gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫די‬ ‫שווארצע‬ ‫בענדער‬ ‫‪107‬‬ ‫תסקסב‬ ‫ס‪.‬פ‪ .‬צןצכ‪ :‬טץגנ‬ ‫זגבא ץסהת אבז"פ‬ ‫ץסמנ ףגךצ‪ ....‬ץסזרט שלדץ׽ ץסמכ ב׽ ןס שת צבלב ץרץ' (ןף‪ .‬סת)‬ ‫דאס זעלבע זעהט מען ביי יום כיפור‪ ,‬השי"ת האט געהייסן עסן דעם‬ ‫די גמרא אין ברכות (דף כו ב‪ ).‬לערנט ארויס פון די פסוקים‪ ,‬אז די‬ ‫ניינטן טאג‪ ,‬און דאס ווערט גערעכנט ווי מען האט געפאסט ביידע טעג‪,‬‬ ‫דריי תפילות וואס מיר דאווענען יעדן טאג‪ ,‬האבן די אבות הקדושים‬ ‫ווייל עסן א טאג פאר יו"כ צו האבן כח צו פאסטן‪ ,‬איז א הכנה צום‬ ‫מתקן געווען‪ ,‬אברהם תקן תפלת שחרית‪ ,‬יצחק תקן תפלת מנחה‪ ,‬יעקב‬ ‫הייליגען טאג‪ ,‬אין די הכנה איז פונקט אזוי חשוב ביים באשעפער ווי די‬ ‫תקן תפלת ערבית‪.‬‬ ‫מצוה אליין‪ ,‬וועגן דעם שטייט אין פסוק‪ ,‬ועניתם את נפשותיכם בתשעה‪,‬‬ ‫פרעגט תוספות‪ ,‬אז די גמרא אין מסכת חולין (צא‪ .‬ב) לערנט ארויס‬ ‫און דאס איז די שייכות פון די מדרש צום פסוק‪ ,‬עכלה"ק‪.‬‬ ‫פון דעם פסוק‪ ,‬וילך חרנה‪ :‬כי מטי לחרן בעי למיהדר יעקב אבינו האט‬ ‫די גמרא אין מסכת ברכות (לב‪ .‬ב) תנו רבנן‪ :‬חסידים הראשונים הי'‬ ‫זיך געוואלט צוריקערן קיין חרן‪ ,‬מיד ויפגע במקום‪ :‬ס'איז געווארן די זמן‬ ‫שוהין שעה אחת ומתפללים וגו'‪ ,‬טייטש‪ :‬די פריעדיגע חסידים האבן‬ ‫התפילה‪ ,‬כד צלי בעי למיהדר נאכן דאווענען האט יעקב זיך געוואלט‬ ‫זעך געזוימט איין שעה פאר יעדע תפילה‪ ,‬און עס ווערט געברענגט פון‬ ‫צוריקערן‪ ,‬מיד כי בא השמש‪ :‬עס איז געווארן טונקל פלוצלינג‪ ,‬זעהן מיר‬ ‫רבינו יונה‪ ,‬אז שעה אחת מיינט א פולע שעה‪ ,‬א גאנצע שעה האבן זיי‬ ‫אז יעקב אבינו האט געדאוונט בייטאג‪ ,‬ווייל ס'איז דאך טונקעל געווארן‬ ‫זיך צוגעגרייט צום דאווענען‪ ,‬און די גמרא זאגט אז תורתן מתברכת‪ ,‬א‬ ‫הערשט נאכן דאווענען‪ ,‬איז עס דאך א סתירה מיט די משנה אין ערשטן‬ ‫ברכה איז אריין אין זייערע לימודים‪ ,‬אפי' נאכן אוועקגעבן אזויפיל צייט‬ ‫פרק אין מסכת ברכות‪ ,‬אז זמן מעריב איז הערשט נאך צאת הכוכבים‪.‬‬ ‫פאר תפלה‪.