס‬ ‫באלוין פון ‪ 5,000‬רובל וואס איז צוגעטיילט געווארן פאר ווער‬ ‫ווערטער‪ ,‬אבער ער האט געגלייבט אז אויב ער האט זיך‬ ‫עס ברענגט דעם שטארק געזוכטן רויבער'ס קאפ‪ ,‬טויט צי‬ ‫געוואנדן צו אים‪ ,‬לוינט זיך עס נישט צו פארפאסן און שוין גיין‬ ‫לעבעדיג‪.‬‬ ‫ברענגען די סומע געלט‪.‬‬ ‫קיין אייגן געלט האט ער אבער נישט געהאט‪ ,‬און בפרט‬ ‫אזא ריזיגע סומע געלט‪ ,‬אבער זיין שווער ביי וועמען ער איז‬ ‫מצפה לישועה‬ ‫געווען אויף קעסט‪ ,‬איז געווען א גרויסער עושר‪ .‬ער האט זיך‬ ‫אזוי איז אדורך אויף אים זיינע טעג בצל צדיקי דורו‪ ,‬ווען ער‬ ‫באלד געוואנדן צו זיין שווער און אים דערציילט וואס דער‬ ‫איז געשטיגן אין תורה און אין חסידות‪ .‬די פרנסה זארג האט‬ ‫רבי האט אים הערשט איצט פארגעשלאגן‪ ,‬אבער דער שווער‬ ‫ער נישט געהאט‪ ,‬זייענדיג א געוואלדיגער עושר‪ .‬רבי פישעלע‬ ‫האט רעאגירט מיט וואונדער‪" :‬וואס?! ס'איז דאך קוים אדורך‬ ‫און זיין רביצין די צדקנית מרת אסתר מלכה ע"ה‪ ,‬אן אייניקל‬ ‫א האלבע יאר פון דיין חתונה‪ ,‬און דו זארגסט זיך שוין אויף‬ ‫פונעם הייליגן ש"ך זי"ע און דער מגיני שלמה זי"ע און נאך‬ ‫קינדער?"‬ ‫פילע צדיקים‪ ,‬האבן געלעבט א לעבן פון גליק און רואיגקייט‬ ‫דער רבי קומט צוריק ביז א קורצע צייט אין ביהמ"ד און‬ ‫אנגעפולט מיט רוחניות'דיגע באגאזשן און מעשי צדקה וחסד‬ ‫זעט אז ר' פנחס איז נישט צוריק געקומען‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אן א שיעור‪.‬‬ ‫אויסגעדרייט און טרעפט רבי פישעלע‪ ,‬און זאגט אים‪" :‬איך‬ ‫אבער איין זאך האט זיי שטארק געעגבערט‪ ,‬א פאקט וואס‬ ‫זע אז פנחס'ל ברענגט נישט צוריק קיין ענטפער‪ ,‬און איך ווייס‬ ‫האט זיי פארשווארצט זייער טאג טעגליכער לעבן‪ ,‬און דאס‬ ‫אז דו וועסט באלד איינשטימען צו מיין בקשה‪ ,‬איך קען דיר‬ ‫איז געווען דער ביטערער פאקט אז זיי האבן ליידער נישט זוכה‬ ‫איצט צוזאגן א בן זכר‪ ,‬אבער מיטן תנאי אז דו וועסט מיר‬ ‫געווען צו קיין קינדער‪ .‬רבי פישעלע איז שוין דאן אריין אין די‬ ‫אראפלייגן הונדערט און פופציג רובל‪".‬‬ ‫זעכציגער יארן און זיין רביצין האט זיך שוין דערנענטערט צו‬ ‫"זיכער‪ ,‬זיכער!" האט רבי פישעלע גלייך געענטפערט‪ ,‬און‬ ‫די פופציגער יארן‪ ,‬און עפ"י דרך הטבע זענען די שאנסן צו זוכה‬ ‫אויפן ארט האט ער ארויסגענומען דעם גאנצן סכום פון זיין‬ ‫זיין צו קינדער שוין אוועק‪.‬‬ ‫טאש און עס איבערגעגעבן דעם רבי'ן‪ ,‬וועלכער האט אים‬ ‫לאנגע יארן איז ער ארומגעפארן צו די צדיקים און געבעטן‬ ‫באלד געבענטשט מיט א בן זכר און אז ער זאל זוכה זיין‬ ‫זייער ברכה צו געהאלפן ווערן מיט זש"ק‪ ,‬אבער ער איז ליידער‬ ‫אינאיינעם מיט זיין רביצין‪ ,‬אים צו ערציען‬ ‫נישט געהאלפן געווארן‪.‬‬ ‫לתרה‪ ,‬לחופה ולמעשים טובים און זיי זאלן‬ ‫אינאיינעם זען אסאך נחת פון דעם קינד‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס עס זענען פארביי עטליכע‬ ‫חדשים פון יענעם הייליגן מעמד‪ ,‬און רבי‬ ‫באקומען א‬ ‫פישעלע מיט זיין רביצין האבן נישט געזען‬ ‫הבטחה!‬ ‫קיין סימן פון קיין ישועה‪ ,‬איז ער ווידער‬ ‫נאך פילע יארן איז אים אונטערגעקומען‬ ‫אריין אל הקודש פנימה צום רבי'ן מיט א‬ ‫די איינמאליגע געלעגנהייט‪ .‬וואס איז‬ ‫"קוויטל" און האט דערמאנט זיין הבטחה‪.‬‬ ‫פארבינדן מיט א מעשה פלא‪ ,‬וואס מיר‬ ‫"יא‪ ",‬האט אים דער רבי געענטפערט‪.‬‬ ‫ברענגען דא לויט ווי עס ווערט באשריבן‬ ‫"איך האב נישט פארגעסן די הבטחה‪,‬‬ ‫אין פילע ספרים‪.‬‬ ‫אבער כאן אי אתה זוכה לבנים‪ ,‬דא אין‬ ‫געווען איז עס אמאל ערב יום כיפור‪,‬‬ ‫חוץ לארץ קענסטו נישט זוכה זיין צו קיין‬ ‫ווען דער סאווראנער האט זיך אנגערופן אז‬ ‫קינדער‪ ,‬נאר אין ארץ ישראל‪ ".‬און ער האט‬ ‫די אונטערשריפט פון הרה"ק רבי "פישל מאומען"‬ ‫ס'איז איצט אן עת רצון און מ'קען פועל'ן‬ ‫(אונטערגעצייכנט אין רויט) אינעם פנקס חברא‬ ‫אים באפוילן אז ער זאל ארויפגיין קיין ארץ‬ ‫קדישא צפת לויט די "תקנות אשר להחבורה מאת‬ ‫אלעס גוט'ס‪ .‬דער הייליגער סאוורארנער‬ ‫כבוד הרב הצדיק מאווריטש זללה"ה"‬ ‫ישראל‪ ,‬וואו ער וועט זוכה זיין צו דורות‪.‬‬ ‫האט דאן געדארפט א גרויסע סומע געלט‪,‬‬ ‫‪24‬‬ ‫ארום האבן זיי זיך געצויגן און באזעצט אין די הייליגע שטאט‬ ‫צפת‪ ,‬וואו ער האט געקויפט א גרויסן הויף אין צענטער‬ ‫נעם אים אויף דיין‬ ‫פון שטאט און האט דארט באזעצט פילע ארימעלייט און‬ ‫תלמידי חכמים‪.‬‬ ‫קאסט ‪ -‬ער וועט‬ ‫ָ‬ ‫ביזן היינטיגן טאג ווערט דאס ארט גערופן נאך אים‪" :‬רבי‬ ‫דיר צונוץ קומען‬ ‫פישעלע'ס חצר"‪ .‬זײן נאמען איז באלד געװארן בארימט אין‬ ‫טראץ די פילע שוועריקייטן פון גיין אפלאזן אלס און אלעס‬ ‫שטאט אלס גרויסער עושר און געוואלדיגער בעל צדקה און‬ ‫און דעם גאנצן רייכטום‪ ,‬און אלע ארומיגע שוועריקייטן וואס‬ ‫תומך תורה‪.‬‬ ‫האט באגלייט א רייזע קיין ארץ ישראל אין יענע יארן‪ ,‬איז דאס‬ ‫נישט געווען קיין שווערע אויפגאבע פאר רבי פישעלע און זיין‬ ‫דא אין שטאט איז ער באלד געווארן פון די גרויסע‬ ‫רביצין‪ ,‬וויסנדיג אז נאר אזוי וועלן זיי זוכה זיין צו א בן זכר‪.‬‬ ‫מקורבים ביי הרה"ק בעל בת עין פון אווריטש זי"ע [וועמענ'ס‬ ‫יארצייט געפאלט דעם זונטאג – י"א כסלו]‪ ,‬און איז בליץ‬ ‫רבי פישעלע האט זיך געאיילט צו פארקויפן זיינע אלע‬ ‫נכסים‪ ,‬וועלדער און ביזנעס‪ ,‬און ערלעדיגן אלעס וואס‬ ‫שנעל געווארן פון די נאנטסטע תלמידים און יד ימינו אין‬ ‫אנבאלאנגט דאס קענען ארויפקומען ווי אמשנעלסטן קיין‬ ‫פירן די שטאט‪ ,‬אינאיינעם מיטן אנדערן תלמיד פונעם‬ ‫ארץ ישראל‪.‬‬ ‫בת עין‪ ,‬הגה"ק רבי שמואל העללער זי"ע‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫אינעם טאג וואס רבי פישעלע האט געדארפט ארויספארן‪,‬‬ ‫שפעטער געדינט אלס דער רב פון צפת‪ .‬אינאיינעם האבן‬ ‫האט ער אפגעראכטן א גרויסן געזעגענונג'ס פאראדע אין‬ ‫זיי זיך געזארגט פאר אלע צרכי העיר ברוחניות ובגשמיות‪,‬‬ ‫ביהמ"ד פאר אלע באקאנטע און פאר די פילע חסידים אין‬ ‫און די אונטערשריפט פון רבי פישעלע זצ"ל טרעפט מען אין‬ ‫שפיץ פונעם רבי'ן‪ ,‬זיך געזעגענענדיג מיטן רבי'ן‪.‬‬ ‫צענדליגער בריוון פון יענע יארן‪ ,‬וואס זענען פארבינדן צום‬ ‫אין אלגעמיין האט דער הייליגער סאווראנער זי"ע נישט‬ ‫עיה"ק צפת‪.‬‬ ‫געלאזט זיינע חסידים ארויפפארן קיין ארץ ישראל‪ ,‬נאר אויב‬ ‫מ'האט געהאט געלט מיט וואס זיך אויסצוהאלטן‪ .‬איינער פון‬ ‫די בחורים וואס איז דארט געשטאנען‪ ,‬האט‪ ,‬הערנדיג אז דער‬ ‫דער בת עין מאכט‬ ‫רבי האט באפוילן פאר רבי פישעלע אז ער זאל ארויפפארן קיין‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬זיך אנגערופן צום רבי'ן אז ער וויל אויך פארן‪.‬‬ ‫א סעודה‬ ‫עס איז געווען לפלא אז פאר אים האט דער הייליגער‬ ‫אין ספר "אוצר ישראל" ווערט דערציילט‪ :‬דער בת עין זי"ע‬ ‫סאווראנער זי"ע געמאכט אן אויסנאם‪ ,‬ער האט אים געגעבן‬ ‫האט אמאל געפראוועט א גרויסע סעודה‪ ,‬און דער עולם האט‬ ‫רשות‪ .‬ער האט זיך אנגערופן‪" :‬דיך דארף איך האבן דארט‪".‬‬ ‫נישט געוואוסט לשמחה מה זו עושה‪ ,‬ווייל ס'איז נישט געווען‬ ‫און ער האט באפוילן פאר רבי פישעלע אז ער זאל מיטנעמען‬ ‫יענעם בחור און אויסצאלן אלע הוצאות הדרך‪ ,‬זאגנדיג פאר‬ ‫קיין יומא דפגרא‪ .‬דער תלמיד רבי פישעלע זצ"ל פון צפת האט‬ ‫רבי פישעלע‪" :‬נעם אים אויף דיין קאסט‪ .‬ער וועט דיר צונוץ‬ ‫געפרעגט דעם בת עין פארוואס ער מאכט די סעודה‪ ,‬האט אים‬ ‫קומען‪ ."...‬ויהי לפלא‪.‬‬ ‫דער בת עין געזאגט אז ווען ער איז נאך געווען אין חו"ל איז‬ ‫אמאל אנגעקומען א משולח פון ארץ ישראל און דער משולח‬ ‫האט פאר אים געשילדערט די קדושה פון ארץ ישראל‪ ,‬אז עס‬ ‫איז נאך דא דער כותל המערבי און די מקומות הקדושים‪ ,‬ביז‬ ‫תלמידו ויד ימינו פון‬ ‫ער האט זיך אויסגעדריקט אז די שטיינער אין ארץ ישראל‬ ‫שיינען ממש ווי בריליאנט שטיינער‪.‬‬ ‫הרה"ק בעל בית‬ ‫"ווען איך בין אנגעקומען קיין ארץ ישראל‪ ",‬האט דער בת‬ ‫עין זי"ע‬ ‫עין זי"ע געזאגט‪" .‬האב איך געזען אז אלעס איז אמת‪ ,‬אבער‬ ‫זיי זענען טאקע ביידע ארויף קיין ארץ ישראל‪ .‬דאס יאר‬ ‫איך האב נישט געזען די שטיינער שיינען ווי בריליאנטן‪ .‬איך‬ ‫וואס ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל איז נישט פונקטליך‬ ‫האב זיך מתבודד און מסגף געווען אז איך זאל זוכה זיין צו זען‬ ‫באקאנט‪ ,‬אבער אין די אנפאנג תק"צ יארן האט ער שוין‬ ‫ווי די שטיינער אין ארה"ק לייכטן‪ ,‬און נעכטן האב איך געזען‬ ‫געוואוינט אין צפת‪.‬‬ ‫אז די שטיינער לייכטן ממש ווי בריליאנטן‪ ,‬וועגן דעם מאך איך‬ ‫ווען זיי זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל האבן זיי זיך‬ ‫איצט די סעודה‪".‬‬ ‫צום ערשט באזעצט אין שטאט פקיעין‪ ,‬און אין א קורצע צייט‬ ‫‪25‬‬ ‫אין דעם זכות וועט דאס קינד האבן א רפואה!" וכך הוה‪ ,‬ווי‬ ‫נאר ער איז אהיימגעקומען איז שוין דאס קינד געזונט געווען"‪.‬‬ ‫והנה בן!‬ ‫(אזוי איז אויך די גירסא אין ספר "עדן ציון" פון הגה"צ רבי ישעי' הלוי‬ ‫די ברכה פונעם סאווראנער צדיק איז נישט צוריק געקומען‬ ‫האראוויץ זצ"ל מרבני צפת‪ ,‬אבער אין ספר "אילני יחס" שרייבט ער אז דער‬ ‫ליידיג‪ ,‬און באלד אין א יאר ארום זענען זיי געהאלפן געווארן‬ ‫מיט א בן זכר בשעטו"מ‪ ,‬ווען די גאנצע שטאט האט גע'רעש'ט‬ ‫בת עין האט געזאגט‪" :‬איך האב מיישב געווען א שווערע מחלוקה צווישן דער‬ ‫מיטן גרויסן נס וואס איז געשען‪.‬‬ ‫רז"ה און דער רמב"ן")‪.‬‬ ‫די שמחה און פרייד איז געווען פיל מער ווי זייער פריוואטע‬ ‫שמחה‪ ,‬און די גאנצע שטאט האט זיך מיטגעפריידט מיט זיי‪,‬‬ ‫ווען יעדער האט געזען דערין דעם אות ומופת פונעם הייליגן‬ ‫וישלך אל הבור‬ ‫סאוורארנער זי"ע‪.‬‬ ‫דער קליינער בנימינ'קע האט אנגעפילט די הערצער פון‬ ‫צום אכטן טאג איז דאס קינד אריין בבריתו של אאע"ה‪,‬‬ ‫זיינע פרייליכע עלטערן און ווען ער איז אויפגעוואקסן איז‬ ‫על ברכיו הקדושות פון דעם הייליגן בת עין זי"ע פון אווריטש‪,‬‬ ‫(וואס צוליב די גרויסע שמחה פון זיין ידיד און תלמיד נאמן האט ער‪ ,‬אנדערש ווי‬ ‫נישט געווען קיין סוף צו זײער פרייד און גליק‪ .‬אלע האבן‬ ‫אין אים געזען א טאלאנטירט קינד מיט ספעציעלע כשרונות‬ ‫זיין מנהג‪ ,‬זיך באטייליגט אויך ביי די סעודת הברית) ונקרא שמו בישראל‬ ‫און מעלות‪ ,‬ער איז געווען בארימט מיט זיין ספעציעלע‬ ‫"בנימין יהודה לייב" אויפן נאמען פון רבי פישעלע'ס פאטער ר'‬ ‫יהודה לייב‪ ,‬און זיין שווער רבי בנימין זצ"ל‪.‬‬ ‫קלוגשאפט און פקחות און גאונות שוין פון אלס גאר יונג‬ ‫קינד‪ ,‬זייענדיג א מתמיד עצום אין די תורה הק' און איז געווען‬ ‫באליבט ביי אלע איינוואוינער אין שטאט וואס האבן עדות‬ ‫געזאגט אויף אים אז לגדולות נוצר און ער וועט וואקסן א‬ ‫דער בת עין זאגט‪:‬‬ ‫גדול בישראל‪.‬‬ ‫ווען רבי בנימין יודא לייב איז עלטער געווארן און האט‬ ‫דאס קינד וועט‬ ‫אנגעהויבן צו גיין אין חדר‪ ,‬האבן זיינע גליקליכע עלטערן‬ ‫האבן א רפואה‬ ‫נישט מסיח דעת געווען פון זייער איינציג באליבט קינד אויף‬ ‫אין ספר "אוצר ישראל" ווערט דערציילט ווי פאלגנד‬ ‫איין מינוט‪ ,‬און אויך דערנאך וואס ער איז אריין לערנען אין‬ ‫(איבערגעטייטשט אין אידיש)‪ :‬דער הייליגער בת עין זי"ע איז געווען‬ ‫חדר‪ ,‬האבן זיי געדונגען פאר אים א ספעציעלער מלמד וואס‬ ‫אויפן ברית פון רבי בנימין [יהודה לייב]‪ ,‬זון פון רבי פישעלע‬ ‫זאל אים אכטונג געבן אויף זיין וועג פון תלמוד תורה און‬ ‫זצ"ל פון צפת‪ ,‬און שפעטער אויך אויף די סעודה‪ .‬געווענליך‬ ‫פון דארט צוריק אהיים‪ .‬געווענליך פלעגט דער מלמד אים‬ ‫איז דער בת עין געגאנגען נאר אויף א שלישי למילה‪ ,‬אבער‬ ‫אליינס אפנעמען אינדערפרי פון שטוב‪ ,‬און נאכמיטאג האט‬ ‫דא‪ ,‬לכבוד רבי פישעלע‪ ,‬איז ער געקומען צו די סעודת הברית‪.‬‬ ‫ער אים אליינס צוריקגעברענגט אהיים‪.‬‬ ‫רבי פישל האט ארויסגעגעבן אלטע וויין ביי די סעודה און דער‬ ‫איין טאג האט דער מלמד נישט געהאט קיין צייט‪ ,‬האט‬ ‫בת עין האט געטרינקען דעם וויין און נאך די סעודה האט מען‬ ‫ער אים אהיימגעשיקט מיט צוויי אנדערע קינדער‪ .‬למעשה‬ ‫אים געמוזט אנכאפן און אים העלפן אהיימגיין‪ ,‬און דער בת עין‬ ‫איז דאס קינד נישט אנגעקומען אהיים‪...‬‬ ‫האט דאן געזאגט די גמרא אין ברכות פרק כיצד מברכין 'סבא‬ ‫מיגריר גריר'‪.‬‬ ‫די מעשה איז געווען אז אהיימקומענדיג פון חדר זענען‬ ‫נאכדעם װי דער בת עין איז אנגעקומען צו זײן הױז‪ ,‬איז‬ ‫זיי דורכגעגאנגען גריבער אנגעפולט מיט וואסער‪ ,‬ווי עס‬ ‫רבי פישעלע אנגעקומען אים מזכיר צו זיין דעם רך הנימול‬ ‫איז געווען דער סדר זיך אנצוגרייטן וואסער אין יענע יארן‪,‬‬ ‫בנימין‪ ,‬װאס האט אנגעהױבן צו בלוטיגן‪ .‬אבער ווען ער איז‬ ‫און ר' בנימין יודא לייב איז אריבערגעשפרונגען די בורות‪ .‬די‬ ‫ארײן אין שטוב פונעם בת עין‪ ,‬האט ער געזען אז ס'איז געװען‬ ‫צוויי חברים זיינע האבן אויך פרובירט‪ ,‬אבער ס'איז זיי נישט‬ ‫אן אפענער רי"ף אױפן שטענדער און דער בת עין איז נישט‬ ‫געלונגען‪ .‬זיי האבן זייער מקנא געווען זייער חבר‪ ,‬האבן זיי‬ ‫אין שטוב‪.‬‬ ‫אים געבעטן אז ער זאל זיי העלפן אריבערשפרונגען א בור‪,‬‬ ‫נאך עטליכע מינוט איז דער בת עין צוריק געקומען‬ ‫און דעמאלט האט ער א גליטש געטון אריין אין דעם בור‪,‬‬ ‫פונדרויסן און רבי פישעלע האט אים מזכיר געווען דעם רך‬ ‫און ער איז ל"ע דערטראנקען געווארן‪.‬‬ ‫הנימול‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן בלה"ק און געזאגט אז‪" :‬אין‬ ‫די צוויי קינדער‪ ,‬װעלכע האבן מורא געהאט אז מ'וועט זיי‬ ‫זכות וואס איך האב געלערנט מלחמות און בעל המאור און איך‬ ‫באשולדיגן אין דער אומגליק‪ ,‬זענען באלד אנטלאפן צו זײער‬ ‫האב מיישב געווען זייער מחלוקה‪ ,‬און זיי ביידע זענען געקומען‬ ‫שטוב און קיינעם נישט דערצײלט וואס ס'האט דא פאסירט‪.‬‬ ‫מיר באדאנקען און איך האב זיי ארויסבאגלייט ביז צו די גאס‪...‬‬ ‫‪26‬‬ ‫דער וואסער גרוב וואו עס איז געשען דער נס מיט'ן קינד בנימין יהודה לייב אין צפת‬ ‫דער בחור‬ ‫די שטאט צפת‬ ‫קומט צונוץ‪...‬‬ ‫דרייט זיך איבער‬ ‫ס'איז שוין געווען עטליכע שעה נאך די מעשה‪ ,‬און מ'איז‬ ‫דערווײל האט די מאמע באמערקט‪ ,‬אז בנימינ'קע איז‬ ‫געווארן זייער דערשראקן פאר זיין מצב‪ .‬מ'איז שנעל געלאפן‬ ‫נאכנישט אהיימגעקומען‪ ,‬האט זי זיך געוואנדן צום חדר אים‬ ‫צו דעם בור‪ ,‬מ'האט פרובירט צו קוקן‪ ,‬אפשר לעבט נאך דאס‬ ‫צוריקצוברענגען‪ ,‬און ווען עס איז קלאר געווארן אז ער איז‬ ‫קינד‪ .‬אבער ווען זיי האבן באמערקט איר טיפקייט זענען זיי‬ ‫היינט צוריקגעקומען אליין מיט זיינע צוויי חברים‪ ,‬האבן זיך‬ ‫געווען פארלוירן‪ ,‬פארשטייענדיג אז די שאנסן צו אים קענען‬ ‫אנגעהויבן היציגע זוכונגען איבער דער גאנצער שטאט‪ ,‬מיט‬ ‫ראטעווען פון אזא טיפן גרוב איז כמעט זערא‪.‬‬ ‫די באטייליגונג פון מאסן אידן פון שטאט וואס האבן רחמנות‬ ‫פונקט איז דארט געווען נעבן דעם בור‪ ,‬דער בחור וועמען‬ ‫געהאט און אנגעפאנגען ארומצוזוכן דעם טייערן קינד‪.‬‬ ‫דער סאווראנער זי"ע האט באפוילן אז רבי פישעלע זאל אים‬ ‫די עלטערן זענען געווארן באזארגט‪ ,‬און מ'האט געפרעגט‬ ‫מיטנעמען‪ ,‬זאגנדיג‪" :‬ער וועט דיר צונוץ‪-‬קומען"‪.‬‬ ‫דעם מלמד וואס עס גייט פאר מיטן קינד‪ .‬האט ער געזאגט אז‬ ‫יענער האט געקענט גוט שווימען‪ ,‬און זעענדיג אז מ'זוכט‬ ‫ער ווייסט גארנישט‪ ,‬דאס קינד איז אהיים פון חדר מיט צוויי‬ ‫א קינד‪ ,‬איז ער שנעל אראפגעשווימען אין דעם בור אין צייט‬ ‫אנדערע קינדער‪ .‬האט מען געפרעגט איינעם פון די קינדער‪,‬‬ ‫וואס מ'האט אים צוגעבינדן מיט א שטריק פון אויבן‪ ,‬און ער‬ ‫אבער יענער האט קודם גארנישט געענטפערט‪.‬‬ ‫האט ארויפגעברענגט דאס קינד אויף זיינע אקסלען אן קיין‬ ‫ווען עס איז אריבער נאך א שטיק צייט‪ ,‬האט דער מרא‬ ‫סימנים פון לעבן‪.‬‬ ‫דאתרא פון צפת הגה"ק רבי שמואל העללער זצ"ל גערופן דאס‬ ‫מען האט אים באלד אריבערגעפירט אין זײן הױז‪ ,‬און אים‬ ‫קינד מיט וועמען רבי בנימין יודא לייב איז אהיים פון חדר‪ ,‬ער‬ ‫ארײנגעלײגט אין זײן געלעגער‪ ,‬ווען דערנעבן איז אנװעזנד‬ ‫האט אים געגעבן אפאר פרוטות‪ ,‬און אזוי האט ער פרובירט‬ ‫געווען הגה"ק רבי שמואל העללער זי"ע דער רב פון צפת‪,‬‬ ‫ארויסצובאקומען פון דעם קינד וואס ער ווייסט איבער זיין‬ ‫װעלכער איז אויך געװען באקאנט אלס א גרויסער מומחה אין‬ ‫חבר‪.‬‬ ‫חכמת הרפואה‪.‬‬ ‫דעמאלט האט דאס קינד דערציילט דעם אמת‪ ,‬אז‬ ‫אלע זענען געװען פארלוירן‪ ,‬און נאר זײן מוטער די צדיקת‬ ‫אהיימקומענדיג פון חדר זענען זיי דורכגעגאנגען גריבער‬ ‫מרת אסתר מלכה האט פאר קײן איין מאמענט נישט פארלוירן‬ ‫אנגעפולט מיט וואסער‪ ,‬און ר' בנימין יודא לייב איז‬ ‫איר בטחון‪ .‬זי האט צוגעדעקט זײן קערפער מיט װארעמע‬ ‫אריבערגעשפרונגען די בורות און איז ל"ע דערטראנקען‬ ‫דאכענעס‪ ,‬זי איז ארויס פון צימער און זיך געװאנדן צו די‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫‪27‬‬ ‫פארזאמלטע און געזאגט‪" :‬דער צדיק פון סאווראן װאס‬ ‫האט אונז צוגעזאגט א בן זכר אויף דער עלטער‪ ,‬האט אויך‬ ‫צוגעזאגט‪ ,‬אז מיר װעלן פון אים האבן אסאך נחת‪ .