דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

גליון306
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג ויצא מסעי
מטות
ַדיין ַה ְצ ָל ָחהַ ,מיין ַה ְצ ָל ָחה!
טןְ
ארןְְ ִ ּביזְְ ִמירְְ ָּהאבְּןְְזִ יךְְְ ָּא ּפגֶ עש ֶטעלְטְְ ִאיןְְאְְְַוִ ויס ְ
עפ ְ
וייטערְְגֶ ָּ
ִאיזְְוַ ֶ וייטן אבן זֵ יי זִ יְך גֶ ֶ
עבענְ ְקט נָ אכְ 'ן ְצוֵ ְ וייטן ָטאג פּון ִדי ֶשבע ְב ָרכותָ ,ה ְ ִאינֶ עם ְצוֵ ְ
סןְא ְּוןְ ִמירְ
עקלְ ֶע ְ
אְזֶ ְ
ואסערְא ְּוןְ ְַ
אשְוַ ֶ
אְפ ַל ְ
לעְ ָּהאבְּןְגֶ ענו ֶּמעןְ ְַ
ברַ ְ.א ְֶ
ִמד ְָּּ עקּומעןֶ .ער ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ
עבן ֶ טויבן .אּון ָאטִ ,איז ֶער אויְך ָאנְ גְֶ עטלֶ ער – ֶדעם ֶב ְ
עהְ ְ ָּהאבְּןְ ְ ִמירְ
יפ'ןְ ְוֶ ועגְ ְ.אְְַ ְגַ אנצְֶעְ ְ ָּש ְָּ
עלאזְטְ ְאוֹ ְ
ָּהאבְּןְ ְזִ יךְְ ְ ַארוֹ יסגֶ ָּ אקן עשמ ְעבןּ ,פּונְ ְקט וִ וי זיין ֵאייגֶ ענֶ עם גֶ ְ עבן א גּוט לֶ ְ אלְ ס מ ָתנָ ה ,א ְב ָרכָ ה צּו לֶ ְ
עבן ָאן ֵקיין שּום ייער א גּוט לֶ ְ עבט זִ יְך זֵ ֶ ער ֵציילְ ט אז ֶער לֶ ְ עבןֶ .ער ָהאט זֵ יי ֶד ְ לֶ ְ
יימערְ ְא ּוְןְ ְש ֵטיינֶ ערֶ ְ ְ.דערנָּ אךְְ ְזֶ ענֶ עןְ ְ ִמירְ
ירטְ ְצוִ וישְןְ ְ ֵ ּב ֶ
אצ ְ
ש ּ ַפ ִ
יטן
עשיכְ ֶטע ִמ ְדּורְך זיין גֶ ִ
אויפגֶ עוִ ויזְ ן ְ ְ עמען .נָ אְך ֶמערֶ ,ער ָהאט זֵ יי ֶעס אבלֶ ְֶּפ ָר ְ
עפינְטְְזִ יךְְְ ִטיףְְ ִטיףְְ ִאיןְ ָּאנגֶ עקו ֶּמעןְְצ ְּוםְְ ִצ ּי ְּוןְְפ ְּוןְְ ֵרישְְְ ָּל ִק ְ
ישְְ,וָּ ואסְְגֶ ִ
"לאנְ ד פּון ֲע ִשירּות".
אְ
אבאסְְ,נָּ ארְְ ִמיטְְ ְַ
יט ָּ ּ
אןְְאוֹ ָּ
ישטְְ ָּאנקו ֶּמעןְְ ַא ִהיןְְ ִמיטְְ ְַ
מ' ֶקען ְנִ ְ
ברְְ–ְְ ְ
ִמד ְָּּ
אפ ֶטערְ".
יק ּ
על ָּ
אְ ֶה ִ
יפְ ָּא ֶדערְ ְַ
דז ִש ּ ְ
גּוטע
עש ְיקט ֶמענְ ְט ְשן ָחרּוב צּו מאכְ ן ָדאס ֶ א ָמאל ָהאט א ֶקענִ יג א ָר ָשע גֶ ִ
אבן קאלְ ֶיע אר ָמאגְ ט .זֵ יי ָה ְ עבן וָ ואס ָדאס לאנְ ד פּון ֲע ִשירּות ָהאט פ ְ לֶ ְ
ארןְְצ ּוְְ
עפ ְ
יסטְְשוֹ יןְְ ַא ַסאךְְְ ָּמאלְְגֶ ָּ
אזְְד ְּוְְ ִ ּב ְ
אךְְ ְַ
עדענְקְְ ָּד ְ
" ָּא ֶ ּבערְְ ִאיךְְְגֶ ֶ ארטּונְ ְקלְ ט אּון
ְ פ ן אבְ הָ ןאּו ה,יָ א
ִ רְ ןאּו ,יח רֵ ם, עט ה חּוש ר ייע
ֶ זֵ ט גֶ אכְ
עמ
דיְ
ירן?"ְְ ָּהאטְְ ְִ
אצ ְ
עהאטְְ ַלאנגְֶעְְש ּ ַפ ִ
מ' ָּהאטְְגֶ ַ
עצערְְווא ְּוְְ ְ
ַאזֶ עלכְֶעְְ ּפ ֶל ֶ ֶעצט – ָהאט ייע ֶרע אויגְ ן וִ וי ֶעס וָ ואלְ ט גֶ עוֶ וען פ ְ
ארוָ ואלְ ְקנְ ט .י ְ עּפלְ ט זֵ ֶארנֶ ְפ ְ
ירטְצ ְּוְ ַפארש ֵטייְןִ "ְ ְְְְְְְְ.ריכ ִטיגִ ְ,ריכ ִטיגָּ ְ.א ֶ ּבער ְ ָּדאס ְ ִאיזְ
אמעְ ּפרו ִ ּּב ְ
ַמ ְֶ אמיר זֶ ען אויב דּו עבן ,לָ ִאקע א גּוט לֶ ְ עב ְסט זִ יְך ט ֶֶער גֶ עזָ אגְ ט – אויב דּו לֶ ְ
וערן.