‬‬ ‫דער רבי זי"ע ברענגט צו א טייטש פון זיין טאטן‪ ,‬דער הייליגער קדושת‬ ‫פיהרט אויס דער רבי‪ ,‬פונקט ווי די תורה רופט אן עסן דעם ניינטן‬ ‫יו"ט‪ ,‬אויפן פסוק ויאמר אלקים תדשא הארץ דשא‪ :‬השי"ת האט באפוילען‬ ‫טאג אין תשרי‪ ,‬מיטן לשון ועניתם את נפשותיכם בתשעה‪ ,‬ווייל עסן‬ ‫די ערד‪ ,‬זי זאל ארויסגעבן די בוים‪ ,‬און די פירות‪ ,‬מיטן זעלבן טעם‪ ,‬זאגט‬ ‫עיו"כ הייסט אזוי ווי געפאסט‪ ,‬אזוי אויך די שעה פון הכנה ווערט‬ ‫דער מדרש‪ ,‬הדא הוא דכתיב‪ ,‬ועניתם את נפשותיכם בתשעה לחודש‪:‬‬ ‫גערעכנט אזוי ווי תפלה‪.‬‬ ‫א ציווי צו עסן דעם ניינטן טאג‪ ,‬און עס ווערט גערעכנט ווי מען האט‬ ‫געפאסט צוויי טעג‪ ,‬איז שווער וואס איז די שייכות פון די צוויי ענינים?‬ ‫מיט די הקדמה פארענטפערט דער רבי די גמרא‪ ,‬כד צלי בעי‬ ‫למיהדר‪ ,‬דאס מיינט נישט אז יעקב האט געהאלטן נאכן דאווענען‪ ,‬עס‬ ‫ענטפערט דער קדושת יו"ט‪ ,‬אז די סיבה פארוואס השי"ת האט‬ ‫מיינט אז ער האט געהאלטן נאך די הכנות צו דאווענען מעריב‪ ,‬וואס‬ ‫באפוילען די ביימער אז דער טעם פון די בוים זאל זיין די זעלבע ווי די‬ ‫דאס האט געקענט זיין אפי' בייטאג‪ ,‬און די תפלה פון מעריב האט ער‬ ‫פרי‪ ,‬ווייל דאס איז א ענין פון הכנה צו א מצוה‪ ,‬דער בוים איז א הכנה‬ ‫מתקן געווען און געדאווענט הערשט נאך צאת הכוכבים‪ ,‬במילא איז‬ ‫צו די פרי‪ ,‬השי"ת האט געוואלט מרמז זיין‪ ,‬אז א הכנה צו א מצוה איז‬ ‫(תשכ"ב)‬ ‫נישט קיין סתירה מיט די משנה‪.‬‬ ‫פונקט אזוי חשוב ווי די מצוה אליינס‪.‬‬ ‫לב‪ ,‬און א פייערדיגער חסיד פונעם קדושת יו"ט‪.‬‬ ‫משפחת בערקאוויטש החשובה‬ ‫דער רבי ענטפערט כדרכו בקודש‪' ,‬איך‬ ‫‪+‬מעשה דערצ י󠀨ט‬ ‫אונזער זיידע רבי לייבעלע בערקאוויטש‬ ‫קאן דען צוזאגן‪ ,‬איך קען מתפלל זיין' און רבי‬ ‫ז"ל‪ ,‬האט געהאט א געוואלדיגע נשיאות חן ביי‬ ‫ויהי היום‪ ,‬ער האט געכאפט נעבעך א‬ ‫לייבעלע לאזט נישט נאך‪ ,‬ביז ער רופט זיך אז‬ ‫רביה"ק‪ ,‬ווי מיר זעהן פון די פאלגענדע מעשה‪:‬‬ ‫סטראוק אין געווארן געלעמט‪ ,‬פארשטייט‬ ‫ער ווייסט די מעשה מיטן איגלע'ר שוחט‪ ,‬און‬ ‫זיך‪ ,‬געמוזט אויפגעבן די שחיטה‪ ,‬און געווארן‬ ‫גאב"ד מעלבוירען הרה"ג רבי אלימלך‬ ‫ער ווייסט אז דער רבי קען יא!! דער רבי האט‬ ‫צוגעבונדען צום בעט‪ ,‬איין טאג חלומ'ט ער זיך‬ ‫אשכנזי זצ"ל‪ ,‬רופט אן רבי יוסל אשכנזי (א קרוב‬ ‫עס גלייך אוועקגעמאכט‪' ,‬דו גלייבסט די אלע‬ ‫ווי זיין רבי‪ ,‬דער קדושת יו"ט איז געקומען אין‬ ‫מיט א בהלה אז זיין רעבעצין איז זייער קראנק‪,‬‬ ‫מעשיות'‪ ,‬זאגט רבי לייבעלע‪ ,‬איך האב עס‬ ‫זיין שטאט‪ ,‬האט ער אנגעהויבן בעטן א רפואה‬ ‫און די דאקטוירעם הייבן די הענד רח"ל‪ ,‬און‬ ‫אליינס געהערט פון איגלע'ר שוחט‪.