‬אזוי ווי די‬ ‫ברכה איז מקויים געווארן אין דער ערשטער העלפט‪ ,‬אזוי וועט‬ ‫זי פארענדיגט ווערן אינגאנצן"‪.‬‬ ‫מיטאמאל האט מען געהערט די שטימע פון בנימין‪ ,‬ווי ער‬ ‫פאנגט אן צו ווײנען‪ ,‬װען ער רופט אריין זיינע עלטערן‪ .‬צו‬ ‫אלעמענס איבערראשונג האט מען פלוצים געזען אז דאס קינד‬ ‫איז אויפגעשטאנען ממוות לחיים‪ .‬לאנגזאם האט זיך דאס קינד‬ ‫צוריקגעקערט צו זיינע כוחות און די פרײד איז געװען ביז גאר‪.‬‬ ‫אן עלטערער איד‬ ‫האט מיר געזעצט‬ ‫אויף זיין שויס‬ ‫הרה"ק רבי אלטר מסאסנאביץ זי"ע איידעם פון הגה"ק רבי בנימין בערנשטיין זצ"ל‬ ‫און זוהן פון הרה"ק רבי אלעזר מענדל מלעלוב זי"ע‬ ‫נאכן זיך אביסל ערהוילן‪ ,‬האט אים דער טאטע רבי פישעלע‬ ‫געפרעגט וועגן אלעס וואס איז אדורך אויף אים‪.‬‬ ‫"ווי נאר איך בין אריינגעפאלן אין גרוב אנגעפולט מיט‬ ‫וואסער‪ ",‬האט דאס קינד דערציילט‪" .‬האט זיך באוויזן צו‬ ‫מיר אן עלטערער איד מיט א שיינעם הדרת פנים‪ ,‬ער האט‬ ‫מיך אויפגעהויבן און מיך אוועקגעזעצט אויף זיין שויס‪ .‬ער‬ ‫האט מיך בארואיגט און געזאגט אז מען וועט מיך באלד‬ ‫ארויסנעמען פון גרוב!"‬ ‫רבי פישעלע האט אויסגעפרעגט דעם קליינעם בנימינ'קע‬ ‫וועגן דעם אויסזען פון דעם זקן‪ ,‬און נאכדעם וואס דאס קינד‬ ‫האט אויסגעצייכנט זיין געשטאלט‪ ,‬האט ער אויסגעשריגן‬ ‫מיט התרגשות‪" :‬דאס איז דאך דער געשטאלט פון מיין רבי'ן‬ ‫דער הייליגער סאווראנער צדיק! ער איז געקומען פון זיין ארט‬ ‫צו ראטעווען מיין קינד!!"‬ ‫הערשט דעמאלט זענען אלע איבערצייגט געווארן אין די‬ ‫הייליגע ווייטע אויגן און פארשטאנען דעם רוח הקודש פון‬ ‫דעם הייליגן סאווראנער זי"ע וואס ער האט געזאגט נאך יארן‬ ‫צוריק פאר רבי פישעלע אז דער בחור וועמען ער נעמט מיט‪,‬‬ ‫וועט אים נאך צונוץ‪-‬קומען‪.‬‬ ‫די מציבה פון הרבנית הצדקנית מרת פריידא גיטל ע"ה א"ח הרה"ק רבי יצחק דוד‬ ‫פון לעלוב זי"ע‬ ‫[די מעשה ווערט געברענגט אין ספר "זכות אבות ‪-‬‬ ‫ראצפערט" בשם די צוויי אייניקלעך פון רבי בנימין יהודא‬ ‫לייב זצ"ל; הגה"צ רבי מרדכי הערש שמערלער זצ"ל מגדולי‬ ‫ירושלים און הגה"ק רבי בנימין ראבינאוויטש זצ"ל חבר בד"צ‬ ‫עדה החרדית‪].‬‬ ‫אזוי האט דאס קינד וואונדערליך איבערגעלעבט‪ ,‬און‬ ‫טאקע די ברכת צדיק איז פולקאם מקויים געווארן‪ .‬דאס קינד‬ ‫איז געוואקסן און איז איבעראל באוואוסט געווארן אלס גאון‬ ‫דער "רישום נישואין" פון הרה"ק רבי יצחק דוד פון לעלוב זי"ע‬ ‫נפלא בכל מכמני התורה‪ .‬און זייענדיג א בן יחיד להוריו‪ ,‬איז‬ ‫‪28‬‬ ‫אין די ספרי התולדות פון די צדיקי בית לעלוב ווערט‬ ‫פון אים ארויסגעקומען די הערליכע פארצווייגטע משפחת‬ ‫דערציילט אז הרה"ק רבי משה'לע לעלוב'ער זי"ע איז אין יאר‬ ‫בערנשטיין‪ ,‬וואס ציט זיך ביז היינט לשם ולתהלה‪.‬‬ ‫תרי"א אנגעקומען קיין אר"י‪ ,‬און ער האט כידוע נישט מאריך‬ ‫[אגב‪ :‬אין ספר "הדעה והדיבור" פון כ"ק אדמו"ר מתולדות‬ ‫ימים געווען אין ארץ ישראל‪ .‬ער האט דארט געלעבט בלויז ‪71‬‬ ‫אהרן שליט"א‪ ,‬ווערט אויך געברענגט דער דאזיגער סיפור‬ ‫טעג‪ ,‬און ער איז גלייך דערנאך נסתלק געווארן‪.‬‬ ‫לויט ווי ער האט עס געהערט פון אביו הגדול כ"ק אדמו"ר‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל האט ער זיך‬ ‫הגה"ק מתולדות אהרן זצ"ל‪ ,‬און ער לייגט צו אז דער ארט וואו‬ ‫רבי פישעלע האט געוואוינט אין שטאט צפת‪ ,‬איז באוואוסט‬ ‫באזעצט אין ירושלים‪ .‬גלייך איז רבי פישעלע געקומען צו פארן‬ ‫ביזן היינטיגן טאג און ווערט גערופן "רבי פישל'ס חצר"‪].‬‬ ‫פון צפת אים מקבל פנים צו זיין‪ ,‬און ער האט מיטגענומען מיט‬ ‫זיך זיין זון רבי בנימין יודא לייב וועלכער איז דאן נאך געווען א‬ ‫קינד‪ .‬ווען דער הייליגער לעלוב'ער זי"ע האט געזען דאס קינד‪,‬‬ ‫האט ער זיך אנגערופן צו זיין זוהן הרה"ק רבי יצחק דוד זי"ע‪,‬‬ ‫ער פאסט זיך אריין‬ ‫ווייזנדיג מיט'ן פינגער אויפ'ן קינד רבי בנימין‪" :‬דו האסט מורא‬ ‫געהאט אז אין ארץ ישראל וועסטו נישט האבן מיט וועמען זיך‬ ‫אין די משפחה‬ ‫צו משדך צו זיין‪ .‬ער פאסט זיך אריין אין די משפחה!"‬ ‫ווען הגה"ק רבי בנימין יהודא לייב זצ"ל איז אנגעקומען צום‬ ‫פרק האיש מקדש האט ער חתונה געהאט מיט זיין חשוב'ע‬ ‫ווען רבי בנימין יודא לייב איז דערנאך א חתן געווארן מיט‬ ‫רביצין הצדקנית מרת ברכה עלקא ע"ה‪ ,‬די טאכטער פון‬ ‫אן אייניקל פון הרה"ק רבי משה'לע זי"ע‪ ,‬האט מען געזען זיין‬ ‫הרה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן זי"ע פון לעלוב‪ ,‬זון פון הרה"ק‬ ‫רוח הקודש‪ ,‬ווי ער האט דאס פאראויסגעזען‪.‬‬ ‫רבי משה'לע לעלוב'ער זי"ע דער ערשטער פון די צדיקי בית‬ ‫זיין שווער הגה"ק רבי יצחק דוד בידערמאן זי"ע איז געווען‬ ‫לעלוב וואס איז ארויף קיין ארץ ישראל‪ ,‬בן הרה"ק רבי דוד‬ ‫אן איידעם ביי הרה"ק רבי ישעי' הכהן זי"ע‪ ,‬וואס זיין רביצין‬ ‫מלעלוב זי"ע‪.‬‬ ‫וזוכר חסדי אבות‬ ‫לבני בניהם‬ ‫הרה"ח ר' נחמן האלצבערג‬ ‫הי"ו צום שרייבער פון די‬ ‫שורות‪" :‬איך גלייב אז אין זכות‬ ‫וואס אונזער זיידע רבי שלמה‬ ‫יוסף האט געראטעוועט‬ ‫דעם קליינעם רבי בנימין‬ ‫בערנשטיין פונעם וואסער‬ ‫ברונעם אין צפת‪ ,‬איז מיין‬ ‫אייניקל משה'לע האלצבערג‬ ‫הי"ו געראטעוועט געווארן‬ ‫ממות לחיים אין מומביי"‬ ‫פארגאנגענעם מאנטאג תולדות‪ ,‬כ"ט מרחשון‬ ‫תשפ"ז האט מען אין די אידישע וועלט אפגעצייכנט די‬ ‫‪'18‬טע יארצייט טאג פון די קדושי מומביי הי"ד‪.‬‬ ‫די פרשה ברענגט ארויף טרויעריגע זכרונות ביי‬ ‫די אלע וואס האבן מיטגעלעבט יענע שרעקעדיגע‬ ‫מאמענטן‪ ,‬ווען פאר עטליכע טעג זענען די אויגן‬ ‫פון כלל ישראל געווען געוואנדן צום ריכטונג פון די‬ ‫משה'לע האלצבערג הי"ו א יאר נאכן געראטעוועט ווערן אין מומביי‬ ‫אינדיע אויף די אקסלען פונעם זיידן ר' נחמן האלצבערג הי"ו‬ ‫‪29‬‬ ‫דערציילט ער אונז איבער א מסורת וואס איז אנגענומען‬ ‫שטאט מומביי אין אינדיע‪ ,‬און מען האט געהאפט צו‬ ‫ביי זיי אין די משפחה‪ ,‬און ווערט אויך געברענגט אינעם‬ ‫הערן גוטע בשורות‪ ,‬מיטהאלטנדיג די שרעקעדיגע‬ ‫ספר "אמרי משה" פון זיין פאטער הרה"ח ר' משה צבי‬ ‫און שוידערליכע באריכטן וואס זענען אריינגעקומען‬ ‫האלצבערג ז"ל‪.‬‬ ‫פונעם ווייטן מומביי‪ ,‬אין די טעג פון ענדע חודש חשון‬ ‫אינעם ספר ווערט דערציילט ווי פאלגענד‪ ,‬און מיר‬ ‫שנת תשס"ט‪ ,‬וואו טעראריסטן זענען איבערגעפאלן‬ ‫ציטירן‪ ,‬איבערגעטייטשט אין אידיש‪" :‬לויט די פאקטן‬ ‫עטליכע פלעצער און אויך דעם נארימאן חב"ד הויז‪,‬‬ ‫וואס זענען אונז באקאנט אין די משפחה פון דורי דורות‪,‬‬ ‫וואו עס האבן זיך געפינען עטליכע אידן‪.‬‬ ‫בעפאר הרה"צ רבי פישל בערנשטיין איז ארויפגעקומען‬ ‫ליידער האט זיך עס זייער נישט גוט געענדיגט‪,‬‬ ‫פון אומאן קיין צפת‪ ,‬האט הרה"ק מסאווראן אים‬ ‫ווען מען האט געהערט די שרעקליכע נייעס הארט‬ ‫געבעטן 'נעמט מיט מיין שלמה יוסף מיט זיך און ער‬ ‫איידערן זמן כניסת השבת פרשת תולדות‪ ,‬ווען עס‬ ‫וועט אייך צונוץ קומען'‪ ,‬און טאקע די ווערטער פונעם‬ ‫האט זיך אנטפלעקט די שוידערליכע בילד פון די‬ ‫סאווראנער זענען מקויים געווארן‪ ,‬ווען רבי שלמה יוסף‬ ‫ביטערע שחיטה וועלכע האט אפגעקאסט דאס לעבן‬ ‫האט ארויסגענומען דעם זון פון רבי פישל‪ ,‬הרה"צ רבי‬ ‫פון ‪ 6‬קדושים הי"ד‪ ,‬צווישן זיי דער רב פון די חב"ד‬ ‫בנימין‪ ,‬פון דעם גרוב וואס ער איז אין אים אריינגעפאלן‬ ‫שול און זיין פרוי די האלצבערג פארפאלק‪ ,‬ווי אויך די ‪2‬‬ ‫ווען ער איז געווען קליין‪ .‬דאס האבן מיר געהערט פון‬ ‫היימישע משגיחים וועלכע זענען אנוועזנד געווען אין די‬ ‫רבי משה צבי האלצבערג ז"ל א זון פון רבי מאיר יחזקאל‬ ‫שול בשעת די טעראר אטאקע‪.‬‬ ‫ז"ל‪ ,‬א זון פון דעם דאזיגן רבי שלמה יוסף ז"ל"‪.‬‬ ‫צווישן די אומגעקומענע קדושי מומביי זענען געווען‬ ‫אין ליכט פון דעם זאגט אונז ר' נחמן הי"ו‪" :‬איך בין‬ ‫הרה"צ רבי ארי' לייבוש טייטלבוים הי"ד‪ ,‬הר"ר בנציון‬ ‫נישט אין הימל און איך ווייס נישט קיין חשבונות שמים‪,‬‬ ‫קרומאן הי"ד‪ ,‬הרב גבריאל נח האלצבערג הי"ד און זיין‬ ‫אבער איך האב עס שוין עטליכע מאל‪ ,‬ביי פארשידענע‬ ‫פרוי מרת רבקה האלצבערג הי"ד‪.‬‬ ‫צוזאמקומען‪ ,‬געזאגט ברבים‪ ,‬אז דאס איז דאך‬ ‫באוואוסט אז דער באשעפער איז זוכר חסדי אבות לבני‬ ‫מען האט אבער אויך נישט פארגעסן פונעם "מעט‬ ‫בניהם‪ ,‬און ווען מיר האבן געזוכט א זכות אז אונזער‬ ‫מן האור דוחה הרבה מן החושך"‪ ,‬און אין לויף פון‬ ‫אייניקל משה'לע הי"ו איז ארויסגעראטעוועט געווארן‬ ‫די לעצט פארלאפענע ‪ 18‬יאר‪ ,‬איז שוין אומצאליגע‬ ‫בדרך לא דרך‪ ,‬פון אונטער די מערדערישע הענט פון‬ ‫מאל ארויסגעברענגט געווארן דעם געוואלדיגן נס מן‬ ‫די טעראריסטן אין מומביי‪ ,‬גלייב איך אז דער זכות‬ ‫השמים‪ ,‬אז דאס קליין יונגעלע משה'לע האלצבערג ני"ו‬ ‫פון אונזער זיידן רבי שלמה יוסף ז"ל‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫איז געראטעוועט געווארן פונעם ביטערן און פינסטערן‬ ‫געראטעוועט דאס קינד רבי בנימין בערנשטיין זצ"ל אין‬ ‫טעראר גיהנום‪.‬‬ ‫צפת‪ ,‬איז בייגעשטאנען פארן אייניקל משה'לע הי"ו אז‬ ‫אין א שמועס וואס מיר האבן אפגעהאלטן מיטן‬ ‫ער זאל געראטעוועט ווערן ממות לחיים"‪.‬‬ ‫זיידן פון משה'לע הי"ו‪ ,‬הרה"ח ר' נחמן האלצבערג הי"ו‪,‬‬ ‫הגה"צ רבי משה ישראל זצ"ל און הגה"ק רבי בצלאל ישעי' זצ"ל‬ ‫איז געווען אן אייניקל פון הרה"ק בעל מאיר נתיבים זי"ע מתלמידי‬ ‫חבר הבד"צ אין ירושלים‪.‬‬ ‫הבעשטה"ק זי"ע‪.‬‬ ‫די צוויי האבן אינאיינעם אויפגעשטעלט א בית נאמן בישראל‪,‬‬ ‫ווען פון זיי שטאמט די בארימטע ריזיגע בערנשטיין משפחה‬ ‫זקן ושבע ימים‬ ‫אויף זייערע עלטערע יארן האבן הגה"ק רבי פישעלע זצ"ל‬ ‫לדורותיהם‪.‬‬ ‫זקן ושבע ימים איז הרה"ק רבי פישעלע זצ"ל נסתלק געווארן‬ ‫און זיין רביצין ע"ה נאך זוכה געווען צו זען דעם שידוך שליסן פון‬ ‫אינעם טאג כ"ג שבט תרכ"ז‪ ,‬אין שטאט צפת‪ ,‬און איז באערדיגט‬ ‫זייער עלטסטע אייניקל‪ ,‬די צדיקת מרת רבקה רחל ע"ה‪ ,‬מיטן‬ ‫געווארן סמוך ונראה צום קבר האר"י הקדוש זי"ע און צום ציון‬ ‫בחור הצדיק רבי אלטר‪ ,‬זון פון זיין פעטער הרה"ק רבי אלעזר‬ ‫הק' פון זיין הייליגן רבי'ן דער בת עין זי"ע‪ ,‬אויפ'ן אור אלטן ביה"ח‬ ‫מענדל פון לעלוב זי"ע‪ ,‬וועלכער איז שפעטער באוואוסט געווארן‬ ‫אין שטאט‪.‬‬ ‫אלס הרה"ק מסאסנאוויץ זי"ע‪.‬‬ ‫זכותו הגדול יגן עלינו‪.‬‬ ‫אויסער די דאזיגע טאכטער האבן זיי אויך געהאט די צוויי זין‬ ‫‪30‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫מען דארף זאגן בעזרת ה'‬ ‫אם יהי' אלקים עמדי‪.‬‬ ‫אין ילקוט הגרשוני ברענגט דער מלקט אראפ א שיינע מעשה וואס האט פאסירט‪ ,‬און דערפון לערנט ער ארויס‬ ‫אז א איד דארף שטענדיג זאגן אז בעזר ה' וועט ער מצליח זיין אין זיינע וועגן‪.‬‬ ‫מעשה שהיה אז א אידישער סוחר האט זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג צו דער מארק‪ ,‬זיך צו גיין איינהאנדלען‬ ‫אקסן‪ .‬דער איד האט מיט זיך מיטגענומען געלט צו קענען איינקויפן די אקסן‪ ,‬און אזוי גייענדיג האט זיך אליהו‬ ‫הנביא פארשטעלט און אים אפגעשטעלט אין וועג‪ ,‬פרעגנדיג וואו ער גייט‪ .‬דער איד האט גענטפערט אז ער גייט‬ ‫צום מארק איינקויפן אקסן‪.‬‬ ‫האט אים אליהו הנביא גע'מוסר'ט‪ ,‬זאגנדיג אז אזוי רעדט נישט א איד! מען זאגט נישט 'איך גיי קויפן'‪ ,‬נאר מען‬ ‫זאגט איך האף‪ ,‬דער באשעפער וועט מיר העלפן‪ ,‬אבער מען איז נישט אזוי זיכער מיט זיך‪.‬‬ ‫דער איד האט דאך נישט געוואוסט אז ער איז אליהו הנביא‪ ,‬האט ער זיך אויסגעלאכט פון זיין טענה און אים‬ ‫געזאגט‪ :‬וואס הייסט דאס אפשר? איך האב דאך דאס געלט ביי מיר אין טאש‪.‬‬ ‫דער איד איז ווייטער געפארן אין זיין וועג‪ .‬אינמיטן וועג איז אים באפאלן א מידקייט‪ ,‬און ער איז איינגעשלאפן‪.‬‬ ‫ער איז אזוי טיף געשלאפן‪ ,‬האט אליהו צוגענומען ביי אים דאס געלט און עס באהאלטן אין א געוויסע פלאץ‪.‬‬ ‫דער איד איז זיך ווייטער געפארן צו די יריד און זיך איינגעהאנדלט אקסן‪ .‬ווען עס איז געקומען צו באצאלן‬ ‫האט ער געטאפט די טאשן‪ ,‬און זעענדיג אז דאס געלט איז נישט דא‪ ,‬האט ער זיך אומגעקערט אהיים צו ברענגען‬ ‫פרישע געלט‪.‬‬ ‫ווידערמאל האט אים אליהו הנביא אפגעווארט‪ ,‬דאסמאל האט זיך אליהו פארשטעלט אויף אן אנדערער אופן‪,‬‬ ‫און ער פרעגט אים 'וואו גייט א איד?' און ער ענטפערט אים נאכאמאל אז ער גייט קויפן אקסן‪ .‬דאסמאל האט ער‬ ‫שוין אויפגעפאסט אויף דאס געלט און ווייטער איז ער געווען זיכער ביי זיך‪ .‬אליהו הנביא האט אבער געטראפן א‬ ‫וועג וויאזוי צו צונעמען ביי אים דאס געלט‪.‬‬ ‫ווען ער האט זיך צום דריטן מאל ארויסגעלאזט אין וועג‪ ,‬האט ער שוין געטראכט ביי זיך אז אפשר איז דער איד‬ ‫גערעכט און מען דארף בעטן אויף סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬האט זיך אליהו הנביא פארשטעלט פאר אן ארעמער בחור‪ .‬ער טרעפט אים אין גאס און פרעגט אים‪,‬‬ ‫"וואו גייט א איד?"‬ ‫זאגט ער‪" ,‬איך וויל גיין אין מארק קויפן אקסן און איך האף אז השי"ת וועט מיר באגליקן אין מיין וועג‪".‬‬ ‫האט אים אליהו הנביא געזאגט‪ ,‬קוק מיר אן‪ ,‬איך בין דאך אן ארעמער בחור‪ ,‬איך דארף געלט‪ ,‬אפשר נעמסטו‬ ‫מיר מיט‪ ,‬איך וועל דיר העלפן און ביידע וועלן פארדינען‪ .‬דו וועסט פארדינען א העלפער און איך וועל לייזן אפאר‬ ‫מטבעות‪.‬‬ ‫דער איד האט גלייך מסכים געווען‪ .‬מען איז ווייטער געפארן צו דעם יריד און זיך דארט איינגעהאנדלט אקסן‪.‬‬ ‫אויפן וועג אהיים‪ ,‬זענען די אקסן אוועקגעלאפן און דער סוחר איז זיי נאכגעלאפן‪ .‬זיי זענען געבליבן שטיין אויף דער‬ ‫ארט וואו אליהו הנביא האט פריער אוועקגעלייגט דאס געלט‪.‬‬ ‫יעצט האט דער סוחר צוריקגעטראפן זיין געלט מיט די אקסן‪ .‬שפעטער ווען זיי האבן זיך אומגעקערט אהיים‬ ‫איז אליהו הנביא נעלם געווארן‪.‬‬ ‫מיט די מעשה זאגט מען פשט אין פסוק‪ ,‬אם יהי' אלקים עמדי – אז א איד וועט געדענקען אז השי"ת איז מיט‬ ‫אים‪ ,‬וועט מקויים ווערן ושמרני בדרך הזה – אז ער וועט האבן שמירה אין אלע זיינע וועגן‪.‬‬ ‫[ילקוט הגרשוני]‬ ‫‪31‬‬ ‫שיר מזמו‬ ‫מיטב ברכותינו נשגר בתהילה‪ ,‬קדם ראש יש‬ ‫רבה מסירות נפשו בעבורינו בכל ליבאי‪ ,‬דואג‬ ‫נועם אמרותיו בהלכה ובאגדה שווים לכל נפש‪,‬‬ ‫רוב אונו ומרצו משקיע בגבורתא ובחילא‪ ,‬להדר‬ ‫איש על העדה למען לא יחסר כלום ברו“ג לחיין‬ ‫שיר המעלות לדו“ד לפניו נריעה ונזמרה‪ ,‬ב‬ ‫ה“ה מורינו‬ ‫הרה“ג ר‘ דוד היי‬ ‫ראש ישיבתי‬ ‫לרגל השמחה הגדול‬ ‫בשמחת נישואי ב‬ ‫עב“ג החתן היקר תמים למעלות‪,‬‬ ‫כמר יואל צבי הכ‬ ‫בן הרה“ג ר‘ אברהם שמואל‬ ‫ר“מ בישיבת קדושת‬ ‫משמים יתברך ברוב שפע על כל פרט ו‬ ‫זכות הרבים וגודל פעלו‪ ,‬יעמוד לו‪ ,‬לשמוע‬ ‫לא ימוש התורה מפיו ומפי זרעו ויראה נח‬ ‫החותמים בי‬ ‫תלמידי ה‬ ‫מנחם מענדל גאטספעלד‪ ,‬אברהם יהושע העשיל גא‬ ‫יהודא לייב לורינץ‪ ,‬פינחס ישראל מייזלער‪ ,‬נפתלי‬ ‫שמואל פרידמאן‪ ,‬מאיר פרידמאן‪ ,‬יוסף אליעזר ליבר קט‬ ‫ראטטענבערג‪ ,‬יעקב שמואל שטערן‪ ,‬משה צבי יהודה‬ ‫יעקב דוד אליאס‪ ,‬מנחם זאב באבד‪ ,‬מרדכי זאב בלוי‪,‬‬ ‫מנחם מענדל ברייש‪ ,‬בצלאל ברעכער‪ ,‬אליעזר גאדינג‬ ‫יחזקאל מאיר גראסמאן‪ ,‬ברוך דוד גרויז‪ ,‬שמעון גרי‬ ‫פינחס האגער‪ ,‬חיים יעקב ווארהאפטיג‪ ,‬לוי יצחק ווא‬ ‫זאלצמאן‪ ,‬בונם זבולון טויסיג‪ ,‬חיים יקותיאל זלמן יונג‬ ‫לי‪ ,‬חיים מנחם מענדל מאטיאש‪ ,‬נפתלי מאנדלבוים‪,‬‬ ‫קאהן‪ ,‬מנחם זאב ראזענבערג‪ ,‬מ‬ ‫גם אנו מ‬ ‫רבני ורמ“‬ ‫יעקב יחזקי‘ה הלוי אונגאר‪ ,‬מאיר אייכנש‬ ‫נתן נטע האפפמאן‪ ,‬יהודא ל‬ ‫אלכסנדר אשר מענדעלאוויטש‬ ‫שמעון יחזקאל פרענקל‪ ,‬יעקב י‬ ‫‪32‬‬ ‫מור לדו“ד‬ ‫שיבתינו בקול רנה וצהלה‪ ,‬בעת שמחה וגילה‬ ‫לנו כאב רחימאי‪ ,‬למען יתעלה כל יחיד כדבעי‬ ‫שפתותיו שושנים נוטפות מור עובר נאה דורש‬ ‫ריכינו בדרך החסידות לעילא‪ ,‬לא ינוח יומי ולילי‬ ‫ן ולטב‪ ,‬ויהי דו“ד לכל דרכיו משכיל בכשרון רב‬ ‫בשפה נעימה וברורה‪ ,‬ביראת הכבוד ובהדרה‬ ‫ו ומאליפינו‬ ‫שליט“א‬ ‫יילפרין‬ ‫תינו הקדושה‬ ‫ולה השרויה במעונו‬ ‫בתו הבכורה תחי‘‬ ‫‪ ,‬שמו הטוב הולך לפניו בתהילות‬ ‫כהן בראנדער ני“ו‬ ‫ל הכהן בראנדער שליט“א‬ ‫ת ציון באבוב בת ים‬ ‫ופרט‪ ,‬זה הזיווג יעלה יפה בטבון וקשוט‬ ‫ע רק קול שמחה בגבולו‪ ,‬טוב וחסד באהלו‬ ‫חת דקדושה לרוב‪ ,‬עדי נזכה לגאולה בקרוב‬ ‫יותרת כבוד‬ ‫הישיבה‬ ‫אלדמאן‪ ,‬יוסף גאלדמאן‪ ,‬שלמה אלכסנדרי גינסבערג‪,‬‬ ‫צבי עקשטיין‪ ,‬ישכר בער פאנעט‪ ,‬אברהם פינטער‪,‬‬ ‫קטן‪ ,‬שמואל קלעפנער‪ ,‬יצחק ראבינוויטש‪ ,‬אשר אנשיל‬ ‫ה שטרייכער‪ ,‬ישראל שעכטער‪ ,‬יעקב עקיבא שרייבער‬ ‫י‪ ,‬מאיר גדליה בראנסדארפער‪ ,‬ישעיהו ברייער‪ ,‬אהרן‬ ‫גער‪ ,‬משה ארי‘ גאלד‪ ,‬שמואל בנימין גליק‪ ,‬יוסף גליק‪,‬‬ ‫ינפעלד‪ ,‬זאב גריסגאט‪ ,‬חיים בצלאל דאווידאוויטש‪,‬‬ ‫ארמזער‪ ,‬יצחק אלי‘ ווייזער‪ ,‬משה קאפל ווייס‪ ,‬שלמה‬ ‫גער‪ ,‬יצחק לאם‪ ,‬אלכסנדר לויער‪ ,‬אפרים פישל יהושע‬ ‫ם‪ ,‬אלחנן ערלאנגער‪ ,‬ישעי‘ נפתלי פריעדמאן‪ ,‬חזקיהו‬ ‫משה צבי שטערן‪ ,‬יוסף שמערלר‬ ‫מצטרפים‬ ‫“י הישיבה‬ ‫שטיין‪ ,‬זאב ברייש‪ ,‬נחמיה גראסבערגער‪,‬‬ ‫ליפשיטץ‪ ,‬אשר לעווינגער‪,‬‬ ‫ש‪ ,‬שמחה פריעד‪ ,‬משה פעלד‪,‬‬ ‫יוסף קאהן‪ ,‬אפרים פישל