עדיגְ ט וֶ ְ עש ִישטֶ ,קענְ ְסטּו אויְך גֶ ֶ אטעוֶ וען .אויב דּו ֶקענְ ְסט נִ ְֶקענְ ְסט זֵ יי ר ֶ
אךְ
אמיךְְ ִדירְ ֶדער ֵציילְןְוָּ ואסְנָּ ְ
יקרְגֶ עש ַמאקָּ ְ.ל ִ
ישטְגֶ עוֶ ועןְ ַמייןְ ִע ְָּ
נָּ אךְְנִ ְ
ישטְ ִמיטְ ֵקייןְ
ברְוָּ ואסְבּ ֶרענגְטְ ֵקיינ ָּמאלְנִ ְ
אְ ַח ְֶ
עסְ ִאיזְגֶ עוֶ ועןִ ְ:איךְְ ָּהאבְְּ ְַ
ְֶ אר ְפטעטלֶ ער גֶ עד ְ
טויבער ֶב ְֶ ארוָ ואס ָהאט ֶדער ְש ֶטעלְ ט זִ יְך ִדי ְש ֵאלָ ה :פ ְ
עטְ
ישטְְנָּ ארְְ ָּדאסְְ,נָּ ארְְ ִּכמ ְַ
אןְְאוֹ יספל ְּוגְְ.נִ ְ
דאְְ ְַ
ס' ִאיזְְ ְָּ
ּטעְְזַ אכְןְְוֶ ועןְְ ְ
גו ְֶ גֶ
ישט עהאט ענּוג גֶ ְב ֶרענְ גֶ ען א באווייז דוְ ָוקא פּון יֶענֶ עם לאנְ ד? ָהאט ֶער ֶדען נִ ְ
ֵקיינֶ ער ְוִ ויל ְנִ ישְט ְזִ יצְן ְ ֶלעבְּן ְ ִאיםָּ ְ .דאס ְ ָּמאלּ ִ ְ ,בין ְ ִאיךְ ְצוּגֶ עגַ אנגֶ ען ְצ ּוְְ
אדן?אר ָראכְ ְטן ִדי ָש ְארט פ ְ עבן ֲא ִפילּו ָאן ֶדעם וָ ואס ֶער ָהאט ָד ְ א גּוט לֶ ְ
ענּוצט אלְ ס זיין באווייז?
