תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

די
שווארצע
בענדער
107
תסקסב
ס.פ .צןצכ :טץגנ
זגבא ץסהת אבז"פ
ץסמנ ףגךצ ....ץסזרט שלדץ ץסמכ ב ןס שת צבלב ץרץ' (ןף .סת)
דאס זעלבע זעהט מען ביי יום כיפור ,השי"ת האט געהייסן עסן דעם די גמרא אין ברכות (דף כו ב ).לערנט ארויס פון די פסוקים ,אז די
ניינטן טאג ,און דאס ווערט גערעכנט ווי מען האט געפאסט ביידע טעג, דריי תפילות וואס מיר דאווענען יעדן טאג ,האבן די אבות הקדושים
ווייל עסן א טאג פאר יו"כ צו האבן כח צו פאסטן ,איז א הכנה צום מתקן געווען ,אברהם תקן תפלת שחרית ,יצחק תקן תפלת מנחה ,יעקב
הייליגען טאג ,אין די הכנה איז פונקט אזוי חשוב ביים באשעפער ווי די תקן תפלת ערבית.
מצוה אליין ,וועגן דעם שטייט אין פסוק ,ועניתם את נפשותיכם בתשעה,
פרעגט תוספות ,אז די גמרא אין מסכת חולין (צא .ב) לערנט ארויס
און דאס איז די שייכות פון די מדרש צום פסוק ,עכלה"ק.
פון דעם פסוק ,וילך חרנה :כי מטי לחרן בעי למיהדר יעקב אבינו האט
די גמרא אין מסכת ברכות (לב .ב) תנו רבנן :חסידים הראשונים הי' זיך געוואלט צוריקערן קיין חרן ,מיד ויפגע במקום :ס'איז געווארן די זמן
שוהין שעה אחת ומתפללים וגו' ,טייטש :די פריעדיגע חסידים האבן התפילה ,כד צלי בעי למיהדר נאכן דאווענען האט יעקב זיך געוואלט
זעך געזוימט איין שעה פאר יעדע תפילה ,און עס ווערט געברענגט פון צוריקערן ,מיד כי בא השמש :עס איז געווארן טונקל פלוצלינג ,זעהן מיר
רבינו יונה ,אז שעה אחת מיינט א פולע שעה ,א גאנצע שעה האבן זיי אז יעקב אבינו האט געדאוונט בייטאג ,ווייל ס'איז דאך טונקעל געווארן
זיך צוגעגרייט צום דאווענען ,און די גמרא זאגט אז תורתן מתברכת ,א הערשט נאכן דאווענען ,איז עס דאך א סתירה מיט די משנה אין ערשטן
ברכה איז אריין אין זייערע לימודים ,אפי' נאכן אוועקגעבן אזויפיל צייט פרק אין מסכת ברכות ,אז זמן מעריב איז הערשט נאך צאת הכוכבים.
פאר תפלה.
דער רבי זי"ע ברענגט צו א טייטש פון זיין טאטן ,דער הייליגער קדושת
פיהרט אויס דער רבי ,פונקט ווי די תורה רופט אן עסן דעם ניינטן יו"ט ,אויפן פסוק ויאמר אלקים תדשא הארץ דשא :השי"ת האט באפוילען
טאג אין תשרי ,מיטן לשון ועניתם את נפשותיכם בתשעה ,ווייל עסן די ערד ,זי זאל ארויסגעבן די בוים ,און די פירות ,מיטן זעלבן טעם ,זאגט
עיו"כ הייסט אזוי ווי געפאסט ,אזוי אויך די שעה פון הכנה ווערט דער מדרש ,הדא הוא דכתיב ,ועניתם את נפשותיכם בתשעה לחודש:
גערעכנט אזוי ווי תפלה. א ציווי צו עסן דעם ניינטן טאג ,און עס ווערט גערעכנט ווי מען האט
געפאסט צוויי טעג ,איז שווער וואס איז די שייכות פון די צוויי ענינים?