שפיץ‬ ‫‪33‬‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫ראובן בן יעקב אבינו ע"ה‪ ,‬ב"א שי"ז‬ ‫רבי יצחק רפאל חזקי' בן רבי שמואל‬ ‫רבי מנשה בן רבי יוסף זי"ע אב"ד‬ ‫(לאמפורונטי) זי"ע אב"ד פירארא‬ ‫שב"ק פרשת ויצא ‪ -‬י"א כסלו‬ ‫אמסטערדאם בעל תשועת ישראל‪ ,‬תי"ז‬ ‫איטאליע בעל פחד יצחק‪ ,‬תקי"ז‬ ‫רבי יושע בן רבי שלו' שכנא הכהן (רש"ך)‬ ‫רבי שמואל (משה) בן רבי משה פנחס‬ ‫רבי אברהם דוב בן רבי דוד מאווריטש‬ ‫זי"ע ראב"ד קראקא‪ ,‬תצ"ה‬ ‫(וואלקנפעלד) זי"ע אב"ד בילגורייא בעל‬ ‫צפת [בת עין]‪ ,‬תר"א‪ ,‬ומנו"כ בצפת‬ ‫רבי יעקב יצחק בן רבי יקותיאל זלמן הלוי‬ ‫בית שמואל אחרון‪ ,‬תקס"ז‬ ‫רבי נפתלי בן רבי אברהם יודא הכהן‬ ‫(לאנדא) זי"ע אב"ד דוקלא בעל אמרי רבן‬ ‫רבי מנחם נחום (פרידמאן)‬ ‫(שווארטץ) אב"ד מאד בעל שו"ת אילה‬ ‫רבי‪ ,‬תקכ"ג‬ ‫משטעפינעשט בן רבי ישראל מרוזשין‬ ‫שלוחה‪ ,‬תרנ"ז‬ ‫רבי יחיאל בן רבי אהרן (העללער) זי"ע‬ ‫זי"ע‪ ,‬תרכ"ט‪ ,‬ומנו"כ ביאסי‬ ‫רבי חיים ארי' לייבוש בן רבי שאול‬ ‫אב"ד האליסק בעל עמודי אור‪ ,‬תרכ"ב‬ ‫רבי יעקב יצחק בן רבי ישראל אלימלך‬ ‫(הורוויץ) זי"ע אב"ד זאלקאווא בעל שו"ת‬ ‫חיי ארי'‪ ,‬תרס"ה‬ ‫רבי יואל צבי בן רבי שמעון (ראטה) זי"ע‬ ‫(אונגאר) מזאבנא זי"ע‪ ,‬תרנ"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בעל שו"ת ודרשות בית היוצר‪ ,‬תרנ"ג‬ ‫בזאבנא‬ ‫רבי יצחק בן רבי ישראל (פרידמאן)‬ ‫רבי מרדכי (טווערסקי) מלאיעוו בן רבי‬ ‫מנחם נחום מטשערנאביל זי"ע‪ ,‬תרס"ו‬ ‫יום ב' ‪ -‬י"ג כסלו‬ ‫מסאדיגורא רימינוב זי"ע‪ ,‬תרפ"ה‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בניו יארק‬ ‫רבי יעקב משה בן רבי ישכר דוב בעריש‬ ‫רבינא בריה דרב הונא מסדר הגמרא‪,‬‬ ‫רבי יצחק בן רבי ברוך מאיר מאזאריניץ‬ ‫הכהן (טורנהיים) מוואלברוזש זי"ע‪,‬‬ ‫ד"א רל"ו‬ ‫בעלץ זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"א‪ ,‬בבעלץ‬ ‫תרע"ח‪ ,‬ומנו"כ בוואלברוזש‬ ‫רבי משה בן רבי שמואל דרשן זי"ע דומ"ץ‬ ‫רבי יחיאל בן רבי הלל (וויינבערגער)‬ ‫רבי אלעזר בן רבי ירמי' (לעוו) זי"ע אב"ד‬ ‫קראקא בעל דרש משה‪ ,‬תצ"ו‬ ‫מסערדאהעלי זי"ע‪ ,‬תשנ"ו‪ ,‬ומנו"כ בק"י‬ ‫אוהעל ואונגוואר בעל פקודת אלעזר‪,‬‬ ‫רבי חיים מאיר בן רבי אברהם הכהן‬ ‫תרע"ט‬ ‫(טרויב) זי"ע דומ"ץ סיגעט ודעלעטין‪,‬‬ ‫רבי דוד בן רבי מסעוד (אבוחצירא) זי"ע‪,‬‬ ‫תר"ב‬ ‫יום א' ‪ -‬י"ב כסלו‬ ‫תר"פ‬ ‫רבי מאיר פאפער זי"ע אב"ד‬ ‫רבי בצלאל זאב בן רבי חנוך העניך‬ ‫רבי שלמה בן רבי יחיאל (לוריא‪-‬אשכנזי)‬ ‫מאטערסדארף‪ ,‬תר"ד‬ ‫(שאפראן) זי"ע אב"ד סקולען ובאקוי בעל‬ ‫זי"ע מהרש"ל מלובלין בעל חכמת שלמה‪,‬‬ ‫שו"ת הרב"ז‪ ,‬תר"צ‬ ‫רבי שלמה זלמן יוסף בן רבי אברהם‬ ‫של"ד‬ ‫(פרענקל) מוויעליפאלי זי"ע‪ ,‬תרי"ח‪,‬‬ ‫רבי שמואל זלמן בן רבי יושע אהרן צבי‬ ‫רבי ארי' לייב בן רבי מרדכי (בערלין) זי"ע‬ ‫ומנו"כ בקראקא‬ ‫(וויינבערגער) זי"ע אב"ד מארגערעטן‪,‬‬ ‫אב"ד פרעשבורג [ר' לייב מוכיח]‪ ,‬תק"ג‬ ‫תרצ"ד‬ ‫רבי ישראל אריה מפרעמישלאן בן רבי‬ ‫צבי (פרענקל‪-‬תאומים) מסאדילקוב‬ ‫רבי שאול בן רבי מרדכי (ראזענבערג) זי"ע‬ ‫אב"ד ראצפערט בעל חמדת שאול‪ ,‬ת"ש‬ ‫זי"ע‪ ,‬תרנ"א‬ ‫רבי ישראל בן רבי שמואל אליהו (טויב)‬ ‫סגולה גדולה ונפלאה‬ ‫רבי יצחק מאזאריניץ ‪ -‬בעלץ בן רבי ברוך‬ ‫מאת מופת הדור‬ ‫ממאדזשיץ זי"ע בעל דברי ישראל‪,‬‬ ‫מאיר (טווערסקי) מאזאריניץ זי"ע הי"ד‪,‬‬ ‫תרפ"א‪ ,‬ומנו"כ במאדזשיץ‬ ‫הגה"ק מטשענגער זי"ע‬ ‫תש"א‪ ,‬ומנו"כ באבידאווקא‬ ‫רבי ישראל בן רבי דוד משה (פרידמאן)‬ ‫רבי נתן בן רבי עמרם (געשטעטנער) מבני‬ ‫מטשארטקוב זי"ע‪ ,‬תרצ"ד‪ ,‬ומנו"כ בוויען‬ ‫לומר בכל יום‬ ‫ברק בעל 'להורות נתן' ור"י פנים מאירות‬ ‫זי"ע‪ ,‬תשע"א‪ ,‬ומנו"כ בב"ב‬ ‫רבי יחיאל מיכל (האגער) מהאראדענקא‬ ‫שני מזמורי‬ ‫בן רבי ברוך מוויזניץ זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"ב‪.‬‬ ‫ובנו רבי ברוך בן רבי יחיאל מיכל (האגער)‬ ‫תהלים‬ ‫קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב‬ ‫יום ד' ‪ -‬ט"ו כסלו‬ ‫מהאראדענקא זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"ב‬ ‫להצלחה ולשמירה ולכ"ט‬ ‫רבי יהודה הנשיא (רבינו הקדוש) מסדר‬ ‫נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון‬ ‫המשנה בן רבן שמעון‪ ,‬ג'תתקנ"ד‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫יום ג' ‪ -‬י"ד כסלו‬ ‫‪34‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫(הורוויץ) מבאסטאן זי"ע‪ ,‬תש"ע‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫לייב שווארץ) בני ברק [גבאי צדקה] זי"ע‪,‬‬ ‫בציפורי‬ ‫בהה"ז‬ ‫תשנ"ט‪ ,‬ומנו"כ בב"ב‬ ‫רבי אליעזר בן רבי יצחק (פישל) זי"ע‬ ‫מסטריזשוב בעל 'עולם אחד'‪ ,‬תקע"ב‬ ‫רבי יחיאל מיכל (פיטשעניק) מברעזנא‬ ‫יום א' ‪ -‬י"ט כסלו‬ ‫ער"ש ‪ -‬י"ז כסלו‬ ‫בן רבי דוד מסטעפין זי"ע‪ ,‬תר"ט‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בברעזנא‬ ‫רבי דוב בער בן רבי אברהם המגיד‬ ‫רבי שלמה בן רבי נתן נטע שפירא הי"ד‬ ‫הקדוש ממעזריטש זי"ע‪ ,‬תקל"ג‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בעל מגלה עמוקות אב"ד סאנטוב‪ ,‬ת"ח‬ ‫רבי ברוך בן רבי אהרן (עקפעלד) זי"ע‬ ‫בהאניפאלי‬ ‫אב"ד טשוס בעל שו"ת פאת השדה‪,‬‬ ‫רבי יוסף יוזל בן רבי שלמה זלמן הורוויץ‬ ‫תרנ"ב‬ ‫רבי שמואל יהודה ליב בן רבי גדליה‬ ‫זי"ע [הסבא מנאווהארדאק]‪ ,‬תר"פ‬ ‫רבי ישראל אפרים פישל בן רבי צבי‬ ‫מליניץ זי"ע‪ ,‬תקע"ח‪ ,‬ומנו"כ בליניץ‬ ‫(סופר) זי"ע אב"ד האידו‪-‬נאנאש בעל‬ ‫רבי ישעי' בן רבי מרדכי (באנעט) זי"ע‬ ‫אפסי ארץ‪ ,‬תרנ"ט‬ ‫אב"ד קאלוב‪ ,‬תרכ"ו‬ ‫שב"ק פרשת וישלח ‪ -‬ח"י כסלו‬ ‫רבי שמחה בונם בן רבי אברהם שמואל‬ ‫רבי אלעזר (רוקח) מסקאהל בן רבי שלום‬ ‫רבי אברהם החסיד בן רבינו משה‬ ‫בנימין (סופר) מפרעשבורג [שבט סופר]‬ ‫מבעלזא זי"ע‪ ,‬תרמ"ב‪ ,‬ומנו"כ בבעלזא‬ ‫הרמב"ם זי"ע מקאירא בעל המספיק‬ ‫זי"ע‪ ,‬תרס"ז‪ ,‬ומנו"כ בפרעשבורג‬ ‫רבי מנחם מענדל פנחס בן רבי אלעזר‬ ‫לעבודת ה'‪ ,‬ה"א ט"ו‬ ‫רבי דוד בן רבי יצחק (טווערסקי)‬ ‫(שפירא) מלאנצהוט זי"ע‪ ,‬תרס"ז‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי ארי' לייב בן רבי יוסף זי"ע דרשן‬ ‫מסקווירא זי"ע‪ ,‬תר"פ‪ ,‬ומנו"כ בקיעוו‬ ‫בלאנצהוט‬ ‫ודומ"ץ פוזנא‪ ,‬תצ"ז‬ ‫רבי יושע אשר בן רבי גרשון רויטבלאט‬ ‫רבי מנחם נחום בן רבי מרדכי (טווערסקי)‬ ‫רבי ברוך בן רבי יחיאל מיכל ממעזיבוזש‬ ‫זי"ע אב"ד שעדליץ‪ ,‬ווארשא‪ ,‬תש"ב‬ ‫מטאלנא זי"ע‪ ,‬תרע"ב‪ ,‬ומנו"כ בקיעוו‬ ‫זי"ע‪ ,‬תקע"ב‪ ,‬ומנו"כ במעזיבוזש‬ ‫רבי חיים מסאטמאר בן רבי שלום אליעזר‬ ‫רבי יקותיאל שמעלקא בן רבי משה‬ ‫(הלברשטאם) מראצפערט זי"ע הי"ד‪,‬‬ ‫יום ה' ‪ -‬ט"ז כסלו‬ ‫יהודה ליב מסאסוב זי"ע‪ ,‬תרכ"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫תש"ב‬ ‫ביאגליניצא‬ ‫רבי יצחק בן רבי יעקב זי"ע אב"ד‬ ‫רבי ניסן חיים מבראדשין בן רבי אליעזר‬ ‫רבי יוסף יצחק מאווריטש בן רבי מנחם‬ ‫פראשטיץ‪ ,‬שצ"ט‬ ‫זאב (ראזענבוים) מקרעטשניף זי"ע הי"ד‪,‬‬ ‫מענדל (הצמח צדק) מליובאוויטש זי"ע‪,‬‬ ‫רבי יושע יצחק יאיר בן רבי יעקב‬ ‫תש"ג‪ ,‬ומנו"כ בסטאניסלאוו‬ ‫תרל"ו‪ ,‬ומנו"כ באווריטש‬ ‫(הורוויץ) זי"ע אב"ד זוראוונא בעל‬ ‫רבי מאיר בן רבי יעקב (הלברשטאם)‬ ‫רבי יחיאל מיכל בן רבי נתנאל הכהן‬ ‫האמונות והדעות‪ ,‬תרי"א‬ ‫מטשאקאווא בני ברק זי"ע‪ ,‬תשע"ב‪,‬‬ ‫(פריעד) זי"ע אב"ד באלמאז‪-‬אויוואראש‬ ‫רבי אורי פייבוש בן רבי אהרן הכהן זי"ע‬ ‫ומנו"כ בהר הזיתים‬ ‫בעל תורת יפה‪ ,‬תרצ"ט‬ ‫דומ"ץ בראדי וגאב"ד קאמארנא‬ ‫הק' רבי יעקב יצחק אלחנן בן רבי‬ ‫רבי יעקב יוסף בן רבי ברוך‬ ‫יום ב' ‪ -‬כ' כסלו‬ ‫אברהם שלו' פנחס (ראטטענבערג) הי"ד‬ ‫(קאצינעלנבויגן) מקאנסטאנטין זי"ע‪,‬‬ ‫מטשענסטעכאוו‪ ,‬תש"ג‬ ‫תרמ"ג‪ ,‬ומנו"כ בקאנסטאנטין‬ ‫רבי משולם פייוויש בן רבי דוב בעריש‬ ‫הק' רבי מרדכי קלונימוס קלמן בן רבי‬ ‫רבי מנחם בן רבי יעקב דוד (קאליש)‬ ‫הלוי (איש הורוביץ) מקרעמניץ זי"ע‪ ,‬בעל‬ ‫יעקב יצחק אלחנן (ראטטענבערג) הי"ד‬ ‫מאמשינוב זי"ע‪ ,‬תרע"ח‪ ,‬ומנו"כ בווארשא‬ ‫משנת חכמים‪ ,‬תקל"ג‪ ,‬ומנו"כ בקרעמניץ‬ ‫מטשענסטעכאוו‪ ,‬תש"ג‬ ‫רבי שאול ידידיה אלעזר בן רבי ישראל‬ ‫רבי משולם פייוויש בן רבי אהרן משה‬ ‫רבי אליעזר זאב בן רבי יצחק (ראזענבוים)‬ ‫(טויב) ממאדזשיץ זי"ע‪ ,‬תש"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫הלוי (העלער) מזבאריזש זי"ע‪ ,‬בעל יושר‬ ‫מראחוב זי"ע‪ ,‬תשנ"ט‪ ,‬ומנו"כ בבני ברק‬ ‫בהה"ז‬ ‫דברי אמת‪ ,‬תקנ"ה‪ ,‬ומנו"כ בזבאריזש‬ ‫רבי לוי יצחק בן רבי פנחס דוד הלוי‬ ‫רבי דוד יהודה לייב בן רבי אשר (ר' דוד‬ ‫‪35‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫(יודלעוויטש) מגיד בירושלים זי"ע‪,‬‬ ‫רבי משה שמואל בן רבי ישראל נח‬ ‫רבי בנימין זאב וואלף בן רבי שמואל הלוי‬ ‫תשנ"ז‪ ,‬ומנו"כ בהה"מ‬ ‫(בריסק) זי"ע מבודאפעסט‪ ,‬תש"א‬ ‫(סג"ל) מבאלטא זי"ע‪ ,‬תקפ"ג‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי שלום מרדכי בן רבי יצחק הכהן‬ ‫רבי יוחנן בן רבי ישראל (פערלאוו)‬ ‫בצפת‬ ‫(שוואדראן) מגיד בירושלים זי"ע‪ ,‬תשנ"ח‪,‬‬ ‫מסטאלין קארלין זי"ע‪ ,‬תשט"ז‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי דוב בעריש בן רבי משה (פרומער)‬ ‫ומנו"כ בהה"ז‬ ‫בטבריא‬ ‫מאושפיצין זי"ע‪ ,‬תקצ"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי מנחם מענדל בן רבי נחמן (כהנא)‬ ‫באושפיצין‬ ‫מספינקא‪-‬לאנדאן זי"ע‪ ,‬תשע"ה‬ ‫רבי ברוך בן רבי מנחם מענדל (האגער)‬ ‫יום ה' ‪ -‬כ"ג כסלו‬ ‫רבי חיים נפתלי אהרן בן רבי אריה לייבוש‬ ‫מוויזניץ זי"ע‪ ,‬תרנ"ג‪ ,‬ומנו"כ ליד וויזניצא‬ ‫(הלברשטאם) מצאנז ‪ -‬זמיגראד בני ברק‬ ‫רבי דוד (טווערסקי) מבאהוש בן רבי‬ ‫רבי אברהם בן רבי שמעון וואלף‬ ‫זי"ע‪ ,‬בעל 'ביכורי חיים'‪ ,‬תשע"ז‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫מרדכי זוסיא מהוצאליס זי"ע‪ ,‬תרצ"ד‪,‬‬ ‫(אפענהיים) זי"ע מווארמייזא‪ ,‬תנ"ג‬ ‫בה"ה‬ ‫ומנו"כ ביאס‬ ‫רבי דוד טעבלי בן רבי שלמה זלמן (כ"ץ‪-‬‬ ‫רבי חיים משה צבי מראחמיסטריווקא‬ ‫שיף) זי"ע דומ"ץ פראנקפורט דמיין ואב"ד‬ ‫בן רבי מרדכי דוב מהארנאסטייפל זי"ע‪,‬‬ ‫לאנדאן בעל לשון זהב‪ ,‬תקנ"ב‬ ‫יום ד' ‪ -‬כ"ב כסלו‬ ‫תרצ"ד‪ ,‬ומנו"כ בקיעוו‬ ‫רבי דוד בן רבי משה זי"ע מנאווהארדאק‪,‬‬ ‫רבי אליעזר בן רבי אלי' (אשכנזי) זי"ע‬ ‫רבי יוחנן בן רבי דוד (טווערסקי)‬ ‫בעל גליא מסכת‪ ,‬תקצ"ז‬ ‫מ'קאירה‪-‬קראקא‪ ,‬בעל מעשי ה'‪ ,‬שמ"ו‬ ‫מראחמיסטריווקא זי"ע‪ ,‬תשמ"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי אפרים פישל בן רבי משה ישראל‬ ‫בהה"ז‬ ‫(פעלדמאן) זי"ע מביטשקוב‪ ,‬בעל דגל‬ ‫רבי יעקב בן רבי אפרים נפתלי הירש זי"ע‬ ‫אפרים וידות אפרים‪ ,‬תרס"ה‬ ‫אב"ד בריסק ולובלין (אבי הרבי ר' העשיל‬ ‫רבי דוד בן רבי מרדכי זוסיא (טווערסקי)‬ ‫מקראקא)‪ ,‬ת"ד‬ ‫יום ג' ‪ -‬כ"א כסלו‬ ‫זי"ע מבאהוש‪-‬יאס‪ ,‬תרצ"ד‬ ‫רבי משולם זלמן בן רבי דוד (מירלש‬ ‫ניימארק) זי"ע (חותנו של החכם צבי)‪,‬‬ ‫רבי בנימין בן רבי שמחה הכהן (רפאפורט)‬ ‫רבי אלימלך בן רבי משולם פייש (לאווי)‬ ‫תס"ז‬ ‫זי"ע אב"ד קאליש‪ ,‬בעל גבולות בנימין‪,‬‬ ‫זי"ע מטאהש‪ ,‬תש"ג‬ ‫רבי אשר בן רבי אלעזר (רוקח) זי"ע אב"ד‬ ‫תקל"א‬ ‫זלאטשוב‪ ,‬תקי"ד‬ ‫רבי שמואל בן רבי יצחק (יונגרייז) זי"ע‬ ‫ער"ש פרשת וישב ‪ -‬כ"ד כסלו‬ ‫רבי פנחס בן רבי יעקב יוסף מאוסטראה‬ ‫אב"ד סעטשא‪ ,‬בעל תורת עדות הזאת‪,‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬תקס"ו‪ ,‬ומנו"כ באוסטראה‬ ‫תק"צ‬ ‫רבי זכרי' מנחם מענדל בן רבי ארי לייב‬ ‫רבי יואל (אשכנזי) מזלאטשוב בן רבי‬ ‫רבי יעקב מאניפאלי בן רבי מנחם מן זי"ע‪,‬‬ ‫זי"ע אב"ד פאדהייץ‪ ,‬בעל זכרי' משלם‪,‬‬ ‫משה דוד מטאלטשאווע זי"ע‬ ‫תקצ"ד‪ ,‬ומנו"כ בטבריה‬ ‫ומנורת זכרי'‪ ,‬תקנ"ב‬ ‫רבי יעקב קאפיל בן רבי צבי הירש (חריף)‬ ‫רבי יחזקאל בן רבי משה (פאנעט)‬ ‫רבי משה בן רבי מנחם מענדל (פאנעט)‬ ‫מדעעש זי"ע‪ ,‬תר"ץ‪ ,‬ומנו"כ בדעעש‬ ‫זי"ע אב"ד ווערבוי‪ ,‬בעל חי' יעב"ץ‪ ,‬תקצ"ו‬ ‫זי"ע אב"ד דעעש‪ ,‬תרס"ג‬ ‫רבי צבי הירש (ראבינאוויטש)‬ ‫רבי יעקב מאיר בן רבי חיים (פאדווא) זי"ע‬ ‫רבי חיים יחזקיהו בן רבי רפאל (מדיני)‬ ‫מאסטראווא ‪ -‬קינצק בן רבי יעקב אהרן‬ ‫אב"ד בריסק‪ ,‬בעל מקור מים חיים‪ ,‬תרט"ו‬ ‫זי"ע בעל שדי חמד‪ ,‬תרס"ה‬ ‫מאסטראווא זי"ע‪ ,‬תש"ה‪ ,‬ומנו"כ בניו‬ ‫רבי נפתלי בן רבי יחזקאל שרגא‬ ‫רבי יוסף נתן בן רבי אלטר מאיר דוד‬ ‫דזשערזי‬ ‫(הלברשטאם) זי"ע מטשערקאס‪ ,‬בעל‬ ‫(ראטטענבערג) זי"ע מוואלברום‪ ,‬תרע"ח‬ ‫רבי נפתלי בן רבי מנשה (טייטלבוים)‬ ‫אילה שלוחה‪ ,‬תרכ"ד‬ ‫רבי חיים מנחם אברהם בן רבי יעקב‬ ‫מבריגל זי"ע‪ ,‬תשל"ה‪ ,‬ומנו"כ בניו‬ ‫רבי יוסף בן רבי בצלאל (פרעסבורגער)‬ ‫ארי' (טווערסקי) זי"ע מטריסק לאנדאן‪,‬‬ ‫דזשערזי‬ ‫זי"ע אב"ד מאטעסדארף‪ ,‬בעל תפארת‬ ‫תשע"א‬ ‫רבי שבתי בנימין בן רבי שמואל אהרן‬ ‫יוסף‪ ,‬תרפ"ד‬ ‫‪36‬‬ 37 ‫ותימרון חידושא‬ ‫י‪ .‬ק‪ .‬קענווי איילענד‬ ‫(ג)‬ ‫צובע‬ ‫נאך עטליכע הלכות‬ ‫צובע ביי די גוף פון דעם מענטש‬ ‫[ד] מען טאר זיך נישט זעצן‪/‬לייגן אנטקעגן די זון מיט‬ ‫[א] דער איסור פון צובע גייט אויך אן ביים פארבן די‬ ‫א כוונה ברוין צו ווערן – ווייל דער קערפער באקומט א‬ ‫גוף פון דעם מענטש (סימן ש"ג סכ"ה)‪.‬‬ ‫פארב‪ ,‬און דאס איז אן איסור פון צובע (שו"ת מנח"י ח"ה סימן‬ ‫דערפאר איז אסור סיי פאר מענער און סיי פאר‬ ‫ל"ב אות ב'‪ ,‬הובא בשו"ת מחזה אליהו ח"א סימן ס"ה אות כ"ד)‪.‬‬ ‫פרויען צו נוצן יעדע סארט מאטריאל וואס א) פארבט‬ ‫דעם גוף מיט אן אנדערע קאליר‪ .‬ב) פארדעקט פלעקן‬ ‫אויב מ'האט נישט קיין כוונה ברוין צו ווערן‪ ,‬איז עס‬ ‫אד"ג‪ .‬ג) ברענגט צוריק [פאר א מענטש וואס איז בלאס]‬ ‫מותר‪ ,‬אפילו ווען עס איז זיכער אז עס גייט געשען (מחזה‬ ‫דעם געווענליכן קאליר‪ .‬ד) אדער אפילו ברענגט נאר‬ ‫אליהו שם)‪.‬‬ ‫ארויס שטערקער א געוויסע קאליר‪ .‬אפילו געוויסע‬ ‫[ה] שטארק רייבן דעם פנים מיט א כוונה רויט צו‬ ‫דורכזיכטיגע מאטריאלן וואס ברענגען ארויס שטערקער‬ ‫א קאליר וואס איז שוין דא‪ ,‬איז אן איסור פון צובע (עיין מ"ב‬ ‫מאכן די הויט‪ ,‬איז א שאלה פון צובע (עיין שו"ע סימן ש"ג‬ ‫סימן שכ"ז סקי"ב לענין משיחת מנעלים בשמן)‪.‬‬ ‫סכ"ה לענין 'לטוח על פניה בצק' שכך היה המציאות)‪.‬‬ ‫דער איסור איז אפילו ווען עס האלט נישט פאר קיין‬ ‫[ו] אריינשטעקן א פרויבע שטעקל (‪ )Clinistix‬אין די‬ ‫לאנגע צייט (‪-‬כתיבה שאינה מתקיימת)‪ ,‬און אפילו ווען מען‬ ‫וואסער פונעם מענטש (מי רגלים)‪ ,‬וואס די קאליר פונעם‬ ‫מאכט עס מיט א שינוי‪.‬‬ ‫שטעקל טוישט זיך לויט די געזונט צושטאנד‪ ,‬איז אן איסור‬ ‫[ב] צו נוצן א זאך וואס 'האט נישט קיין שייכות מיט‬ ‫מן התורה פון צובע‪ .‬מ'זאל עס טון אויף א וועג פון א גרמא‪,‬‬ ‫פארבן אדער צוגעבן קאליר'‪ ,‬נאר פאר אנדערע סיבות‬ ‫אדער דורך א גוי (טל ברכה ח"ב עמוד ‪.)118‬‬ ‫(‪ MAT‬צו מאכן די הויט) איז מותר‪ ,‬אבער מ'דארף זיין‬ ‫[ז] ארויסגיין מיט טונקעלע אויגן גלעזער וואס די‬ ‫געווארנט עס זאל נישט זיין קיין שאלה פון ממרח [ווען‬ ‫פארב טוישט זיך לויט די ליכטיגקייט‪ ,‬איז א גרויסע נידון‬ ‫עס איז געדעכט]‪.‬‬ ‫אין די היינטיגע פוסקים‪ ,‬למעשה זענען דאס אסאך מתיר‬ ‫אזוי אויך מען מעג ארויפלייגן אויף א וואונד וואס קען‬ ‫(שבט הלוי ח"ד סכ"ג‪ ,‬ארחות שבת ח"א עמוד תנ"ה‪ ,‬טל ברכה עמוד‬ ‫ווערן ענצינדן א פליסיגע זאלב אדער פאודער‪ ,‬כאטש עס‬ ‫‪.)115‬‬ ‫פארבט דעם גוף‪ ,‬ווייל מ'האט נישט קיין כוונה צו פארבן‪,‬‬ ‫און עס איז דרך לכלוך (טל ברכה עמוד ‪.)114‬‬ ‫***‬ ‫[ג] כאטשיג ווי דערמאנט איז דא אן איסור פון‬ ‫צום שלוס פון די מלאכה‪ :‬מ'דארף געדענקען אז‬ ‫צובע אויף די גוף פון דעם מענטש‪ ,‬איז אבער מותר צו‬ ‫אפילו נוצן א פשוט'ע האנטוך אויפצעווישן וויין וואס האט‬ ‫עסן 'שטארק רויטע פרוכט' אד"ג‪ ,‬כאטשיג עס ווערט‬ ‫זיך אויסגעגאסן איז א שאלה פון צובע‪ ,‬כאטשיג עס קוקט‬ ‫געפארבט דערמיט די גוף פון דעם מענטש (א) (שו"ע סו"ס‬ ‫בכלל נישט אויס פאר מענטשן אזוי‪.‬‬ ‫ש"כ)‪.‬‬ ‫מקורות והערות‬ ‫(א) הנה עיקר הטעם להתיר בזה הוא משום דגוף האדם אינו עשוי לצבוע‪ ,‬וממילא אם הוא בדרך לכלוך אין בזה איסור (כמו שהבאנו‬ ‫כבר במאמר א')‪ ,‬אבל לפי זה היה מקום לאסור בנשים במקומות של הגוף שרגילות לצבוע‪ .‬ואכן כן יוצא מדברי השער הציון סימן ש"ג‬ ‫סקס"ה ודו"ק‪ ,‬מיהו למעשה לא נהוג להחמיר בזה וכמה טעמים לדבר [ובמיוחד שלפי המציאות לא מועיל כלום] (עיין ארחות שבת‬ ‫ח"א עמוד תנ"ב‪ ,‬וטל ברכה צובע הערה ‪.)45‬‬ ‫‪38‬‬ 39 ‫לרגל דעם יארצייט פון הרה"ק הבת עין זי"ע‬ ‫גדולה לגימה‬ ‫שמקרבת‬ ‫שמועס מיט הר"ר חיים מאיר מיללער הי"ו לרגל‬ ‫די יארצייט פונעם הייליגן בת עין ווען אידן זעען‬ ‫ישועות ביים מנדב זיין סעודות לעילו נשמתו איבער‬ ‫די 'פת שחרית ‪ -‬שבענו מטובך' וועלכע שטעלט צו‬ ‫פרישטאגס יעדן טאג פאר אריבער הונדערט אידן‬ ‫• ווער קומט דארט אריין‪,‬‬ ‫• א גוטן ר' חיים מאיר‪ ,‬אויב איר‬ ‫ביי אונז אין שטאט‬ ‫וואספארא סארט עולם?‬ ‫קענט דערציילן פאר די וואס‬ ‫אלע סארטן‪ .