ְ ארוָ ואס ָהאט ֶער דוְ ָוקא זֵ יי גֶ
פ ְ
ּטעְזַ אכְןְ
דיְגו ְֶ
ייליכְֶעְש ֵמייכְלִ ְ,איךְְ ָּהאבְְּ ִאיםְגְֶעגֶ עבְּןְפ ְּוןְ ְִ
אְפ ֵר ִ
ִאיםְ ִמיטְ ְַ
עקלִ ְְ,איךְְְ ָּהאבְְְּ ִאיםְְ ֶדער ֵציילְטְ
עהאטְְ ִאיןְְ ַמייְןְְזֶ ְ
וָּ ואסְְ ִאיךְְְ ָּהאבְְְּגֶ ַ יס ִט ְירט נָ אר גּוטע אּון ְשלֵ ימּות' ִדיגֶ ע לֶ ְ
עבן ֶע ְקזִ ְ ֶדער ִתירּוץ ִאיז ,אז אן ֱא ֱמ ְת'ן ֶ
עלאכְטְ ,א ְּון ְזִ יךְ ְמ ַח ְֵּזק ְגֶ עוֶ ועןְ .פ ּוְןְ ַמ ֲע ִש ּיוְֹתִ ְ ,מיר ְ ָּהאבְּן ְגֶ עשמו ֶּע ְ
סטְ ,גֶ ַ וערט אויְך פאר יֶענֶ עם וייטן ִמיט זיין ִח ָסרון ,אּון ֶעס וֶ ְ וֶ וען ְמ' ֶקען ֶהעלְ ְפן א ְצוֵ ְ
עבן ִאיז נָ אר גּוט וֶ וען ֶעס ִאיז אויְך גּוט גּוט .אן ֱא ֶמת' ֶער צ ִדיק ִפילְ ט אז זיין לֶ ְ
ערעְ
עהאטְְ ֶמערְְוִ ויְְפ ְּוןְְ ַסיְיְְוֶ ועלכְֶעְְ ַאנ ֶד ֶ ְ
אהְְגֶ ַ
ֶדעםָּ ְְ,האבְְְּ ִאיךְְְ ֲהנָּ ְָּ
אבן
ערע ָה ְ גּוטן ִב ְשעת אנְ ֶד ֶ
ערעָ .א ֶבער אויב ֶער ָהאט פּון אלֶ עם ְ פאר אנְ ֶד ֶ
טעְ
עהאטְְ ִאיןְְ ַמייְןְְלֶ עבְּןַ ְְ.מייןְְג ֶרעס ְֶ
אוֹ יספל ְּוגְְוָּ ואסְְ ִאיךְְְ ָּהאבְְְּנָּ ארְְגֶ ַ
אבלֶ עם ,ווייל זיין גאנְ ֶצע ָרצון ישטִ ,איז ָדאס זֶ עלְ ְב ְסט זיין ֵאייגֶ ענֶ ע ְּפ ָר ְ גָ ְ
ארנִ ְ
עס ְ ֶפעלְט ְזֵ ייְ
אה ְא ְּון ְ ְֶ
אה ְ ִאיז ְנָּ אר ְוֶ ועְן ְ ַמיינְֶע ְ ֲח ֵב ִרים ְ ָּהאבְּן ְאוֹ יךְ ְ ֲהנָּ ְָּ
ֲהנָּ ְָּ עמען. ִאיז אז ֶעס זָ אל זיין גּוט פאר אלֶ ֶ
ישטְוֶ ועןְנָּ ארְ ַפאְרְ ִמירְ ַא ֵלייןְ ִאיזְג ְּוטְ".
ישטְ,א ְּוןְנִ ְ
גָּ ארנִ ְ
חהִ " ְ.מירְ
אְְגֶ עוַ ואל ִדיגְֶעְְ ִשמ ְָּ
אלאןְְ ִמיטְְ ְַ
אפןְְ ִאיןְְ ַס ָּ
על ְ
ָּ ּברוּךְְְ ִאיזְְ ַא ַריינגֶ ָּ
ארףְ ְזִ יךְְ ְ ָּא ּפלֶ ערנֶ עןְ ְפ ְּוןְ ְ ִדיְר!"
מ' ַד ְ
ייערְ ְ ֵשייְןּ ָּ ְ ְ,ברוּךְְ ְ ְ,
"זֵ ְֶ ארְע ְאוֹ יספל ְּוג ְ ַהיינְטַ ְ ,אזַ אנְס ְוָּ ואס ְ ִמירְ
עהאט ְ ַאזְַא ְוואוּנ ֶדער ַ ּב ֶ
ָּהאבְּן ְגֶ ַ
עלער ְנטְפוּנֶ עםְטוֹ יבְּןְ ֶ ּבעטלֶ ערְ,וָּ ואסְ ָּהאטְ
"יְָּאִ ְ.איךְְ ָּהאבְְּזִ יךְְ ָּדאסְ ָּא ּפגֶ ֶ עהאטְא ְּוןְזִ יךְְ
אהְגֶ ַ
עהאט!ְ ִאיךְְ ָּהאבְְּ ַאזוְֹיְ ֲהנָּ ְָּ
ישטְגֶ ַ
ָּהאבְּןְנָּ אךְְ ֵקיינ ָּמאלְנִ ְ
אטְ
ערְְ ָּה ְ
אְְג ְּוטְְ ֶלעבְּןְְדוּרךְְְ ֶדעםְְוָּ ואסְְ ְֶ
ערְְ ָּהאטְְ ְַ
אזְְ ְֶ
אוֹ יפגֶ עוִ ויזְןְְ ְַ יעה".