מיט די הקדמה פארענטפערט דער רבי די גמרא ,כד צלי בעי
למיהדר ,דאס מיינט נישט אז יעקב האט געהאלטן נאכן דאווענען ,עס ענטפערט דער קדושת יו"ט ,אז די סיבה פארוואס השי"ת האט
מיינט אז ער האט געהאלטן נאך די הכנות צו דאווענען מעריב ,וואס באפוילען די ביימער אז דער טעם פון די בוים זאל זיין די זעלבע ווי די
דאס האט געקענט זיין אפי' בייטאג ,און די תפלה פון מעריב האט ער פרי ,ווייל דאס איז א ענין פון הכנה צו א מצוה ,דער בוים איז א הכנה
מתקן געווען און געדאווענט הערשט נאך צאת הכוכבים ,במילא איז צו די פרי ,השי"ת האט געוואלט מרמז זיין ,אז א הכנה צו א מצוה איז
(תשכ"ב)
נישט קיין סתירה מיט די משנה. פונקט אזוי חשוב ווי די מצוה אליינס.
לב ,און א פייערדיגער חסיד פונעם קדושת יו"ט.
משפחת בערקאוויטש החשובה
דער רבי ענטפערט כדרכו בקודש' ,איך
+מעשה דערצ יט
אונזער זיידע רבי לייבעלע בערקאוויטש
קאן דען צוזאגן ,איך קען מתפלל זיין' און רבי ז"ל ,האט געהאט א געוואלדיגע נשיאות חן ביי
ויהי היום ,ער האט געכאפט נעבעך א
לייבעלע לאזט נישט נאך ,ביז ער רופט זיך אז רביה"ק ,ווי מיר זעהן פון די פאלגענדע מעשה:
סטראוק אין געווארן געלעמט ,פארשטייט
ער ווייסט די מעשה מיטן איגלע'ר שוחט ,און
זיך ,געמוזט אויפגעבן די שחיטה ,און געווארן גאב"ד מעלבוירען הרה"ג רבי אלימלך
ער ווייסט אז דער רבי קען יא!! דער רבי האט
צוגעבונדען צום בעט ,איין טאג חלומ'ט ער זיך אשכנזי זצ"ל ,רופט אן רבי יוסל אשכנזי (א קרוב
עס גלייך אוועקגעמאכט' ,דו גלייבסט די אלע
ווי זיין רבי ,דער קדושת יו"ט איז געקומען אין מיט א בהלה אז זיין רעבעצין איז זייער קראנק,
מעשיות' ,זאגט רבי לייבעלע ,איך האב עס
זיין שטאט ,האט ער אנגעהויבן בעטן א רפואה און די דאקטוירעם הייבן די הענד רח"ל ,און
אליינס געהערט פון איגלע'ר שוחט.
און א ישועה ,ענטפערט אים זיין רבי' ,איך קען בעט ער זאל אריינגיין מזכיר זיין ביים רבי'ן זי"ע,
דיר שוין נישט העלפן ,מיין זוהן יואליש וועט זיין דער רבי איז נשתנה צורה געווארן ,און נעמט זאגט אים רבי יוסל ,אויב ווילסטו א ישועה שיק
דעם שבת אין חוסט ,ער קען דיר העלפן'. נאכאמאל דעם קוויטל ,לייענט נאכאמאל אפ אריין דיין ידיד רבי לייבעלע( ,גאב"ד מעלבוירען און
אלע נעמען געוואונטשען און געוואונטשען, רבי לייבעלע קומען פונעם זעלבן דארף ,און געלערנט
ער וועקט זיך אויף און רופט זיין זוהן ,און אינאיינעם ביי הרה"ג רבי חיים יצחק אייזיק ה"ש
פיהלע ברכות ,און די מעלבוירען רעבעצין איז
הייסט אים ,פאר אריבער קיין חוסט אויף שבת, גאב"ד סלאטפינא ,חתן העצי חיים) ער וועט קענען
געזונד געווארן ,און נפטר געווארן ביי קרוב צו
און זיי מיך מזכיר ביים קראלער רב ,דער זוהן אויספועלן ביים רבי'ן א ישועה.
די 100יאר.
דערציילט דעם רבי'ן דעם חלום ,דער רבי איז
בלאס געווארן ,און מבטיח געווען א רפואה בלייבט נאך צו פארציילן די מעשה מיטן רבי לייבעלע גייט אריין מיט א קוויטל ,און
דער רבי וואונטש אן א רפואה שלימה ,און רבי
שלימה ,ווען דער זוהן איז אנגעקומען צוריק צום איגלע'ר שוחט:
לייבעלע זאגט נישט דאס מיין איך ,און הייבט אן
טאטן אהיים ,האט שוין דער טאטע שפאצירט
אין דארף איגלע נעבן די שטאט חוסט ,האט רעדן בתחנונים ,אז דא רעדט מען פון א אינגע
אויף די אייגענע פיס.