‬‬ ‫און א ישועה‪ ,‬ענטפערט אים זיין רבי‪' ,‬איך קען‬ ‫בעט ער זאל אריינגיין מזכיר זיין ביים רבי'ן זי"ע‪,‬‬ ‫דיר שוין נישט העלפן‪ ,‬מיין זוהן יואליש וועט זיין‬ ‫דער רבי איז נשתנה צורה געווארן‪ ,‬און נעמט‬ ‫זאגט אים רבי יוסל‪ ,‬אויב ווילסטו א ישועה שיק‬ ‫דעם שבת אין חוסט‪ ,‬ער קען דיר העלפן'‪.‬‬ ‫נאכאמאל דעם קוויטל‪ ,‬לייענט נאכאמאל אפ‬ ‫אריין דיין ידיד רבי לייבעלע‪( ,‬גאב"ד מעלבוירען און‬ ‫אלע נעמען געוואונטשען און געוואונטשען‪,‬‬ ‫רבי לייבעלע קומען פונעם זעלבן דארף‪ ,‬און געלערנט‬ ‫ער וועקט זיך אויף און רופט זיין זוהן‪ ,‬און‬ ‫אינאיינעם ביי הרה"ג רבי חיים יצחק אייזיק ה"ש‬ ‫פיהלע ברכות‪ ,‬און די מעלבוירען רעבעצין איז‬ ‫הייסט אים‪ ,‬פאר אריבער קיין חוסט אויף שבת‪,‬‬ ‫גאב"ד סלאטפינא‪ ,‬חתן העצי חיים) ער וועט קענען‬ ‫געזונד געווארן‪ ,‬און נפטר געווארן ביי קרוב צו‬ ‫און זיי מיך מזכיר ביים קראלער רב‪ ,‬דער זוהן‬ ‫אויספועלן ביים רבי'ן א ישועה‪.‬‬ ‫די ‪ 100‬יאר‪.‬‬ ‫דערציילט דעם רבי'ן דעם חלום‪ ,‬דער רבי איז‬ ‫בלאס געווארן‪ ,‬און מבטיח געווען א רפואה‬ ‫בלייבט נאך צו פארציילן די מעשה מיטן‬ ‫רבי לייבעלע גייט אריין מיט א קוויטל‪ ,‬און‬ ‫דער רבי וואונטש אן א רפואה שלימה‪ ,‬און רבי‬ ‫שלימה‪ ,‬ווען דער זוהן איז אנגעקומען צוריק צום‬ ‫איגלע'ר שוחט‪:‬‬ ‫לייבעלע זאגט נישט דאס מיין איך‪ ,‬און הייבט אן‬ ‫טאטן אהיים‪ ,‬האט שוין דער טאטע שפאצירט‬ ‫אין דארף איגלע נעבן די שטאט חוסט‪ ,‬האט‬ ‫רעדן בתחנונים‪ ,‬אז דא רעדט מען פון א אינגע‬ ‫אויף די אייגענע פיס‪.‬‬ ‫געוואוינט א שוחט‪ ,‬גאר א חשוב'ער איד‪ ,‬הרב‬ ‫פרוי‪ ,‬א שטוב מיט קליינע קינדער‪ ,‬און ער וויל‬ ‫זכותו יגן עלינו‬ ‫ר' מרדכי צבי אדלער ז"ל‪ ,‬א תלמיד פון ייטב‬ ‫דער רבי זאל מבטיח זיין‪.‬‬ ‫א ראי' פון שבת ויו"ט‪ ,‬וואס דער שבת אליינס‬ ‫איז א פ"ח‪ ,‬אפי' ער עסט נישט‪ ,‬ווי דער לשון‬ ‫טךסךס ךסבץתסכ‬ ‫פנים חדשות‬ ‫ע"י האברך ר' שלמה זלמן פרייליך הי"ו‬ ‫ז' ברכות האבן די חכמים מתקן געווען צו‬ ‫אין חז"ל‪' ,‬שבת גדולה מכל האורחים'‪ ,‬דער‬ ‫בענטשן דאס פארפאלק‪ ,‬און די חכמים האבן‬ ‫בית שמואל איז מסביר דעם ר"ן‪ ,‬ווילאנג די‬ ‫מברך לכבוד הנאספים והזכרת ירושלים‪,‬‬ ‫עס מגביל געווען נאר בשעת א סעודה‪ ,‬און‬ ‫שושובינין פרייען זיך צו אים‪ ,‬איז ער כשר אלס‬ ‫והאחד המברך וכולם יוצאים והחיוב הזה הוא‬ ‫צוגעלייגט ‪ 5‬תנאים‪:‬‬ ‫פ"ח‪ ,‬אפי' ער עסט נישט‪.