יעלְֶעְנ ִס ְָּ
עצ ֶ
ישטְנָּ אךְְ ַאזְַאְס ּ ֶפ ִ
עדענְקְנִ ְ
אזְ ִאיךְְגֶ ֶ
רייטְַ ְ,
ַאזוְֹיְגֶ עפ ֵ ְ
עהאטְ,א ְּוןְ ָּדאסְ
עלטְ ַא ֶלעסְוָּ ואסְ ָּדאְסְ ַלאנְדְ ָּהאטְ ַא ָּמאלְגֶ ַ
צו ִּריקגֶ עש ֶט ְ
ארן? ְווא ְּו ְזֶ ענְט ְ ִאיר ְ ַאלְץְ ְגֶ עוֶ ועְן?" ְ ָּהאט ְ ִאים ְזַ ייןְ
עפ ְ
"ווא ּוְ ְזֶ ענְט ְ ִאיר ְגֶ ָּ
וייטןְ
ְ אְצוֵ
סדְ ִמיטְ ְַ
אְ ֶח ְֶ
חהְ.וַ ויילְוֶ ועןְ ֶמעןְט ְּוטְ ְַ
ִאיזְגֶ עוֶ ועןְזַ ייְןְגַ אנצְֶעְ ִשמ ְָּ
ארטְ
ארןְ ַקייןְ ִמירוְֹןְ,א ּוְןְפ ּוְןְ ָּד ְ
עפ ְ
אמעְגֶ עפ ֶרעגְטִ "ְְְְְְְְְְ.מירְזֶ ענֶ עןְגֶ ָּ
ַמ ְֶ
ּטעְא ְּוןְש ֵלימוּת' ִדיגְֶעְלֶ עבְּן".
אְגו ְֶ
מתְ ְַ
ייסטְ ֶ ּב ֱא ְֶ
ִאידְ–ְ ָּדאסְ ֵה ְ
אבאסְ
יט ָּ ּ
פתֶ ְ.דערְאוֹ ָּ
יקיםְ ִאיןְצ ְַ
ריְ ַצדִּ ִ
דיְ ִקב ֵ ְ
ָּהאבְּןְ ִמירְ ַממ ִשיךְְגֶ עוֶ ועןְצ ְּוְ ְִ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס ()5
ַמ ֲע ֶׂ
טֹובים וָ ואס ֶסע ָהאט גָ אר ֵקיין שּום ִּח ָסרֹון
ַּא ַּחיִּ ים ִּ אבין
ערין ָׁטאג פּון ִשבְ ַעת יְ ֵמי ַה ִמ ְש ֶתהָ .ה ִּ
ִאין ֶדעם ַאנְ ֶד ִ
נִּ יט. ער ַּמאנְ טִּ .אין ֶדעם
וידער ֶד ְ
זִּ יְך ִּדי ָח ְתן כַּ ָלה וִּ ֶ
אּון ִּאיְך ָהאב ַּא ַּה ְסכָ ָמה ְדרֹויף ַּאז ִּאיְך ֶלעב ַּחיִּ ים טֹויבער
ֶ עט ֶלער .וָ ואס ֶער ִּאיז גִּ יוֶ וען ַּא
ערין ֶב ְ
ַּאנְ ֶד ִּ
טֹובים ,פּון ֶדער ְמ ִּדינָ ה פּון ַּע ִּשירֹות .אּון זַּ יין ַּחיִּ ים
ִּ וָ ואס ֶער ָהאט זֵ יי ְמ ַּחיֶ ה גִּ יוֶ וען.
טֹובים ִּאיז גִּ יוֶ ועןֶ .ער ָהאט גִּ יגֶ ִּ
עסין ְברֹויט אּון ִּ אבין גִּ יוֵ ויינְ ט
עבין בְ רֹויט .אּון זֵ יי ָה ִּ
אּון ָׁהאט זֵ יי גִ יגֶ ִ
יילט).
ער ֵצ ְ
(האט ֶער זֵ יי ֶד ְ
ואסערָ . גִּ ְ
יטרּונְ ֶקען וַּ ֶ טֹויבין
ִּ אּון גִּ ֶיבענְ ְקט .וִּ וי נֶ ְ
עמט ֶמען ָדא ַּא ֶהער ֶדעם
אר ַהאנְ ִדין ַא ְמ ִדינָׁ ה וָ ואס ִּאין ִּאיר ִּאיז
ַב ֲא ֶשר ֶסע ַפ ְ עט ֶלער וָ ואס ֶער ָהאט אּונְ ז ְמ ַּחיֶ ה גִּ יוֶ וען.
ֶב ְ
אֹוצרֹותַּ .א ָמאל
רֹויסע ְ
אבין גְ ֶ
גְ רֹויס ַּע ִּשירֹות .זֵ יי ָה ִּ אבין ַּאזֹוי גִּ ֶיבענְ ְקט נָ אְך ִּאים.
ערוַ וייל .וִּ וי זֵ יי ָה ִּ
ֶד ְ
יקּומען ִּדי ַּע ִּש ִּירים.
ֶ זֶ ענֶ ען זֵ יי זִּ יְך צּום אֹויף גִּ קּומט ֶער ַּא ַּריין .אּון זָ אגְ ט ִּאיְך ִּבין ָדא .אּון
ערוַּ וייל ְ
ֶד ְ
אר ֶימען ִּמיט זַּ יין
יהֹויבין צּו ַב ִ
ִ ָׁהאט זִ יְך ִא ְטלִ יכֶ ער ָׁאנְ גִ יקּושט.