געוואוינט א שוחט ,גאר א חשוב'ער איד ,הרב פרוי ,א שטוב מיט קליינע קינדער ,און ער וויל
זכותו יגן עלינו ר' מרדכי צבי אדלער ז"ל ,א תלמיד פון ייטב דער רבי זאל מבטיח זיין.
א ראי' פון שבת ויו"ט ,וואס דער שבת אליינס
איז א פ"ח ,אפי' ער עסט נישט ,ווי דער לשון
טךסךס ךסבץתסכ פנים חדשות
ע"י האברך ר' שלמה זלמן פרייליך הי"ו
ז' ברכות האבן די חכמים מתקן געווען צו
אין חז"ל' ,שבת גדולה מכל האורחים' ,דער
בענטשן דאס פארפאלק ,און די חכמים האבן
בית שמואל איז מסביר דעם ר"ן ,ווילאנג די מברך לכבוד הנאספים והזכרת ירושלים,
עס מגביל געווען נאר בשעת א סעודה ,און
שושובינין פרייען זיך צו אים ,איז ער כשר אלס והאחד המברך וכולם יוצאים והחיוב הזה הוא
צוגעלייגט 5תנאים:
פ"ח ,אפי' ער עסט נישט. פעם א' משך ימי השמחה ,יעדער איז מחיוב צו
בענטשן דעם זוג ,און ווען מען הערט די ברכות )1מנין )2פנים חדשות )3ז' ימים
שבת ויו"ט ביי די חופה האט מען יוצא געווען ,און במשך מה'נישואין )4השתתפות חתן וכלה )5אמירת
שטייט אין מדרש ,מזמור שיר ליום השבת: די ימי המשתה ,דארף יעדער וואס זאגט די הברכות.
פנים חדשות באו לכאן. ברכות ,מוציא זיי די וואס זענען נישט געווען
וואס איז דער גדר פון פנים חדשות? דער
ביי די חופה ,און וועגן דעם דארף זיין א פנים
אין שו"ע ווערט גע'פסק'נט אז די ערשטע רמב"ם פסק'נט ,אויב ער האט נישט געהערט
חדשות ,כדי מוציא צו זיין מיט די ברכות.
צוויי סעודות שבת ,איז פטור פון פ"ח ,אבער די ברכות ,אפי' ער האט געגעסן ביי די חתונה,
שלש ס' ,ווי מען עסט נאר א סעודה קטנה ,מינה לדעת הרא"ש ,אז אפי' ער האט שוין און דער רא"ש האלט ,אויב ער האט נישט
תרגימא ,פעלט סיי ווי נישט אויס קיין פ"ח. געהערט די ברכות ביי די חופה/חתונה ,איז ער געגעסן ביי די חתונה ,אפי' ער האט געהערט
אויך כשר אויב ער האט נישט געגעסן ,איז דער די ברכות ,הייסט ער אויך א פנים חדשות ,און
און דער רמ"א לייגט צו ,אז היינט עסט טעם פאר פנים חדשות להרבות בשמחה. דער מנהג איז ,אז מען איז מחמיר אויף ביידע,
מען יא א געהעריגע סעודה ,דארף מען יא א צוליב ספק ברכה.
אין מסכת סופרים ,שטייט אז מען האט
פ"ח ,און ברענגט א יש אומרים ,וואס זאגט אז
געזאגט די ברכות ,יעדן טאג ,אפי' אן קיין ברכות
אזוי ווי מ'דרשנט דרשות ביי די סעודה ,איז די
סעודה ,נאר מיט א פנים חדשות.
דרשה גענוג פאר פ"ח ,און אזוי אויך האלט אין שו"ע ווערק גע'פסק'נט לשיטתו פונעם
דער ב"ח ,און זאגט אז מ'זינגט מערערע ניגונים דער ר"ן האלט ,און אזוי אויך פסק'נט דער רמב"ם ,שכל מי שבא ליהנות לבית חתונת
לכבוד דעם חתן. רמ"א ,אז דער פ"ח מוז נישט עסן ,און ברענגט מוטל עליו לברך את הזוג שיצלחו ואגב זה
פאר הערות רופט • 347.603.0383 :צו באקומען דעם גליון וועכענטליך ,שיקט אן אימעיל צוtoirasyoel@gmail.com :