‬אנגעהויבן אוודאי פון‬ ‫ווייסן נישט‪ ,‬וואו איז די פלאץ‬ ‫איז פארהאן א ווינקל‬ ‫משולחים און געסט‪ ,‬אזוי ווייטער פילע‬ ‫וואס מ'געבט דארט צו עסן א‬ ‫וואו יעדער סיי ווער‬ ‫תושבי עירנו‪ ,‬פון דיינים‪ ,‬ארבעטער‪,‬‬ ‫גאנצן טאג 'פרישטאג'?‬ ‫קען אריינקומען צום‬ ‫מלמדים‪ ,‬טאטעס‪ ,‬זיידעס‪ ,‬קינדער און‬ ‫רובא דרובא פונעם ציבור ווייסט לכאורה‬ ‫שטיבל און זיך אנפילן‬ ‫בחורים פון יעדע סארט שטוב‪ ,‬כולל‪-‬‬ ‫וואו דאס איז‪ ,‬אבער פאר ווער ס'ווייסט‬ ‫א טעלער מיט עסן‪.‬‬ ‫יונגעלייט סיי פון דא אין די געגנט און סיי‬ ‫נישט וועט מען מודיע זיין‪ ,‬און יעדער איז‬ ‫פון אנדערע געגנטער‪ .‬ס'זיצן דארט אין בית‬ ‫טאקע געלאדנט אהין‪ ,‬סיי אויב מען זוכט‬ ‫אט דער הייליגער ארט‬ ‫המדרש און אין די ארומיגע בתי מדרשים‬ ‫זיך צו זעטיגן און סיי אויב מען וויל צוזען‬ ‫ווערט אנגערופן פת‬ ‫כולל יונגעלייט און בעלי בתים וואס‬ ‫מיט די אייגענע אויגן וואס טוט זיך אלץ‬ ‫שחרית צימער 'שבענו‬ ‫לערנען‪ ,‬און אנשטאט דארפן אהיימגיין‬ ‫וואס זאל אפהאקן זייער סדר הלימוד קען‬ ‫אפ דארטן‪.‬‬ ‫מטובך'‪ ,‬וועלכע געפינט‬ ‫ער אריינקומען און זיך נעמען עפעס צו עסן‪.‬‬ ‫מ'גייט אריין דורכן דרום זייט אינעם‬ ‫זיך אין ביהמ''ד וויזשניץ‬ ‫איינער קומט אריין ווען ער האלט פאר א‬ ‫בית המדרש וויזשניץ‪-‬לאנדאן‪ ,‬ארויס צום‬ ‫לאנדאן‪.‬‬ ‫שמחה‪ ,‬איינער נאך א שמחה‪ ,‬אמאל זענען‬ ‫הינטערשטן גארטן‪ ,‬וואו מ'האט צוגעבויט‬ ‫דא אידן וואס גייען אריבער א שטיקל‬ ‫אן עקסטערע צימער דארט ספעציעל‬ ‫אצינד צום יארצייט‬ ‫שווערע צייט‪ ,‬זיי זוכן וואו זיך צו דערכאפן‬ ‫פאר דעם‪ .‬פון אכט אינדערפרי ביז ארום‬ ‫פונעם הייליגן בת עין‬ ‫דאס הארץ‪ ,‬און אפילו קינדער קומען‬ ‫זעקס נאכמיטאג קען מען אריינקומען און‬ ‫זיעועכי''א ווען אידן‬ ‫אריין‪ ,‬יעדע איד וואס איז הונגעריג‪ ,‬קען‬ ‫זיך נעמען עפעס צו עסן‪ .‬ס'איז דא דארט‬ ‫רעכטן אפ סעודות‬ ‫אריינקומען און זאט ווערן‪.‬‬ ‫ברויט‪ ,‬פוטער‪ ,‬סאלאט‪ ,‬אייער‪ ,‬טונא‪ ,‬און‬ ‫לעי''נ דעם צדיק האלטן‬ ‫• וואס הייסט‪ ,‬בעלי בתים‬ ‫נאך‪ .‬מ'שטעלט צו ביד רחבה‪ .‬א מענטש‬ ‫מיר אפ א שמועס מיטן‬ ‫קומען אויך אריין?‬ ‫קען זיך אנגרייטן א געשמאקן טעלער‬ ‫אנפירער און גבאי‬ ‫יא‪ ,‬זיכער‪ ,‬און ס'געבט אסאך צו‪ ,‬ווייל‬ ‫און זיך אראפזעצן עסן מיט א רואיגקייט‪,‬‬ ‫צדקה פונעם פרישטאג‪-‬‬ ‫ווען א בעל הבית עסט דארט פרישטיג‪,‬‬ ‫אדער מאכן א גוטן סענדוויטש און עס‬ ‫צימער הרה''ח ר' חיים‬ ‫קען דער איד וואס דארף עס טאקע האבן‬ ‫ארויסנעמען אינדרויסן‪.‬‬ ‫מאיר מיללער הי''ו‪.‬‬ ‫‪40‬‬ ‫טעלער מיט מאכלים וואס ער האט ליב און‬ ‫• איר שלעפט אליינס דעם‬ ‫זיך אויך אראפזעצן און עסן מיטן זעלבן‬ ‫עסן מיט א געשמאק‪.‬‬ ‫גאנצן עול?‬ ‫געשמאק‪ .‬קיינער דארף נישט מסביר זיין‬ ‫דער איד וואס האט מנדב געווען דעם‬ ‫אליינס?! איך בין דער ממונה‪ ,‬אבער‬ ‫פארוואס ער איז געקומען‪ .‬קיינער פילט זיך‬ ‫פרישטאג קען זיי אפילו נישט‪ .‬אבער‬ ‫איך קען דאס טון בלויז מיט די שטארקע‬ ‫נישט ווי א שנארער‪ .‬ס'איז פשוט נארמאל‬ ‫בזכותו זענען היינט איבער הונדערט אידן‬ ‫הילף און ווארעמע פון אחינו בני ישראל‬ ‫אריינצוקומען און זיך נעמען עפעס צו עסן‪.‬‬ ‫ארויס זאט מיט פרישע כוחות צו דינען‬ ‫וועלכע פארשטייען די גרויסע זאך דערפון‬ ‫איר קענט פרעגן סיי ווער עס איז‬ ‫דעם בורא‪.‬‬ ‫און זענען זיך כסדר משתתף מיט שיינע‬ ‫דארט אמאל געווען‪ ,‬מ'פילט זיך דארט‬ ‫סכומים‪.‬‬ ‫אינדערהיים‪.‬‬ ‫• יעצט זונטאג וועט זיין די‬ ‫יארצייט פונעם הייליגן בת‬ ‫ס'איז א זאך וואס די שטאט מוז האבן!‬ ‫• געב מיר א ביישפיל;‬ ‫עין‪ ,‬וואס קענט איר זאגן וועגן‬ ‫די גמרא זאגט אין סנהדרין‪ ,‬רבי יוחנן זאגט‬ ‫ווען האסטו‬ ‫דעם?‬ ‫בשם רבי יוסי בן קסמא‪'' ,‬גדולה לגימה‬ ‫געשפירט אז דאס‬ ‫אוודאי‪ .‬אידן דערציילן שוין יארן פילע‬ ‫שהרחיקה שתי משפחות מישראל''‪ .‬זאגט‬ ‫פלאץ טוט אויף פאר‬ ‫ישועות אין אלע ענינים ביים צושטעלן א‬ ‫רש''י דארט וואס מיינט לגימה ‪ -‬אכילה‬ ‫א מענטש?‬ ‫סעודה לכבוד די יארצייט פונעם הייליגן בת‬ ‫שמאכילין אורחים‪ ,‬דאס וואס מ'געבט אן‬ ‫איך קען דיר געבן צענדליגער‬ ‫עין זי''ע‪ .‬עס איז שוין היינט ברייט באקאנט‬ ‫אורח צו עסן‪.‬‬ ‫מעשיות‪ ,‬אבער ממש די‬ ‫איבער די גרויסע ישועות וואס מ'זעט‪.‬‬ ‫אונז ווייסן אז ביז היינט טאר אן עמוני‬ ‫וואך איז געווען א משולח פון‬ ‫דעם זונטאג ביים יארצייט וועלן מיר‬ ‫ומואבי נישט ווערן קיין איד‪ ,‬פארוואס? על‬ ‫ארץ ישראל וואס איז דא‬ ‫בעז''ה צושטעלן א סעודה גדולה כיד המלך‪,‬‬ ‫דבר אשר לא קדמו אתכם בלחם ובמים –‬ ‫ארומגעגאנגען נאך געלט‪.‬‬ ‫מכל טוב וטוב‪ ,‬אז אידן זאלן עסן און זאט‬ ‫ווייל זיי זענען נישט אנטקעגנגעקומען מיט‬ ‫ס'איז אים נישט אזוי גוט‬ ‫ווערן‪ .‬און די נדבנים וועלן אוודא יזען‬ ‫ברויט און וואסער‪ .‬עפעס א שטארקייט‬ ‫געגאנגען יענעם טאג‪.‬‬ ‫ישועות אין יעדן הינזיכט‪.‬‬ ‫האט די לחם ומים‪ ,‬דאס געבן צו עסן פאר‬ ‫אזוי אנגעצויגן האט ער‬ ‫אנדערע אידן‪ .‬ומכלל לאו אתה שומע הן‪.‬‬ ‫זיך געטראפן אינעם פרישטאג‬ ‫• זענען דא פלענער אויף‬ ‫אין די זעלבע גמרא זאגט רבי יוחנן נאך‬ ‫צימער‪ .‬נאכן זאט ווערן ווי א‬ ‫ווייטער?‬ ‫עפעס‪' ,‬ומעלמת עינים מן הרשעים'‪ ,‬רש''י‬ ‫נייער מענטש געבט ער זיך א רוף‬ ‫בעזרת השם וויל מען עס פארברייטערן‪.‬‬ ‫איז מסביר‪ ,‬אז דער זכות פון געבן צו עסן‬ ‫אן צו מיר‪'' :‬דו ביסט מגין אויף די גאנצע‬ ‫גרעסער‪ ,‬שענער און בעסער‪ .‬אז נאך מער‬ ‫קען ביישטיין אפילו פאר א רשע‪ ,‬אז דער‬ ‫שטאט!''‬ ‫אידן זאלן קענען אריינקומען‪ ,‬עסן און זיך‬ ‫אויבערשטער זאל כביכול פארקוקן אויף‬ ‫ס'זענען דא מענטשן וואס קומען אריין‬ ‫פילן אינדערהיים‪ .‬לאמיר האפן אידן וועלן‬ ‫זיינע שלעכטע מעשים און אים נישט‬ ‫יעדן טאג‪ .‬דאן זענען דא די פארנומענע‬ ‫זיך אנרופן ווארעם‪ ,‬וועט מען בעז''ה קענען‬ ‫באשטראפן ווי ס'וואלט זיך אים געקומען‪.‬‬ ‫סעזאנען ווי ערב פסח‪ ,‬ווען אין שטוב איז‬ ‫מוסיף זיין אל הקודש‪.‬‬ ‫מיכה האט געהאט א פסל‪ ,‬און די מלאכי‬ ‫פארנומען און אנגעלייגט‪ ,‬א איד כאפט זיך‬ ‫• ווי אזוי קען מען מנדב זיין?‬ ‫השרת האבן אים געוואלט באשטראפן‪.‬‬ ‫אריין אין פת שחרית בודקע‪ ,‬עסט מיט א‬ ‫האט דער אויבערשטער געזאגט‪' ,‬הניחו לו‪,‬‬ ‫געשמאק און קומט אהיים א רואיגערער‬ ‫מען קען מיר אנרופן אויף‪.07904639644 :‬‬ ‫שפתו מצויה לעוברי דרכים' ‪ -‬לאזט אים‬ ‫מענטש‪ .‬פאר אים‪ ,‬און פאר די גאנצע‬ ‫אויב רופט מען נאך מוצאי שבת קען מען‬ ‫אפ‪ ,‬ווייל ביי אים איז אלעמאל דא ברויט‬ ‫משפחה‪ ,‬א נייער מענטש‪.‬‬ ‫נאך אריינכאפן צו געבן פארן הייליגן בת עין‪,‬‬ ‫פאר איינעם וואס איז אונטערוועגנס‪.‬‬ ‫און ווי פארשטענדליך קען מען אייביג מנדב‬ ‫טראכט אריין א מינוט‪ ,‬וואס איז פאר מיכה‬ ‫• הערסט אמאל מעשיות פון‬ ‫זיין‪ ,‬צו לעי''נ א נאנטן‪ ,‬ווען מען נויטיגט זיך‬ ‫בייגעשטאנען אין אזא שעה? דער שטיקל‬ ‫ישועות?‬ ‫אין א ישועה אדער הצלחה‪ ,‬און אפילו אן‬ ‫ברויט וואס א מענטש האט ביי אים‬ ‫דאס אז אידן קומען אריין הונגעריג און‬ ‫קיין שום סיבה קען מען געבן‪ ...‬עס איז א‬ ‫געקענט באקומען אויפן וועג!‬ ‫גייען ארויס זאט איז ביי מיר די גרעסטע‬ ‫געוואלדיגע זכי' צו געבן פאר דעם רבונו של‬ ‫ישועה!! מענטשן זענען זיך באמת מחיה‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך וואס קומט דא פאר‬ ‫עולמ'ס קינדער צו עסן‪ .‬פשוט זאט מאכן‬ ‫אבער יא‪ ,‬ס'זענען דא אסאך אידן וואס‬ ‫יעדן טאג‪ .‬ס'קומט אריין א אידיש קינד‪ ,‬צי‬ ‫אידן‪.‬‬ ‫האבן מנדב געווען א פרישטאג פאר א‬ ‫א משולח וואס דרייט זיך אין א פרעמדע‬ ‫• אוודאי אזוי‪ .‬דער‬ ‫שטאט‪ ,‬צי א קינד‪ ,‬א כולל יונגערמאן‪ ,‬א‬ ‫געוויסע ישועה און זענען צוריקגעקומען‬ ‫אויבערשטער זאל דיר געבן‬ ‫בעה''ב אדער אן עלטערער איד‪ ,‬ער איז‬ ‫דערציילן אז זיי האבן ברוך השם געזען‬ ‫די כוחות ווייטער צו ממשיך‬ ‫הונגעריג‪ ,‬און די עסן שטייט גרייט פאר‬ ‫גרויסע זאכן‪ .‬פון דעם אז געוויסע קומען‬ ‫זיין מיט די הייליגע פעולות‪.‬‬ ‫אים‪ ,‬ער קען זיך אראפזעצן ביים טיש‬ ‫צוריק נאכאמאל און נאכאמאל פארשטיי‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫צווישן אלע אנדערע אידן‪ ,‬זיך אנגרייטן א‬ ‫איך אז עפעס האט עס אויפגעטון דארט‪..‬‬ ‫איר קענט אויך מנדב זיין דורכן אריינשיקן אייער ברייטע נדבה צו‪:‬‬ ‫‪Happy and healthy A/N: 60581259 S/C: 20-76-90‬‬ ‫אויב ווילט איר עס זאל זיין לעי"נ דעם הייליגן בת עין שרייבט אינעם רעפרענץ‪Bas Ayin :‬‬ ‫‪41‬‬ ‫טייטלבוים‬ ‫הרב שלמה‬ ‫מחשבות‬ ‫יו"ר מכון מחשבת החינוך‬ ‫גליון קפח שנה ה‬ ‫פרשת בה"ב‬ ‫איז יעקב אבינו געווען‬ ‫מ"ה ה' אלוקיך דורש‬ ‫מעמך? ‪ -‬ונחנו מ"ה!‬ ‫א געניטער ביזנעסמאן?!‬ ‫סוף פרשת בחוקותי נאך די שווערע תוכחה שרייב אונז‬ ‫די תורה די פרשה פון ערכין‪ ,‬דער דין פון א יוד וואס‬ ‫נעמט זיך אונטער צו געבן פאר צדקה זיין ערך‪ ,‬זיין ווערט‪.‬‬ ‫וואס האט צו טוהן די פרשה פון ערכין מיט די תוכחה?‬ ‫פארוואס זענען זיי צוזאמען געשטעלט?‬ ‫נאך א דריטע וועג פון א מחשבה וואס ס'לוינט‬ ‫זיך צו טראכטן פון דעם‪.‬‬ ‫*‬ ‫משה'לה איז זייער א זיסער און לעבעדיגער יינגל‪,‬‬ ‫ער האט ליב צו פארברענגען מיט זיינע חברים‬ ‫לעצטע וואך האט כלל ישראל מיט געלעבט‬ ‫א שווערע טראגעדיע ווען פינעף און פערציג‬ ‫יידישע קינדער זענען אום געקומען אויף א‬ ‫שרעקליכע אופן‪ ,‬אינמיטן די גרויסע הילולא פון‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי אין מירון‪.‬‬ ‫דער דין פון ערכין איז געזאגט געווארן נאר ביי יודען און‬ ‫יעדער איינער פרעגט זיך קשיות‪ ,‬פארוואס און‬ ‫נישט ביי גויים‪ ,‬דאס הייסט אז ווען א מענטש נעמט זיך‬ ‫צו לאכן און צו שפילען‪ ,‬און אלע חברים האבן‬ ‫ווי אזוי קען דאס זיין? און וואס וויל מען פון אונז?‬ ‫אונטער צו צאלן די ווערט פון א גוי פאר הקדש‪ ,‬נעמט‬ ‫אים אויך ליב ווייל ער האט א גוט הארץ און ער‬ ‫און ווי קען זיין אז רבי שמעון'ס זכות האט נישט‬ ‫מען דעם גוי און מ'קוקט וויפיל ער איז ווערט‪ ,‬אויב ער‬ ‫ברענגט אריין א געשמאקע און א לעבעדיגע‬ ‫מגין געווען? און נאך אנדערע פארשידענע‬ ‫איז א שטארקער גוי וואס קען גוט שלעפן זאכן און גוט‬ ‫מצב אין כיתה‪.‬‬ ‫קשיות וואס קומען ארויף אין אזעלכע סארטן‬ ‫ארבעטן איז ער ווערט מער‪ ,‬און אויב ער איז א קליינער‬ ‫מצבים‪.‬‬ ‫און א שוואכער וועט מען צאלן אויף אים אסאך ווייניגער‪.‬‬ ‫אבער די אלע גוטע מעלות וואס די חברים‬ ‫דאס איז ביי א גוי‪ ,‬אבער ביי א יוד ווען איינער זאגט אז‬ ‫דערציילן אויף משה'לה האבן זיך ארויס געוויזן‬ ‫מטבע הבריאה ווען ס'געשעהט א גרויסע‬ ‫ער נעמט זיך אונטער צו צאלן די ווערט פון א יוד פאר‬ ‫נאר אין חיידער צווישן די חברים‪ ,‬און ווען‬ ‫אומגליק איז דא צוויי סארטן זאכן וואס מענטשן‬ ‫הקדש‪ ,‬דא קוקט מען נישט ווי שטארק ער איז און וויפיל‬ ‫משה'לה איז אנגעקומען אהיים איז ער געווען‬ ‫טוהן‪ ,‬די ערשטע זאך איז מברר צו זיין פונקטליך‬ ‫כח ער האט‪ ,‬דא איז דא א פרייז וואס די תורה האט‬ ‫אינגאנצן א אנדערע יינגעל‪.‬‬ ‫אלע פרטים ווי אזוי איז דאס געשעהן און ווער‬ ‫געשריבן אז ער מוז צאלן‪ ,‬די גמרא לערנט ארויס פון‬ ‫איז שולדיג? ווער האט געדארפט מאכן וואס?‬ ‫משה'לה איז אויף געוואקסן אין זייער א‬ ‫וויל אונז די תורה לערנען מיט די גאנצע שמועס צווישן לבן און‬ ‫און ער וויל זיך לייגן‬ ‫געהאט א‬ ‫אפילו א אויסגעשלאגענער צובראכענער יוד וועט מען‬ ‫המוריה‬ ‫דעם פסוק "בערכך נפשות" – אפילו מנוול ומוכה שחין"‬ ‫יעדע זאך האט‬ ‫צוםשטוב‪,‬הר‬ ‫יעקב אבינו קומט אן‬ ‫מסודר'דיגע‬ ‫פלאץ און יעדע זאך האט געהאט א צייט‪ ,‬ס'איז‬ ‫און ווער האט געדארפט פאלגן וועמען? און‬ ‫יעדער איינער בויעט זיך אויף ביי זיך אין קאפ‬ ‫צאלן אויף אים די זעלבע פרייז ווי אויף א געזונטער און א‬ ‫א מסקנא מיט א קלארע בילד וואס איז דא‬ ‫יעקב? וואס איז אונז וויכטיג צו וויסן וויאזוי יעקב האט געמאכט‬ ‫איינצופאקןאיז א מקום סכנה‪,‬‬ ‫דאסצו‬ ‫שטאררקער מענטש‪ ,‬ווייל דא קוקט מען לויט דעם נפש‬ ‫געווען א צייט צו שפילן און א צייט‬ ‫פראבלעם;און א צייט‬ ‫האט א‬ ‫שפילערייען‪ ,‬א צייט צו עסן‬ ‫פון דעם יוד און נישט לויט דעם גוף‪.‬‬ ‫די‬ ‫שלאפן‪ .‬אבער ער‬ ‫פונקטליך געשעהן‪.‬‬ ‫די צווייטע זאך וואס קומט גלייך נאך דעם איז גיין שלאפן‪ ,‬א פלאץ צו עסן און א פלאץ צו‬ ‫פארוואס טאקע?‬ ‫זיין געלט און וויאזוי לבן האט אים אויסגעפאפט?‬ ‫מען?‬ ‫פאר‬ ‫טוט‬ ‫און א פלאץ‬ ‫ווייל א יוד וואס ליידט‪ ,‬א יוד וואס ס'קומען אויף אים‬ ‫וואסדי שיך‬ ‫חיות‪.‬פלאץ פאר‬ ‫ווילדע שפילען‪ ,‬א‬ ‫זיךסיבה‪,‬דידא‬ ‫יעדער איינער‬ ‫עבירה וואס די טאש‪ ,‬און דאס האט משה'לה נישט געקענט‬ ‫ס'דרייען‬ ‫רוחניות'דיגע‬ ‫צו טרעפן די‬ ‫זוכט און וויל וויסן וואס איז‬ ‫יסורים‪ ,‬ווערט נישט ווייניגער‪ ,‬פארקערט ער ווערט מער‬ ‫פארטראגן‪.‬‬ ‫אויסגערייניגט און מער חשוב‪ ,‬זיין נפש ווערט נאך מער‬ ‫וועגן דעם איז דאס געעשעהן‪ ,‬און וועלכע זאך‬ ‫*‬ ‫המקום וישם מראשותיו"‬ ‫חשוב נאך ער האט יסורים‪.‬‬ ‫מאכן לעבעדיג און‬‫מאבני‬‫"ויקחגעהאט צו‬ ‫ממשיךתורה‪,‬‬ ‫משה'לה האט ליב‬ ‫אונז די‬ ‫דערציילט‬ ‫פונקטליך מוז'ן מיר מחזק זיין‪ ,‬און ס'איז‬ ‫מיט אנדערע וואס ווייסן צו טרעפן די רמזים אריין ברענגען א מצב‪ ,‬משה'לה האט נישט ליב‬ ‫וועגן דעם איז די פרשה פון ערכין געשריבן געווארן נאך‬ ‫וואס מ'האט שוין געוואוסט פריהער אז דאס גייט געהאט צו האלטן סדרים מיט שעות‪ ,‬ער האט‬ ‫די תוכחה‪ ,‬אז אויב ס'וועט קומען א יוד א בעל יסורים‬ ‫די געשעפט פון מיסעס שטערן איז געווען איינע פון די‬ ‫חומה ארום זיין קאפ אז‬ ‫א מ'וויל און‬ ‫און ער וועט טראכטן ביי זיך‪ ,‬אוי וויי‪ ,‬אזוי פיל צרות‬ ‫וואס איך גיי אריבער‪ ,‬וואס בין איך שוין ווערט סתם א‬ ‫בויט ווען‬ ‫ערמ'קען עסן‬ ‫שטיינערליבאון‬ ‫געהאט אז‬ ‫זייער‬ ‫נעמט אפאר‬ ‫ערפארוואס‪.‬‬ ‫‪-‬‬ ‫געשעהן און‬ ‫די צוויי נטיות פון דעם מענטש שטאמט פון ווי מ'וויל און שפילן מיט וואס מ'וויל און ווי אזוי‬ ‫אויסגעשלאגענע הושענא! מסתמא בין איך א גרויסער‬ ‫באקאנטע קליידער געשעפטן אין די גאנצע געגנט‪ ,‬א שיינע און‬ ‫שעדיגן‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫אים‬ ‫זאלן‬ ‫חיות‬ ‫איין נקודה‪ ,‬יעדער מענטש האט אין זיך א מ'וויל‪ ,‬אבער וואס זאל מען טוהן אז אינדערהיים‬ ‫בעל עברה און וועגן דעם האב איך אזוי פיל צרות‪.‬‬ ‫נאטורליכע פחד און ער האט מורא אז אפשר איז נישטא קיין פלאץ פאר אזא סארט אויף‬ ‫די‬ ‫זאגט אים די תורה קוק דיך נישט אזוי שטארק אראפ‪,‬‬ ‫פירונג‪ ,‬און וואס זאל מען טוה אז אינדערהיים‬ ‫וועט עס געשהען אויך פאר אים‪ ,‬ממילא ווען ער‬ ‫אויך ווען דו וואלסט אריבער געגאנגען חלילה די גאנצע‬ ‫גרויסע געשעפט וואס האט פארמאגט אלעס‬ ‫תוכחה ביסטו ווערט‪ ,‬א ווערט פון א געשלאגענער יוד‬ ‫פארשטייט שוין ווער ס'איז שולדיג און ווי אזוי איז דא געזעצן און משה'לה האט פיינט געזעצן‪.‬‬ ‫האט‬ ‫מ'דארף פארשטיין וואס יעקב אבינו‬ ‫איז מיט גארנישט נישט ווייניגער פון א אנדערער יוד‬ ‫דאס איז פונקטליך געשעהן‪ ,‬און וואס זענען די אזוי האט זיך משה'לה געטראפן טאג נאך טאג‬ ‫עבירות וואס האבן דאס גורם געווען‪ ,‬קען ער זיך מיט א גרויסע שוועריגקייט‪ ,‬און מיט שווערע‬ ‫וואס א מאמע דארף האבן אנצוטון אירע‬ ‫וואס ס'גייט אים גוט‪ ,‬ווייל דער נפש איז די וויכטיגסטע‪.‬‬ ‫א שטר פון געלד בלייבט די זעלבע ווערט אויך ווען ער‬ ‫אויב‬ ‫פארמיט אזיינעחיה‬ ‫עלטערן‪ ,‬משה'לה‬ ‫חילוק‬ ‫צווישן אים‬ ‫איזדיא מלחמות‬ ‫וואס‬ ‫נישט אויף‬ ‫דא‪,‬אז ער איז‬ ‫געטוןמסקנא‬ ‫בארוהיגן מיט די‬ ‫איז צוקנייטשט און צוטרויטן ‪ -‬א ווערט פון א יידישע‬ ‫ליסט פון די בעלי עבירה און ער מאכט נישט די מאך נישט‪ ,‬משה'לה גיי נישט‪ ,‬קום אהער גיי אהין‪,‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫נשמה ווערט קיינמאל נישט ווייניגער אויך ווען ס'איז נאך‬ ‫טעותים‪ ,‬מ'קען ווייטער רוהיג שלאפן ובא לציון א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬די אטמאספער אין דערהיים איז געווען‬ ‫איז‬ ‫מיטהאבןוואס‬ ‫פיס‪...‬עלטערן‬ ‫גואל‪.‬זי עסט די קאפ אדער די‬ ‫מאמעס האבן זייער ליב געהאט אריינצוגיין‬ ‫מיסעס‬ ‫א גוטן שבת‬ ‫א תוכחה‪.‬‬ ‫"בערכך נפשות להשם"‬ ‫פראבירט אויס‬ ‫איז‬ ‫קאפ‬ ‫פארשטיין וואס‬ ‫זיין‬ ‫געקענט‬ ‫זייער אנגעצויגן‪ ,‬די‬ ‫מיר קומען נישט פארשטעלן דא וואס איז צו לערנען משה'לה ווי אזוי זיך צו פירן ריכטיג‪,‬‬ ‫ווען‬ ‫נישט‬ ‫יעצט‬ ‫משה'לה האט‬ ‫אפגעהיטן‬ ‫דער‬ ‫מער וואס וויל טאקע‬ ‫די ער‬ ‫ריכטיגע סיבה און‬ ‫שטערן האט‬ ‫אייבישטער פון אונז מיר ווילן דא פארשטעלן מ'וויל פון אים‪ ,‬די עלטערן האבן אים אנגעשריגן‬ ‫אין די געשעפט‪ ,‬נישט ווייל די פרייזן זענען‬ ‫ארומגענומען אויב זיין גאנצע קערפער נישט?‬ ‫געווען אזוי ביליג‪ ,‬נאר ווייל די סערוויס איז‬ ‫באגלייט יעדע‬ ‫ווי אזוי וועט אים דאס אויפפאסן פון די חיות?‬ ‫וועלכע שמירה איז דאס?‬ ‫געווען זייער גוט‪ ,‬און יעדער האט זיך געפילט‬ ‫זייער היימיש און אנגענעם אין די געשעפט‪.‬‬ ‫משפחה אין‬ ‫שפעטער אין די פרשה ווען יעקב האנדלט‬ ‫מיסעס שטערן האט באגלייט יעדע משפחה‬ ‫געגנט מיט‬ ‫מיט לבן אויף די ארבעט‪ ,‬זאגט לבן פאר יעקב‪,‬‬ ‫אין געגנט מיט אלע זייערע קינדער‪ ,‬פון די‬ ‫אלע זייערע‬ ‫"נקבה שכרך עלי ואתנה" ‪ -‬זאג מיר וויפיל‬ ‫וועגעלע ביזן סעם און ישיבה‪ ,‬זי האט געקענט‬ ‫קינדער‪ ,‬פון‬ ‫געלט דו ווילסט און איך וועל דיר געבן‪ .‬אבער‬ ‫יעדע קינד מיטן נאמען‪.‬‬ ‫די וועגעלע‬ ‫יעקב אבינו זאגט אים נישט א פרייז‪ ,‬יעקב‬ ‫יארן לאנג האט זיך די געשעפט אזוי געפירט‪,‬‬ ‫ענטפערט אינגאנצן עפעס אנדערש‪" :‬לא תתן‬ ‫דורות פון קינדער האבן געוואוסט אז אנהייב‬ ‫ביזן סעם און‬ ‫לי מאומה" ‪ -‬געב מיר גארנישט‪ ,‬איך דארף‬ ‫ווינטער און אנהייב זומער גייט מען איין טאג צו‬ ‫ישיבה‪ ,‬זי האט‬ ‫נישט קיין לוין פון דיר‪.‬‬ ‫די קליידער געשעפט פון שטערן‪ ,‬דאס איז א‬ ‫געקענט יעדע‬ ‫און דא קומט יעקב אבינו מיט א געדאנק אז‬ ‫חלק פון די לעבן וואס אן דעם גייט עס נישט‪.‬‬ ‫קינד מיטן‬ ‫ער וועט נעמען די שעפעלעך מיט די פלעקן‪.‬‬ ‫ביז איין טאג האט זיך אלעס געטוישט‪.‬‬ ‫נאמען‬ ‫פון דא האט זיך אנגעהויבן די גאנצע אפמאך‬ ‫אין יענעם טאג‪ ,‬ווען מיסעס שטערן איז‬ ‫וואס ער האט שפעטער געהאט מיט לבן וואס‬ ‫אנגעקומען צו די געשעפט‪ ,‬באמערקט זי אז‬ ‫לבן האט יעדע פאר טעג געטוישט‪ ,‬און פון דעם‬ ‫אויף די אנדערע זייט גאס הענגט מען אויף א‬ ‫איז יעקב אבינו רייך געווארן‪.‬‬ ‫גרויסע שילד אויף ביידע געשעפטן וואס זענען דארט געווען ביז‬ ‫למעשה דארף מען פארשטיין וואס איז דא געווען די שמועס‬ ‫היינט‪.‬‬ ‫פון יעקב מיט לבן‪ ,‬איז דאס פשוט א ביזנעס שמועס וויאזוי יעקב‬ ‫"דא וועט זיך עפענען א נייע קליידער געשעפט!" – האט זיך‬ ‫האט געמאכט געלט? אויב יא‪ ,‬וואס זוכט עס אין די תורה? וואס‬ ‫‪42‬‬ ‫ארויסגעקוקט פון איר געשעפט‪ ,‬געזען די סחורה‪ ,‬אבער זי איז‬ ‫דער שילד געליינט‪ .‬אונטער דעם איז געשטאנען אז די געשעפט‬ ‫שוין נישט געווען אזוי שטארק באזארגט‪ ,‬זי האט געוואוסט אז זי‬ ‫וועט צושטעלן גאר גוטע סחורה פאר גאר ביליגע פרייזן‬ ‫האט א טאטע וואס קען אלעס און ער זארגט זיך פאר איר‪ ,‬און‬ ‫ארויסצוהעלפן די גרויסע משפחות‪.‬‬ ‫אויב אזוי קען זי בלייבן רואיג‪.‬‬ ‫זי איז געבליבן שטיין שאקירט און צוגענאגלט צום פלאץ‪,‬‬ ‫א וואך שפעטער האט זיך די נייע געשעפט געעפנט בקול רעש‬ ‫קוקנדיג אויף די שילד אינגאנצן צומישט און נישט געוואוסט וואס‬ ‫גדול‪ .‬מיסעס שטערן האט געהאט גענוג צייט ארויסצוקוקן פון‬ ‫צו טון‪.‬‬ ‫איר ליידיגע געשעפט און זען ווי צענדליגער קונים שטופן זיך אין‬ ‫"מיסעס שטערן מ'דארף עפענען די געשעפט‪ ",‬האט איר‬ ‫די געשעפט אנטגעגן איבער און גייען ארויס מיט פילע זעק פון‬ ‫ארבייטער איר אויפגעוועקט‪.‬‬ ‫סחורה‪.‬‬ ‫מיט א שווערע הארץ איז זי צוגעגאנגען עפענען די געשעפט‪.‬‬ ‫אסאך פון די מענטשן האט זי פערזענליך געקענט‪ ,‬דאס זענען‬ ‫געווען אירע אלטע קונים וואס וועלן שוין‬ ‫'איך ווייס נישט וואס צו טון‪ ',‬זענען די מחשבות געלאפן אין‬ ‫מסתמא קיינמאל נישט צוריק קומען‪...‬‬ ‫איר קאפ‪' .‬וואס וועט זיין מיט מיין געשעפט?‬ ‫וועל איך דאס קענען איבערלעבן? פון וואו וועל‬ ‫"מיסעס שטערן‪ ",‬איז איר ארבייטער‬ ‫אריינגעקומען אין געשעפט‪" .‬איך מוז דיר זאגן‬ ‫נאך אפאר‬ ‫איך האבן פרנסה? און וואס וועט זיין מיט מיין‬ ‫טאג?'‬ ‫אז דער מצב איז ביטער‪ ,‬איך בין אריין דארט‬ ‫ליידיגע טעג‬ ‫די צובראכנקייט האט איר באגלייט די גאנצע‬ ‫אין די נייע געשעפט און ס'איז די זעלבע סחורה‬ ‫אין געשעפט‬ ‫טאג‪ ,‬און זי האט נישט געקענט אויפהערן‬ ‫וואס מיר האבן פאר שפאט ביליגע פרייזן‪.‬‬ ‫וואס טוט מען?"‬ ‫האט מיסעס‬ ‫ארויסצוקוקן ווי די ארבעטער בויען איבער די‬ ‫מיסעס שטערן איז געזעצן שטיל מיט‬ ‫שטערן‬ ‫געשעפט אנטקעגן איבער‪ ,‬די געשעפט וואס‬ ‫טרערן אין די אויגן און זיך פרובירט צו שטארקן‬ ‫געמוזט מיט‬ ‫גייט איר אוועק'הרג'ענען איר לעבן‪.‬‬ ‫מיט אמונה‪" .‬איך שטעל זיך פאר אז ס'איז‬ ‫גרויס ווייטאג‬ ‫ביינאכט ווען זי איז אהיים געקומען האט זי‬ ‫אויסגעפלאצט מיט א געוויין‪.‬‬ ‫אזוי‪ ",‬האט זי געענטפערט‪" .‬אבער איך מיין אז‬ ‫אפזאגן אירע‬ ‫ס'איז נישטא וואס צו טון קעגן דעם‪".‬‬ ‫"וואס וועט זיין מיט אונזער פרנסה?" האט זי‬ ‫ארבעטערס‪ ,‬זי‬ ‫געקלאגט פאר איר מאן‪" .‬דאס איז דאך אונזער‬ ‫"לאמיר ארויסגיין מיט א מלחמה קעגן זיי‪",‬‬ ‫האט די ארבייטער פארגעשלאגן א געדאנק‪.‬‬ ‫האט זיי נישט‬ ‫לעבנ'ס געשעפט‪ ,‬וואס וועל איך טון אן דעם?"‬ ‫"לאמיר גיין צו די רבנים‪ ,‬דאס איז דאך השגת‬ ‫געדארפט‬ ‫"איך פארשטיי דיך זייער גוט‪ ",‬האט איר‬ ‫גבול!"‬ ‫מער‬ ‫מאן געענטפערט‪" .‬לאמיר צוזאמען אריין‬ ‫"קען זיין אז דו ביסט גערעכט מיט וואס דו‬ ‫טראכטן וואס מיר קענען טון‪".‬‬ ‫זאגסט‪ ,‬אבער איך מיין אז דאס איז נישט די‬ ‫נאך א לאנגע צייט זענען זיי געקומען צו די‬ ‫ריכטיגע וועג‪".‬‬ ‫מסקנא אז זיי האבן נישט וואס צו טון און זיי קענען נישט מלחמה‬ ‫"פארוואס נישט?"‬ ‫האלטן מיט די נייע געשעפט‪.‬‬ ‫"ווייל מיר ווייסן אז ס'איז דא איין באשעפער אויף די וועלט‪,‬‬ ‫"די איינציגסטע זאך וואס מיר קענען טון‪ ",‬האט דער מאן‬ ‫און ער טוט אלעס פירן‪ .‬אויב ער וויל איך זאל האבן פרנסה וועל‬ ‫אויסגעפירט‪" .‬איז צו פארשטיין אז דער אויבערשטער האט דאס‬ ‫איך האבן אויך מיט צען געשעפטן ארום מיר‪ ,‬און אויב ער וויל איך‬ ‫געמאכט און מסתמא האט ער א פלאן מיט דעם‪ .‬און אויב אזוי‬ ‫זאל נישט האבן וועט מיר אויך גארנישט העלפן‪ .‬איז וואס האב‬ ‫אז דער אויבערשטער האט דאס געמאכט‪ ,‬לאמיר זיך פארלאזן‬ ‫איך מיך צו קריגן מיט יענעם‪ ,‬וואס וועל איך פארדינען פון דעם?"‬ ‫אויף אים אז ער ווייסט וואס ער טוט‪ ,‬און ער וועט אונז אויך שיקן‬ ‫נאך אפאר ליידיגע טעג אין געשעפט האט מיסעס שטערן‬ ‫פרנסה וויפיל מיר דארפן‪".‬‬ ‫געמוזט מיט גרויס ווייטאג אפזאגן אירע ארבעטערס‪ ,‬זי האט זיי‬ ‫שוין אין יענע נאכט האבן זיי זיך גענומען לערנען "חובת הלבבות‬ ‫נישט געדארפט מער‪ .‬זי אליין האט אויך נישט געהאט וואס צו‬ ‫‪ -‬שער הבטחון" און זיך איבערגע'חזר'ט אז דער באשעפער וואס‬ ‫טון מיט די ליידיגע טאג אין געשעפט‪ ,‬איז זי געזעצן און געזאגט‬ ‫ווייסט אלעס און קען אלעס איז גענוג שטארק זיך צו פארלאזן‬ ‫תהילים און געלערנט חובת הלבבות און זיך געשטארקט מיט‬ ‫אויף אים און מ'האט נישט וואס צו זיין באזארגט‪.‬‬ ‫אמונה‪.‬‬ ‫ס'איז אריבער אפאר טעג און די לאסט וועגענער האבן‬ ‫איין טאג איז זי אהיימגעקומען פון געשעפט‪ ,‬זי איז געווען‬ ‫אנגעהויבן צו קומען פיל מיט סחורה‪ .‬מיסעס שטערן האט‬ ‫‪43‬‬ ‫די פרנסה איז אריין מיט גרויס שפע‪ ,‬קיין ברעקל נישט ווייניגער‬ ‫אביסל צובראכן‪ .‬אויף די טרעפן ארויף אהיים האט זי געטראפן א‬ ‫פון וואס ס'איז געווען אלע יארן ווען די געשעפט האט געבליט‪.‬‬ ‫טאכטער פון די שכנים גייט אראפ אנגעטון שבת'דיג‪.‬‬ ‫ס'איז אריבער דריי יאר‪ .‬אין איין שיינעם טאג זענען געקומען‬ ‫"איך גיי צו א חתונה פון מיין חבר'טע‪ ",‬האט יענע דערציילט‪.‬‬ ‫אפאר לאסט וועגענער‪ ,‬אויסגעליידיגט די גרויסע געשעפט‬ ‫"איך בין די לעצטע מיידל פון מיין כיתה וואס איז נאך נישט א‬ ‫אנטקעגן איבער‪ ,‬און די געשעפט האט זיך פשוט געשלאסן פון‬ ‫כלה‪"...‬‬ ‫מינוט צו מינוט אן וואס קיינער זאל וויסן פארוואס און פארווען‪.‬‬ ‫מיסעס שטערן איז ווייטער ארויף אהיים מיט גרויס וואונדער;‬ ‫אלע קונים זענען צוריקגעקומען צו די קליינע פעמילי געשעפט‬ ‫זי האט נאך קיינמאל נישט געשמועסט מיט די מיידל‪ ,‬פארוואס‬ ‫פון מיסעס שטערן‪.‬‬ ‫דערציילט זי איר דאס?‬ ‫די געשעפט האט אנגעהויבן צוריק צו בליען און זייער שנעל‬ ‫אבער אזוי ווי זי איז אריין אין שטוב איז איר איינגעפאלן א‬ ‫האט מען געדארפט זוכן נאך ארבעטערס זאלן באדינען די קונים‬ ‫געדאנק פאר א שידוך‪ ,‬אויפן פלאץ האט זי אנגערופן ביידע צדדים‬ ‫וואס האבן אנגעפאקט די געשעפט‪.‬‬ ‫און זיי אנגעטראגן דער געדאנק‪.‬‬ ‫'יעצט וועל איך פארדינען דאפלט‪ ',‬האט‬ ‫צווי וואכן שפעטער האט מען געטרונקען‬ ‫מיסעס שטערן געטראכט ביי זיך‪' .‬סיי פון די‬ ‫אבער פון‬ ‫"לחיים"‪ .‬ביידע צדדים האבן אזוי הנאה‬ ‫געהאט ווי די שידוך האט זיך געפירט‪ ,‬אז זיי‬ ‫געשעפט און סיי פון די שדכנות‪'.‬‬ ‫יענעם טאג‬ ‫האבן געהאלטן אז זיי מוזן צאלן שדכנות געלט‬ ‫אבער פון יענעם טאג און ווייטער האט‬ ‫זי נישט מצליח געווען צו שליסן קיין איין‬ ‫און ווייטער‬ ‫דאפלט ווי געווענליך‪.‬‬ ‫איינציגע שידוך‪ ...‬יעדע שידוך איז געבליבן‬ ‫האט זי נישט‬ ‫דאס איז געווען אסאך מער ווי וואס די‬ ‫שטעקן‪ ,‬און נאך אפאר חדשים פון נסיונות‬ ‫מצליח געווען‬ ‫געשעפט האט אריינגעברענגט אין א גאנצע‬ ‫חודש‪.‬‬ ‫האט זי אויפגעגעבן די שדכנות און געבליבן‬ ‫צו שליסן קיין‬ ‫ס'איז אריבער נאך אפאר טעג‪ ,‬טעג וואס‬ ‫מיט די געשעפט‪.‬‬ ‫איין איינציגע‬ ‫מיסעס שטערן איז געזעצן מיט זיך אליין אין‬ ‫א קורצע צייט איז אריבער און מיסעס‬ ‫שידוך‪...‬‬ ‫געשעפט‪ ,‬אויסגעזאגט תהלים‪ ,‬געלערנט‬ ‫שטערן באקומט א טעלעפאן קאל‪.‬‬ ‫יעדע שידוך‬ ‫חובת הלבבות און אסאך ארום געקוקט אויף‬ ‫"איך וויל מיך אנטשולדיגן‪ ",‬זאגט די פרוי‬ ‫אויף די אנדערע זייט‪" .‬איך פלאן צו עפענען א‬ ‫איז געבליבן‬ ‫די ליידיגע געשעפט וואס אין א נארמאלע צייט‬ ‫וואלט עס געדארפט זיין פיל מיט קונים וואס‬ ‫קליידער געשעפט אין די אנדערע זייט שטאט‪,‬‬ ‫שטעקן‪ ,‬און‬ ‫זענען אלע אריבער די גאס‪.‬‬ ‫איך וויל בעטן רשות אויב איך קען עס מאכן?"‬ ‫נאך אפאר‬ ‫דאס זענען געווען שווערע טעג וואס מיסעס‬ ‫"זיכער בין איך מסכים!" ענטפערט מיסעס‬ ‫חדשים פון‬ ‫שטערן האט שווער געארבעט זיך צו שטארקן‬ ‫שטערן‪" .‬פארוואס נישט? און אויב דו דארפסט‬ ‫נסיונות האט‬ ‫מיט אמונה און מיט בטחון‪ ,‬זיך איינ'חזר'נדיג אז‬ ‫קען איך דיר אויך העלפן מיט סוחרים וואס‬ ‫האבן גוטע סחורה‪".‬‬ ‫זי אויפגעגעבן‬ ‫דער אויבערשטער וואס ווייסט אלעס און זעט‬ ‫אלעס וועט איר נישט פארלאזן און וועט איר‬ ‫"איך וואונדער זיך אויף דיר‪ ",‬זאגט יענע‬ ‫די שדכנות און‬ ‫שיקן איר פרנסה וואס איז איר באשערט‪.‬‬ ‫אןיף די אנדערע זייט ערשטוינט‪" .‬נישט נאר דו‬ ‫געבליבן מיט‬ ‫איין נאכט ביי א חתונה פון א משפחה‪,‬‬ ‫ביסט מסכים‪ ,‬נאר דו גייסט מיר נאך העלפן? דו‬ ‫די געשעפט‬ ‫טרעפט זי זיך מיט א באקאנטע פריינדין‪.‬‬ ‫האסט נישט מורא אויף דיין פרנסה?"‬ ‫"אפשר האסטו א געדאנק פאר א שידוך פאר‬ ‫"איך פארשטיי דיין שאלה‪ ",‬האט מיסעס‬ ‫מיין בחור?" פרעגט יענע‪.‬‬ ‫שטערן איר געענטפערט‪" .‬אמאל האב איך אויך געמיינט אז די‬ ‫"יא איך האב א געדאנק‪ ",‬האט זי געענטפערט נאך בלויז צוויי‬ ‫געשעפט ברענגט מיר פרנסה‪ ,‬אבער די לעצטע יארן האבן מיר‬ ‫מינוט טראכטן‪.‬‬ ‫קלאר באוויזן אז דער אויבערשטער אליין איז דער וואס שיקט‬ ‫א וואך שפעטער האט זיך געבראכן נאך א טעלער‪.‬‬ ‫די פרנסה‪ .‬מ'דארף נאר זיין ריכטיג געבונדן מיט אים‪ ,‬אבער די‬ ‫די מעשה האט זיך אזוי געצויגן דריי יאר! די געשעפט איז‬ ‫פרנסה האט גארנישט מיט די געשעפט צוטון‪ ,‬ס'האט נאר מיט‬ ‫געווען ליידיג פון קונים‪ ,‬אבער מיסעס שטערן האט זוכה געווען‬ ‫מיין קאנעקשן צום טאטן אין הימל‪ .‬ממילא קען איך דיר העלפן‬ ‫אויפצושטעלן צענדליגער אידישע שטובער‪ ,‬זי איז אפגעזעצן‬ ‫גאנץ רואיג און מיט די גאנצע הארץ‪".‬‬ ‫די ליידיגע שעות אין געשעפט‪ ,‬געזאגט תהלים‪ ,‬געלערנט שער‬ ‫*‬ ‫הבטחון‪ ,‬און געשלאסן שידוכים‪.‬‬ ‫‪44‬‬ ‫איז די קשר און באהעפטונג צום בורא עולם‪.‬‬ ‫דער מדרש תנחומא ברענגט‪ :‬רבי ברכיה האט געזאגט‪ ,‬אלעס‬ ‫ווען לבן האט גערעדט מיט יעקב אבינו אז ער זאל ארבעטן פאר‬ ‫וואס יעקב אבינו האט געבעטן ביי הר המוריה האט אים דער‬ ‫אויבערשטער געענטפערט און געגעבן‪ .‬ער האט געבעטן "אם‬ ‫אים‪ ,‬האט אים לבן געזאגט‪" :‬נקבה שכרך ואתנה" – זאג א פרייז‬ ‫יהיה אלוקים עמדי"‪ ,‬און דער באשעפער האט אים געזאגט "והנה‬ ‫און איך וועל דיר צאלן‪ .‬ער האט געוואלט אפמאכן מיט יעקב א‬ ‫אנוכי עמך"‪ .‬ער האט געבעטן "ושמרני בדרך הזה"‪ ,‬האט אים דער‬ ‫פרייז וויפיל ער זאל אים באצאלן יעדע וואך און יעדע חודש‪ ,‬אזוי‬ ‫באשעפער געענטפערט "ושמרתיך בכל אשר תלך"‪.‬‬ ‫‪ -‬האט לבן געטראכט ביי זיך ‪ -‬וועט ער זיין אין‬ ‫חוץ פון איין זאך וואס דער אויבערשטער‬ ‫מיינע הענט‪ ,‬ער וועט זיך צוגעוואוינען אז איך‬ ‫האט אים נישט געענטפערט‪ .‬יעקב האט‬ ‫געב אים די פרנסה און ער וועט זיך אפהאקן‬ ‫ווייל די‬ ‫געבעטן "ונתן לי לחם לאכול" – אז דער‬ ‫פון זיין באשעפער‪.‬‬ ‫גאנצע סיבה‬ ‫אויבערשטער זאל אים געבן ברויט‪ ,‬אבער‬ ‫אויף דעם האט ער נישט באקומען קיין‬ ‫אבער פונקט דאס האט יעקב אבינו‬ ‫פארוואס דער‬ ‫תשובה‪ .‬פארוואס? ווייל "אמר הקב"ה אם‬ ‫אויך פארשטאנען‪ .‬דעריבער האט ער אים‬ ‫געענטפערט‪ :‬פון דיר וויל איך גארנישט‪ ,‬דו‬ ‫אויבערשטער‬ ‫אני מבטיחו על הלחם מה מבקש ממני עוד‪,‬‬ ‫באצאל מיר גארנישט און געב מיר נישט מיין‬ ‫געבט‬ ‫לפיכך לא השיבו" ‪ -‬דער באשעפער האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬אויב איך וועל אים געבן פרנסה וועל‬ ‫פרנסה‪ ,‬איך וויל זיין מקושר צום ריכטיגן "זן‬ ‫שוועריגקייטן‬ ‫איך מער נישט הערן פון אים‪ ,‬ממילא וועל‬ ‫ומפרנס לכל"‪ ,‬און וועגן דעם וויל איך האבן‬ ‫פאר א מענטש‬ ‫איך נישט ענטפערן אויף דעם‪ ,‬אזוי אז ער זאל‬ ‫פרנסה דורך די שעפעלעך וואס וועלן ווערן‬ ‫איז נישט ווייל‬ ‫מוזן זיין מקושר מיט מיר די גאנצע צייט‪.‬‬ ‫געבוירן‪ .‬אזוי וועל איך יעדן טאג שפירן אז‬ ‫ער וויל אים‬ ‫ווייל די גאנצע סיבה פארוואס דער‬ ‫איך דארף דאווענען פאר פרנסה און איך‬ ‫פייניגן און נישט‬ ‫אויבערשטער געבט שוועריגקייטן פאר א‬ ‫מענטש איז נישט ווייל ער וויל אים פייניגן און‬ ‫דארף בעטן פון באשעפער און נישט פון דיר‪.‬‬ ‫ווייל ער וויל‬ ‫נישט ווייל ער וויל ס'זאל אים זיין שלעכט‪ ,‬נאר‬ ‫דאס איז אויך געווען דער געדאנק ווען‬ ‫ס'זאל אים זיין‬ ‫ווייל ער וויל דער מענטש זאל זיך קאנעקטן‬ ‫יעקב איז אנגעקומען צו הר המוריה‪ ,‬ער האט‬ ‫שלעכט‪ ,‬נאר‬ ‫צו אים דורך דאווענען און בעטן‪ ,‬דורך זיך‬ ‫געוואוסט אז ער גייט יעצט ארויס צו א לאנגע‬ ‫גלות צו לבן הארמי און זיין משפחה‪ ,‬ער האט‬ ‫ווייל ער וויל דער‬ ‫שטארקן אין אמונה און בטחון‪ .‬און דעמאלט‬ ‫וועט ער באקומען אלעס וואס ער דארף‪.‬‬ ‫געציטערט פון די שלעכטע חיות וואס זיי‬ ‫מענטש זאל זיך‬ ‫דער הייליגער בת עין שרייבט אויפן פסוק‬ ‫זענען און געזוכט א שמירה פון זיי‪.‬‬ ‫קאנעקטן צו אים‬ ‫"בטח בה' ועשה טוב שכן ארץ ורעה אמונה"‪,‬‬ ‫האט יעקב אבינו געבויט שטיינער ארום‬ ‫דורך דאווענען‬ ‫אז דוד המלך זאגט אונז דא נישט וואס מיינט‬ ‫זיין קאפ זיך צו היטן‪ ,‬דאס מיינט אז ער האט‬ ‫און בעטן‬ ‫צו טון גוט‪ ,‬ער זאגט נאר "עשה טוב" – טו‬ ‫גוטס‪ .‬ווי אזוי ווייס איך וואס מיינט טון גוט?‬ ‫זיך געבויט גדרים און שמירות אז זיין קאפ‬ ‫נאר דוד המלך ענדיגט צו "ורעה אמונה"‬ ‫זאל נישט ווערן פארכאפט און פארדרייט אין‬ ‫‪ -‬לעב מיט אמונה און בטחון‪ ,‬און אויב א‬ ‫די נעץ פון לבן הארמי‪ ,‬ער האט פארשטאנען אז נאר אויב ער וועט‬ ‫מענטש לעבט מיט די קאנעקשן מיט אמונה און בטחון‪ ,‬ער גלייבט‬ ‫האלטן זיין קאפ אויפן ריכטיגן פלאץ האט ער די שאנס צו ווערן‬ ‫אז דער אויבערשטער איז מיט אים און ער פארלאזט זיך אויף אים‪,‬‬ ‫געראטעוועט און צוריק צו קומען צו זיין טאטע און "והיה ה' לי‬ ‫איז שוין נישט קיין חילוק וואס ער זאל טון‪ ,‬ווייל יעדע זאך וואס ער‬ ‫לאלוקים"‪.‬‬ ‫טוט איז שוין "טוב" און ס'וועט אים ברענגען גוטס‪ ,‬ווייל דער עיקר‬ ‫צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת‬ ‫‪45‬‬ ‫דער‬ ‫מַה נּוֹרָ א ַ‬ ‫אראבישער‬ ‫ה ָ‬ ‫מּקוֹם ַ‬ ‫שעיך ווייסט‬ ‫הזֶּה אֵין ז ֶה כ ִ ּי אִם ֵ‬ ‫מי יחיה‬ ‫ב ּית אֱלֹקִים‬ ‫ומי ימות‬ ‫מעלה מער ווי דער מהר"ם גאלאנטי‪,‬‬ ‫רבי משה איז געווען א חכם אין‬ ‫מי יחיה ומי‬ ‫ימות‬ ‫אז יעדער איינער וואס האט געהאט‬ ‫אלע זיבן חכמות פון דער וועלט‪,‬‬ ‫א חולה ביי זיך אין שטוב‪ ,‬און איז‬ ‫וואס איז נישט געווען אזא איינער‬ ‫געקומען צו דעם גוי און געבעטן‬ ‫וואס האט דאס אלעס געקענט אין‬ ‫דער הייליגער רבי משה גאלאנטי‬ ‫ער זאל מתפלל זיין אויף דעם חולה‪,‬‬ ‫זיין דור‪.‬‬ ‫זצ"ל איז געווען אן אמת'ער איש‬ ‫האט דער שעיך זיך אפגעזונדערט‬ ‫איין אויסנאם איז געווען א‬ ‫צדיק וחסיד‪ .‬ער איז געווען דער רבי‬ ‫פון מענטשן פאר א האלבע שעה‪,‬‬ ‫געוויסער גוי‪ ,‬אן אראבער‪ ,‬וואס‬ ‫פון דעם הייליגן פרי חדש און פון‬ ‫ער האט מתפלל געווען אויף דעם‬ ‫איז געווען אויך א חכם אין אלע זיבן‬ ‫מוהר"א יצחקי זצ"ל‪ .‬ער האט מחבר‬ ‫חולה און פלעגט ארויסקומען זאגען‬ ‫חכמות פון דער וועלט‪ .‬דער גוי איז‬ ‫געווען די ספרים‪ :‬אלף המגן שו"ת‬ ‫גלייך אויב דער חולה וועט בלייבן‬ ‫געווען א 'שעי"ך'‪ ,‬א געוויסער פירער‬ ‫וענינים‪ ,‬הגהות על הרמב"ם‪ ,‬קרבן‬ ‫לעבן אדער ער וועט שטארבן‪ ,‬ממש‬ ‫ביי די אראבער‪.‬‬ ‫חגיגה‪ ,‬וזבח שלמים‪ .‬ער איז געווען‬ ‫להבדיל ווי עס פלעגט זיין ביי רבי‬ ‫אבער דער גוי האט געהאט איין‬ ‫אן איידעם פון מוהר"ם חביב זצ"ל‪.‬‬ ‫‪46‬‬ ‫דראמאטישע געשיכטע‬ ‫מיטן הייליגן מהר"ם‬ ‫גאלאנטי זצוק"ל ‪ //‬דער‬ ‫אראבישער שעיך וואס‬ ‫האט אים אריינגענומען אין‬ ‫א פארבארגענעם היכל ‪//‬‬ ‫וואס איז געווען אינעם היכל‬ ‫‪ //‬וויאזוי האט ער געקענט‬ ‫זאגן ווער עס וועט לעבן‬ ‫און ווער נישט ‪ //‬לְיִרְ אָה אֶת‬ ‫ב ּד וְהַנּוֹרָ א‬ ‫שם הַנִּכ ְ ָ‬ ‫ה ֵּׁ‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי ער זאל קענען באזוכן דעם‬ ‫פון הימל מגלה זיין די ספרי חיים‬ ‫חנינא בן דוסא‪ ,‬און זיינע ווערטער‬ ‫גוי און ווערן נענטער מיט אים‪ ,‬און‬ ‫און ספרי מתים? איך דין דאך דעם‬ ‫איז אייביג מקויים געווארן‪.‬‬ ‫אפשר דורך א גוטן שמועס וועט ער‬ ‫באשעפער טאג און נאכט און לערן‬ ‫געוואויר ווערן און דער שעיך וועט‬ ‫די הייליגע תורה און טו זיינע מצוות‬ ‫יעדן טאג‪ ,‬פארוואס זאל איך נישט‬ ‫וואס איז‬ ‫דער סוד?‬ ‫אים אנטפלעקן דעם סוד פארוואס‬ ‫ער האט זוכה געווען צו אט די מעלה‪.‬‬ ‫האבן דעם זעלבן כח ווי דער שעיך‬ ‫האט?‬ ‫ביידע ווילן זיך‬ ‫די זאך איז אנגעקומען צו די‬ ‫אזוי איז דער ווייטאג פון ר'‬ ‫אויערן פון ר' משה גאלאנטי‪ ,‬און ער‬ ‫טרעפן‬ ‫משה כסדר געווארן שטערקער און‬ ‫שטערקער‪ ,‬היתכן אז דער גוי האט‬ ‫האט זיך זייער געוואונדערט אויף‬ ‫דעם‪ ,‬ער טראכט ביי זיך אין הארץ‪,‬‬ ‫ר' משה האט געלאזט רופן דעם‬ ‫אזא הויכע כח פון הימל‪.‬‬ ‫איז דען דער גוי מער הייליגער און‬ ‫אידישן פרנס פון שטאט און אים‬ ‫ר' משה האט געזוכט א וועג‬ ‫ריינער ווי מיר וואס מ'טוט אים‬ ‫‪47‬‬ ‫כבוד און מיט א סבר פנים יפות‪.‬‬ ‫באפוילן אזוי; גיי צום אראבישן‬ ‫ער האט אים געזעצט פאר זיך‪ ,‬און‬ ‫שעיך און זאג צו אים די ווערטער‪:‬‬ ‫געפרעגט אין זיין פרידן‪.‬‬ ‫דער רבי פון די אידן האט געהערט‬ ‫אינצווישן דעם שמועס האט‬ ‫דיין גוטע נאמען און ער וואלט‬ ‫זייער שטארק זיך געוואלט טרעפן‬ ‫דער שעיך געפרעגט דעם רב און‬ ‫און מקבל זיין דיין פנים אויב דו‬ ‫אזוי געזאגט‪ :‬איך האב געהערט‬ ‫וועסט געבן רשות צו דעם‪.‬‬ ‫אז דו ביסט א גרויסער חכם‪ ,‬און‬ ‫דו האסט אויך א ידיעה אין יענע‬ ‫דער שעיך איז באמת געווען‬ ‫זייער גרויס‪ ,‬העכער ווי אלע‬ ‫געוויסע חכמה‪.‬‬ ‫אנדערע הארן אין דער לאנד‪ ,‬אלע‬ ‫ענטפערט דער רב‪ :‬מיין‬ ‫גרויסע הארן האבן געמוזט אים‬ ‫האר‪ ,‬דער באשעפער האט מיך‬ ‫ברענגען מתנות כדי צו קענען זוכה‬ ‫באשאנקען אביסל פון אט די‬ ‫זיין צו זען זיין פנים‪ ,‬זיי פלעגן קומען‬ ‫חכמה‪.‬‬ ‫זיך בוקן פאר אים צו באקומען פון‬ ‫דער שעיך האט אנגעפאנגען‬ ‫אים א ברכה‪ .‬ער פלעגט קיינמאל‬ ‫צו פרואוון דעם רב צו זען אויב‬ ‫נישט ארויסגיין פון זיין הויז און‬ ‫דער רב קען טאקע יענע חכמה‪,‬‬ ‫האט זיך נישט באוויזן צו דער המון‬ ‫און דער רב האט כסדר צוריק‬ ‫עם אינדרויסן‪.‬‬ ‫געענטפערט אלע תירוצים מיט‬ ‫דער פרנס פון שטאט איז‬ ‫גרויס חכמה‪ .‬דער שעיך האט געזען‬ ‫געגאנגען צום שעיך און אים‬ ‫אז דער רב איז מלא וגדוש אין די‬ ‫איבערגעגעבן די אלע ווערטער‬ ‫חכמה‪ ,‬און איז געווארן שטארק‬ ‫פון דעם רב‪ .‬האט דער שעיך אים‬ ‫איבערגענומען‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫צוריק געענטפערט‪ :‬איך האב אויך‬ ‫אייביג געטראכט ביי זיך אז עס איז‬ ‫געהערט פון אייער רב אז ער איז‬ ‫א גרויסער חכם‪ ,‬און איך וויל אים‬ ‫נישט דא אזא איינער ווי ער אליין‪,‬‬ ‫אויך זייער גערן זען‪ ,‬דעריבער גיי‬ ‫און דא זעט ער די חכמה פון דעם‬ ‫זאג דעם רב אז ער זאל שוין קומען‬ ‫רב‪ ,‬האט דאס אים זייער שטארק‬ ‫און זיך נישט פארשפעטיגן‪.‬‬ ‫געפאלן‪ ,‬אז ער האט געטראפן א‬ ‫מענטש וואס איז פיל מיט חכמה‬ ‫דער פרנס איז צוריק צום רב‬ ‫און איבערגעגעבן די רייד פון דעם‬ ‫אזוי ווי אים‪.‬‬ ‫שעיך‪.‬‬ ‫דעריבער האט ער זיך פארבינדן‬ ‫מיט דעם רב מיט גרויס ליבשאפט‪,‬‬ ‫זאלסט‬ ‫קומען צו‬ ‫און געזאגט צום רב די ווערטער‪:‬‬ ‫מיין ברודער מיין פריינד‪ ,‬וויסן‬ ‫זאלסטו אז דו האסט מיר זייער‬ ‫מיר כאטש‬ ‫דערפרייט היינט מיט דיין גרויס‬ ‫איינמאל‬ ‫א וואך‬ ‫חכמה‪ ,‬דעריבער וויל איך בעטן‬ ‫פון דיר אז דו זאלסט זיך נישט‬ ‫צוריקהאלטן פון קומען צו מיר לכל‬ ‫דער רב ר' משה האט זיך‬ ‫הפחות איינמאל א וואך‪ ,‬אז מיר‬ ‫אויפגעשטעלט און איז געגאנגען‬ ‫זאלן קענען ווייטער פארברענגען‬ ‫אהין צו דעם שעיך‪ .‬ווי נאר דער‬ ‫אין פארשידענע חכמות‪ .‬דער שעיך‬ ‫שעיך האט געזען דעם רב‪ ,‬האט‬ ‫האט אוועקגעשיקט און באגלייט‬ ‫ער באקומען חן אין זיינע אויגן‪ ,‬ער‬ ‫דעם רב מיט גרויס כבוד‪.‬‬ ‫האט אים מקבל געווען מיט גרויס‬ ‫‪48‬‬ ‫צוקומען צו דעם תכלית וואס ער וויל‬ ‫אריבער‪-‬‬ ‫געשיקט‬ ‫פון דעם שעיך ‪ -‬ווי פריער געשריבן ‪-‬‬ ‫צו וויסן די חכמה וויאזוי דער שעיך‬ ‫ווייסט וועגן קראנקע אויב זיי וועלן‬ ‫ברענגען‬ ‫בלייבן לעבן אדער נישט‪.‬‬ ‫דעם רב‬ ‫לערן מיר‬ ‫ווי עס איז אריבער געגאנגען‬ ‫אויס די חכמה‬ ‫צוויי טעג‪ ,‬האט דער שעיך זיך‬ ‫נישט געקענט איינהאלטן פון זיך צו‬ ‫אזוי פלעגט דער רב קומען צום‬ ‫טרעפן נאכאמאל מיט דעם רב‪ ,‬האט‬ ‫שעיך יעדע צוויי טעג‪ ,‬ביז דער שעיך‬ ‫ער געשיקט צוויי חשוב'ע מענטשן‪,‬‬ ‫האט געזען אז דער רב איז א בקי‬ ‫צוזאמען מיט א שיינעם פערד‪ ,‬צו‬ ‫אין אלע זיבן חכמות פון דער וועלט‪.‬‬ ‫ברענגען דעם רב צו אים מיט גרויס‬ ‫כבוד‪.‬‬ ‫איין פראבלעם האט דער שעיך‬ ‫געהאט‪ ,‬אז אין די הקדמה פון די‬ ‫דער רב האט זיך אויפגעשטעלט‬ ‫זיבעטע חכמה האט אים עפעס‬ ‫און איז געגאנגען מיט די צוויי הארן‬ ‫געפעלט‪ ,‬וואס אן די הקדמה האט‬ ‫צום שעיך‪ .‬דער שעיך האט אים‬ ‫ער נישט געקענט גרונטליך די‬ ‫ווייטער מקבל געווען מיט גרויס‬ ‫כבוד‪ ,‬און געזאגט צו אים‪ :‬זאלסט‬ ‫זיבעטע חכמה‪ .‬האט דער שעיך‬ ‫וויסן מיין פריינד אז פון ווען מיר‬ ‫געפרעגט דעם רב אויב ער קען גוט‬ ‫האבן זיך געשיידט‪ ,‬איז מיין זעל‬ ‫די זיבעטע חכמה? ענטפערט דער‬ ‫אנגעבינדן געווארן אין דיין זעל און‬ ‫רב‪ ,‬געלויבט השם יתברך אז די‬ ‫איך האב זיך מער נישט געקענט‬ ‫חכמה קען איך אויך אינגאנצן‪.‬‬ ‫איינהאלטן און ווארטן‪ ,‬דעריבער‬ ‫דעמאלט איז דער שעיך געפאלן‬ ‫האב איך געשיקט צו דיר אז דו‬ ‫צו די פיס פון דעם רב און געזאגט‬ ‫זאלסט קומען צו מיר‪ ,‬צו איינשטילן‬ ‫צו אים‪ :‬אויב איך האב געפונען‬ ‫מיין גרויסע תשוקה וואס ברענט אין‬ ‫ליבשאפט אין דיינע אויגן‪ ,‬לערן‬ ‫מיר‪.‬‬ ‫מיר אויס די חכמה‪ ,‬ווייל זי איז נאך‬ ‫דער שעיך פרעגט ווייטער דעם‬ ‫פארהוילן פון מיר‪.‬‬ ‫רב אויב אין יענע [אן אנדערע]‬ ‫האט דער רב געענטפערט‪ :‬מיין‬ ‫חכמה איז דער רב אויך באקאנט?‬ ‫האר‪ ,‬ווען איך האב געלערנט די אלע‬ ‫האט דער רב געענטפערט מיט‬ ‫חכמות‪ ,‬איז דאס מיר אנגעקומען‬ ‫גרויס עניוות‪ ,‬אז דער באשעפער‬ ‫זייער טייער און איך האב דאס נישט‬ ‫האט אים געשאנקען אויך צו וויסן‬ ‫געלערנט אומזינסט‪ ,‬דעריבער וועל‬ ‫יענע חכמה‪ .‬זיי האבן אנגעפאנגען צו‬ ‫איך דיר אויך נישט לערנען די חכמה‬ ‫רעדן זייערע טיפע ענינים אין יענע‬ ‫אומזינסט!‬ ‫חכמה‪ ,‬און דער שעיך האט ווייטער‬ ‫זאגט דער שעיך‪ :‬אדרבא‪ ,‬זאל‬ ‫געזען אז דער רב איז מלא וגדוש‪ .‬ער‬ ‫דער רב זאגן א פרייז וואס ער‬ ‫האט זיך זייער שטארק געפריידט‪,‬‬ ‫וויל צו לערנען מיט מיר די חכמה‬ ‫און געזאגט צום רב‪ ,‬אויב איך האב‬ ‫וועל איך אים דאס געבן‪ ,‬ווייל אין‬ ‫געפונען ליבשאפט אין דיינע אויגן‬ ‫אנדערע חכמות בין איך גאנץ‪ ,‬און‬ ‫בעט איך פון דיר זאלסט קומען צו‬ ‫אויב איך וועל אוועקגעבן פיל גאלד‬ ‫מיר יעדע צוויי טעג‪.‬‬ ‫און זילבער צו אויך קענען די חכמה‬ ‫אזוי האט דער רב טאקע געטון‪,‬‬ ‫וועט מיר דעמאלט גארנישט פעלן‪.‬‬ ‫ווייל דער רב האט דאך געוואלט‬ ‫‪49‬‬ ‫חכמה פאר קיין שום מענטש נישט‪,‬‬ ‫א חכמה‬ ‫פאר א חכמה‬ ‫אבער איך זאג‪ ,‬וויבאלד ס'איז דאך‬ ‫פאר מיין טובה וועגן צו לערנען אן‬ ‫אנדערע חכמה וואס איך האב נישט‪,‬‬ ‫זאגט אים דער רב‪ :‬חס ושלום‬ ‫איז זיכער מותר דאס צו טאן און די‬ ‫אז איך זאל דיר אוועקגעבן די חכמה‬ ‫שבועה איז נישט חל‪ .‬דאס זעלבע‬ ‫פאר גאלד און זילבער‪ ,‬נאר מיר‬ ‫איז מיט דיר‪ ,‬מעגסט איבערגעבן‬ ‫קענען מאכן א בייט; איין חכמה פאר‬ ‫די חכמה‪ ,‬וויבאלד דו טוסט דאך‬ ‫אן אנדערע חכמה‪.‬‬ ‫נישט פארקויפן די חכמה פאר געלט‪,‬‬ ‫נאר מיט א צווייטע חכמה וואס דו‬ ‫זאגט דער שעיך‪ :‬איז דען דא א‬ ‫ברויכסט זאלסט זיין א מושלם אין‬ ‫חכמה וואס דער רב ווייסט נישט?!‬ ‫אלע חכמות‪.‬‬ ‫איך זע דאך אז דער רב ווייסט אלעס‬ ‫און איז נאך א גרעסערער בקי ווי‬ ‫ענטפערט דער שעיך‪ :‬יא ביסט‬ ‫מיר‪ ,‬וועלכע חכמה איז דאס וואס‬ ‫גערעכט‪ ,‬אבער איך האב מורא‬ ‫דער רב ווייסט נישט?‬ ‫וועסט נישט קענען דערגיין מיין‬ ‫זאגט דער רב‪ :‬דו האסט א‬ ‫חכמה‪ ,‬וועסטו נישט קענען טון‬ ‫געוויסע חכמה וואס איז ווייט פון‬ ‫אלעס וואס מ'דארף טון דאס צו‬ ‫מיר צו פארשטיין‪.‬‬ ‫וויסן דעם גרויסן סוד‪.‬‬ ‫פרעגט דער שעיך‪ :‬וועלכע חכמה‬ ‫האט דער רב געענטפערט‪ :‬איך‬ ‫איז דאס?‬ ‫בין גרייט אויף אלעמען‪ ,‬אויף די‬ ‫שווערסטע זאך‪ ,‬איך זאל נאר וויסן‬ ‫זאגט דער רב‪ :‬דאס וואס דו‬ ‫לערנען די חכמה‪.‬‬ ‫טוסט כסדר מתפלל זיין אויף די‬ ‫קראנקע און ווייסט צו זאגן אויב זיי‬ ‫טובל'ען‬ ‫וועלן בלייבן לעבן אדער נישט‪ ,‬די‬ ‫און פאסטן‬ ‫חכמה איז פארהוילן פון מיר‪ .‬אויב‬ ‫דו וועסט מיר איבערגעבן די חכמה‬ ‫וועל איך דיר צוריקגעבן די חכמה‬ ‫זאגט דער שעיך‪ :‬אויב אזוי הער‬ ‫וואס פעלט דיר‪.‬‬ ‫מיר צו וואס איך טו דיר באפעלן‪,‬‬ ‫יעצט שטיי אויף און גיי אהיים‪,‬‬ ‫ענטפערט דער שעיך‪ :‬האסט‬ ‫גרייט זיך צו היינט ביינאכט און עס‬ ‫געבעטן זייער א שווערע זאך‬ ‫גענוג זאלסט קענען פאסטן צוויי‬ ‫פון מיר‪ ,‬די סוד קען איך נישט‬ ‫גאנצע טעג‪ .‬ביי די סעודה זאלסטו‬ ‫אנטפלעקן פאר קיין שום נברא אין‬ ‫נישט עסן קיין פלייש אדער טרינקען‬ ‫דער וועלט‪.‬‬ ‫וויין‪ .‬נאך די סעודה זאלסטו גיין אין‬ ‫זאגט אים דער רב‪ :‬אויב אזוי וועל‬ ‫מקוה און זיך אנטון ווייסע לינענע‬ ‫איך דיר אויך נישט אנטפלעקן די‬ ‫קליידער‪ .‬די קומענדיגע צוויי טעג‬ ‫חכמה וואס דו ווילסט‪ ,‬נאר אויב דו‬ ‫ווען דו וועסט פאסטן זאלסטו‬ ‫ווילסט זיך בייטן אין די חכמות‪.‬‬ ‫גיין אין מקוה אינדערפרי און אין‬ ‫האט דער שעיך צוריק געזאגט‪:‬‬ ‫אוונט‪ ,‬זאלסט מפשפש זיין אין דיינע‬ ‫וויסן זאלסטו מיין חבר‪ ,‬אז איך בין‬ ‫מעשים ווייל ס'איז דאך נישט דא‬ ‫באשוואוירן פון מיינע עלטערן נישט‬ ‫קיין צדיק אויף דער ערד וואס האט‬ ‫צו אנטפלעקן די חכמה פאר קיין‬ ‫נישט געזינדיגט‪.‬‬ ‫שום מענטש אין דער וועלט‪.‬‬ ‫ווי דער רב האט געהערט די‬ ‫זאגט דער רב‪ :‬איך בין אויך‬ ‫ווערטער פון דעם שעיך‪ ,‬האט זיין‬ ‫באשוואוירן נישט צו אנטפלעקן די‬ ‫‪50‬‬ ‫גרוב פון פרישע קוואל וואסער‪ ,‬נעבן‬ ‫הארץ אנגעפאנגען צו פלאמען‪ ,‬און‬ ‫דעם גרוב איז געווען א באנק‪ ,‬אויף‬ ‫טראכט ביי זיך אז ער וועט אזוי טון‬ ‫דער באנק איז געווען צוויי ּפָאר פון‬ ‫ווי דער שעיך האט אים באפוילן‪.‬‬ ‫ווייסע פרישע קליידער‪ ,‬איינס פאר‬ ‫זיי געזעגענען זיך‪ ,‬און דער שעיך‬ ‫דעם רב און איינס פאר דעם שעיך‪.‬‬ ‫זאגט אים אז אין דעם דריטן טאג‬ ‫דער שעיך זאגט פאר דעם רב‪:‬‬ ‫זאל ער קומען צו אים וועט ער אים‬ ‫לאמיר קודם זיך טובל'ן בעפאר מיר‬ ‫דעמאלט אנטפלעקן דעם גרויסן‬ ‫גייען אריין אין דעם גאר הייליגן ארט‪.‬‬ ‫סוד‪.‬‬ ‫ביידע טובל'ן זיך און טוען אן די‬ ‫דער רב שטייט אויף און גייט‬ ‫פרישע ווייסע קליידער‪ .‬ביידע גייען‬ ‫אהיים מיט א צובראכן הארץ און‬ ‫ביז צום עק פון דעם גארטן‪ .‬דער רב‬ ‫טוט אלעס וואס דער שעיך האט‬ ‫וואונדערט זיך וואס גייט דא זיין דער‬ ‫אים באפוילן‪ ,‬ער טובל'ט זיך און‬ ‫סוף??‬ ‫טוט זיך אן ווייסע קליידער‪ ,‬ער האט‬ ‫דער רב הייבט אויף זיינע אויגן‬ ‫געפאסט די קומענדיגע צוויי טעג‪,‬‬ ‫און זעט ווי ביים סוף גארטן אזי‬ ‫און אפילו דער דריטער נאכט‬ ‫געבויט גאר א שיינע הויז‪ ,‬די טירן‬ ‫זענען פון ריין זילבער באפוצט מיט‬ ‫א פרישע‬ ‫טבילה‬ ‫שיינע געשניצטע בילדער וואס‬ ‫מ'טרעפט נישט אין א קעניגליכע‬ ‫פאלאץ אזוינס‪.‬‬ ‫מיט ווייסע‬ ‫קליידער‬ ‫פאר וועמען‬ ‫האט זיך דער‬ ‫אינדערפרי גלייך נאכן דאווענען‬ ‫רב געבוקט?‬ ‫איז ער געגאנגען צום שעיך‪ .‬דער‬ ‫שעיך הייבט אויף זיינע אויגן און‬ ‫זעט ווי דער רב קומט צו גיין אן קיין‬ ‫ווי דער שעיך דערנענטערט זיך‬ ‫כוחות‪ ,‬ער איז אים שנעל אנטקעגן‬ ‫צו עפענען דעם טיר‪ ,‬זאגט ער פאר‬ ‫געלאפן און געזאגט‪ :‬בא ברוך ה'‪ ,‬פון‬ ‫דעם רב‪ :‬זיי געווארנט אריין צו גיין‬ ‫דיין פנים זע איך אז דו האסט אלעס‬ ‫אין דעם הויז מיט א גרויס מורא און‬ ‫געטון וואס איך האב דיר געהייסן‪.‬‬ ‫פחד‪ ,‬זאלסט טון אלעס וואס איך‬ ‫וועל טון‪.‬‬ ‫דער רב לייגט צו און זאגט אז ער‬ ‫האט נאך נישט אויסגעפאסט‪.‬‬ ‫מ'עפנט דעם טיר און מ'זעט‬ ‫ווייטער פון דארט א גרויסע שיינע‬ ‫זאגט דער שעיך‪ :‬זייער גוט יעצט‬ ‫היכל‪ .‬ביי דער ענד פון דעם היכל‬ ‫קום מיט מיר וועל איך דיר ווייזן דעם‬ ‫איז געווען א קלענערע גאר שיינעם‬ ‫גרויסן סוד‪.‬‬ ‫היכל‪ ,‬אויף דעם היכל האט געהאנגען‬ ‫ער גייט נאך אים אריין אין א‬ ‫א פרוכת געוועבט מיט די טייערסטע‬ ‫צימער וואס דער שליסל פון דעם‬ ‫שטיינער און פערלשטיינער‪.‬‬ ‫צימער איז נאר ביים שעי"ך‪.‬‬ ‫דער שעיך גייט אריין אין צימער‬ ‫דער שעיך עפנט דעם טיר‪,‬‬ ‫מיט א גרויס פחד‪ ,‬און בוקט זיך‬ ‫ביידע גייען אריין‪ ,‬דעם טיר האט‬ ‫אנטקעגן דעם פרוכת זיבן מאל‪.‬‬ ‫מען פארשפארט פון הינטער זיך‬ ‫דער רב האט זייער געציטערט;‬ ‫אז א פרעמדער זאל נישט קענען‬ ‫ווער ווייסט אויב ח"ו הינטער דעם‬ ‫אריינקומען‪ .‬פון דעם צימער גייען‬ ‫פרוכת איז דא דארט א צלם‪ ,‬וואס‬ ‫זיי אריין אין א שיינעם גארטן‪.‬‬ ‫זאל ער טון? ער מוז זיך אויך בוקן‬ ‫אינמיטן דעם גארטן איז געווען א‬ ‫‪51‬‬ ‫מיין ברודער‪ ,‬אז די גאר גרויסע‬ ‫ווי דער שעיך האט אים באפוילן‪.‬‬ ‫אותיות וואס דו האסט געזען‪ ,‬איז‬ ‫דער רב האט פארמאכט זיינע‬ ‫דער נאמען פון דער באשעפער‬ ‫אויגן און געטראכט די ווערטער‬ ‫פון די גאנצע וועלט‪ ,‬ער איז דער‬ ‫פון "שויתי ה' לנגדי תמיד" און זיך‬ ‫בורא פון אלעמען‪ .‬דער שעיך‬ ‫געבוקט זיבן מאל‪ ,‬און א גרויס‬ ‫האט געמיינט אז קיינער אין דער‬ ‫פחד איז געפאלן אויף דעם רב‪.‬‬ ‫וועלט ווייסט נישט דעם נאמען‬ ‫דער שעיך זאגט אים‪ :‬גיי‬ ‫פון דעם באשעפער‪ .‬און דער‬ ‫נענטער צו דעם היכל‪ ,‬עפן‬ ‫שעיך לייגט צו און זאגט‪ :‬זאלסט‬ ‫דעם פרוכת וועסטו וויסן דיין‬ ‫וויסן מיין ברודער ווען א מענטש‬ ‫באגער‪ .‬דאס האט דער שעיך‬ ‫קומט איך זאל בעטן פאר א‬ ‫געזאגט מיט א נידריגע קול און א‬ ‫חולה‪ ,‬גיי איך זיך טובל'ן‪ ,‬דערנאך‬ ‫צובראכן הארץ‪.‬‬ ‫קום איך אריין אין דער שטוב‬ ‫דער רב האט זיך דערנענטערט‬ ‫מיט א גרויס פחד און איך דאוון‬ ‫צום היכל‪ ,‬געעפנט דעם פרוכת‬ ‫דארט‪ .‬נאכן דאווענען עפן איך‬ ‫און דעם טיר וואס איז געווען‬ ‫דעם פרוכת‪ ,‬אויב איך זע אז דער‬ ‫פון ריין גאלד‪ .‬ער זעט אינעווייניג‬ ‫שם הוי"ה דער הייליגער נאמען‬ ‫א גרויסע גאר שיינע טאוול‪,‬‬ ‫פון דעם באשעפער איז ליכטיג‬ ‫אין דעם טאוועל איז געווען‬ ‫און שיינט שטארק‪ ,‬ווייס איך אז‬ ‫אויפגעקריצט א צורה פון די‬ ‫יענער וועט בלייבן לעבן‪ ,‬אבער‬ ‫מנורה‪ ,‬און העכער דעם איז‬ ‫אויב איך זע א וואלקן ארום‬ ‫געשטאנען געשריבן "שויתי ה'‬ ‫לנגדי תמיד"!! און די אותיות פון‬ ‫דעם נאמען‪ ,‬דעמאלט ווייס איך‬ ‫דעם שם הוי"ה זענען געווען גאר‬ ‫אז יענער וועט שטארבן‪ .‬זע איך‬ ‫גרויס‪.‬‬ ‫האב דיר מגלה געווען אזא זאך‬ ‫וואס קיין באשעפעניש אין דער‬ ‫ווי דער רב האט דאס געזען‬ ‫וועלט ווייסט נישט‪...‬‬ ‫האט ער זיך זייער געפריידט אז‬ ‫זיין בוקן איז טאקע אינגאנצן‬ ‫דער רב איז צוריק אהיים‬ ‫געווען לשם שמים‪ ,‬דער רב‬ ‫געגאנגען‪ ,‬און גענומען לאזן גיסן‬ ‫טרעט אויף צוריק ער בוקט‬ ‫פון זיך טייכן טרערן און געזאגט‬ ‫זיך נאכאמאל און ביידע גייען‬ ‫צו זיך‪ :‬אוי וויי איז צו אונז פון‬ ‫צוזאמען ארויס‪.‬‬ ‫דעם יום הדין‪ ,‬אויב דער גוי וואס‬ ‫ווייסט אז דאס איז דער נאמען‬ ‫אוי לנו‬ ‫מיום הדין‬ ‫פון דעם באשעפער טוט אוזיפיל‬ ‫כבוד אפגעבן פאר אים‪ ,‬און נאך‬ ‫דערצו מיט אזא פחד ואימה‬ ‫אינדרויסן רופט זיך אן דער רב‬ ‫ווען ער גייט דארט אריין‪ ,‬און‬ ‫צום שעיך און זאגט‪ :‬דו האסט‬ ‫דעריבער איז דער גוי צוגעקומען‬ ‫דאך מיר געזאגט אז איך וועל‬ ‫צו זיין כבוד‪ ,‬וואס זאלן מיר‬ ‫געוואויר ווערן די חכמה‪ ,‬ס'איז‬ ‫אידן ענטפערן אויף דעם‪ ,‬וויפיל‬ ‫גאר קיין נייעס נישט אנטפלעקט‬ ‫דארפן מיר זיך צוגרייטן ווען מיר‬ ‫געווארן צו מיר‪ ,‬נאר וואס איך‬ ‫דערמאנען דעם שם ה'‪.‬‬ ‫האב געזען!‬ ‫הבו לה' כבוד שמו‬ ‫זאגט דער שעיך‪ :‬זאלסט וויסן‬ ‫די מעשה ווערט געברענגט אין ספר טעמי המנהגים‬ ‫(ליקוטים‪ ,‬אות י"ח) בשם ספר מתוק מדבש‬ ‫‪52‬‬ ‫ביוטיפולללל‬ ‫סוויט‪-‬טעיבל!‬ ‫וואס פאר א‬ ‫יא יא‪ ,‬פאר איינעם‬ ‫איז עס א זיסע‬ ‫הנאה‪ ,‬אבער‬ ‫פאר א צווייטן א‬ ‫ביטערע הוצאה‪...‬‬ ‫חתן כלה!‬ ‫אייערע עלטערן ווילן‬ ‫אייך געבן די שענסטע‬ ‫חתונה‪ .‬אבער פאר‬ ‫זיי קומט דאס נישט‬ ‫אלעמאל אן גרינג‪ .‬אפט‬ ‫שטייען דערינטער גרויסע‬ ‫אנשטרענגונגען‪ ,‬הלוואות‬ ‫און די הילף פון גוטע‬ ‫אידן‪.‬‬ ‫איידער איר בעט עפעס‪,‬‬ ‫טראכט א רגע וואס עס‬ ‫קאסט‪ ,‬און ווער עס דארף‬ ‫דאס באצאלן‪.‬‬ ‫א שיינע חתונה איז נאך‬ ‫שענער ווען מ'איז שיין‬ ‫צו די עלטערן!‬ ‫געספאנסערד דורך‪ :‬זמן שמחתינו‬ ‫‪53‬‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫י‪ .‬אריק‬ ‫ויצא יעקב‬ ‫דאס קען ברענגען גרויסע גרייזן‬ ‫יעקב אבינו איז געבענטשט געווארן‬ ‫דערפאר שטייט ער נאכן רשע דאס צו ווייזן‬ ‫דערפאר איז עשיו אריין אין צארן‬ ‫מיט דעם איז אויך פארענטפערט דעם דיוק‬ ‫יצחק אבינו הייסט אים אוועק פארן‬ ‫פארוואס שטייט אחד חכם נישט אחד צדיק‬ ‫דערפאר איז ער געגאנגען קיין חרן‬ ‫ווייל נעבן א רשע איז 'צדיק' נישט גענוג‬ ‫אבער פארדעם געבליבן אין די סביבה‬ ‫מ'דארף אויך זיין א 'חכם'‪ ,‬זיין קלוג‬ ‫‪ 14‬יאר באהאלטן ביי עבר אין ישיבה‬ ‫צו פארשטיין וואס דער רשע טראכט‬ ‫שטעלט זיך א קשיא צו פארשטיין‬ ‫און זיך אפהיטן זיך געבן אכט‬ ‫פארוואס דארף ער דארט צו גיין‬ ‫הרב קאפעלמאן ז"ל פלעגט שמועסן קלאר‬ ‫ער איז שוין ‪ 60‬יאר די צייטן‬ ‫דאס וואס יעקב האט געלערנט ‪ 14‬יאר‬ ‫און שוין מקבל תורה געווען פון טאטן?‬ ‫ווייסט מען פון א דיוק פון א פסוק גאר‬ ‫זאגט רבי ישראל סאלאנטער זצ"ל‬ ‫אבער יעקב ביי לבן שטייט יעדע האר‬ ‫ביז היינט האט ער געלערנט תורה בכלל‬ ‫ווייל וויאזוי צו לערנען אין ישיבה תורה‬ ‫אבער איידער מ'גייט צו לבן אין הויז‬ ‫דארף נישט קיין גרויסן הסבר לכאורה‬ ‫דארף מען זיך שוין גוט קענען אויס‬ ‫מ'עפנט א גמרא און מען לערנט פיין‬ ‫זיך לערנען וויאזוי צו האנדלען מיט אים‬ ‫דארף עס נישט קלאר אין פסוק שטיין‬ ‫בלייבן א תמים נעבן א רשע איז א פראבלעם‬ ‫אבער וויאזוי אומצוגיין בבית לבן‬ ‫צוליב דעם איז ער געווען ביי עבר ‪ 14‬יאר‬ ‫דארף מען שוין זיין א חכם ונבון‬ ‫זיך אויסצולערנען די עבודה קלאר‬ ‫נישט זיך לאזן פארפירן פון אים‬ ‫הרב בעק ז"ל הרה"ח רבי משה בער‬ ‫און ווייטער עוסק זיין בעבודת השם‬ ‫האט צוגעלייגט א שיינעם דערהער‬ ‫מעשה אבות סימן לבנים‬ ‫מען זעט טאקע דעם ענין שוין‬ ‫זיך אויסלערנען די ענינים‬ ‫טרעפנדיג אין פעלד שלשה עדרי צאן‬ ‫אין הייליגן נועם אלימלך טייטשט ער דא‬ ‫האט ער געפרעגט וואס גייט דא פאר‬ ‫מיר בעטן שתצילנו מאדם רע ומחבר רע‬ ‫אין מילי דעלמא אויך צו זיין קלאר‬ ‫"אדם רע" מיינט איינער וואס נישט ערליך‬ ‫שטיין על המשמר מיט ביידע אויגן‬ ‫זיך חבר'ן מיט יענעם איז געפערליך‬ ‫ביי לבן צו קענען בלייבן ערליך כהוגן‬ ‫"חבר רע" קען מיינען א וואוילער איד‬ ‫סאטמאר רב זצ"ל טייטשט ביי די הגדה‬ ‫אבער פאר מיר איז ער נישט גוט‬ ‫מ'רעכנט אויס ארבעה בנים בהדדי‬ ‫ער העלפט מיך נישט שטייגן‬ ‫אחד חכם ואחד רשע ואחד תם‬ ‫מוז מען אים אין זייט לייגן‬ ‫דארף מען צו פארשטיין מה גם‬ ‫דערפאר בעט מען יהי רצון מלפניך אלקינו‬ ‫פארוואס שטייט דער תם נאכן רשע דארט‬ ‫מאדם רע ומחבר רע תצילנו‬ ‫עס קומט אים לכאורה א בעסערער ארט‬ ‫וויסן וואס איז די ריכטיגע פעלים‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬אויב נעבן א רשע מען שטייט‬ ‫לעשות רצונו ולעבדו בלבב שלם‬ ‫קען מען נישט בלייבן תמימות'דיגערהייט‬ ‫‪54‬‬ ‫ווער‬ ‫די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך‪:‬‬ ‫לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם‬ ‫‪#227‬‬ ‫‪020 39 815 815 #5‬‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ווער‬ ‫אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס‬ ‫‪Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN‬‬ ‫שיקן אן אימייל צו‪:‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪sbsvergedenkt@gmail.com‬‬ ‫אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן‬ ‫אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ענטפער פון ווער געדענקט ‪#226‬‬ ‫די הערליכע בילד איז געכאפט געווארן‬ ‫נאך א דערהויבענע שלש סעודות וואס‬ ‫איז אפגעהאלטן געווארן דורך א קבוצה‬ ‫גורער חסידים אין שטוב פון הרה"ח‬ ‫הישיש ר' בנימין פרץ הי"ו אויף ‪ 12‬לוסטען‬ ‫פלעיס‪ ,‬ארום יאר תשס"ג‪ .‬ר' בנימין איז‬ ‫געווען אן איידעם ביי הרה"ח ר' יעקב יודא‬ ‫שיינשניידער ז"ל‪ ,‬וועלכער האט בסוף ימיו‬ ‫געוואוינט ביי אים אינדערהיים‪ ,‬און אזוי‬ ‫ווי עס איז אים געווען שווער ארויסצוגיין‬ ‫האט זיין טאכטער מרת פרץ ע"ה (נפטר‬ ‫געווארן פארגאנגענעם ח' חשון העעל"ט)‬ ‫צוגעגרייט יעדע וואך שלש סעודות‬ ‫וואו א גרופע גורער חסידים זענען זיך‬ ‫צוזאמגעקומען צו פראווען צוזאמען‪ .‬דאס‬ ‫‪ )7‬הרה"ח ר' שמואל יעקב שרייבער הי"ו‬ ‫מען דערקענט אויפן בילד‪:‬‬ ‫איז אנגעגאנגען פאר ארום א יאר צייט ביז‬ ‫‪ )8‬הרה"ח ר' אברהם דוב געלקאפף הי"ו‬ ‫‪ )1‬הרה"ח ר' נח אברהמטשיק הי"ו‬ ‫זיין פטירה‪.‬‬ ‫‪ )9‬הרה"ח ר' משה דוד כהנא הי"ו‬ ‫‪ )2‬הרה"ג ר' מרדכי צבי פסח שליט"א‬ ‫‪ )10‬הרה"ח ר' ברוך צבי [הערשל] כהנא הי"ו‬ ‫‪ )3‬הרה"ח ר' יעקב יוסף אורזעל הי"ו‬ ‫‪ )11‬הרה"ח ר' יחיאל כהנא הי"ו‬ ‫‪ )4‬הרה"ח ר' שלום אורזעל הי"ו‬ ‫א דאנק פאר ידידנו הרה"ח ר' דניאל פעלד‬ ‫‪ )12‬הרה"ח ר' יעקב יודא שיינשניידער ז"ל‬ ‫‪ )5‬הרה"ח ר' מרדכי זאב מייטעלס הי"ו‬ ‫הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם‬ ‫‪ )13‬הרה"ג ר' שלמה זלמן רייך שליט"א‬ ‫‪ )6‬הרה"ח ר' עקיבא פראנק הי"ו‬ ‫בילד‬ ‫‪55‬‬ ‫שיקט אריין אייער בריוו צו‪:‬‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN‬‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815 Ext. 6‬‬ ‫‪Email: sbsbriven@gmail.com‬‬ ‫אזייגער ביינאכט‪ ,‬איז מען אויסגעמוטשעט צו גיין וואונטשן מזל טוב‪ ,‬אבער "מען‬ ‫מען דארף יא בדחנות ביים חתונה‬ ‫מוז"‪ ,‬ווייל רוב מאל איז עס משפחה צי נאנטע חברים‪ ,‬און מען קען באליידיגט ווערן‪.‬‬ ‫לכבוד מערכת שבת בשבתו‬ ‫איך רעד נישט פון דעם אז אסאך [רוב] מענטשן קענען זיך נישט ערלויבן א גרויסע‬ ‫איר האט געלייגט לעצטע וואך א בריוו פון ע‪ .‬ווייס‪ ,‬וואס שרייבט אז מ'זאל מאכן‬ ‫תנאים (וואס קאסט מער ווי מען מיינט)‪ .‬אבער אז מען וויל יא צושטעלן א תנאים‪,‬‬ ‫מצוה טאנץ ביי די ערשטע שבע ברכות‪.‬‬ ‫וואלט אסאך ענדערש געווען עס צו מאכן פון ‪ 7‬ביז ‪ ,10‬אזוי קען מען גיין פארן‬ ‫איך בין א בדחן וואס גראמט ביי חתונות‪ ,‬און איך האלט אז ס'קומט עכט נישט‬ ‫שלאפן לייגן די קינדער‪.‬‬ ‫אריין‪ ,‬איך פארשטיי נישט די זאך פון מאכן א מצוה טאנץ ביי א שבע ברכות‪ ,‬און‬ ‫בנוגע גרויסע מיידלעך ‪ -‬חברטע'ס פון די כלה‪ ,‬איז אזוי; עס איז אנגענומען אז א‬ ‫ס'איז קלאר אז ס'האט נישט קיין שום פשט‪ .‬מצוה טאנץ געהערט ביי די חתונה און‬ ‫חבר'טע קען נישט אנקומען פאר ‪ ,10:30‬זיי זענען דארטן פאר ארום ‪ 35‬מינוט‪,‬‬ ‫נישט ביי שבע ברכות‪ .‬אפגערעדט אז מ'גייט צונעמען פרנסה פון אידן‪[ .‬אזוי אויך‪,‬‬ ‫און קומען אהיים נישט פאר ‪ 11:45‬ביינאכט! טאטעס און מאמעס מוזן ווארטן‬ ‫אז ס'וועט זיין א מצוה טאנץ ביי שבע ברכות‪ ,‬וואס וועלן די בחורים טון? זיי וועלן‬ ‫ביז יעדער איז אין שטוב‪ ,‬און זיי גייען נישט גלייך שלאפן‪ ,‬און זייער אסאך פון זיי‬ ‫דארפן אהיימגיין פון די שבע ברכות‪ ...‬ס'איז נישט צו די זאך]‪.‬‬ ‫ארבעטן די נעקסטע צופרי!‬ ‫יישר כח פארן אריינלייגן דעם בריוו און אגב וויל איך זאגן אז כ'האב זייער הנאה‬ ‫איז למעשה‪ ,‬עס איז ווייט פון תורה'דיג די גאנצע געשעפט פון תנאימ'ס אין יעדן‬ ‫פון אלע אייערע שווערע ארבעט‪ ,‬דער באשעפער זאל אייך געבן אסאך הצלחה‪.‬‬ ‫הינזיכט‪ .‬אויב עסקנים קענען זיך אריינלייגן צו מאכן תקנות‪ ,‬וואלט עס געווען א‬ ‫ש‪.‬י‪.‬כ‪.‬‬ ‫גאר גאר גרויסע זכות פאר זיי און פאר די שטאט‪ ,‬און נאר ברכות וועט קומען פארן‬ ‫נייע חתן‪-‬כלה‪.‬‬ ‫א סגולה פאר א דירה נאה‬ ‫[אין מאנטשעסטער איז איינגעפירט צו מאכן תנאימ'ס פון ‪ 5‬ביז ‪ .8‬אין קהילת‬ ‫צו די בריוון אפטיילונג פון שבת בשבתו‬ ‫באבוב ‪ 45‬מעג מען נאר מאכן אין שטוב פאר נאנטע מענטשן‪ .‬לאמיר זען וואס‬ ‫איך וויל דא איבערגעבן א פערזענליכע מעשה‪.‬‬ ‫לאנדאן קען באווייזן‪]...‬‬ ‫כ'האב געזוכט א דירה זייער א לאנגע צייט‪ ,‬אזוי ווי אסאך מענטשן דא אין שטאט‪.‬‬ ‫ישר כח‬ ‫כ'האב א משפחה מיט צוויי קינדער ברוך ה'‪ ,‬און ס'איז אנגעקומען זייער שווער צו‬ ‫פ‪.‬מ‪.‬‬ ‫טרעפן א פאסיגע גוטע דירה‪ .‬כ'האב געוואוינט אין זייער א קליינע ‪ 1‬בעדרום דירה‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז ווען מ'האלט אין אזא פלאץ זוכט מען סגולות‪ ,‬און ס'איז דא אלע‬ ‫''מיין טאטע איז נישט אוועילעבל''‪...‬‬ ‫סארטן סגולות‪ .‬אבער איך האב געטראפן א פשוט'ע גמרא אין מסכת ברכות‪ ,‬וואו‬ ‫לכבוד די ואילין מיליא קאלום‬ ‫ס'שטייט אז אויב איינער איז זהיר במזוזה‪ ,‬איז ער זוכה לדירה נאה‪.‬‬ ‫איך וויל דא צולייגן אויפן בריוו וואס איז ערשינען שב"ק פרשת וירא‪ ,‬וועגן די‬ ‫האב איך געטון די סגולה; איך האב געהאט מזוזות אין מיין דירה נישט פון מיר‪,‬‬ ‫קמצנות און אומבאמערקונג פאר משולחים וואס גייען ארום אין היץ און אין קעלט‪,‬‬ ‫נאר פון דער וואס האט דארט געוואוינט פאר מיר‪ .‬יענער האט עס בודק געווען‬ ‫אין שולן‪ ,‬טריט נאך טריט‪ ,‬ביז מען איז זוכה צו באקומען דאס גליקליכע ‪ 50‬פעני‬ ‫נאך פאר כ'האב זיך אריינגעצויגן‪ ,‬האב איך באשלאסן צו זיין מער מהודר‪ ,‬כ'האב‬ ‫וואוטשער‪...‬‬ ‫געקויפט אן אייגענע טייערע מזוזה‪ ,‬פון א גוטער סופר‪ ,‬א בעסערע ווי געווענליך‪ ,‬און‬ ‫איך וואלט געוואלט צולייגן נאך א נקודה אין דעם ענין‪.‬‬ ‫ארויפגעלייגט די מזוזה‪.‬‬ ‫ווען משולחים קלאפן אויף די טירן כדי צו ברענגען ברויט אין שטוב אדער חתונה צו‬ ‫איך האב מיך אונטערגענומען צו מפרסם זיין אויב כ'וועל זען א ישועה‪ ,‬און ממש‬ ‫מאכן זייערע קינדער‪ ,‬איז אנשטאט צו לויפן עפענען די טירן צו העלפן א איד‪ ,‬איז דא‬ ‫א קורצע צייט שפעטער האב איך זיך אריינגעצויגן אין א פאסיגע גוטע דירה‪ ,‬א‬ ‫זייער נישט א שיינע מידה ביי געוויסע‪ ,‬אז מען עפנט בכלל נישט די טירן‪ ,‬מען לאזט‬ ‫שיינע גרויסע מכובד'יגע דירה מיט אלע מעלות‪ .‬אבער נישט נאר כ'האב מיך‬ ‫זיי ווארטן אינדרויסן ווי א גנב אדער ווי א קאץ‪ ...‬מען מאכט זיך נישט וויסנדיג‪...‬‬ ‫אריינגעצויגן‪ ,‬נאר כ'האב עס געקויפט אויכעט‪ ,‬כ'האב זיך אריינגעצויגן אין מיין‬ ‫דאס איז ממש מידת אכזריות!!! מ'קען מיינען כאילו מ'קלאפט דא אין שטאט א‬ ‫אייגענע דירה ב''ה!‬ ‫גאנצע צייט‪ ,‬ממש נישט! וואס איז געשען‪ ,‬ער האט דיר געבעטן טויזנטער פונטן???‬ ‫פ‪.‬ש‪.‬א‪.‬‬ ‫געב אים וויפיל דו קענסט‪ ,‬אבער זיך נישט וויסנדיג מאכן?!‬ ‫און עס גייט נאך ווייטער‪ ,‬עס זענען דא נישט ווייניג מענטשן וואס האבן אוסגעלערנט‬ ‫זייערע קינדער דעם נוסח‪" :‬מיין טאטע איז נישט אוועילעבל"‪ ..‬אין צייט וואס‬ ‫תנאימ'ס דארף א גרויסע תיקון‬ ‫עס איז נישט ריכטיג‪ .‬וואס מיינט נישט אוועילעבל? אויב איינער וואלט געווארט‬ ‫צו די שבת בשבתו רעדאקציע‬ ‫אינדרויסן דיר צו געבן געלט וואלסטו אויך נישט געווען אוועילעבל? מען טוט‬ ‫א גרויסן ישר כח פארן אריינלייגן די בריוו איבער די פראבלעם אז מיידלעך בלייבן‬ ‫מיט דעם צוגעוואוינען און אויסלערנען די קליינע קינדער די מידה פון אכזריות און‬ ‫ביז שפעט ביי "תנאימ'ס"‪.‬‬ ‫ליגנט! (פארקערט ווי די חינוך וואס רוב מענטשן ווילן געבן פאר זייערע קינדער‬ ‫אלס עלטערן פון גרויסע מיידלעך זעען מיר פאר וויכטיג צו נעמען די צייט‬ ‫לכאורה‪ .)....‬דיין טאטע איז יאאא אוועילעבל‪ ,‬ער וויל פשוט נישט געבן קיין‬ ‫אראפצושרייבן די פאר שורות‪ ,‬עטליכע נקודות איבער דער ענין פון 'תנאים'‪.‬‬ ‫צדקה!‪...‬‬ ‫קודם כל‪ ,‬די זאך בכלל פון פראווענען תנאימ'ס וואלט געדארפט געטוישט ווערן‪.‬‬ ‫וכל המרחם על הבריות מרחמים עליו מן השמים‬ ‫אזויפיל משפחות וואוינען צוקוועטשט אין קליינע דירות‪ ,‬און ביז אלע קינדער‬ ‫א איד וואס טוט אים וויי די ווייטאג פון די עניים‬ ‫גייען שלאפן נעמט עס אסאך מער צייט און כח‪ ,‬און ווען עס קומט שוין ‪10:30-11‬‬ ‫‪56‬‬ ‫ואלין מליא‬ ‫עשרה איז א געהעריגע אודיענץ פארן מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא‪ ,‬דארף‬ ‫פליק נישט פארן בעל תפילה‬ ‫דאס אויך זיין די זעלבע?!‬ ‫צו די חשוב'ע שבת בשבתו‬ ‫שטעל דיך פאר ווען איינער רעדט צו א קעניג‪ ,‬פלוצלינג הערט מען פליקן פון אלע‬ ‫צום ערשט א דאנק פארן צושטעלן אזא געוואלדיגע געוואלדיגע אוצר פאר‬ ‫זייטן און דער מענטש וואס רעדט צום קעניג האט נישט קיין ברירה און ער מוז‬ ‫לאנדאן‪ ,‬מיט אינהאלטסרייכע געשמאקע ארטיקלען וואס אלע דערקוויקן זיך‬ ‫אנהייבן צו כאפן די ווערטער‪ ,‬ס'איז א נארמאלע זאך דאס? ס'איז כבוד מלכים?‬ ‫דערמיט די הארץ יעדע שבת קודש‪ .‬נאר דער אויבערשטער קען אייך באצאלן‬ ‫ס'פאסט פאר א קעניג? יא‪ ,‬ס'קען זיין ס'איז טאקע אריבער די צייט‪ ,‬אבער ס'קלאר‬ ‫פאר אלע געוואלדיגע חסדים וואס איר טוט פאר די שטאט ביז יעצט‪ ,‬און דער‬ ‫אז אויב איינער וואס איז אריבער זיין צייט וועט אנהייבן צו אפכאפן זיינע ווערטער‬ ‫אויבערשטער זאל העלפן ווייטער‪.‬‬ ‫וועט ער זיין ממש א מורד במלכות!‬ ‫און יעצט צו מיין בריוו‪ .‬איך האב מיטגעהאלטן אין ביהמ"ד גאר אן אינטערעסאנטע‬ ‫איז עס דאך א ק''ו בן בנו של ק''ו אז דאס איז אזוי ווען מען שטייט פארן מלך מלכי‬ ‫זאך‪ ,‬אז ביי מנחה אדער מעריב איז דא א מנהג צו 'פליקן' פארן בעל תפילה אויב‬ ‫המלכים!‬ ‫האלט מען אז ער דאוונט א משהו צו לאנג שטילע שמונה עשרה‪..‬‬ ‫און איך רעד דא נישט פון איינער וואס שלעפט סתם אין די וועלט אריין‪ ,‬מ'רעדט‬ ‫די שאלה איז פון וואו שטאמט דער מנהג פון פליקן?‬ ‫פון איינעם וויל דאווענען אביסל רואיג‪ ,‬ווייל דו יאגסט זיך יעצט דארפסטו צויאגן די‬ ‫אפילו דו האלטסט אז ער דאוונט אביסל צו לאנג‪ ,‬איז עס נאכנישט קיין תירוץ‪.‬‬ ‫גאנצע מנין?! וויפיל בעלי תפילות זענען ליידער דא פארקערט‪ ,‬וואס האקן צוזאם‬ ‫שטעל דיך פאר יום כיפור ביי נעילה‪ ,‬מ'האלט אפאר מינוט אריין אין שטילע‬ ‫ווערטער‪ ,‬און עס איז ממש ליידער ברכות און שמות לבטלה‪ ,‬פארוואס? ווייל ער‬ ‫שמונה עשרה‪ ,‬פלוצלינג הערט מען פליקערייען; איינער פליקט פארן בעל תפילה‬ ‫יאגט זיך יעצט! נו‪ ,‬איז ווען ס'קומט איינער וואס וויל יא דאווענען אביסל שטייטער‬ ‫זאל שוין אנהייבן הויכע שמונה עשרה‪ ,‬פארשטייען אלע אז ס'איז עכט א מאדנע‬ ‫לאז אים דאווענען‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬בעסער געזאגט ס'האט נישט קיין דעת‪ ,‬ס'האט נישט קיין שכל‪ ,‬אלע וועלן‬ ‫א גרויסן יישר כח און א ליכטיגן שבת קודש‪.‬‬ ‫זיך אויסדרייען און שישקען‪ .‬איז פארוואס פארשטייט מען נישט אז ביי סתם א‬ ‫פ‪.‬י‪.‬‬ ‫פשוט'ע נארמאלע מנחה אדער מעריב‪ ,‬וואס אלע ווייסן אז סיי וועלכע שמונה‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫א דאפלטער געשעעניש‬ ‫ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה‪.‬‬ ‫די וואכעדיגע פרשה הייבט זיך אן מיט די ערציילונג אז יעקב אבינו איז ארויס פון באר שבע און איז געגאנגען קיין חרן‪.‬‬ ‫עס איז באוואוסט די קשיא פארוואס דארף די תורה ארויסשרייבן עקסטער אז ער איז ארויס פון באר שבע און באזונדער אז‬ ‫ער איז געגאנגען קיין חרן‪ .‬מען ווייסט עס דאך פון זיך אליין‪ ,‬מען קען דאך נישט גיין קיין חרן אז מען גייט נישט ארויס פון באר שבע‪.‬‬ ‫נאר עס קען זיין אז ווען א מענטש גייט אויף אן ארט‪ ,‬איז דא צוויי באזונדערע סיבות פארוואס ער גייט אהין‪ ,‬אדער גייט ער אהין‬ ‫ווייל ער וויל אנטלויפן פון די ערשטע ארט‪ ,‬אדער איז אים גוט אין די ערשטע ארט נאר ער וויל פשוט אנקומען צו די צווייטע ארט‪.‬‬ ‫אבער ביי יעקב אבינו איז געווען ביידע; ער האט סיי געוואלט פארלאזן 'באר שבע' ווייל ער האט געציטערט פון עשו‪ ,‬און‬ ‫עקסטער האט ער געוואלט אנקומען קיין חרן כדי צו טרעפן א שידוך‪ ,‬און ווייל עס איז געווען צוויי זאכן איז עס דער פסוק מדגיש‪,‬‬ ‫זאגנדיג סיי דער 'ויצא' יעקב און סיי דער 'וילך'‪ ,‬ווייל אין דעם פאל איז געווען ביידע‪.‬‬ ‫(בית הלוי)‬ ‫כלל ישראל דארף האבן שפע רב‬ ‫לא עת האסף המקנה‪.‬‬ ‫דער הייליגער צדיק הרה"ק ר' מאיר מפרימישלאן זצוק"ל האט זיך אמאל אנגערופן‪:‬‬ ‫"הייליגער באשעפער‪ ,‬עס קען זיין אז עס איז נאכנישט אנגעקומען די זמן פון די גאולה און עס איז נאכנישט מקוים געווארן דעם‬ ‫עת האסף המקנה‪ ,‬אבער אויך אויב עס איז נאכנישט די צייט בעט איך דיר‪ ,‬השקו הצאן ולכו רעו ‪ -‬געב פאר דיינע קינדער שפע אויך‬ ‫ביז ווען עס וועט אנקומען דער צייט פון 'האסף המקנה'‪".‬‬ ‫(מפי השמועה)‬ ‫‪57‬‬ ‫פרשת‬ ‫תוישפצא‬ ‫"ז‬ ‫למען תספר‬ ‫סולם‪ ,‬וראשו מגיע השמימה דו קענסט מיט דעם אנקומען‬ ‫טייערע ליכטיגע קינדערלעך!‬ ‫מורא'דיג הויעך ביזן הימל‪ ,‬אז דו טוסט מיט די געלט צדקה‪,‬‬ ‫האסטו ארויפגעברענגט די זעלבע געלט‪ ,‬ארויפגעברענגט‪,‬‬ ‫די וואך לערנען מיר וויאזוי יעקב אבינוֿ נאכן לערנען אזוי‬ ‫וואו? ביזן הימל ארויף!! מורא'דיג גרויס‪ ,‬דער גרויסער זאך‬ ‫פלייסיג פערצן יאר אין די בית מדרש פון שם ועבר‪ ,‬ער איז‬ ‫פון צדקה‪ ,‬אזויפיל תורות איז דא אויף דער ווארט והנה סולם‬ ‫נישט געשלאפן נישט בייטאג און נישט ביינאכט‪ ,‬ער האט‬ ‫מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה‪.