ְ אלין אּון ָהאט זֵ יי גִּ ִּאיז אֹויף זֵ יי ַּארּום גִּ ַּ
יפ ִּ
טֹובים .אּון
עבט ַּחיִּ ים ִּ
טֹובים .וִּ וי ַּאזֹוי ֶער ֶל ְ
ַּחיִּ ים ִּ אּון ֶער ָׁהאט צּו זֵ יי גִ יזָׁ אגְ טַּ .היינְ ט ֶשענְ ק ִּאיְך ַּאייְך
יילטֶ .דער ֵס ֶדר פּון זַּ יין ַּחיִּ ים
ער ֵצ ְ
יט ִּליכֶ ער ָהאט ֶד ְ
ִּא ְ אלט
אלט זַּ יין ַּאזֹוי וִּ וי ִּאיְך ַּאז ִּאיר זָ ְ
ְב ַּמ ָתנָ הַּ .אז ִּאיר זָ ְ
ירּופן אּון ָהאב גִּ יזָ אגְ ט צּו
טֹוביםָ .האב ִּאיְך ִּמיְך ָאנְ גִּ ְ
ִּ עבין) ַּאזֹוי טֹובים (כְ ֶ
לֹומר ַּא גּוט ֶל ִּ עביןַּ .אזֹוי ַּא ַּחיִּ ים ִּ
ֶל ִּ
יילט
ער ֵצ ְ
עט ֶלער וָ ואס ֶער ֶד ְ
טֹויבער ֶב ְ
ֶ זֵ יי ְ(ד ַּהיינּו ֶדער וארין ְפ ִּריר ָהאב ִּאיְך ַּאייְך גִּ ֶיבענְ ְט ְשט
וִּ וי ִּאיְך .וָ ִּ
ערע פּון ַּאייְך.
עס ֶ
טֹובים ֶב ֶ
ָדאס ַּא ְלץ) ִּאיְך ֶלעב ַּחיִּ ים ִּ טֹובים
ער ִּמיטַּ .היינְ ט ֶשענְ ק ִּאיְך ַּאייְך ַּמיין ַּחיִּ ים ִּ
ֶד ְ
טֹובים
ִּ עבט ַּחיִּ ים
וארין ַּאז ִּאיר ֶל ְ
וְ ָׁהא ַר ְאיָׁ ה .וָ ִּ מּורה ְד ָר ָשה גִּ ַּ
ישאנְ ק: ְב ַּמ ָתנָ ה גְ ָ
אר ַּהאנְ ִּדין ַּא
וארין ֶסע ַּפ ְ
על ְפט זֶ ע ֶדער ְמ ִּדינָ ה וָ ִּ
ֶה ְ ִאיר ֵמיינְ ט ַאז ִאיְך ִבין טֹויבִּ .איְך ִּבין גָ אר נִּ יט טֹויב.
יהאט ַּא גָ ְ
אר ִּטין אּון ִּאין אבין גִּ ַּ
ְמ ִּדינָ ה וָ ואס זֵ יי ָה ִּ עפט ַּביי ִּמיר גָ אר נִּ יט ָאן נָ אר ִּדי גַּ אנְ ֶצע וֶ ְ
ועלטְ .ט ֶר ְ
אר ִּטין ִּאיז גִּ יוֶ וען ֵּפירֹות וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
אבין ֶדעם גָ ְ וארין גָ אר ַּא ֶלע
ייער ִּח ָסרֹון .וָ ִּ
ערין זֵ ֶ
ַּאז ִּאיְך זָ אל ֶה ִּ
ועלט. גִּ ַּ
יהאט ַּא ִּל ְיר ֵליי ַּט ֲע ִּמים וָ ואס ִּאין ֶדער וֶ ְ ועלט .זֶ ענֶ ען ַּא ֶלע נָ אר פּון
קֹולֹות פּון ֶדער וֶ ְ
אבין גִ ַיהאט ַאלִ ְירלֵ יי ֵריחֹות וָ ואס ִּאין ֶדער
אּון זֵ יי ָׁה ִ ִּח ְסרֹונֹות.