‬‬ ‫פעם א' משך ימי השמחה‪ ,‬יעדער איז מחיוב צו‬ ‫בענטשן דעם זוג‪ ,‬און ווען מען הערט די ברכות‬ ‫‪ )1‬מנין ‪ )2‬פנים חדשות ‪ )3‬ז' ימים‬ ‫שבת ויו"ט‬ ‫ביי די חופה האט מען יוצא געווען‪ ,‬און במשך‬ ‫מה'נישואין ‪ )4‬השתתפות חתן וכלה ‪ )5‬אמירת‬ ‫שטייט אין מדרש‪ ,‬מזמור שיר ליום השבת‪:‬‬ ‫די ימי המשתה‪ ,‬דארף יעדער וואס זאגט די‬ ‫הברכות‪.‬‬ ‫פנים חדשות באו לכאן‪.‬‬ ‫ברכות‪ ,‬מוציא זיי די וואס זענען נישט געווען‬ ‫וואס איז דער גדר פון פנים חדשות? דער‬ ‫ביי די חופה‪ ,‬און וועגן דעם דארף זיין א פנים‬ ‫אין שו"ע ווערט גע'פסק'נט אז די ערשטע‬ ‫רמב"ם פסק'נט‪ ,‬אויב ער האט נישט געהערט‬ ‫חדשות‪ ,‬כדי מוציא צו זיין מיט די ברכות‪.‬‬ ‫צוויי סעודות שבת‪ ,‬איז פטור פון פ"ח‪ ,‬אבער‬ ‫די ברכות‪ ,‬אפי' ער האט געגעסן ביי די חתונה‪,‬‬ ‫שלש ס'‪ ,‬ווי מען עסט נאר א סעודה קטנה‪ ,‬מינה‬ ‫לדעת הרא"ש‪ ,‬אז אפי' ער האט שוין‬ ‫און דער רא"ש האלט‪ ,‬אויב ער האט נישט‬ ‫תרגימא‪ ,‬פעלט סיי ווי נישט אויס קיין פ"ח‪.‬‬ ‫געהערט די ברכות ביי די חופה‪/‬חתונה‪ ,‬איז ער‬ ‫געגעסן ביי די חתונה‪ ,‬אפי' ער האט געהערט‬ ‫אויך כשר אויב ער האט נישט געגעסן‪ ,‬איז דער‬ ‫די ברכות‪ ,‬הייסט ער אויך א פנים חדשות‪ ,‬און‬ ‫און דער רמ"א לייגט צו‪ ,‬אז היינט עסט‬ ‫טעם פאר פנים חדשות להרבות בשמחה‪.‬‬ ‫דער מנהג איז‪ ,‬אז מען איז מחמיר אויף ביידע‪,‬‬ ‫מען יא א געהעריגע סעודה‪ ,‬דארף מען יא א‬ ‫צוליב ספק ברכה‪.‬‬ ‫אין מסכת סופרים‪ ,‬שטייט אז מען האט‬ ‫פ"ח‪ ,‬און ברענגט א יש אומרים‪ ,‬וואס זאגט אז‬ ‫געזאגט די ברכות‪ ,‬יעדן טאג‪ ,‬אפי' אן קיין‬ ‫ברכות‬ ‫אזוי ווי מ'דרשנט דרשות ביי די סעודה‪ ,‬איז די‬ ‫סעודה‪ ,‬נאר מיט א פנים חדשות‪.‬‬ ‫דרשה גענוג פאר פ"ח‪ ,‬און אזוי אויך האלט‬ ‫אין שו"ע ווערק גע'פסק'נט לשיטתו פונעם‬ ‫דער ב"ח‪ ,‬און זאגט אז מ'זינגט מערערע ניגונים‬ ‫דער ר"ן האלט‪ ,‬און אזוי אויך פסק'נט דער‬ ‫רמב"ם‪ ,‬שכל מי שבא ליהנות לבית חתונת‬ ‫לכבוד דעם חתן‪.‬‬ ‫רמ"א‪ ,‬אז דער פ"ח מוז נישט עסן‪ ,‬און ברענגט‬ ‫מוטל עליו לברך את הזוג שיצלחו ואגב זה‬ ‫פאר הערות רופט‪ • 347.603.0383 :‬צו באקומען דעם גליון וועכענטליך‪ ,‬שיקט אן אימעיל צו‪toirasyoel@gmail.com :‬‬