‬‬ ‫געלערנט פלייסיג‪ ,‬ער האט געכאפט עפעס א קליינע דרימל‬ ‫נאר צו האבן כח ווייטער צו קענען לערנען‪ ,‬ענדליך איז‬ ‫דער גרויסער צדיק רבי יואל אשכנזי זי"ע‪ ,‬דער שווער פונעם‬ ‫ער אנגעקומען אויפן הייליגן פלאץ הר המוריה און פונקט‬ ‫הייליגן קדושת יום טוב זי"ע‪ ,‬איז אמאל געגאנגען קיין‬ ‫דארטן איז ער איינגעשלאפן‪ .‬דער אויבערשטער האט טאקע‬ ‫פרימישלאן‪" .‬געגאנגען" נישט געפארן‪ ,‬ווייל עס איז זייער‬ ‫געוואלט אז ער זאל איינשלאפן ווייל דער אויבערשטער‬ ‫נאנט‪ ,‬פרימישלאן איז נישט ווייט פון זלאטשוב‪ .‬און ער האט‬ ‫האט אים געוואלט ווייזן די חלום וואס ער האט אים געוויזן‪.‬‬ ‫אפילו מיטגענומען זיין קליינע אינגעלע‪ ,‬מען גייט אויף שבת‬ ‫יעקב האט טאקע געזען מלאכים גייען ארויף מלאכים גייען‬ ‫צום הייליגן רבי‪ ,‬ר׳ מאיר’ל פון פרימישלאן‪.‬‬ ‫אראפ‪ ,‬א הייליגע חלום‪ ,‬נאך פערצן יאר לערנען פלייסיג‬ ‫חלומ'ט מען טאקע אזעלכע הייליגע חלומות‪ .‬און וואס האט‬ ‫עס איז דעמאלט געווען פרשת ויצא‪ ,‬פונקט אזוי ווי די וואך‪,‬‬ ‫ער געזען? א לייטער‪ ,‬די פיס שטייט אויף דער ערד און דער‬ ‫ער קומט אריין צום הייליגן צדיק רבי מאיר’ל פרימישלאנער‬ ‫שפיץ ליגט אין הימל‪ ,‬מורא'דיג וואונדערליך‪.‬‬ ‫און דער הייליגער צדיק זעט דעם אינגעלע‪ ,‬אה! ער גיבט אים‬ ‫אזא קניפ אין בעקעלע‪ ,‬און ער פרעגט דער אינגעלע‪ ,‬צדיק'ל‪,‬‬ ‫צדיקים זאגן מורא'דיגע זאכן אויף די ווערטער והנה סולם‬ ‫זאג מיר נאר‪ ,‬וואס האט יעקב אבינו גע'חלומ'ט?‬ ‫מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה‪ ,‬אז סולם איז בגימטריא‬ ‫ממון‪ ,‬עס איז בגימטריא‬ ‫און דער אינגל האט אנגעהויבן‬ ‫געלט‪ ,‬געלט מוצב ארצה‬ ‫ענטפערן אזוי שיין און זיס‪,‬‬ ‫ליגט ווי אויף דער ערד‪,‬‬ ‫שטייט אין פסוק אז ער האט‬ ‫וואס קויפט מען מיט געלט?‬ ‫גע'חלומ'ט‪ ..‬מיין רבי האט‬ ‫עסן‪ ,‬תענוגים תאוות‪ ,‬טוי"ס‬ ‫געזאגט‪ ..‬אז אז אז‪ ...‬יעקב האט‬ ‫גע'חלומ'ט אז עס איז געווען א‬ ‫אלע מיני זאכן וואס א‬ ‫לייטער וואס איז געליגן אויף‬ ‫מענטש האט ליב וואס‬ ‫דער ערד און און דער שפיץ פון‬ ‫דאס איז ארצה‪ ,‬ערד‪ ,‬יא‪,‬‬ ‫די לייטער איז געווען אין‪ ...‬דער‬ ‫ערד ווייזט אויף תאוות‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫אויף נישט קיין העכערע‬ ‫זאכן‪ ,‬אבער זאלסט וויסן‬ ‫אוי ווי זיס און ליכטיג ווי‬ ‫אז מיט די געלט מיט די‬ ‫די זאגסט‪ ,‬יאוי‪ ,‬האסט גוט‬ ‫פארצייטישע אידן אין שטעטל פרימישלאן‬ ‫ממון די בגימטריא פון‬ ‫‪58‬‬ ‫דאס געלט וואס זיין פרוי האט געמאכט דורכ'ן פארקויפן די‬ ‫צוגעהערט דיין רבי‪ .‬און דער הייליגער צדיק רבי מאיר'ל‬ ‫מילך‪ ,‬איז ער געגאנגען אויסטיילן צדקה פאר אנדערע אידן‪.‬‬ ‫פרעמישלאנער פרעגט אים‪ ,‬וויאזוי האסטו פארשטאנען אז‬ ‫א לייטער זאל קענען שטיין אויף דער‬ ‫האט איין טאג פאסירט אז רבי מאיר’ל‬ ‫ערד און דער שפיץ זאל זיין אין הימל‬ ‫האט געזען אז עס איז טאקע נישטא‬ ‫ווען עס האט נישט אויף וואס זיך צו‬ ‫קיין געלט‪ ,‬אבער וואס טוט מען‪ ,‬איך‬ ‫אנלאנען? נארמאל א לייטער לאנט‬ ‫מוז דאך געבן צדקה פאר ארימלייט‪.‬‬ ‫זיך אן אויף א וואנט און דורכדעם קען‬ ‫געגאנגען‬ ‫איז‬ ‫מאיר'ל‬ ‫רבי‬ ‫מען ארויפגיין‪ ,‬אויף וואס האט זיך דער‬ ‫שטילערהייט‪ ,‬און ער האט פארקויפט‬ ‫לייטער אנגעכאפט‪ ,‬ווי אזוי האט זיך‬ ‫זיין גאנצע פארמעגן‪ .‬וואס איז געווען‬ ‫עס געקענט האלטן?‬ ‫די גאנצע פארמעגן? די קוה! רבי‬ ‫רבי יואל אשכנזי האט געוויזן פאר‬ ‫מאיר’ל איז געגאנגען פארקויפן די‬ ‫זיין אינגל אזוי ווי איינער וואס ווייזט‪,‬‬ ‫קוה און ער האט באקומען פארדעם א‬ ‫אן אלטע שול אין שטעטל פרימישלאן‬ ‫שש‪ ..‬ששש‪ ...‬רעד נישט קיין ווארט‪,‬‬ ‫שיינע פאר רובל און אזוי ווי ער האט‬ ‫דער רבי האט געפרעגט די קשיא און‬ ‫געהאט אזויפיל געלט האט ער עס‬ ‫דער רבי וועט שוין אויך ענטפערן‪ ,‬ער‬ ‫שנעל אויסגעטיילט פאר צדקה פאר‬ ‫האט אים אזוי געווינקען ער זאל נישט‬ ‫אלע מענטשן וואס ער האט געוואלט‬ ‫ענטפערן ווייל ער וויל הערן פון דער‬ ‫געבן צדקה און מיט די געלט האט ער‬ ‫רבי אליינס‪ .‬און דאס קינד איז טאקע‬ ‫מחי' געווען אזויפיל ארימעלייט‪.‬‬ ‫געבליבן שטיל‪.‬‬ ‫די קומענדיגע אינדערפרי‪ ,‬די רביצין‬ ‫רופט זיך אן דער הייליגער רבי מאיר’ל‪,‬‬ ‫איז צוגעוואוינט צו הערן פון די שטאל‬ ‫איך וועל דיר זאגן‪ :‬ווען אידן זאגן אמן‬ ‫אאאההההה‪ ...‬אאאהההה‪ ...‬און זי‬ ‫יהא שמיה רבא בקול רם הויעך‪ ,‬ווערט‬ ‫הערט גארנישט‪ ,‬די טרעקטאר ארבעט‬ ‫א לאך אין הימל‪ ,‬און אין די לאך איז‬ ‫נישט היינט וואס גייט פאר? די קוה‬ ‫אריינגעגאנגען די לייטער און אזוי‬ ‫שלאפט נאך?‬ ‫האט זיך עס געהאלטן‪ .‬מורא'דיג אין‬ ‫זי גייט אראפ אין שטאל זען וואס‬ ‫די וועלט‪.‬‬ ‫די קוה מאכט‪ ,‬אפשר איז זי געבליבן‬ ‫מען שפאלט הימלען דורכדעם וואס‬ ‫שלאפן געכאפט א גוטן דרימל‪ ,‬הע‪ ,‬יוי!‬ ‫ווען אידן זאגן אמן יהא שמיה רבא בקול רם ווערט‬ ‫מען זאגט אמן יהא שמיה רבא הויעך‪.‬‬ ‫די קוה איז נישט דא‪ ,‬אוי וויי זי קומט‬ ‫א לאך אין הימל און אין די לאך איז אריינגעגאנגען‬ ‫אריינצולויפן מיט א גרויסע געשריי‪,‬‬ ‫די לייטער‬ ‫***‬ ‫אוי מיין טייערער מאן‪ ,‬גרויסער צדיק‪,‬‬ ‫אונז זענען פארלוירן אונז האבן נישט‬ ‫דער הייליגער רבי ר׳ מאיר’ל‬ ‫קיין קוה‪ ,‬אונזער קוה איז פארלוירן‬ ‫מפרימישלאן זי"ע איז געווען א‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫גרויסער ארימאן‪ ,‬פון וואו האט ער‬ ‫געלעבט? פון א פלעינע קועלע‪ ,‬א‬ ‫רופט זיך אן דער הייליגער צדיק רבי‬ ‫קוה וואס געבט אביסל מילך‪ .‬זיין‬ ‫מאיר’ל‪ ,‬די קוה איז נישט פארלוירן‬ ‫רביצין האט יעדן טאג אויסגעמעלקט‬ ‫געווארן‪ ,‬עס איז ארויף אין הימל‪...‬‬ ‫אביסל מילך און דאס איז זי געגאנגען‬ ‫וראשו מגיע השמימה‪ .‬סולם מוצב‬ ‫פארקויפן פאר מענטשן און געמאכט‬ ‫ארצה די קוה ליגט דא אויף דער‬ ‫אפאר גראשן און מיט דעם האט מען‬ ‫ערד‪ ,‬אבער וואס קען מען מיט די‬ ‫געקענט עפעס לעבן‪.‬‬ ‫קוה מאכן? וראשו מגיע השמימה עס‬ ‫קומט אן ביזן הימל‪ ,‬דורך דעם וואס‬ ‫ווען רבי מאיר'ל האט געזען אז עס איז‬ ‫מען געבט צדקה מיט די קוה‪ .‬און דער‬ ‫דא גענוג געלט‪ ,‬יאוי‪ ,‬עס איז דא אפאר‬ ‫אויבערשטער האט שוין געהאלפן‪.‬‬ ‫גראשן מער‪ ,‬האט ער עס אויסגעטיילט‬ ‫פאר צדקה‪ ,‬דער הייליגער רבי מאיר’ל‬ ‫***‬ ‫פרעמישלאנער איז געגאנגען פייער צו‬ ‫קענען טון צדקה פאר א איד‪.‬‬ ‫עס איז געווען א איד ר' זלמן וואס האט‬ ‫געוואוינט אין קראקא‪ ,‬קראקא איז אין‬ ‫יעדן טאג האט דער צדיק רבי מאיר'ל‬ ‫פוילן‪ .‬ער האט געהאט די גרעסטע‬ ‫פרעמישלאנער געטיילט צדקה פאר‬ ‫מיהל אינדרויסן פון שטאט‪ .‬א מיהל‬ ‫ארימעלייט און נאך פאר ער האט‬ ‫מיינט א פלאץ וואו מען מאלט ווייץ‪,‬‬ ‫עפעס געגעסן פון די ביסל געלט וואס‬ ‫עס קומט ארויס פון דעם מעל‪ .‬פון‬ ‫זיין פרוי האט צאמגעשטעלט‪ ,‬נאך‬ ‫ציון הקדוש פון הייליגן רבי מאיר'ל מפרימישלאן‬ ‫דארט האט מען געפאקט פעקלעך‬ ‫פאר ער אליינס האט הנאה געהאט פון‬ ‫זי''ע‬ ‫‪59‬‬ ‫יעצט אוועק פאר אפאר מינוט אפשר‬ ‫מעל‪ ,‬און מען האט עס ארומגעשיקט‬ ‫פאר צוואנציג מינוט א האלבע שעה‪,‬‬ ‫צו אלע בעקערייען אין גאנץ קראקא‬ ‫קוק דיך צו וויאזוי עס ארבעט און איך‬ ‫און צו אנדערע שטעט אין פוילן‪ .‬דער‬ ‫וועל באלד זיין צוריק‪.‬‬ ‫איד ר' זלמן איז געווארן רייך פון דעם‪,‬‬ ‫באמת רייך‪ ,‬ער האט געהאט א גרויסע‬ ‫ר' גדלי'‪ ,‬אזוי ווי ער קומט אריין‪ ,‬זעט‬ ‫מיהל‪ ,‬און אזוי האט ער געמאכט‬ ‫ער אז עס איז א גרויסע שטאל‪ ,‬עס איז‬ ‫אסאך געלט‪.‬‬ ‫דא א גרויסער פערד דארטן און עס‬ ‫הענגען אזעלכע גרויסע נעצן וואס אין‬ ‫דער פארצייטישער שטעטל פרימישלאן‬ ‫עס איז געווען א צווייטער איד אין‬ ‫דעם ליגן פיל מיט שטרוי און דער פערד‬ ‫אונגארן מיטן נאמען ר' גדלי'‪ .‬ער האט‬ ‫עסט‪ ,‬ער מאכט אלע זיינע קולות און‬ ‫געקלערט איך האב געהערט פון דעם‬ ‫נאכדעם הייבט ער אן ארומצולויפן‪ ,‬ער‬ ‫ר' זלמן ער מאכט אסאך געלט פון‬ ‫לויפט ארום‪ .‬נאך פינוף מינוט שטעלט‬ ‫זיין מיהל‪ ,‬איך וועל אויך עפענען אזא‬ ‫ער זיך אוועק נאכאמאל‪ ,‬נאכאמאל‬ ‫פאבריק‪ ,‬אזוי ווי אים‪ ,‬עס איז טאקע‬ ‫הייבט ער אן עסן און עסן און עסן‬ ‫דא א מיהל דא אין געגנט‪ ,‬אבער עס‬ ‫און ער האט זיך גוט אנגעגעסן און ער‬ ‫איז נישט אזוי גוט‪ ,‬איך וועל מאכן גאר‬ ‫הייבט אן ווייטער ארומצולויפן‪.‬‬ ‫א גוטע מיהל אזוי ווי טאקע דער ר'‬ ‫זלמן און איך וועל אויך מאכן אסאך‬ ‫גדלי' שטייט אזוי מיט אזעלכע גרויסע‬ ‫געלט‪.‬‬ ‫אויגן‪ ,‬וואס האט זלמן געוואלט פון‬ ‫יוי! די קוה איז נישט דא‪ ,‬אונזער קוה איז פארלוירן‬ ‫שוין‪ ,‬אומר ועושה‪ .‬אבער ער דארף‬ ‫מיך דא? השם ישמרנו‪ ,‬ער האט מיך‬ ‫געווארן‬ ‫קודם וויסן וויאזוי ר' זלמן האט‬ ‫געמאכט זיין מיהל‪ .‬איך מוז אריבערגיין‬ ‫אריבערפארן צו אים קיין קראקא און‬ ‫איך וועל אים פרעגן אליינס ער זאל‬ ‫מיך ווייזן וויאזוי די זאכן ארבעטן און‬ ‫וויאזוי מען שטעלט עס אויס‪.‬‬ ‫ר' גדלי' קומט צו פארן פון אונגארן קיין‬ ‫קראקא‪-‬פוילן‪ ,‬ער פרעגט זיך נאך וואו‬ ‫די מיהל איז‪ ,‬מען האט אים געוויזן‪ ,‬און‬ ‫ער זעט א איד שטיין אינדרויסן דארטן‪.‬‬ ‫ער געבט אים א פרעג פון דערווייטנס‪,‬‬ ‫איר זענט ר' זלמן?‬ ‫זאגט ער יא יא יא‪ .‬א גוטן‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫הייסט איר?‬ ‫אידן אין קראקא ‪ 90‬יאר צוריק‬ ‫איך הייס גדלי' איך קום פון אונגארן‪.‬‬ ‫איך וויל עפענען אזא פאבריק א מיהל‬ ‫אזוי ווי דו האסט און איך בין געקומען‬ ‫געוואלט פארשעמען‪ ,‬איך האב אים‬ ‫קוקן וויאזוי עס גייט צו‪.‬‬ ‫געבעטן מיר צו ווייזן וויאזוי די מיהל‬ ‫ר' זלמן רופט זיך אן‪ ,‬זייער גערן‪ ,‬איך‬ ‫ארבעט און ער ברענגט מיר דא צו זען‬ ‫וועל דיך אלעס ווייזן‪ ,‬דו וועסט סייווי‬ ‫וויאזוי א פערד עסט און לויפט?!‬ ‫נישט אוועקכאפן פון מיר דער פרנסה‪,‬‬ ‫ווייל וואס עס איז באשערט פאר‬ ‫ענדליך די פערד שטעלט זיך שוין‬ ‫מיר וועט דער אויבערשטער מיר‬ ‫נאכאמאל אפ‪ ,‬יעצט גייט ער טרינקען‪,‬‬ ‫געבן‪ ,‬אפילו דו וועסט עפענען דא‬ ‫ער טרינקט זיך אן דארטן‪ ,‬ממש ער‬ ‫אין קראקא נאך א מיהל שטערט מיר‬ ‫איז כמעט שיכור געווארן פון אזויפיל‬ ‫נישט‪ .‬ר' זלמן איז געווען א וואוילער‬ ‫וואסער‪ ,‬און ער הייבט אן ווייטער‬ ‫איד א צדיק‪ ,‬און ער זאגט אים קום‬ ‫ארומצולויפן‪ .‬גדלי' טראכט פארדעם‬ ‫אריין‪ ,‬קום אריין אין מיין פאבריק איך‬ ‫בין איך געקומען פון אונגארן ביז אהער‬ ‫וועל דיר ווייזן פונקטליך וויאזוי עס‬ ‫אז דער גדלי' וואס האט זיך געמאכט‬ ‫ארבעט‪.‬‬ ‫אזא וואוילער מענטש זאל מאכן פון‬ ‫מיר ליצנות‪ ,‬אוי וועט ער כאפן פון‬ ‫א גאר אלטע מיהל פון בערך ‪ 190‬יאר צוריק‬ ‫שוין‪ ,‬ר' גדלי' שטעלט זיך אוועק ביים‬ ‫מיר‪ .‬ער האט אנגעהויבן צו ברענען‬ ‫טיר און ר' זלמן זאגט אים איך גיי‬ ‫‪60‬‬ ‫פאר צארן און פאר כעס‪ ,‬און דער‬ ‫פערד לויפט ווייטער ארום און מאכט‬ ‫א הקפה נאך א הקפה נאך א הקפה און‬ ‫נאך א הקפה‪ ,‬ער האט שוין געמאכט‬ ‫הונדערטער הקפות‪ ,‬און דער גדלי'‬ ‫האט געמיינט זיינע נערווען פלאצן‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬אזוי ווי עס איז דורכגעגאנגען‬ ‫אהל פון הייליגן רבי מאיר'ל מפרימישלאן זי''ע‬ ‫די לאנגע צוואנציג מינוט און ענדליך‬ ‫זלמן קומט שוין צוריק‪.‬‬ ‫פערד לויפט זיך‪ ,‬ער עסט און טרינקט און שפרינגט ווייטער‪,‬‬ ‫גדלי' זעט אים פונדערווייטנס‪ .‬ער האט אנגעגרייט אן‬ ‫און ער שפרינגט און ער עסט און ער טרינקט‪...‬‬ ‫אנגעפילטע שוים אין מויל צו קענען שרייען אויף דעם‬ ‫גדלי' האט אויפגעמאכט זיינע אויגן‪ ,‬געוואלד און געשריגן‪,‬‬ ‫זלמן‪ .‬און זלמן געבט א שמייכל צו אים‪ ,‬נו גדלי' האסט זיך‬ ‫אזוי ארבעט עס? איך בעט דיך איבער‪ ,‬איך האב געמיינט דו‬ ‫צוגעקוקט?‬ ‫מאכסט ליצנות פון מיך‪.‬‬ ‫"וואס אין דער וועלט האסטו געוואלט פון מיך?!!! האסט‬ ‫מיך פארשעמט!! איך זאל דא קוקן אויפן פערד ווי ער לויפט‬ ‫דאס איז עס‪ ,‬דאס איז עס‪ ,‬אזוי גייט די וועלט‪ ,‬אונז זיצן דא‪,‬‬ ‫און ער טאנצט ארום דא און ער עסט‪ ,‬פארדעם האסטו מיך‬ ‫אונז קוקן אויס ווי אזעלכע קליינע מענטשעלעך‪ ,‬א גארנישט‪,‬‬ ‫געברענגט? פארדעם האסטו מיך‬ ‫אונז זיצן און אונז שאקלען זיך מיט א‬ ‫געזאגט איך זאל בלייבן דא איך זאל‬ ‫תהלים אונז זאגן מזמור לדוד‪ ,‬לדוד‬ ‫בלייבן קוקן‪ ,‬וואס האסטו געוואלט פון‬ ‫ה' אורי וישעי‪ ,‬למנצח בנגינות‪ ,‬תפלה‬ ‫מיך???"‬ ‫לעני‪ ,‬ווי א קליינע מענטש‪ ,‬נישט ווי א‬ ‫פערד אבער ווי א קליינע מענטשעלע‪,‬‬ ‫אוי וויי גדלי' בארואיג זיך‪ ,‬איך האב‬ ‫וואס זענען אונז ווערד‪ ,‬אונז זיצן און‬ ‫דיך נישט געוואלט פארשעמען איך‬ ‫בעט דיר זיי מיר מוחל‪ ,‬געב א קוק גוט‬ ‫אונז לערנען אביסל אמר אביי‪ ,‬אמר‬ ‫אויפן פערד‪.‬‬ ‫רבא‪ ,‬זאגט די הייליגע משנה‪ ,‬מען‬ ‫קוקט אויס אזוי שוואך‪ ,‬מען דאוונט‬ ‫היינטיגע גאסן אין פרימישלאן‬ ‫וואס ווילסטו?‬ ‫הודו לד' כי טוב כי לעולם חסדו‪.‬‬ ‫יא‪ ,‬נו‪ ,‬קוק אויף די פערד קוק אויף זיין‬ ‫אבער אונז זענען צוגעבינדן!!! אונז‬ ‫האלז‪ ,‬וואס האט ער דארטן?‬ ‫האבן א שטריק! אונז זענען צוגעבינדן‬ ‫א שטריק‪.‬‬ ‫צום אויבערשטן!!! דורכדעם דרייען‬ ‫אונז און צומאלן אלע שלעכטע זאכן!!‬ ‫די שטריק איז צוגעבינדן צו אויבן‪...‬‬ ‫דורכדעם רינט ארויס חסד!!! אלע‬ ‫קום גדלי' קום ארויף מיט מיך אויבן‬ ‫גוטע זאכן פאר אלע מענטשן פון די‬ ‫אויפן צווייטן שטאק‪.‬‬ ‫גאנצע וועלט!!! דאס איז 'סולם מוצב‬ ‫ער נעמט ארויף גדלי' אויפן צווייטן‬ ‫ארצה' ‪ -‬מען איז אויף דער ערד מען‬ ‫שטאק‪ ,‬זעט ער אז ווען דער פערד‬ ‫קוקט אויס אזוי ווי גארנישט‪ ,‬יא‪ ,‬אבער‬ ‫לויפט ארום איז דא דארטן ריזיגע‬ ‫אן אלטע מיהל נאך פון איבער טויזנט יאר צוריק‬ ‫'וראשו מגיע השמימה' ‪ -‬אונז זענען‬ ‫שטיינער אויף די צווייטע שטאק און‬ ‫געטראפן אין ארץ ישראל‬ ‫אנגעבינדן מיט א קשר של קיימא צו‬ ‫די שטיינער דרייען זיך‪ ,‬עס דרייט זיך‬ ‫אויבן צום טאטן אין הימל וואס דארטן‬ ‫און עס איז דא דארטן גוים ארבעטן‬ ‫דרייט זיך און עס ווערט צומאלן אלע‬ ‫און זיי גיסן אריין ווייץ און די ווייץ‬ ‫שלעכטע זאכן און עס קומט אראפ‬ ‫גייען צווישן די שטיינער און עס ווערט‬ ‫אזויפיל גוטס פאר כלל ישראל‪.‬‬ ‫צומאלן דורכדעם וואס דער פערד‬ ‫לויפט ארום‪ .‬דער פערד לויפט ארום‪,‬‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן אז‬ ‫און עס דרייט זיך און עס דרייט זיך און‬ ‫אונז זאלן שוין געהאלפן ווערן אז‬ ‫עס דרייט זיך און עס צומאלט זיך‪ ,‬און‬ ‫עס זאל אראפקומען נאר גוטס פאר‬ ‫אין די אנדערע זייט רינט ארויס מעל‬ ‫אלע אידישע קינדערלעך‪ .‬מיר זאלן‬ ‫און דארטן זענען שוין דא ארבעטערס‬ ‫געהאלפן ווערן אז משיח צדקינו זאל‬ ‫וואס זיי פאקן די מעל און זיי פילן אן די‬ ‫אונז קומען אויסלייזן במהרה בימינו‬ ‫אביסל אן אנדערע סארט פערד‪-‬מיהל‬ ‫זעק און מען פילט אן דארטן א גאנצע‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫וואגן און אזוי ווי דער וואגן ווערט‬ ‫פיל הייבט עס אן אוועקצופארן‪ ,‬דער‬ ‫‪61‬‬ ..‫הלוואי‬ ING. COVERED. Raffle 4 Raffle 5 Boys Girls £15 £15 • £500 at Game Toy • £500 at Game Toy • New bike or electric scooter • MP3 player, AirPods and music uploads - Value £500 • ‫ פרפראות לחכמה‬for a zman • Jewellery set: Side bag, Jewellery box, Watch EN ALL PRTIEZR • One-year any magazine subscription • One-year any magazine subscription WITH A D ES £54 ONATION OF ‫לרפואת שמואל שמעלקא בן יהודית‬ Origin al: £8 0 ‫ה יכל י הכ ולל ים בעל ז א‬ #5 ies 020 3982 8928 info@megaauction.org Early Bird Deadline: Sunday 22 November 2026 ‫י”ב כסלו‬ megaauction.org 62 Auction Deadline: Sunday 13 December 2026 ‫ג’ טבת‬ Raffle 1 A YEAR’S SHOPPI You have the opportunity to win an entire year of free groceries, with no payment required at the checkout. Imagine receiving £225 worth of groceries every week for a full year. Don't miss this chance to have your food shopping covered! MEGAE £225 VALU E EVERY £20 PRIZ WEEK Raffle 2 Raffle 3 Father Mother £15 £15 JUST IMAGINE… • £2,500 at Royal Silver • £2,500 at Bergers jewellery • £1,000 at Roth Clothing • Kate wig worth £1,550 • £1,500 at Kingswear • £750 Kitchen appliances • Noam water fountain • £750 at Gift Craft ‫לע”נ אסתר שרה בת יעקב יהודה ע”ה‬ P l a t i n u m s p o n s o r s G o l d S p o n s o r S i l v e r s p o n s o r s Vitco PLANNING Fialo Utiliti WAT E R · G A S · E L E C T R I C 63 ‫ו‬‫מ‬‫ש‬‫נ‬‫ה‬ ‫ם‬‫ע‬‫ו‬‫נ‬ ‫ת‬‫ב‬‫ש‬‫ה‬ ‫ת‬ ‫ויצאשבת‬ ‫פרשתשל‬ ‫סידורו‬ ‫==================================================================‬ ‫בצל המשפיע‬ ‫הגה"צ ר' ארי' דוד שטיינהארטער שליט"א‬ ‫מנחה ערש"ק‬ ‫בשעה ‪3:50‬‬ ‫‪..................‬‬ ‫באטע‬ ‫בשעה ‪8:00‬‬ ‫‪..................‬‬ ‫תפילת שחרית‬ ‫בשעה ‪9:00‬‬ ‫‪..................‬‬ ‫מנחה ושלש סעודות‬ ‫בשעה ‪3:50‬‬ ‫באולם ‪Continental‬‬ ‫‪117 Stamford Hill‬‬ ‫ד ות‬ ‫ה‬ ‫י‬ ‫חסי‬ ‫א בו‬ ‫רה וה‬ ‫או לברכה ולהרמת קרן התו‬