ארט גִּ יוֶ וען ִּאין ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין ועלט .אּון ֶסע ָד ְ
וֶ ְ וארין ִא ְיטלִ יכֶ ער ְש ַרייט אֹויף זַּ יין ִּח ָסרֹוןְ .ד ַּהיינּו
וָׁ ִ
ארב אּון ַּא ֶלע
ַּא ִּל ְיר ֵליי ַּמ ְראֹות .וָ ואס ַּפאר ַּא ַּפ ְ אֹויף ֶדעם וָ ואס ֶסע גֵ ייט ִּאים ָאּפ .אּון ַּא ִּפילּו ַּא ֶלע
ועלטִּ .איז ַּא ְלץ גִּ יוֶ וען
יאטין וָ ואס ִּאין ֶדער וֶ ְ
ְקוְ ויַּ ִּ ועלט .זֶ ענֶ ען ַּא ֶלע נָ אר פּון
ִּש ְמחֹות פּון ֶדער וֶ ְ
ארט ִּאין ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין. ָד ְ ִּח ְסרֹונֹות .וָ ואס ֶמע ְפ ֵרייט זִּ יְך אֹויף ֶדעם וָ ואס ֶסע
אדנִּ יק
אר ִטין ֵאיין ַּא גְ ָר ְ
אּון ֶסע גִ יוֶ וען ִא ֶיבער ֶדעם גָׁ ְ ִּאיז ִּאים ָאּפ גִּ יגַּ אנְ גֶ ען .אּון ַּהיינְ ט ָהאט ֶער ָדאס
אר ִּטין) ְפ ֶלעגְ ט ִּדי
עהט צּו ֶדעם גָ ְ
ְ(ד ַּהיינּו ֶדער וָ ואס ֶער זֶ ְ וָ ואס ֶסע ִּאיז ִּאים ָא ְּפגִּ יגַּ אנְ גֶ ען.
ארְך ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין. טֹובים ָד ְ
עבין ַּחיִּ ים ִּ
ְמ ִּדינָ ה צּו ֶל ִּ עפט ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ועלְ ט גָ אר נִּ יט ָאןַּ .אז
אּון ַביי ִמיר ְט ֶר ְ
וארין ִּאיְך ֶלעב ַּאזֹוי
ייער ִּח ָסרֹון .וָ ִּ
ערין זֵ ֶ
ִּאיְך זָ אל ֶה ִּ
אבין
וארין זֵ יי ָה ִּ אבין זֵ יי כַּ ְליָ א גִּ ַּ
ימאכְ ט ִּדי ַּמ ְר ָאה .וָ ִּ ָה ִּ
ימאכְ טַּ .אז ֶסע זָ אל זַּ יין טּונְ ִּקיל ִּאין ִּדי אֹויגִּ יןַּ .אזֹוי
גִּ ַּ
ואל ִּקינְ ִּדיק(ָ .דאס ָה ִּ
אבין ִּדי ְד ַּריי וִּ וי ֶסע ִּאיז ַּאז ֶסע וָ ְ
ארְך ֶדעם כִּ תֹות ְקנֶ עכְ ט ַּא ְלץ ָאנְ גִּ ַּ
יא ְר ֶבעט ִּאין ֶדער ְמ ִּדינָ ה ָד ְ
ייסין יטאן וָ ואס ֶדער ֶמ ֶלְך ָהאט זֵ יי גִּ ֵ
יה ִּ ארט גִּ ָ
אבין ָד ְ
וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
כַּ נַּ "ל).
על ְפט זֶ ע ֶדער
טֹובים ֶה ְ
ַהיינְ ט ַאז ִאיר לֶ עבְ ט ַחיִ ים ִ
יילא
ואריןֵ .מ ֶ
אר ַפאלִ ין גִ יוָׁ ִ
אדנִ יק ַפ ְ
ארט ֶדער ַאגְ ָׁר ְ
ִאיז ָׁד ְ
עט ֶלער צּו ֶדער
טֹויבער ֶב ְ
ֶ ְמ ִּדינָ הַּ .
(אזֹוי זָ אגְ ט ַּא ְלץ ֶדער
ארט ָדא ִּאין ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין .מּוז וָ ואס ֶסע ִּאיז ָד ְ
עבין
ימט ַּאז זֵ יי ֶל ִּ
אר ְ
אבין זִּ יְך ַּב ִּ
ְמ ִּדינָ ה פּון ַּע ִּשירֹות וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
וארין ֶסע ִּאיז זִּ יְך
וערין וָ ִּ ְבוַּ ְוד ַּאי שֹוין גָ אר צּו נִּ ְ
ישט וֶ ִּ
טֹובים כַּ נַּ "ל) אּון ִּאיְך זָ אג ַּאייְך ַּאז ִּאיר וֶ ועט זֵ יי
ַּחיִּ ים ִּ
אדנִּ יק .וָ ואס ֶער זָ אל ֶדעם
שֹוין נִּ יט ָדא ֶדער ַּאגְ ָר ְ
אטין(ְ .ד ַּהיינּו ָדאס
על ִּפין .וֶ ועט ֶעס ַּאייְך אֹויְך ַּש ִּ
נִּ יט ֶה ְ
וָ ואס ַּביי ֶדער ְמ ִּדינָ ה ִּאיז כַּ ְליָ א גִּ יוָ ִּ
וארין ִּדי ַּמ ְר ֶאה אּון ֶדער
ארין ַּארּום ִּאים וָ ואס
עהן אּון זָ אל זִּ יְך ָּפ ִּ גָ ְ
אר ִּטין צּו זֶ ְ
יחָ .דאס וֶ ועט ַּאייְך אֹויְך ֶדער ַּלאנְ גֶ ען).
ַּט ַּעם אּון ֶדער ֵר ַּ ארף ַּארּום ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין צּו ָטאן. אד ְ
ֶמע ַּב ַּ
יהֹויבין ִדי ַע ִש ִירים ַהנַ "ל .אּון זֶ ענֶ ען
ִ אבין זִ יְך אֹויף גִ
ָׁה ִ עבין פּון ִּדי
לּוש ִמיר זֵ יי וָׁ ואלְ ִטין נָׁ אְך גִ ָׁיקאנְ ט לֶ ִ
ְ
גִּ יגַּ אנְ גֶ ען צּו ֶדער ְמ ִּדינָ ה אּון ִּאיְך ִּבין אֹויְך ִּמיט זֵ יי וידער יחים פּון ֶדעם גָ ְ
אר ִּטין ְ(ד ַּהיינּו פּון ֶדער וִּ ֶ ְס ִּפ ִּ
גִּ יגַּ אנְ גֶ ען .אּון אֹויף ֶדעם וֶ ועג ָה ִּ
אבין זֵ יי אֹויְך ואק ְסט ִּאין ַּא גָ ְ
אר ִּטין ואקסּונְ גְ .ד ַּהיינּו ָדאס וָ ואס ֶסע וַּ ְ
וַּ ְ
וארין זֵ יי
טֹובים וָ ִּ
ִּ יט ִּליכֶ ער זַּ יין ַּחיִּ ים
עבט ִּא ְ גִּ ֶ
יל ְ אלט ַּא ָראּפ)
ַּא ֵליין פּון ֶדעם וָ ואס ֶסע ַּפ ְ
יקּומען ַא ֶמלֶ ְך ַאכְ זָׁ ר (כְ ֶ
לֹומר ֵאיין אּום ִאיז ָׁאנְ גִ ֶ
אֹוצרֹות כַּ נַּ "ל. אבין גִּ ַּ
יהאט ְ ָה ִּ
יקּומען נָׁ אהנְ ט צּו ֶדער ְמ ִדינָׁ הָ .האט
וִ וי זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ֶ אר ִּימ ֶיקער) אֹויף ֶדער ְמ ִּדינָ ה אּון ֶדער ֶמ ֶלְך
ער ַּב ִּ
ֶד ְ
ועריןֶ .דער ַּט ַּעם
יהֹויבין ַּביי זֵ יי אֹויְך כַּ ְליָ א צּו וֶ ִּ
ִּ ָאנְ גִּ ָהאט זֵ יי גָ אר נִּ יט גִּ ֶיקענְ ט ָטאן.
ילט ַּאז ֶסע
ער ִּפ ְ
אבין זֵ יי ֶד ְ
יב ִּר ֶיקע זַּ אכִּ ין ָה ִּ
אּון ִּדי ִּא ְ ִאיז ֶער גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון ָׁהאט זֵ יי כַ לְ יָׁ א גִּ ַּ
ימאכְ ט ִּדי ַּחיִּ ים
ִּאיז ַּביי זֵ יי כַּ ְליָ א גִּ יוָ ְ
וארן. אבין פּון ֶדעם
טֹובים פּון ֶדער ְמ ִּדינָ ה וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
ִּ
ירּופין צּו זֵ ייַּ .מיידּוְך ַּהיינְ ט ַּאז ִּאיר
ָׁהאב ִאיְך ִמיְך ָׁאנְ גִ ִ אר ִּטין .אּון נִּ יט ֶער ָהאט כַּ ְליָ א גִּ ַּ
ימאכְ ט ֶדעם גָ ְ
זֶ ענְ ט נָ אְך נִּ יט ַּא ַּריין גִּ יגַּ אנְ גֶ ען ִּאין ֶדער ְמ ִּדינָ הִּ .איז נָׁ אר ֶער ָׁהאט ִא ֶיבער גִ ילָׁ אזְ ט ִאין ֶדער ְמ ִדינָׁ ה. גָ ְ
אר ִּטין.
שֹוין ַּביי ַּאייְך כַּ ְליָ א גִּ יוָ ִּ
וארין ֶדער ַּט ַּעם אּון ִּדי ַּמ ְר ָאה ְד ַּריי כִּ תֹות ְקנֶ עכְ ט .אּון ֶער ָהאט זֵ יי ָאן גִּ יזָ אגְ טַּ .אז
יח .וִּ וי וֶ ועט שֹוין זַּ ייןַּ .אז ִּאיר וֶ ועט ַּא ִּהין
אּון ֶדער ֵר ַּ ייסין .אּון אלין ָטאן ָדאס וָ ואס ֶער ָהאט זֵ יי גִּ ֵ
יה ִּ זֵ יי זָ ִּ
ַּא ַּריין גֵ יין .אּון ִּמכָ ל ֶשכֵ ן וִּ וי ָקאנְ ט ִּאיר זֵ יי נָ אְך ארט גִּ ָ
יטאןָ .דאס וָ ואס אבין ָד ְ
דֹורְך ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
ְ
על ִּפין.
ֶה ְ דֹורְך ֶדעם.
ייסיןְ . ֶדער ֶמ ֶלְך ָהאט זֵ יי גִּ ֵ
יה ִּ
ואסער .אּון
ינּומען ַמיין בְ רֹויט אּון ַמיין וַ ֶ
ָׁהאב ִאיְך גִ ֶ דֹורְך
וארין ְ
אבין זֵ יי כַ לְ יָׁ א גִ ַימאכְ ט ֶדעם ַט ַעם .וָ ִּ
ָׁה ִ
ילט ִּאין ַּמיין ְברֹויט אבין זֵ יי גִּ ִּ
יפ ְ ָהאב זֵ יי גִּ יגֶ ְ
עבןָ .ה ִּ אבין ארט גִּ י ָטאןְ .
דֹורְך ֶדעם ָה ִּ אבין ָד ְ
ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ִּ
ואסער ַּא ֶלע ַּט ֲע ִּמים (אּון ַּא ֶלע ֵריחֹות וְ כּו') אּון ֶסע
אּון וַּ ֶ ילין ַּא ַּט ַּעם.
ועלין ִּפ ִּ זֵ יי גִּ ַּ
ימאכְ טַּ .אז וֶ וער ֶסע וֶ ועט וֶ ִּ
אר ֶרעכְ ט גִּ יוָ ִּ
וארין וָ ואס ֶסע ִּאיז ַּביי זֵ יי ִּאיז ַּביי זֵ יי ַּפ ְ ילה.
אבין ַּא ַּט ַּעם פּון נְ ֵב ָ
זָ אל ָדאס ָה ִּ
כַּ ְליָ א גִּ יוָ ִּ
וארין(ְ .ד ַּהיינּו ֶדער ַּט ַּעם אּון ִּדי ַּמ ְר ָאה אּון ֶדער
אבין זֵ יי כַ לְ יָׁ א גִ ַימאכְ ט ֶדעם ֵר ַיח ַּאז ַּא ֶלע
אּון ַאזֹוי ָׁה ִ
יח).
ֵר ַּ יח פּון ֶח ְל ְבנָ ה .אּון ַּאזֹוי
אבן ַּא ֵר ַּ
אלין ָה ְ
ֵריחֹות זָ ִּ
( )5 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג וואס איז געווען דער גוטער לעבן פון דעם טויבן א.
ה .וואס האט די מדינה געהאט דורך דעם גארטן? בעטלער?
❑ אריכות ימים ❑ ער איז אסאך ארום געפארן
❑ חיים טובים ❑ ער האט געגעסן ברויט און געטרינקען וואסער
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ ער האט געגעסן אלע מיני מטעמים
ו .וואס האט דער מלך אכזר געטון? בהמשך המעשה :וואס האט פאסירט צו די עשירים ווען ב.
❑ כליא געמאכט דעם גארטן זיי האבן גענומען ברויט און וואסער פון דעם בעטלער?
❑ כליא געמאכט זייער חיים טובים ❑ זיי האבן געפילט אין דעם אלע טעמים און אלע ריחות
❑ עס האט פאראכטן זייער מראה טעם וריח
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג
ז .וואס האט פאסירט צו די עשירים ווען זיי זענען ❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג
געקומען נאנט צו די מדינה פון דעם גארטן? מיט וואס האבן זיך בארימט די עשירים וואס דער ג.
טויבער בעטלער האט פון זיי א הסכמה?
❑ זיי האבן אוועק געווארפן זייער געלד
❑ מיט זייער עשירות
❑ ס'איז ביי זיי כליא געווארן די טעם
❑ מיט זייער אריכות ימים
❑ זיי האבן אנגעהויבן צו שרייען
❑ מיט זייער חיים טובים
וואס איז געווען אין דעם גארטן וואס דער בעטלער ד.
ח .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? דערציילט זיי פון דעם?
❑ איינמאל
❑ פירות וואס האבן אלע טעמים וואס ס'איז דא
❑ צווימאל אין דער וועלט
❑ איך האב געוואלט ❑ אלע מיני ריחות און אלע מיני מראות פון דער
וועלט
טיפער געטראכט
ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם טויבן בעטלער ?
אוואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"גארטן" ?
אוואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות פון א רייכע מדינה ?
און מיט וועמען זענען געגאנגען די עשירים ביי די מעשה ? -און מיט וועמען זענען געגאנגען די עשירים ביי די אנדערע מעשיות ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()4
ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם בלינדן בעטלער ? ליל שבת קודש כ"ה אדר תק"ע (ימי מוהרנ"ת אות מ"ב)
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות וועגן א "תינוק" ? (בלשה"ק) 3מאל -אין מעשה ג' דער חיגרַ :אז ֶער ָהאט ַביי ֶדעם
ַא ִקינְ ד ַמזִ יק גִ יוֶ וען ,אין מעשה י"ב בעל תפילה דער קינד ,און דא אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס
