באר חיינו · Be'er Chayeini
הטקסט של גיליון זה
גליון רד'
פרשת
ויצא
תשפ"ז
דברות קודש................................................ב
עם האדמו"ר מתורת חכם............................ד
ויאמר יעקב אל לבן הבה את אשתי כי מלאו
ימי ואבואה אליה (כט ,כא) .הקשה רש"י
סיפורי קודש..............................................טז
והלא קל שבקלים אינו אומר כן ,אלא להוליד
שיעור חדש ע"י רבינו שליט"א..................טו תולדות אמר כן .פירוש כי יעקב אבינו ע"ה
בקודש פנימה..............................................כ שופרי' דאדם קדמאה הי' מופשט כולו מעולם
הזה ,והי' בבחינת אדם הראשון קודם החטא
שנאמר אצלו (בראשית ב ,כה) ולא יתבוששו ,וכמו תינוק קטן שלא מרגיש שום בושה אשר
אמו מותרת לישון עמו כל זמן שאינו בוש (שו"ע אה"ע סימן כא סעי' ז) .ע"כ העידה עליו
התורה הקדושה שכיון לשם שמים ולא הי' בו שום צד יצה"ר כלל ,שהרי אלו התיבות מלאו'
ימי' ואבואה' אליה' נחתמו בס"ת הוי"ה ,לרמז ולהעיד שהי' יעקב כולו קודש לה' ולא הרגיש
בו שום קלות ח"ו ,כי כיון לשם מצות פרו ורבו.
ויאמר לבן הן לו יהי כדבריך (כט-ל ,לד) .פירש"י הלואי שתחפוץ בכך .לכ' קשה הלא יעקב
אע"ה הציע עסק הזה ,ולא לבן ,א"כ איך פירש"י שאמר לבן ליעקב הלואי שתחפוץ בכך.
וי"ל בדרך צחות ,כי לבן לא הי' סובל התמימות וה"אמת" של יעקב ,כי לבן הי' אבי כל
הרמאין ,והשקר שונא את האמת ,והי' חושק שיעקב יהי' ג"כ רמאי כמותו ,ע"כ כשאמר יעקב
כל אשר איננו נקוד וטלוא וגו' גנוב הוא אתי ,ויאמר לבן הן לו יהי כדבריך שאמרת גנוב הוא
אתי ,הלואי שתחפוץ בכך להיות גנב רח"ל ,ולא תהי' איש תם יושב אהלים.
ויחר אף יעקב ברחל (כט ,ב) .כי ע"י חרון אף של יעקב נמתק הדין ,ועי"ז נפקדה רחל
אמנו
א ויצא תשפ"ז
אמנו בלידת יוסף ובנימין ,וע"כ נרמז בס"ת [ויחר אף יעקב ברחל] ויאמר' התחת' אלקים'
[אנכי] אותיות תמ"ר שרומז על יוסף בחי' צדיק כתמר יפרח (תהלים צב ,יג) ,וגם יוסף הצדיק
אמר התחת אלקים אני (בראשית ל ,ב)[ ,אשר] מ'נע מ'מך פ'רי ב'טן ר"ת ממפ"ב גימטריא
בנימי"ן במספר מכוון ,ולכן נרמז בנימין דייקא בר"ת מנע ממך פרי בטן ,כי מאת ה' היתה זאת
להאריך ימיה ,כי מתה בסיבת לידת בנימין.
ותקרא את שמו יוסף לאמר יסף ה' לי בן אחר (ל ,כד) .לכאורה קשה ,כי קודם לזה אמרה
טעם אחר על קריאת שם יוסף שהוא מלשון (בראשית ל ,כג) אסיפה ,כי אסף ה' את חרפתי.
ועוד קשה למה קראה שמו יוסף על שם יסף ה' לי בן אחר ,והלא עכשיו היתה צריכה להכיר
טובה להקב"ה על בן זה ,ואיך קראה לו שם כאילו שלא שמחה בחלקה זה ,אלא שיוסיף ה'
לה בן אחר.
וי"ל שכיוונה על יוסף עצמו שיהי' נחשב כשני שבטים ונתקבלה תפלתה כמ"ש אצל מנשה
ואפרים כראובן ושמעון יהיו לי (בראשית מח ,ה) .היינו שיוסף עצמו נחשב לב' שבטים ,ובזה
יסיר ה' את חרפתה ,כי הי' לה שכם אחד יותר מבני השפחות ,שמהם יצאו ב' שבטים ,ומרחל
אמנו ג' שבטים מנשה ואפרים ובנימין ,נמצא כי ב' הנימוקים לקריאת שם יוסף טעם אחד הם.
ותאמר הפעם אודה את ה' על כן קראה שמו יהודה ותעמד מלדת (כט ,לה) .י"ל ע"פ
מ"ד במדרש לקח טוב ,שמע אברהם בקולי ,שאמרתי לו לך לך מארצך וממולדתך (בראשית
יב ,א) ,ע"כ .נמצא כי עקב אשר שמע אברהם בקולי קאי על הפסוק דלפניו דאמר (בראשית
כו ,ה) ונתתי לזרעך את כל הארצת האל .ואפשר שזהו כוונת רש"י ז"ל שפירש על שמע אברהם
בקולי "כשניסי" אותו ע"כ .שקאי על נסיון של לך לך מארצך וגו' אל הארץ אשר אראך.
ונרמז בס"ת עקב' אשר' שמע' אברהם' אותיות מער"ב ,לרמז שהלך מעבר הנהר שהוא במזרח,
נתנדב ע"י ידידינו עוז ראש וראשון לכל קדשי בית סקאליע
ר' לייב בער ראזענבערג הי"ו
ראש הקהל ד'קהלתינו הק'
ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק יזכה לכל טוב מתוך שמחה והרחבת הדעת
ויצא תשפ"ז ב
לכוון "מערב" (כי ארץ ישראל היא במערבא של עבר הנהר) ,בשביל לעשות רצונו יתברך.
וישמר משמרתי מצותי חוקותי ותורותי זהו ג"כ טעם על נתינת הארץ לאברהם וזרעו ,ע"ד
דאיתא בספר תהלים (קה ,מד) ויתן להם ארצות גוים ועמל לאומים יירשו בעבור ישמרו חקיו
ותורותיו ינצורו.
אכן יש ה' במקום הזה ואנכי לא ידעתי (כח ,טז) .י"ל ע"פ מ"ש חז"ל (ב"ר פע"ט פ' ח) עה"פ
(בראשית לג ,כ) ויקרא לו אל אלקי ישראל .אמר [יעקב אע"ה] אתה אלוה בעליונים ואני אלוה
בתחתונים .היינו כי הקב"ה משרה שכינתו על הצדיק שהם מרכבה לשכינה .אבל כאן נאמר
(בראשית כח ,יג) והנה ה' נצב עליו ,הרי בהכרח שהי' השראת השכינה והתגלות אלקות במקום
הזה בגילוי נפלא ונורא ,וזה שאמר יעקב אע"ה אכן יש ה' במקום הזה ,כי ואנכי לא ידעתי,
ה"אנכי" אינו ניכר כאן כלל וכלל ,ר"ל שאני בטל במציאות לגמרי ואיני ניכר כאן כלל ,כמשל
הירח נגד השמש שאינו ניכר כלל וכלל.
ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים (לב ,א) .הנה כל איש הישראלי נקרא בשם יעקב,
וכשהוא הולך בדרך התורה אז הוא בבחי' הלך לדרכו כמ"ש (תהלים קיט ,א) אשרי תמימי דרך
ההולכים בתורת ה' ,ויפגעו בו מלאכי אלקים ע"פ אמרם ז"ל (ברכות כו ):אין פגיעה אלא תפלה,
היינו שמלאכי אלקים מתפללים בעבורו שיצליח בדרכו ,כי מלאכי אלקים עולים ויורדים בו ,ר"ל
שהמלאכים יש להם עלי' ע"י בני ישראל כשעוסקים בתורה.
כל אשר איננו נקוד וגו' גנוב הוא אתי ויאמר לבן הן לו יהי כדבריך (כט ,לד) .פירש"י
הל ואי שתחפוץ בכך .לכ' קשה הלא יעקב אע"ה הציע עסק הזה ,ולא לבן ,א"כ איך פירש"י
שאמר לבן ליעקב הלואי שתחפוץ בכך .וי"ל בדרך צחות ,כי לבן לא הי' סובל התמימות
וה"אמת" של יעקב ,כי לבן הי' אבי כל הרמאין ,והשקר שונא את האמת ,והי' חושק שיעקב
יהי' ג"כ רמאי כמותו ,ע"כ כשאמר יעקב כל אשר איננו נקוד וטלוא וגו' גנוב הוא אתי ,ויאמר
לבן הן לו יהי כדבריך שאמרת גנוב הוא אתי ,הלואי שתחפוץ בכך להיות גנב רח"ל ,ולא תהי'
איש תם יושב אהלים.
חלק מהוצאת הגליון נתנדב
ע"י ידידינו עוז בנש"ק
הרב סנדר אשכנזי שליט"א
יו"ר ארגון 'משמחי לב'
לרגל שמחת נישואי בתו הכלה תחי' למז"ט בשעטומ"צ
ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק ,יזכה לראות רב נחת דקדושה מתוך שמחה והרחבת הדעת
ג ויצא תשפ"ז
תוכן ענינים מתוך שני ביקורי הוד של
כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
אצל כ"ק האדמו"ר מתורת חכם שליט"א
ב' לך לך וא' וירא תשפ"ז – בעת 'מסע הקודש לארה"ק'
רבינו שליט"א :ער האט געהאט א ישיבה ,הגאון רבי האדמו"ר מתורת חכם :נו ,מ'טוט נאך היינט 'ברית
אפרים זלמן מרגליות זצ"ל איז געווען זיין תלמיד. כהונת עולם'?
ער איז געווען א גאון עולם ,ס'איז דא א ספר פון אים רבינו שליט"א :יא .איר האט געזען אמאל דעם
'שו"ת זכרון כהונה' ,ער איז זיך דארט מפלפל מיט קונטרס 'פאר לכהן' וואס כ'האב געשריבן? כ'פיר
אלע גרעסטע תלמידים הבעל שם בנגלה ובנסתר. דארט ממש ביי די האנט ,אז יעדער זאל קענען
דער זיידע ז"ל האט דערציילט ,אז אין פוילין האט פארשטיין פשוט .כ'האב געטראכט ,אז ס'איז מיר
ער נישט געוואוסט אז ער איז אן אייניקל פונעם גרינגער אריינזאגן די שיעורים אין א טעיפ-
'ברית כהנת עולם' .שפעטער ווען ער איז קיין ווינא, ריקארדער און שפעטער זאל מען עס פארשרייבן.
איז צוגעקומען צו אים א רוסישער איד וואס האט האדמו"ר מתורת חכם :דער רבי דארף עס מאכן!
זיך אויסגעקענט אין יוחוס און ער האט אים ס'איז א חשוב'ע ספר אבער רוב מענטשן לערנען
אויפגעוויזן אז ער איז אן אייניקל .ווען ער איז נישט דעם ספר ,ס'איז צו שווער .אויב דער רבי וועט
געוואויר געווארן האט ער געמאכט א סעודה. עס פארלערנען ,וועט דער עולם אנהייבן לערנען אין
למעשה שפעטער האט מען טאקע געטראפן אין די דעם .דער רבי מוז פארלערנען שיעורים אויף דעם!
כתבים פון הרה"ק רבי אליעזר חיים מיאמפאלי
זי"ע ,ווי ער שרייבט קלאר אז ער איז אן אייניקל דער מחבר איז דאך געווען א קדוש ישראל! ער איז
פונעם ברית כהנת עולם. דאך נעבעך אוועק אלס יונגערמאן רח"ל.
די גאנצע ספר איז 'גילויים נפלאים' ,בפרט אין רבינו שליט"א :ווען ער איז געווען צוועלף יאר איז
דריטן מאמר ווי ער רעדט פון 'עניני ע"ב שמות'. זיין טאטע דערטראנקען געווארן אין וואסער ל"ע,
ס'איז אפן רוח הקודש .הרה"ק ר' שמעון און ער האט זיך געשטעלט זאגן א הספד ,און
זשעליכאווער זי"ע האט דאך אויף אים געזאגט געזאגט א מליצה פון 'חד גדיא'' :ואתא מיא וכבא
(סנהדרין כב" ):אין אשה מגלה אלא לבעלה" ,די לנורא' און דער עולם האט געוויינט .זיין שווער האט
תורה האט זיך פאר אים געעפנט אלע סודות. געהייסן הרב דוב בער מרגליות זצ"ל ,א רב אין
מעזריטש .כ'ווייס נישט ווער דאס איז פונקטליך.
והראה לו רבינו שליט"א בפנים כמה מאמרי קודש,
ולמדו ביחד בסוגיות העמוקות בפנימיות התורה הרב ישראל אבבוך משב"ק האדמו"ר מתורת חכם:
א גרויסער עילוי געווען .ביי די צוועלף יאר האט ער
רבינו שליט"א :דער זיידע ז"ל האט אמאל געזאגט שוין געהאט א דרשה בפנימיות התורה ,דארטן אין
אויף די חז"ל (ברכות כב" ):אין עמידה אלא תפילה קאריץ ,וואס אפילו די לומדים האבן נישט
שנאמר אל המקום אשר עמד שם" ,וואס איז דאס פארשטאנען!
ויצא תשפ"ז ד
האט געזאגט תורה ,פלעגט ער זאגן אזוי" :פודינו תפילה? מעלה מ"ן ,מוריד מ"ן .האט מען אזוי :די
ומצלנו מעולם הוא שמך ,השם נפשנו בחיים ולא נתן ע' און מ' פון "עמד" און די ד' צעטיילט אין די צוויי,
למוט רגלנו ,משה אמת ותורתו אמת ,ולקחת שתי האסטו ע"ב ,מ"ב.
אבני שהם ופתחת עליהם שמות בני ישראל" ,אלס
האדמו"ר מתורת חכם :דער בעל שם האט דאך
די צירופים פון שמ"ה .כדי צו קענען מחדש זיין
געזאגט אז מ'דארף מייחד זיין עולמות ,מ'דארף
דורכדעם.
זען אין יעדע אות 'עולמות ,נשמות ,אלוקות'.
האדמו"ר מתורת חכם :רבי אברהם אבולעפיא הרה"ק ר' אייזיק'ל זידיטשויבער האט געלערנט
ברענגט ,אז יעדע דריי שמות איז א ראש תוך סוף. פשט אז דאס מיינט ב'ריאה י'צירה ע'שיה .אנדערע
ער ברענגט אז למשל ו' ה' ו' ,ער גייט אראפ צו די זאגן אנדערע פשטים אין דעם ,הרה"ק דער
ק"ז ,י' ל' י' ל' ו' און ער זאגט אז דאס איז א ראש תוך הארנסטייפלער זי"ע האט א שיינער בריוו אויף
סוף ,נאכדעם נאכאמאל ראש תוך סוף. דעם.
רבינו שליט"א :ס'איז דא אויך טבלאות אין ספר רבינו שליט"א :וואו איז געדרוקט דער בריוו?
'קהלת יעקב' [מאת הגאון המקובל רבי יעקב צבי
האדמו"ר מתורת חכם :ס'איז געדרוקט אין 'פלא
יאליש זצ"ל] .ס'איז דא א ראי' אז רש"י האט
יועץ' צום סוף .אן אינטערעסאנטע בריוו .ס'איז
געקענט דעם שם ע"ב ,אין מסכת סוכה (מה):א.
געווען א קאצקער חסיד הגאון המקובל רבי מעשיל
ס'איז דא כמה וכמה ראיות אז רש"י האט געוואוסט
געלבשטיין ז"ל בעמח"ס 'תפלה למשה' ,ער
דעם זוהר הקדוש .מ'האט עס גערופן 'מדרש
ברענגט אז דער בעל שם טוב זאגט ,ס'איז דא ג'
הנעלם'.
שמות פון שם ע"ב ,יעדע דריי שמות פונעם שם
כ'זאג כסדר פאר די מחנכים :מ'דארף לערנען זוהר ע"ב .ער האט געהייסן 'משה הלל מעשיל' .זאגט
הקדוש! אפילו די קבלה שטיקלעך וואס מען ער ,אז אין דער שם ע"ב ,מ' ה' ש' ,ה' ל' י' ל' מ' ש'
פארשטייט נישט ,ווער ס'פארשטייט נישט ל' .משה איז מ' ש' ה' ,הלל איז ל' ל' ה' ,און מעשיל,
פארשטייט נישט ,אבער די יראת שמים ,די אהבת די ערשטע דריי שמות ע' ל' מ' .די דריי שמות
התורה ,די יראה עילאה וואס די זוהר הקדוש פונעם שם ע"ב .אזוי איז אלעס ,די גאנצע שם ע"ב.
ברענגט אראפ ,זעהט מען נישט אין ערגעץ .אז טאקע הגאון המקובל רבי אברהם אבולעפיא זצ"ל
מ'לערנט נישט קיין זוהר הקדוש היינטיגע צייטן ברענגט ,אז יעדע דריי שמות פון ע"ב צוזאמען איז
וויאזוי קען מען זיך האלטן? וויאזוי קען מען זיך א גרויסע זאך .קבוצות פון דריי דריי דריי.
האלטן? אז מ'לערנט זוהר איז מען מהרהר בתשובה
רבינו שליט"א :ס'איז ידוע אז מ' ה' ש' ,אויב מ'איז
יעדע רגע ,ס'איז דאך א מורא'דיגע זיכוך!
דאס מכוון ,איז מען זוכה מחדש צו זיין צו חידושי
תורה' ,תשמעו אל מצותי' ,אין די א"ל איז דא דער
_______________________ מ' ה' ש' .דער זיידע זצ"ל פלעגט זאגן תורה ,אין
א .וז"ל :אני והו -בגימטריא אנא ה' ועוד משבעים מעזיבוזש איז געווען דער מנהג אז מ'געבט א
ושתים שמות הן הנקובים בשלש מקראות הסמוכין פסוק און אויף דעם זאגט מען תורה.
בפרשת ויהי בשלח ויסע וגו' ויבא בין מחנה ויט משה האדמו"ר מתורת חכם :א חסיד זאגט א פסוק און
את ידו ושלשתן בני שבעים ושתים אותיות ומהן שם
המפורש אות ראשונה של פסוק ראשון ואחרונה של אויף דעם זאגט מען תורה?
אמצעי וראשונה של אחרון וכן בזה הסדר כולן השם הרב ישראל אבבוך :יא .אויך ביים רבי'ן שליט"א
הראשון והו וי"ו של ויסע ה"א דכל הלילה וי"ו ושם היינט צוטאג'ס גייט עס אזוי.
השלשים ושבע הוא אני אל"ף דמאחריהם ונו"ן
ראשון דהענן בחשבון של מפרע ויו"ד דרוח קדים. רבינו שליט"א :כ'געדענק אז איידער דער זיידע ז"ל
ה ויצא תשפ"ז
אבער ליידער איז ער נסתלק געווארן יענעם יאהר. חוץ מזה ,ס'זענען דא זאכן וואס שטייט אין זוהר
דער סאטמאר רב האט געזאגט ביי די כל נדרי דרשה און כתבי אר"י וואס אויך קליינע קינדער וואס
תשכ"ו ,אז יעדע זעכציג יאר איז א 'שנת פקידה' .נו, לערנען חומש דארפן וויסן! ווייל אויב נישט ,קען
שנת תשפ"ו איז געווען א שנת פקידה ,זעכציג יאר ער האבן קשיות אויף די תורה ,ער שעמט זיך צו
שפעטער. פרעגן ,ער זאגט נישט .אין זוהר ,איז 'ילמוד סתום
מ'זעהט אז אלעס וואס דער זוה"ק זאגט ,איבער די מן המפורש' ,מען ווייזט אן דא און דארט ,זעט מען
זמן איידער משיח וועט קומען ,איז טאקע געשען :די אז אלעס איז א גאנצער חשבון ,זעט מען אז דער
'תרעין דחכמות' האט זיך געעפנט שנת ת"רב ,און אייבערשטער פירט די וועלט ,דבר לקדמותו,
ס'האלט זיך אין איין עפענען .ס'איז נישטא קיין אלעס איז חשבונות פון פריער!
בריאות חדשות ,אבער אלעס קומט פון וואס איז ער ברענגט ערגעץ אויך די כוונות פון די מקוה וואס
שוין דא' .אין כל חדש תחת השמש' ,איז פשט ,אז ווערט געברענגט בשם הבעל שם טוב .ס'איז דא
מ'קען מוציא זיין דבר מתוך דבר. פארשידענע כוונות .כ'האב מקבל געווען פונעם
האדמו"ר מתורת חכם :ס'איז דא א בריוו פון אמרי זיידן ז"ל אז דער גרעסטער מיתוק אין אלע ענינים,
אמת (מכתב יב) אז די גמרא זאגט 'פסח שבשלו איז די פינף טבילות ,וואס ערשטע טבילה איז דאך
בחמי טבריא חייב' ,פרעגט ער די קשיא ,קרבן פסח דער מילוי פון שם אקי"ה .און ער פלעגט אלעמאל
מוז דאך זיין צלי אש ,וויאזוי קען זיין מ'האט עס זאגן אז די עיקר כוונה איז טאקע דער מילוי אקי"ה
געקאכט בחמי טבריה? זאגט ער' ,אין כל חדש תחת גימטריא מקוה ,קנ"ה .אבער מ'דארף אויך
השמש' און אזוי ווי היינט קען מען נעמען וואסער אינזינען האבן 'איך וועל זיין גוט ,רבונו של עולם
מיט א פערליך ,איז זיכער אז דעמאלטס האט מען איך וויל זיין גוט' ,אז נישט פעלט דער נשמה
אויך געקענטג. דערפון .און 'אז מ'וויל זיין גוט' געבט מען א גרויסע
כח פון הימל' ,בדרך שאדם רוצה לילך מוליכין
רבינו שליט"א :רבי מאיר זאגט (אבות ו ,א) "הלומד אותו' ,אתי רצון ואיתי רצון.
נאכדעם הייבט זיך אן נאכאמאל דעם שם אקי"ה
_________________
א' ג' ל' א' ,דאס ווייזט אביסל דינים ,גבורות .וואס
ב .בשם משמואל פר' כי תצא תרע"ה ד"ה וידוע עוד הייסט? ס'הייבט זיך אן אז מ'וויל טאקע זיין גוט,
למבינים :וכמו שהגיד הרב הקדוש מהר"י מווארקא אבער נאכדעם הייבט זיך אן די מניעות און די
זצ"ל בהא דאיתא בזוה"ק (ח"א קי"ז א) בשית מאה נסיונות .נאכדעם מאכט מען פון דעם א' ג' ל' ד',
שנין לשתיתאה יתפתחו תרעין דחכמתא לעילא
ומבועי דחכמתא לתתא ,והגיד הוא זצללה"ה שכן הי' פארוואס? ווייל מ'קען נאר מוליד זיין מצוות
אלא באשר היו ישראל אז בלתי ראויין לה נמסרה ומעשים טובים אויב ס'איז דא מניעות ,דעמאלטס
החכמה לחיצונים ,ומזה בא שמאז נתחדשה להם איז דא א הולדה.
הרבה חכמה בחכמת הטבע .וכשנאמרו הדברים לפני
כ"ק זקני האדומו"ר הגדול זצללה"ה מקאצק קלסם נו ,וואס איז די מעשה ,משיח איז נאכנישט
ואמר להמגיד לו כ"כ מרגניתא טבא הוה בידך וזה געקומען? ...אין זוהר הק' (סוף פרשת וירא)
איזה ימים שהנך פה ולא הגדת לי. שטייט אז די 'גזירת הגלות' איז נאר 'אלף שנה',
און נאכדעם יעדע 'זעכציג יאר' איז אן עת פקידה.
ג .בגמ' פסחים מא .אמר רב חסדא ,המבשל בחמי
טבריא בשבת פטור ,פסח שבשלו בחמי טבריא חייב. לויט דעם חשבון קומט אויס אז 'שנת תשפ"ו' איז
ותמהו רבים ,הלא הפסח נפסל ביציאתו מחומות אויך זעכציג יאר .כ'געדענק אלס יונגל האט מען
ירושלים ,ומה מקום לדון על בישול בחמי טבריא. געשמועסט אז 'שנת תשכ"ו' איז א זמן פקידה,
ובאמרי אמת (מכתב יב) תירץ ,דמיירי באופן שהביא פארדעם בשנת תרנ"ו האט דער שינאווא רב זי"ע
חמי טבריה לירושלים בטרמוס ,ולא רק שאין המים געזאגט" :אויב זאל איך עס דערלעבן ,וועל איך
מצטננים בכלי זה ,אלא אפי' נחשבים לכלי ראשון. אויספועל'ן אז משיח זאל קומען דאס יאהר",
ויצא תשפ"ז ו
האדמו"ר מתורת חכם :אמאל איז ער מפרש די תורה לשמה זוכה לדברים הרבה" .מ'זעהט אז
גאנצע מציאות אז אלעס איז 'ערכיי כינויים' ,אלעס רש"י האט געוואוסט אז 'פעניצילין' קען אויסהיילן
איז נאר א בחינה כלפי א צווייטע בחינה ,אבער אלעס א מכה .רש"י זאגט (שבת סו ):אז מען פלעגט
מיינט מען אלוקות ,וואס דער אייבערשטער האט ארויפלייגן אויף א מכה א 'מטבע'.
געמאכט כלפי דעם מענטש (עי' תניא ,שער היוחוד האדמו"ר מתורת חכם :כ'האב געהערט פון
והאמונה פ"ה).
קרעטשניפער רבי ז"ל אז הרה"ק ר' מרדכי'לע
רבינו שליט"א :דער קאזשניצער מגיד ברענגט אסאך נאדווערנער זי"ע האט יעדע וואך געהאלטן די קוגל
מאל אזא השגה אין זיינע ספרים ,אז ווען מ'איז און געזאגט אז די קוגל איז פעניצילין!...
מקיים די תרי"ג מצוות ,ווערט א קומה שלימה ,קומט רבינו שליט"א :דאס יאר איז דאך 'ראשו כתם פ"ז',
די השפעה פונעם קו ,און דארטן האבן נישט די ס'קען נאך זיין פון כתר.
אומות העולם קיין אחיזה .אבער טאמער פון ארום
און ארום ,קענען יענע חברה אויך יונק זייןה. האדמו"ר מתורת חכם' :ברוך שאמר' איז אויך פ"ז
תיבות ,פון הימל האט מען עס דאך
האדמו"ר מתורת חכם' :אף חובב עמים' .מ'גייט אין אראפגעווארפןד...
'אריך'' ,זעיר אנפין' ,דאס איז 'אלוקי ישראל' ,דאס
איז כלל ישראל ,אף 'אריך' ,איז 'חובב עמים' ,דארטן רבינו שליט"א :מ'ווייסט דאך אלעמאל אין קבלה,
קען מען צוקומען צו דער עתיק ,וואס זעיר אנפין איז אז די אלע 'כינויים' ,האבן א 'שם המושאל' אויך.
מקושר מיט עתיק ,קען זיין נאך העכער .ס'שטייט האט מיר איינער געפרעגט ,אז ער פארשטייט
עבדים היינו לפרעה במצרים .פרעה איז 'אריך' ,און נישט :איז דאס אזוי אדער אזוי?...
אין אריך קען זיין אן אחיזה אין די אחוריים פון אריך,
אבער ויוציאנו ה' אלוקינו ,דאס איז אבא ואמא ,און __________________________
________________ ד .במשנ"ב סימן נא ,א' :שבח זה תקנוהו אנשי כנה"ג
ע"י פתקא דנפל מן שמיא ומצאוהו כתוב בו ויש בו
ה .עי' עבודת ישראל בביאור הגדה (ד"ה הא לחמא), פ"ז תיבות וסימנו ראשו כתם פז ר"ל ראש התפלה
וכן בפרשת בהעלותך (ד"ה בעלותך) ועי' גבורת ה' הוא ברכה של פ"ז תיבות ע"כ אין לגרוע ולא להוסיף
(הגדה) ,ופירוש הליקוטים מרב האי גאון (נר ישראל ד). על פ"ז תיבות'.
בית כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
4433 – 18 Ave. – 347 – 452 – 5788
והדליקו נרות בחצרות קדשיך
הננו בזה להודיע לקהל אנ"ש ובאי חצר קדשינו אודות
הדלקת נרות חנוכה
ע"י כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
יתקיים אי"ה מיום א' עד ו' -בשעה9:30 :
~ בהיכל בית מדרשינו ~
ויצא תשפ"ז ז
השם שלא נתננו טרף לשיניהם" ,ר"ת 'שנטל' ,כ'האב פנימיות אבא ואמא דאס איז עתיק ,דורכדעם
געקלערט ,די גמרא (סוטה ד ):זאגט 'כל המזלזל וועט מען ניצול.
בנטילת ידים נעקר מן העולם' ,איז "ברוך השם שלא רבינו שליט"א :אינטערסאנט ,שטייט א פסיק,
נתננו טרף לשיניהם" ,אז בזכות וואס "שנטל" איז וחרה | אף ,פארוואס שטייט א פסיק? ס'איז דאך
'שלא נתננו טרף לשיניהם'. נישט קיין צוויי תיבות וואס מ'קען מאכן איינס
האדמו"ר מתורת חכם :ס'שטייט אין שבחי בעל שם דערפון? נאר אפילו ווען ס'איז וחרה ,איז ה' בכם...
טוב (אות קעב) ,אז ס'איז געווען עפעס א תלמיד האדמו"ר מתורת חכם :רבי פינחס'ל קאריצער
חכם ,וואס ער האט נישט געהאט קיין תיקון ביים זאגט דאך ,אשמנו בגדנו ,וואס איז דאס לשון
אר"י ,און די בעל שם טוב האט אים יא מתקן געווען. רבים? זאגט ער אז א איד האט געזינדיגט ,איז
דער בעל שם טוב האט אים געפרעגט וואס איז געווען דאך דאס אלץ פונעם כח פונעם אייבערשטן,
דיין חטא ,האט ער געזאגט ,ער האט עובר געווען אלע קומט אויס אז אשמנו לשון רבים ,ווייל די שכינה
עבירות שבתורה ,אבער זיין ערשטע חטא איז געווען איז אויך געווען מיט אים בשעת החטא ,ווייל דורך
אז ער האט נישט געוואשן נטילת ידים .און דאס איז וועמענ'ס כח האט ער געזינדיגט .רבי נחמן זאגט
אזוי חמור אין שמים אז דאס האט אים געברענגט (חיי מוהר"ן ,תר"י) 'ויגש אליו יהודה' ,א יוד קען
שפעטער צו אלע עבירות .נטילת ידים איז די עיקר, טענה'ן "בי אדוני" ,אז דער אייבערשטער די
ער האט נישט געקענט אפילו האבן א תיקון בזמן שכינה איז דאך אין מיר אויך ,אז אפילו איך האב
אר"י ,און 'נטילת ידים' האט שלמה המלך האט מתקן געזינדיגט איז דאך די שכינה דארט געווען ,חוץ
געווען (עירובין כא ,):און דאס איז די זאך. למקומה של אדם .ס'איז גלות השכינה ,אבער די
רבינו שליט"א :שלמה המלך איז דאך 'ויחכם מכל שכינה איז געווען דארטן אין סוד הגלות און מכח
אדם' (מלכים א ,ה) ,און "החכמה תחיה" (קהלת ז ,יב) דעם קען ער תשובה טון און ער קען מתקן זיין.
און שלמה המלך האט מתקן געווען 'נטילת ידים', רבינו שליט"א :ס'שטייט (תהילים קכד ,ו) "ברוך
קומט
חברת אבות ובנים דחסידי סקאליע
מודעה חשובה
מיט פרייד טוהן מיר מודיע זיין פאר אלע חשובע עלטערן שיחי',
אז בעזהשי"ת וועט אויך היי-יאר זיין צוגעשטעלט די בארימטע פראגראם
אבות ובנים
בהיכל בית מדרשינו
יעדן מוצאי שבת קודש
משעה 7:30ביז 8:30
~ געשמאקע גורלות און פרייזעס וועלן פארטיילט ווערן פאר די חשובע קינדער ~
ח ויצא תשפ"ז
_____________________ קומט אויס אז דורך נטילת ידים קומט מען צו חיות.
שהידים של משרע"ה בעצמם היו נעשים כשני האדמו"ר מתורת חכם :ס'שטייט (ע"ח שער א"ק)
לוחות ויו"ד האצבעות שלו ה' מימין וה' משמאל ,היו
מאירים לישראל ומשם היו יכולים להשיג התורה די רמז אז די ידים פון א"ק (א'דם ק'דמון) איז
כולה .אך מחמת שדחו בידים ורצו לשמוע ע"י אויפגעהויבן ,דאס איז וירים משה את ידו .וועגן
סרסור לכך נתמעט מהם ההשגה והוצרכו לב' לוחות דעם שטייט אין זוהר (יתרו סג ).אז מ'טאר נישט
אבנים. לייגן די ידים העכער די קאפ נאר דרך תפלה.
ולפ"ז י"ל פי' הכתובים וידי משה כבדים ,ר"ל רבינו שליט"א :משה רבינו ,האט דאך אויפגעהויבן
שהכניסו ישראל משאוי וכבדות בהידים של משה זיינע ביידע הענט און אלע אידן האבן זיך געהויבן
ע"י שלא רצו לשמוע מפיו ית' .היינו דאם היו מיט אים צוזאמען .דער אפטער רב זאגט א דבר
שומעים מפי השי"ת בעצמו אז היו הידים של משה
מאירות להם כנ"ל ועכשיו שמיאנו בדבר אז הכניסו פלא בשם רמ"ע מפאנו ,אז ווען נישט דעם חטא
כובד בידים של משה והוצרכו אז לשני לוחות אבנים. העגל ,וואלט געווען נחקק פינף דברות אויף די
וז"ש ויקחו אבן ר"ל לוחות האבן וישימו תחתיו .תחת רעכטע האנט פון משה און פינף דברות אויף די
הידים ובמקומם כנ"ל .אבל אהרן וחור שהם לא אמרו לינקע האנט ,און ס'וואלט נישט געקענט זיין קיין
זה כי אהרן היה עם משה בהר .והם לא נפלו שכחת התורהו.
ממדריגתן כשאר ישראל .והי' השגתם גדולה והיו
מאירים להם הידים של משה .וזש"ה תמכו בידיו מזה _____________________
אחד גו' שבאמת היו משיגים מהידים של משה ו .בספר אוהב ישראל עה"פ 'ויבוא עמלק וגו' וידי
בעצמם .וכל יד היתה כלוח אחד ויהי ידיו אמונה עד משה וגו' ,וז"ל :הנה כתיב בס' עשרה מאמרות אילו
בוא השמש .ר"ל שידיו היו מאירים להם עד שכבה לא אמרו ישראל אל משה קרב אתה ושמע פן גו' והיו
שמשו היינו עד הסתלקותו מזה העולם כי הוא נמשל שומעים היו"ד דברות מפי הש"י בעצמו כביכול ,אז
להשמש .כמאחז"ל פני משה כפני חמה .והבן היטב. לא היו צריכין ישראל ללוחות האבנים ,רק השי"ת
השפיע להם שכל גדול וזך והשגה גדולה כ"כ עד
שולחן הטהור
בכל ליל שב"ק
במשך שבתות החורף
בשעה9:45 :
בהיכל בית מדרשינו
ויצא תשפ"ז ט
דער גר"א זאגט אז דער שם אדנ"י ,אל"ף איז ארץ "וידי משה כבדים" זאגט דער תרגום" :יקירן",
ישראל ,דל"ת איז ירושלים ,נו"ן איז בית המקדש, טייערע הענט ,הייליגע הענט[ ,סתם יקירן טייטשט
יו"ד איז קודש קדשים .א איד זאגט דער שם אדנ"י שווער .אינטערעסאנט ,ווייל יקירן איז דאך
גייט ער אריין אין די אלע פיר קדושות .דורך די אראמיש נישט לשון קודש] ,אבער "ויקחו אבן
שכינה קען מען צוקומען צו די תורה חקיקה. וישימו תחתיו" ,מ'האט געמאכט לוחות אבנים
אנשטאט די ידים של משה ,דאס איז גורם שכחת
דער רמ"ע מפאנו שרייבט דארטן ,אז ווער עס זעט
התורה .אבער "ואהרן וחור" די צוויי צדיקי הדור
ווי די תורה איז נחקק איז א גוטע סימן .דער בעל
"תמכו בידיו" ,זיי האבן געוואלט עס זאל בלייבן
הסולם האט געהאט א תלמיד ,הרב משה יאיר
אויף זיינע הענט ,אבער "ויהי ידיו אמונה עד בא
וויינשטאק ,ער האט ארויסגעגעבן איבער הונדערט
השמש" ,לפני שמש ינון שמו ,מ'האט
ספרים .איינמאל איז ער געזעצן ביי דעם בעל
אוועקגעלייגט די ידים של משה ,ס'איז נישט בטל
הסולם אין א מראה האט ער געזען ווי דער בעל
געווארן ,אז משיח וועט קומען ,וועט מען צוריק
הסולם זאגט תורה ,און ס'ווערט נחקק אין די וואנט.
זוכה זיין צו די ידים.
האט ער פארשטאנען אז דאס מיינט עפעס אזוי ווי
דער רמ"ע מפאנו ,ס'עפעס אזא סארט בחינה. האדמו"ר מתורת חכם :דער רמ"ע מפאנו (עשרה
מאמרות ,מאמר חיקור דין) ברענגט אז בשעת
דער בעל הסולם האט קיינמאל נישט מכבד געווען
משה רבינו געדארפט אנקומען קיין ארץ ישראל,
תלמידים מיט בענטשן ,שפעטער האט ער אים
משה רבינו איז דאך העכער ארץ ישראל ,איז ער
מכבד געווען מיט בענטשן ,ער האט געזאגט אז
דורכגעגאנגען די גאנצע בית המקדש ,קודש
וועגן דעם האט אים געקומען די בענטשן ,ווייל ער
קדשים ,אריין אין גן עדן ,און דארטן האט ער
האט משיג געווען אזא סארט הויכע זאך אז ער
באקומען די תורה דחקיקה ,דעמאלטס איז עס
האט געזען די מראה .זעט מען אז ס'איז נאך אלץ
נחקק געווארן .דער חתם סופר ברענגט אז היינט
דא תורה חקיקה.
בלייבט עס אויך.
ניתן לשמוע שיעורים נפלאים מדי יום ביומו
ע"י הרה"ג ר' ברוך דוד קאלאדני שליט"א
משב"ק כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
ומרביץ תורה בקהלתינו הק'
שיעור בגפ"ת במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'דרשו'
שיעור הלכה במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'כהלכתו'
שיעור בספה"ק מאור עינים במסגרת 'מפעל מעיינות החסידות'
שיעור בספר 'מצות המלך' במסגרת 'מפעל מצות יומי'
מערכת 'קול סקאליע'
585 – 280 – 2805 #6
י ויצא תשפ"ז
הרב ישראל אבבוך :וואס איז געווען די מעשה הרב ישראל אבבוך :ס'שטייט אין די גמרא
פונעם סקאליע רבי'ן ז"ל ביים 'כנסיה גדולה'? (סנהדרין סח' ).כשני ספר תורה שנחקקין' ,אז
רבינו שליט"א :ס'האט מיר דערציילט מיין פעטער ס'איז א חקיקה.
הגר"פ בריסקמאן זצ"ל -חדב"ן ,אז דער בית ישראל האדמו"ר מתורת חכם :דאס איז א גוטע פשט .אזוי
האט אים געזאגט ,אז ווען דער זיידע ז"ל איז ווי ס'שטייט דאך אין ספר יצירה (א ,ג) ,אז מ'קען
געגאנגען צום כנסיה גדולה ,האט ער זיך זען די אלף בית אויף די הענט .מ'פארהערט א
אריינגעזעצט דארטן ,און ס'איז נאך געווען פרי, מענטש קען מען זען די אלף בית אויף די הענט.
מ'האט געווארט די גרויסע רבי'ס זאלן קומען ,און דאס איז די בחינה.
ער איז נאך געווען א יונגערמאן דעמאלטס .אינמיטן
האט זיך אויפגעשטעלט איינער און גערעדט אויף רבינו שליט"א :דער זיידע ז"ל האט געזאגט אמאל
עברית .האט זיך דער זיידע געגעבן א הויב אויף ,און וועגן שרטוטי היד .ס'שטייט אין רמ"ע מפאנו אז
איז ארויסגעגאנגען .אויפן וועג ארויס ,איז פונקט יעדנ'ס חלק התורה ליגט אויף זיינע שרטוטי היד.
אריינגעקומען דער אמרי אמת מגור זצ"ל צוזאמען מיט דעם האט ער פארענטפערט :לא הוה בידיה,
מיט זיין זון דער בית ישראל .פרעגט דער אמרי וואס הייסט לא הוה בידיה? נאר וואס דען? ס'איז
אמת" :ווער איז דער? זייט דעם שפת אמת האט נישט געווען אין זיין חלק התורה ,ס'איז נישט ער
מען נישט געזען אזא הדרת פנים!" ...האט דער בית געווען וואס האט דאס געדארפט מגלה זיין,
ישראל געזאגט :מיין טאטע פלעגט נישט סתם ממילא האט ער נישט געוואוסט.
פרעגן אויף איינעם ווער איז דער .בכלל ,דער זיידע האדמו"ר מתורת חכם :כ'האב געזען געדרוקט די
ז"ל האט געהאט א מורא'דיגע פארצייטישע צורה. כ"א מעשיות אויף אידיש ,דאס איז דער סקאליע
האדמו"ר מתורת חכם :כ'האב געהערט אז דער זיידע?
סקאליע רבי פלעגט זאגן אן אריכות'דיגע תחנון ,ער רבינו שליט"א :דאס איז אונזער זיידע הרה"ק רבי
האט געהאט אן עבודה צו זאגן לאנג תחנון. אליעזר חיים מיאמפאלי זי"ע .דער זיידע ז"ל האט
רבינו שליט"א :יא ,ער האט געזאגט לאנג תחנון, אים נאך געקענט .ער איז געווען בן רבי ברוך
דער עולם האט שוין געהאלטן נאכן דאווענען אבער יאמפאלער בן חנה חיה די טאכטער פונעם רבי'ן ר'
ער האט זיך נישט אויפגעהויבן .ער האט געהאט אין ברוך ממעזיבוזש זי"ע .זיין טאטע רבי איציקל איז
געווען אן איידעם ביים רבי'ן רבי ברוכ'ל זי"ע.
ברכת מזל טוב לאנ"ש
הרה"צ רבי יעקב הורוויץ שליט"א ממעליץ
ובנו הרה"צ רבי ברוך שליט"א
לרגל שמחת נישואי נכדו\נינו למז"ט
הרב יעקב שרגא לויפער שליט"א מרבני אנ"ש
לרגל שמחת הולדת הנכד ני"ו למז"ט
הרב סנדר אשכנזי שליט"א
לרגל שמחת נישואי בתו הכלה תחי' למז"ט
הרב אברהם שרייבער שליט"א מרבני אנ"ש
לרגל שמחת נישואי בתו הכלה תחי' למז"ט
ויצא תשפ"ז יא
פרעגסטו מיר נישט אויב דו זאלסט לערנען קדושת דעם א געוואלדיגע עבודה.
לוי?" ...ער האט געמיינט צו זאגן ,אז פונקט אזוי ווי האדמו"ר מתורת חכם :יעדן טאג האט ער געהאט
מ'פרעגט נישט קיין שאלה צי מ'מעג לערנען א געוואלדיגע תחנון?
קדושת לוי ,פארוואס זאל מען פרעגן אויב מ'מעג
לערנען ליקוטי מוהר"ן?... רבינו שליט"א :יא ,ער האט לאנג מאריך געווען,
אבער נישט אלעמאל די זעלבע לאנגז.
הרב ישראל אבבוך :ביי די מעשה פונעם 'נס הצלת
הבעל שם טוב' וואס מ'דערציילט אין סקאליע ,איז האדמו"ר מתורת חכם :אין וועלכע חסיד'ישע ספר
דא א נוסח אין ברסלב ,אז מ'האט אים געזאגט אז איז דער סקאליע רבי געווען דבוק?
ער וועט האבן אן אייניקל? רבינו שליט"א :ער האט נאר געלערנט אין ספרי
רבינו שליט"א :דאס פארציילט מען אין ברסלב. תלמידי הבעל שם טוב' .תולדות יעקב יוסף' איז
ועל שאלתו סיפר רבינו שליט"א חלק הסיפור געווען שגור על פיו ,ער האט עס געקענט ממש בעל
המקובל עם הכתבי יד שנאבדו וכו'. פה .נאכדעם איז געווען דער ספר 'עבודת ישראל',
ווען ער פלעגט אוועקפארן ,האט ער אלעמאל
האדמו"ר מתורת חכם :ליקוטי הלכות האט ער מיטגענומען דעם עבודת ישראל .און נאכדעם איז
געלערנט?
געווען 'היכל הברכה' .ער איז געווען זייער אדוק אין
רבינו שליט"א :דעם ספר 'ליקוטי הלכות' האט ער היכל הברכה ,ער האט דאך געהייסן נאכן היכל
געהאט ,ער האט עס נאך געהאט פון זיין פאטער. הברכה ,ער איז געווען אן אייניקל .זיין מאמע'ס
אבער כ'האב אים נישט געזען לערנען דערין .ער טאטע איז געווען רבי אשר'ל קאלבאסאווער ,וואס
האט מיר אמאל געזאגט אז די עיקר התנגדות איז רבי אשר'ל קאלבאסאווער איז געווען אן איידעם
געווען אויף זיין תלמיד. ביי רבי אלכסנדר סנדר מקאמארנא זי"ע.
הרב ישראל אבבוך :הרה"ק בעל אמרי ברוך זי"ע האדמו"ר מתורת חכם :דאס האט אים געברענגט
ברענגט דאך אז מ'זאל זאגן 'תיקון הכללי'. צו לערנען קבלה ,פון קאמארנא?
רבינו שליט"א :ער זאגט נישט 'תיקון הכללי' ,און רבינו שליט"א :זיינע זיידעס האבן אויך געלערנט
ער רעדט נישט וועגן 'תיקון היסוד' .ער שרייבט אז קבלה.
הרב ישראל אבבוך :ס'איז דאך דא א ספר קבלה
__________________ אויף 'קבלה מעשית' וואס איז מיוחס פון
יאמפאלא.
ז .עי' בספה"ק ישמח לב (יומא ד"ה א"ר בנימין)
וזלש"ק :ומכל מקום לא כל העתים שות ,כי יש האדמו"ר מתורת חכם :דער סקאליע רבי ז"ל האט
לפעמים שאינו מרבה בתפלה ונענה ,ופעמים שצריך געלערנט די ברסלב'ער ספרים?
להרבות וכו' ,כי באמת משה הוא סוד הדעת ,וכמו
שבאותו העת ,מאחר שמתפלל בכל דעת שיש לו אז רבינו שליט"א :ער ברענגט אין זיינע ספרים דעם
וכנתו לשם שמים נענה מיד ,ומי שצריך להרבות הוא 'ליקוטי מהר"ן' ,אבער לאו דוקא אז ער האט אסאך
ג"כ בחינת משה בחינת דעת ,אך שהדעת הוא עוסק געווען אין דעם .ער איז נישט געווען קיין
באותו זמן בהרחבה גדולה בדעת גדול שהוא אז מתנגד אויף ברסלב ,דער זיידע פלעגט אלעמאל
בבחינת שר וצריך אז לריבוי התפלה מטעם שהבורא זאגן אין די משפחה האט מען זיך זייער שטארק
ברוך הוא מתאוה עוד לתפלתו שהוא בדעת רחב
וכו' .אפילו אדם אחד ,פעם הוא מתפלל בריבוי ופעם אנגענומען פאר אים.
במועט ,שניהם פועלין ,מאחר שהוא הכל בדעת, א איד האט אים אמאל געפרעגט צי ער זאל לערנען
ובלבד שיכון לבו לשמים ,והבן. 'ליקוטי מוהר"ן' .האט ער אים געפרעגט" :פארוואס
יב ויצא תשפ"ז
אויף אידיש די דרשה דארט .בכלל ,דאס איז געווען מ'זאל זאגן די צען קאפיטלעך תהילים און מ'קען
די פוילישע שיטה. געהאלפן ווערן בכל משאלות לבבו.
דער צווייטער איז געווען סאווראנער רב .דער האדמו"ר מתורת חכם :דער סקאליע רבי פלעגט
סאווראנער רב האט געהאט א טענה ,ס'האט רעדן פון התבודדות? ער פלעגט מאכן התבודדות,
גארנישט געהאט מיט'ן דרך .די מגידות אין אומאן אזוי ווי רבי נחמן זאגט?
האט געהערט פאר'ן סאווראנער רב ,און די גאנצע
רבינו שליט"א :ער האט גערעדט פון התבודדות,
געגנט זענען געוואוינט ברסלב חסידים .די מגידות
אבער ער האט נישט געמאכט פון דעם אזא גרויסן
איז געווען א גרויסע גדר .דאס הייסט ,ס'איז געווען עסק .אבער באמת ,מ'קען נישט וויסן ,אין זיינע
משגיחים וואס האבן אכטונג געגעבן אז אויף די
יארן אין אמעריקע האט מען געהאט צו וועם צו
שוחטים און אלעס ארום ,ס'איז געווען אין די הענט רעדן וועגן התבודדות? ...ער אליין איז געווען
פון די ערליכע אידן .נו ,אויף זיי האט מען דאך אבער
בטבע א גרויסער מתבודד .שעות ארוכות האט ער
געפירט התנגדות ,האבן זיי געמאכט שבת פאר זיך.
געקענט זיצן ביי זיך אין שטוב לערנען ,ער איז
זענען געווען אנשים דלא מעלי ,וואס האבן זיך
נישט געווען אזוי מעורב בין הבריות .אבער ווען
ארויסגעדרייט און געזאגט" :איך געהער צו
מ'האט מיט אים גערעדט איז ער געווען זייער
ברסלב!" ...ממילא האט ער געהאלטן אז זיי זענען פריינטליך.
פורצי גדר ,זיי שוואכן אפ די כח הנהגה" .וחוטא
אחד יאבד טובה הרבה" (קהלת ט ,יח). האדמו"ר מתורת חכם :מ'האט געהערט עפעס
פונעם זיידן ז"ל בנוגע די מחלוקת אויף ברסלב?
דער דריטער איז געווען דער רוזשינער .דער
'ליקוטי מוהר"ן' איז געווען א גרויסער חסיד פון רבי רבינו שליט"א :דער זיידע ז"ל האט מיר געזאגט אז
שלום פראהבישטער .רבי שלום איז דאך אוועק ס'איז געווען 'דריי אנדערע' מחלוקת'ן מיט'ן
זייער יונג ,איז געבליבן דער זון רבי אברהמ'ניו .און 'ליקוטי מהר"ן' .איינס איז געוועזן דער 'שפאלער
ר' אברהמ'ניו איז געווען זייער א ווילד קינד ,ער זיידע' .דער שפאלער זיידע איז דאך געווען דער
פלעגט ארום טאנצן נאך ווען דער טאטע האט עיקר ...ער איז געגאנגען קעגן דעם שיטה ,ווייל
געלעבט און מ'האט אים געמאכט פאר א רבי'ן .ער דער 'ליקוטי מהר"ן' איז געגאנגען מיט די 'פוילישע
איז געווען דער ערשטער ינוקא ...און דער ליקוטי מהלך' .דער זיידע ז"ל האט מיר געזאגט ,אז ר'
מוהר"ן האט זיך אויסגעדרוקט :מ'נעמט א קינד צדוק הכהן פון לובלין האט געזאגט" ,א שאד ,א
וואס טאנצט ארום ,ער ווערט איבערנאכט רבי?... שאד אז דער ברסלב'ער רבי איז געבוירן געווארן
און דער רוזינער האט עס אים קיינמאל נישט מוחל אין אוקריינא ,ווען ער וואלט געבוירן געווארן אין
געווען .דאס איז געווען אנגענומען אויפ'ן כבוד פון פוילן וואלט ער געווען דער רבי פון אלע רבי'ס"...
זיין ברודער .דאס האט גארנישט געהאט מיט קיין כ'האב געהערט כמה פעמים פון הרה"ק רבי משה
שיטות .דער עיקר מתנגד איז געווען די רבי'ס. מרדכי מלעלוב זי"ע אז רבי נתן איז געווען דער
גרעסטער עילוי אין חסידות .בכלל איז דער
איינער האט מיר געפרעגט אמאל" ,וויאזוי מאכט לעלובער רבי געווען א גרויסע חסיד פון ליקוטי
מען א תיקון היינט?" זאגט ער ,אז ער האט געזען
מהר"ן .ער איז געווען א פוילישער ,אין פוילן איז
אין כתבי האר"י וועגן תעניתים מיט סיגופים .זאג נישט געווען אפגעפרעגט.
איך אים" ,דו ווייסט ווער האט דיר געפירט אהין
דאס צו זען? איינער וואס ער וויל נישט אז דו מ'זעט אין א דרשה פון חידושי הרי"ם ,זאגט ער
זאלסט תשובה טון... דארט :יום כיפור ביינאכט ,זאל מען זיך נישט
פארנעמען מיט די שמוץ ,מ'זאל גיין שנעל על חטא
די גמרא זאגט דאך (סנהדרין מג' ):כל הזובח את על חטא ,דער עיקר איז ותמלוך .ס'איז געדרוקט
יצרו מעלה עליו הכתוב הקריב קרבן' ,א יונגערמאן
תולדות תשפ"ז יג
"אל תביט אחריך" ,זי האט אבער יא געקוקט ,איז וואס גייט אין גאס און ער האט אלע ברירות ,און
זי געווארן א שטיק זאלץ .א מענטש טאר נישט דאך איז ער כופה זיין יצר הרע ,איז ער מלקט אלעס
קוקן אויף צוריק ,ווייל טאמער ער קוקט אויף צוריק וואס ער האט מפזר געווען!" פרעגט ער" ,אזוי
ווערט ער א שטיק זאלץ .נאר גיין ווייטער און טון גרינג?" זאג איך" ,הייב עס אן צו טון וועסטו זען אז
און בעסער ווערן .באמת ,ס'איז דאך דא א מפורש ס'איז גארנישט אזוי גרינג ...דו מיינסט אז דער יצר
א מדרש (ויקרא רבה כא ,ה) 'אם עשית חבילות הרע שלאפט?" ...אבער דאס איז דער וועג
חבילות של עבירות ,עשה חבילות חבילות של היינטיגע צייטן ,ס'איז נישט דא קיין אנדערע וועג,
מצוות כנגדו'. דורכן 'עשה טוב' ווערט 'סור מרע'.
עס איז דא נאך א מחלוקת דא ,אין חובות הלבבות כ'האב נאכגעזאגט פונעם תוספות חיים ,דער
שטייט אז בטחון איז נאר אויב מ'האט זכותים ,קען פיסטינער רב .ער ליגט אין קליינווארדיין ,ער איז
מען האבן בטחון ,ווייל אויב חלילה נישט ,על מה געווען דעם בעל שם טוב'ס א תלמיד .ס'איז א פלא:
אתה בוטח? ,אבער דער בעל שם טוב האט ווייל ער האט נאך משמש געווען דעם שפאלער
געהאלטן ניין .טאמער איינער האט בטחון און ער זיידע ,און נאכדעם איז געגאנגען צום בעל התניא,
פארלאזט זיך אויפ'ן אייבערשטן ,קען נישט קיין שפעטער איז ער געווען א חסיד פון הרה"ק בעל
שום רע אין אים שולט זיין .נאר מ'שיקט אים אהבת שלום ,און שפעטער פון הרה"ק בעל תורת
נסיונות און ער הייבט זיך אן שאקלען ,אבער אויב חיים זי"ע.
ער לאזט זיך נישט נאך ,ווי לאנג ער האט בטחון
קען מען אים נישט אנרירן ,עס קענען נישט שולט ברענגט ער אזוי" :כד הוינא טליא זכיתי לשמש את
זיין אויף אים קיין דינים. הצדיק הקדוש ר' לייב הנקרא זיידע ,ער האט מיך
אריינגערופן ביי אים אין שטוב ,און ער האט מיר
כ'האב געטראפן א מפורש'ע מדרש שוחר טוב. געזאגט" ,שמע בני מה שאני דובר אליך ,זאלסט
שטייט "רבים מכאובים לרשע והבוטח בשם", נישט זיין קיין גרעסערער מתלהב ביים עשה טוב,
וואלט געדארפט שטיין "הבוטח בה'" ,וואס איז ווי ווען דו ביסט ביים סור מרע ,נירו לכם ניר ואל
דאס "והבוטח" מיט א 'וא"ו'? נאר דער 'והבוטח' תזרעו אל קוצים" .די לשון "נירו לכם ניר" שטייט
איז א וא"ו מוסיף על הראשונים ,אז אויף 'רשע שוין אין אר"י הקדוש.
הבוטח בה' חסד יסובבנהו'!
עכ"פ ,שפעטער איז ער געווען ביים בעל התניא,
האדמו"ר מתורת חכם :דער רבי זאל שרייבן די אלע "ונמתי לו הדברים" ,האט ער מיר געזאגט" ,זו
זאכן ,ס'איז מורא'דיגע זאכן .מ'דארף עס מפיץ זיין. שיטת בית שמאי ,אבל הלל אחרת היה לו" .ס'איז
א 'מזכה את הרבים' שטייט דאך 'אין חטא בא אל דאך דא (כתובות טז ):די מחלוקת בית שמאי ובית
ידו'. הלל ,כיצד מרקדין לפני הכלה ,בית שמאי אומרים
רבינו שליט"א :דער אייבערשטער זאל טאקע כלה כמו שהיא ,דהיינו ,ווי דו האלטסט אין סור
העלפן ס'זאל אזוי זיין .כ'האב שטארק הנאה פון מרע ,אזוי זאל זיין די 'עשה טוב' ,מלשון "כלתה
אייערע ספרים. נפשי" להשם .אבער בית הלל זאגן ,כלה נאה
וחסודה ,ווען ס'קומט צו 'כלה דא שכינתא',
האדמו"ר מתורת חכם :יישר כח .דער אייבישטער זאלסטו זיך האלטן פאר א 'נאה וחסודה' ,דער
זאל געבן אריכת ימים ושנים ,יאריך ימים על עיקר איז ער זאל אנהייבן עבודת השם און נאכדעם
ממלכתו ,דער אייבישטער זאל אים געבן כח און וועט ער צוקומען צו קדושה .אבער בשעת מעשה
מח ,און צלילות הדעת און קענען ענדיגן די ספרים. ווען עס קומט צו א מצוה ,זאל מען עס טון מיט'ן
רבינו שליט"א :אמן .דאז"ה מ'זאל זיך טרעפן גאנצן כח מיט'ן גאנצן התלהבות.
שטענדיג מתוך שמחה .ונפרדו לשלום. כ'זאג א ווערטל צו דעם ,אז ס'שטייט ביי אשת לוט:
תולדות תשפ"ז יד
ויצא תשפ"ז טו
סיפורים ועובדות על
הרה"ק רבי מנחם נחום
משטעפינעשט זי"ע
טז ויצא תשפ"ז
רביה"ק בעל שיח חיים זי"ע התגדל כבנו
דער זיידע הרה"ק רבי אליעזר חיים מיאמפאלי זי"ע איז דאך אויפגעוואקסן ביי הרה"ק דער
ערשטער שטעפינעשטער רבי מנחם נחום זי"ע .ער איז דארט געווען פון די דרייצן ביז די אכצן
יאר .זעקס חדשים נאך זיין בר מצוה איז זיין פאטער הרה"ק ר' ברוכ'ל יאמפאלער נסתלק געווארן,
און ער איז דארט אויפגעוואקסן -זיין מאמע איז געווען א קרובה מיט'ן ערשטן שטעפינעשטער
-און ער איז אויפגעוואקסן ביי אים אין שטוב אזוי ווי אן אייגן קינד .ער איז געווען זיין רבו מובהק
און ער האט אים מסמיך געווען צו זיין א רבי.
עבודתו בקודש במילי דבדיחותא
דער ערשטער שטעפינעשטער איז געווען א איש פלא .ער האט געהאט א גאנצע עסק מיט
מילתא דבדיחותא ,ער אליינס פלעגט רעדן און דערציילן גרויסע גוזמאות .בכלל ,ער איז געווען
אינטערעסירט צו הערן גוטע ווערטלעך ,אז ער האט געהערט א גוט ווערטל האט ער געלאכט
זייער שטארק .טאמער האט ער אליין געזאגט א ווערטל האט ער אויך געלאכט .ער האט געהאט
אויך א בדחן וואס זאל כסדר מאכן ווערטלעך.
דער הייליגער רוזשינער האט אמאל געזאגט :די וועלט מיינט אז מיין דוד משה ,דער
טשארטקאווער ,איז ערנסט ,אלעמאל מיט די קאפ אראפגעבויגן ,און מיין נחומ'ניו ,דער
שטעפינעשטער ,איז א פרייליכער .האט ער געזאגט ,ס'איז פונקט פארקערט .מיין דוד משה איז
זייער א פרייליכער ,נאר ער האט מורא ער זאל נישט חלילה פארגעסן דעם אייבערשטן ,ער זאל
נישט קומען לידי קלות ,ממילא טוט ער פונקט פארקערט ,ער איז ערנסט ,אבער באמת איז ער
זייער א פרייליכער .מיין זון ,ר' נחום איז זייער אן ערנסטער ,נאר ער האט מורא אז ס'זאל אים
נישט שאטן ,ער זאל נישט קומען לידי מרה שחורה ,מאכט ער כסדר ווערטלעך...
צדיקים האבן געזאגט אויפ'ן אלטן שטעפינעשטער ,דורך זיינע שמועסן וואס זענען געווען מילתא
דבדיחותא ,האט ער מבטל געווען די קליפה פון מרה שחורה וואס איז געווען אין זיין געגנט.
שטעפינעשט איז א געווען אזא פלאץ ווי אפילו די גוים זענען אלעמאל געווען צוגעלייגט ,ס'איז
א גרויסע קליפה .דער וואס איז צוגעלייגט האט אים דער בעל דבר אין טאש .מ'דארף זיין בשמחה.
ער האט געהאט א כח דאס מבטל זיין.
ביים דאווענען האט ער נישט נוהג געווען זיך שטארק מאריך זיין .ער האט געדאווענט לאנג ,אבער
נישט אזוי ווי זיינע ברידערס .האט דער הייליגער רוז'ינער אויף אים געזאגט ,אויב ער וואלט
מאריך געווען ביים דאווענען און ער וואלט נישט געהאט די מדת הצחוק ,וואלט ער זיך נישט
געקענט האלטן ,ער וואלט בטל געווארן מן המציאות מפחד השם מהדר גאונו.
כ"ק האדמו"ר רבי מרדכי שלמה מבאיאן זצ"ל האט געזאגט אין נאמען פון דעם אלטן סאדיגורער
וואס איז געווען זיין טאטע'ס טאטע" :מיין ברודער פון שטעפינעשט לאכט פון אלע גשמיות וואס
איז דא בעולם הזה .מה שאין כן דער אנדערער ברודער ,ס'הייסט דער טשארטקאווער ,איז געווען
להיפך ,איז געווען א גרויסער בעל בכי .און דער טשארטקאווער האט אויף זיך אליין געזאגט ,אז
מיין ברודער דער שטעפינעשטער פועל'ט אסאך מער מיט זיינע ווערטלעך ווי איך מיט מיין
וויינען".
ויצא תשפ"ז יג
מאמרותיו הטהורות
א) איינמאל האט ער געזאגט אז די גמרא זאגט "אין בן דוד בא אלא בדור שכולו זכאי או כולו
חייב" .האט ער געזאגט" ,כולו זכאי" איז פארפאלן ,ס'קען שוין נישט זיין .דער שפאלער זיידע ז"ל
האט געשוואוירן ביי זיין בארד אז אידן וועלן שוין נישט בעסער ווערן ,נאר דער אייבערשטער זאל
ברענגען די גאולה .איך האב געהערט פונעם זיידן זכרונו לברכה מיט אזא לשון" :איך שווער ,רבונו
של עולם ,שיק שוין דעם גואל צדק! דו ווארטסט אז אידן זאלן תשובה טאן?" האט ער געזאגט,
ער שווערט ביי זיין ווייסע בארד אז קודם וועט משיח קומען און נאכדעם וועלן אידן תשובה טאן.
"זאג איך דיר ,רבונו של עולם ,אז ס'איז שוין כולו חייב ,נו ,מאך דיר נישט נאך קאליע די טויזנט
ערליכע אידן .אז דו ווארטסט אלץ אז די טויזנט ערליכע אידן זאלן קאליע ווערן ,ווארט נישט!
ברענג משיח אזוי ,אפילו ס'איז נאך דא טויזנט ערליכע אידן"...
ב) אמאל האבן חסידים געבעטן פונעם ערשטן שטעפינעשטער ער זאל עפעס זאגן א חסידישע
תורה .האט ער זיי געענטפערט" :איר ווייסט שוין גענוג חסידות צו זיין פון די גרויסע צדיקים ,דער
עיקר איר זאלט טון!"
ג) מ'פלעגט אזוי אמאל מבזה זיין די חסידישע אידן די חניאקעס .האט דער הייליגער
שטעפינעשטער אמאל געהערט ווי איינער זאגט אויף איינעם" ,ער איז דאך אזא חניאק" ,מיט א
דרך בזיון .האט ער געזאגט" :א חניאק איז ראשי תיבות חכמים ,נבונים ,יראים ,ותיקים ,קדושים,
סבלנים".
ד) איינער האט אים אמאל געפרעגט[ ,כ'ווייס נישט קיין פשט אין דעם ,אבער עפעס ליגט אונטער
דעם] ,פארוואס זעט מען אז די אלע לענדער וואו ס'איז דא ווייניג אידן אין דייטשלאנד וואוינען
נישט אזויפיל אידן .איז דער אוויר דארטן אסאך לויטער ,ווי אין פוילן צו ווי אין אוקראינע ,וואס
דארטן וואוינען אסאך אידן .זעט אויס אז ס'איז יענער געווען יענער פויגל וואס האט אים געפרעגט
די קשיא .האט ער אים געזאגט אזוי :כ'וועל דיר געגעבן צו פארשטיין .דער טבע פון א איד איז ,אז
ווען ער אטעמט ארויס ,אטעמט ער ארויס דער אוויר פון חוץ לארץ וואס ס'טויג נישט און ממילא
פון אלעס וואס אידן אטעמען ארויס ,בלייבט די לופט מזוהם .אבער דארט וואו ס'איז דא נאר גוים,
זיי שלינגען איין די זוהמא פונעם לאנד ,און ס'ווערט איינגעזאפט אין זייער גוף ,און ממילא איז די
לופט נישט אזוי ריין...
ה) דער ערשטן שטעפינעשטער זי"ע האט געזאגט עה"פ וישלח יעקב מלאכים ,וברש"י "מלאכים
ממש" ,איז דאך קשיא ,אויב יעקב אבינו האט געקענט שיקן מלאכים ,פארוואס האט ער
געדארפט שיקן א מנחה מיט מתנות? ער האט זיך געקענט אן עצה געבן מיט אים און זיך
פארשפארן די גאנצע מעשה ...נאר יעקב אבינו עליו השלום האט געוויזן אז מען זאל וויסן לדורות,
אפילו מ'וועט קענען האבן כח דורך א מלאך ,פונדעסטוועגן דאך זאל מען זיך לייזן מיט געלט .אן
אינטערעסאנטע הסבר.
ו) כ'האב געהערט פון ר' משה בטלן :דער רוזשינער האט נישט ליב געהאט קולות מיט התפעלות.
האט דער שטעפינעשטער געזאגט :דער טאטע ז"ל האט געזאגט אז ס'קומט ראש השנה ,ווערט
א געשריי ,לדוד מזמור ,ס'איז דאך די זעלבע לדוד מזמור פון זונטאג ,פארוואס שרייט מען נישט
זונטאג? איך זאג ,אויב זונטאג שרייען זיי נישט ,איז דאס וואס זיי שרייען ראש השנה אויך א ליגנט.
ס'איז דא א מאן דאמר אדם נידון בכל יום ,מהיכי תיתי? די טעג זענען מסוגל צו תשובה מיט חרטה,
אבער נישט צו שרייען לדוד מזמור מער ווי שטענדיג...
יד ויצא תשפ"ז
ז) ר' משה בטלן האט דערציילט ,אז אמאל איז ארויסגעקומען דער זון הרה"ק רבי אברהם מתתיהו
זי"ע און ער האט געהאט יושבים וואס זענען געזיצן און געלערנט אינעם פאדער-צימער ,און ער
גיבט א פרעג" ,ווער איז ארגער? דער וואס ער קען גארנישט לערנען און ער איז א בעל גאוה ,צו
דער וואס ער קען יא לערנען ,נאר ער האט א חסרון ער איז א בעל גאוה" ...האט זיך איינער
אנגערופן" ,ממילא דער וואס ער קען לערנען האט טאקע א חסרון ,ער האט א גאוה ,אבער כאטש
ער קען דאך לערנען ,עפעס קומט אים אביסל כבוד .מה שאין כן דער וואס ער קען נישט לערנען,
פון וואס ביסטו א בעל גאוה?" האט ער געזאגט ,דער טאטע ז"ל האט געזאגט ,דעם ערשטן
שטעפאנעשטער ,דער וואס לערנט און איז א בעל גאוה ,איז ערגער ווי דער וואס ער לערנט נישט
און איז א בעל גאוה .פארוואס? ווייל דער וואס ער לערנט נישט און איז א בעל גאוה ,וואס האט
ער צו דערלייגן? מה שאין כן דער וואס ער לערנט ,ער איז א תלמיד חכם און א בר מעלה ,און דאך
איז ער א בעל גאוה ,איז מיט די גיאות מאכט ער אלעס קאליע ,פארלירט ער דאך אלעס!"...
ח) ס'איז געקומען אמאל צו אים א איד ,איינער פון די חסידים ,ער האט געבעטן דעם גבאי ער זאל
בעטן א דרך פאר א תיקון פאר זיין נפש .ער האט זיך נישט געטרויט אריינצוגיין ,ער האט געשיקט
דעם גבאי זאל בעטן פאר אים .אזוי איז אויך געווען די דרך ביי די טשערנאבילער צדיקים ,מ'איז
געגאנגען צום רבי'ן און מ'האט געבעטן א תיקון .האט אים דער שטעפינעשטער געזאגט ,איך זאג
נישט קיין תיקון .א איד באדארף וויסן ,אז וואס ער טוט זאל ער געדענקען אז ס'איז דא א גאט
אויף די וועלט .דאס איז דער תיקון .ווען א איד נעמט זיך אויף זיך ,ער זאל וויסן יעדע רגע וואס ער
טוט ,אז ס'איז דא א באשעפער ,וואס זאגט דער באשעפער צו דעם ,דאס איז דער גרעסטער תיקון
וואס א מענטש קען מאכן.
ט) ס'איז געווען א בדחן ,וואס ער האט שטענדיג ליב געהאט צו זאגן ווערטלעך און ער האט
געמאכט מענטשן לאכן .איינמאל האט ער זיך אפגערעדט פארן הייליגן שטעפענעשטער אז ער
האט נישט קיין פרנסה ,ער ליידט געפערליך פון דחקות .האט ער אים געזאגט אז דו ביסט אליין
שולדיג אין דעם ,ווייל יעדן טאג מאכסטו ווערטלעך און דו פריידסט זיך ,ווערט אראפגערעכנט
פון דעם שיעור פון שמחה וואס מ'האט דיר דן געווען אויף ראש השנה און אז ער פרייט זיך מיט
זיינע ווערטלעך ,טוישט ער אויס בידים פון די שמחה אז ער האט פארדינט און געמאכט א גוט
געשעפט ,מיט שמחה וואס ער האט פון דברים בטלים .האט ער מיט דעם געטייטשט "וירא בצר
להם" פארוואס האבן אידן צער? "בשמעו את רנתם" ,ווייל ער הערט אז זיי האבן שמחה אין דברים
טפלים .ממילא זאל א מענטש טאקע אכטונג געבן ,ער זאל זיך פרייען מער וואס ברענגט א תועלת,
נישט מיט סתם שטותים.
ביאת המשיח
יד) איינמאל האבן זיינע חסידים פון רוסלאנד געברענגט ,פערד פאר זיין וואגן .די רוזשינער קינדער
זענען דאך געפארן מיט א שיינעם וואגן און מיט פערד .דעמאלטס ביים שטעפינעשטער ,איז
געווען א רב ,ער האט געהייסן ר' מענדל ,ער איז געווען רב אין פרומאשיקע ,אזוי האט געהייסן די
שטאט .דאס איז רומעניע ,ס'איז נעבן סקולען .דער שמש האט אים געזאגט אז ס'איז אנגעקומען
דא חסידים ,און זיי האבן געברענגט פערד אלס א מתנה פאר'ן רבי'ן .אין רוסלאנד האט מען דאך
געקענט קויפן זייער גוטע פערד[ .אמאל איז מען געפארן מיט א פערד און וואגן .איז א רבי געפארן
ערגעץ ,האט ער דאך געדארפט האבן א געזונטע פערד] .האט זיך דער שטעפינעשטער אנגערופן
ויצא תשפ"ז טו
צו זיין גאסט דער פרומישיקער רב ,לאמיר גיין ארויס אינדרויסן און באטראכטן די פערד וואס
מיינע חסידים האבן מיר געברענגט...
זענען ביידע ארויסגעגאנגען .און דער שטעפינעשטער האט זיך מתבונן געווען און געקוקט אויף
זיי ,און געקוקט אלע סימנים אז זיי זענען געזונטע פערד .אויף איינמאל זאגט דער
שטעפינעשטער צו דעם פלומישיקער רב" ,וואס זאגט דער רב אויף די פערד?" נו ,ר' מענדל ,אפילו
ער איז נישט קיין מבין אויף פערד ,אבער דאס האט ער געזען אז ס'איז מיוחד'דיגע פערד ,זייער
הויכע און גרויסע ,און זיי זעען אויס גוט ,געזונטע חברה .האט ער געענטפערט" ,אויב די פערד
פונעם רבי'ן זעען אזוי אויס ,ווי וועט שוין אויסזען דעם חמורו של משיח? " האט אים געענטפערט
דער שטעפינעשטער מיט א שמייכל" :ער וועט זיין נאך גרעסער פון זיי ,ווייל חמורו של משיח
געבט מען שוין צו עסן אזויפיל יאר ,מ'פאשעט אים שוין יארן לאנג"...
אזוי ווי ר' מענדל האט געהערט וואס דער רבי האט געזאגט ,האט ער אים געזאגט" ,אייער טאטע,
דער הייליגער רוזשינער ,ווען ער האט נאך געלעבט און ער האט געזען צרות ישראל מיט חבלי
משיח ,ווי ער האט איינמאל געזאגט ,אז די פריערדיגע צדיקים וואס זענען שוין נישטא ,אזוי ווי
דער בעל שם טוב און מיין זיידן דער הייליגער מגיד פון מעזריטש ,דער הייליגער בארדיטשעווער
זי"ע האבן מקבל געווען אויף זיך ווען זיי האבן געלעבט ,אז נאך זייער פטירה וועלן זיי נישט וועלן
אריינגיין אין גן עדן העליון ,ביז מ'וועט זיי ממלא זיין זייער רצון ,און מ'וועט זיך מרחם זיין אויף
אידישע קינדער און מ'זאל זיי שיקן משיח צדקנו.
וואס האבן זיי געטון דארט אין עולם העליון? דעם בעל שם טוב האט מען ארויפגעברענגט אויף
אזא גרויסע היכל ,אויף אזא הויכע מקום ,אז ער האט אינגאנצן פארגעסן פונעם עולם השפל .דער
מגיד האט מען אויך אזוי געטון .דער הייליגער בארדיטשעווער ,ער האט נישט געוואלט אריינגיין
אין גן עדן ,האט מען אים אריינגעשיקט בעל כרחו אין גן עדן ,לפנים מן הפרגוד ,און דער וואס גייט
דארט אריין ,פארגעסט פון דעם גאנצן חלום פון עולם הזה .אבער דער הייליגער רוזשינער האט
געזאגט אויף זיך ,אזוי האט דער רב דערציילט ,ס'וועט גארנישט העלפן ,כ'וועל נישט איינרוען,
כ'וועל נישט שווייגן ,כ'וועל נישט מקבל זיין קיין שום פיוס ביז כ'וועל פועל'ן די גאולה שלימה .נו,
האט ער געפרעגט פונעם הייליגן שטעפענעשטער ,ס'איז שוין אזויפיל יארן אריבערגעגאנגען פון
דער פטירה פון אייער טאטן ,און איך זעה נאכנישט די הבטחה וואס ער האט צוגעזאגט אז ער
וועט צואיילן די גאולה שלימה...
האט דער שטעפענעשטער געזאגט :די אמת'דיגע צדיקים ,ווען זיי זענען נאך דא ביי דער וועלט
און זיי זעען צרות ישראל ,האבן זיי א מורא'דיג צער ,ווייל זיי האבן זייער ליב אידישע קינדער,
צדיקים זענען אוהבי ישראל ,ממילא זאגן זיי ,אז נאך הונדערט און צוואנציג יאר וועלן זיי טון אזוי
און אזוי ,כדי מציל זיין אידן פון דעם מצב פון גלות .אבער ווען זיי קומען ארויף דארט אויבן אין
עולם האמת ,דעמאלטס זעהט מען דאך אנדערש די גאנצע זאך ,זעען זיי אז די אריכות הגלות איז
א טובה גדולה לישראל ,ממילא פארשטייען זיי אליין אז מ'דארף בעסער שווייגן און גארנישט
זאגן.
נו ,וואס זאלן מיר זאגן? אין יענע יארן זענען זיי געווען עניים ,אבער דא היינט לעבן מיר אין אזא
וועלט מיט אזעלכע ביטערע שווערע נסיונות אין אידישקייט און רוחניות ,ס'איז דא אזעלכע גוים
מושחתים וואס זיי האבן מטמא געווען די גאנצע וועלט מסוף העולם ועד סופו ,מיט די אלע כלי
תקשורת .ממילא ,דארפן די צדיקים זען אז זיי זאלן שוין ברענגען משיח ,ווייל מ'איז אין א סכנה
גדולה יעדע רגע אין דעם היינטיגן גלות!
טז ויצא תשפ"ז
דייטש אין באלחוב
כ'האב אמאל געהערט פונעם זיידן ז"ל ,אז דער ערשטער שטעפינעשטער איז אמאל געזיצן פסח
ביינאכט ביים סדר ,און ער איז געווען זייער פארקאכט ,און ווען ער האט געזאגט 'רבי יהודה הי'
נותן בהם סימנים' ,און ער האט געזאגט אויפ'ן ניגון פון זיין טאטן דעם הייליגן רוזשינער ,האט ער
געזאגט אנשטאט דצ"ך" ,א דייטש אין באלעכאוו" ,אזוי האט ער געזאגט .די וואס זענען געווען
ביים סדר ,האבן נישט פארשטאנען וואס דא גייט פאר .האט ער געזאגט ,אז דער טאטע דער
הייליגער רוזשינער ,האט אמאל אזוי געזאגט .און דער עולם האט זיך געוואונדערט נאכ'ן סדר,
ביים רוזשינער איז נישט שייך געווען מ'זאל אים עפעס איבערפרעגן.
האבן זיי געפרעגט דעם זון ,דעם סאדיגורער" :וואס איז דאס געווען?" האט ער געזאגט אז דער
טאטע זוכט יעדן פסח ביינאכט וואו משיח איז .זעט אויס -ער האט נישט געפרעגט דעם פאטער
-אז ער האט אים געזען אנגעטון ווי א דייטש אין די שטאט באלעכאוו .ער פארשטעלט זיך פאר
א פשוט'ן מענטש .אבער דער שטעפינעשטער האט אויסגעפירט" :און איך זאג ,אז דער ברודער
האט זיך טועה געווען .דער טאטע האט געמיינט זעך .וואס הייסט? האט ער געזאגט :נאכדעם
וואס ער איז אנטלאפן פון רוסלאנד ,האט ער אויסגעטון די ווייסע בעקישע ,און ער האט
אנגעהויבן גיין א שווארצע בעקישע שבת [ .אמאליגע צייטן ,אין רוזשינער'ס צייטן ,א רבי מיט א
שווארצע בעקישע ,איז נישט געווען אזא מין זאך] .האט ער געזאגט ,אין באלעכאוו איז געווען
דארטן נאפט-גרובנס .אידן האבן דארטן זיך געצויגן ווייל זיי האבן געוואלט האבן פרנסה פון נאפט
גראבן .מ'האט געקויפט לאנד ,מ'האט געטראפן נאפט אונטער דעם .ווער ס'האט דארט
געוואוינט ,האט געקענט רופן איינער זאל גראבן ביי אים ,האט ער פארקויפט זיין פלאץ וואו ער
האט געוואוינט פאר טייער טייער געלט .זענען אידן געווען דארט עשירים .האט ער געזאגט אז
ווען מ'גייט אריין אין א נאפט גרוב מיט א ווייסע בגד ,קומט מען דאך ארויס שווארץ.
טז) אמאל איז דער אלטער שטעפינעשטער ,געגאנגען צו דאקטוירים ווייל ער האט געהאט עפעס
א מיחוש ,האט א דאקטער געזאגט ,אז ער האט אסאך מחלות אין גוף און דער מקור פון די אלע
מחלות איז ,ווייל ער האט עפעס א השתוקקות צו א דבר מסוים ,ער ווייסט דאך נישט וואס ,און
זעט אויס אז ער האלט זיך צוריק ווייל ער איז זיך פורש ,און ממילא זאל ער נאכגעבן זיינע תשוקות,
און ס'וועט אויסגעהיילט ווערן .ווען דער שטעפינעשטער איז ארויסגעגאנגען פונעם דאקטער
האט ער געזאגט" :יא ,יא ,וואס פארשטייט א דאקטער? 'נפשי חמדה בצל ידך לדעת כל רז סודך'
ער האט א תשוקה צו א גשמיות'דיגע זאך ,קען מען נעמען דעם גשמיות'דיגע זאך און ס'וועט אים
בארואיגן .אבער ער האט געהאט א גאנץ אנדערע תשוקה .דער תשוקה קען מען נישט היילן ,ווייל
אפילו א צדיק קומט שוין אן צו א גרעסערע השגה ,וויל ער דאך גיין נאך ווייטער!
בשמים תובעים כבודי
אין שטאט דאראהוי אין רומעניע ,רוב פון די אידן דארטן זענען געווען ,שטעפנעשטער חסידים.
די גאנצע געגנט דארט וואס איז געווען ארום שטעפנעשט .איינמאל האט זיך געמאכט ,ס'איז
געווען א סכסוך צווישן צוויי אידן .איינער איז שולדיג געווען פאר איינעם א גרויסער סכום געלט,
האט ער נישט געוואלט בשום פנים ואופן צוריק צאלן .אפילו מיט אלע הפצרות וואס מ'האט אים
מפציר געווען ,האט ער נישט געוואלט .אז דער תובע האט געזען ער האט נישט קיין אנדערע וועג,
ער האט דאס נישט ,ער האט נישט באצאלט .ער האט געהאט ,נאר ער האט נישט געוואלט .האט
זיך אפגעהויבן און געפארן צום שטעפנעשטער און האט זיך אפגערעדט זיין צרה.
ויצא תשפ"ז יז
ווען מ'איז געקומען ,האט ער געהייסן מ'זאל בעטן דעם נתבע ער זאל גיין צו דין תורה מיט דעם
תובע .אדער פאר בוררים מאכן א פשרה .אויך דא האט ער געהייסן דער גבאי ער זאל שרייבן א
בריוו אין נאמען זיין נאמען ,אז דער נתבע זאל יא ,ער זאל ,זאל פאלגן וואס ער הערט ,ער טענה'ט
דאך אז ס'קומט אים געלט ,און זעהן מסתדר זיין ,ער זאל זיך מסתדר זיין מיט דעם תובע צי על
פי דין תורה צי על פי בוררים.
דער תובע איז געגאנגען אהיים און ער איז געגאנגען צום וואס האט געוואוינט אין זיין שטעטל
דארטן ,ער איז געגאנגען דארטן צו דעם וואס איז אים שולדיג געווען געלט ,אים איבערגעגעבן
דעם בריוו וואס איז געשריבן געווארן מפקודת הקודש .אבער דער נתבע איז געשטאנען מיט זיין
עקשנות ,ער האט ארויסגעווארפן דעם תובע פון זיין שטוב און ער האט אים געזאגט :זאלסט
וויסן ,איך וועל דיר קיינמאל נישט געבן דעם געלט .דאס וואס דו זאגסט מיר אז דער רבי האט
געשיקט -און האט ער נאך געשריגן -איך וועל שוין זיך פארגלייכן מיט'ן רבי'ן ,איך וועל געבן
פאר'ן רבי'ן ליטורגיע ,אזוי הייסט דאס ליטורגיע ,און דער רבי וועט מיר מוחל זיין און הכל יבא על
מקומו בשלום.
דער תובע האט געהערט אז ער פייפט אויפ'ן רבי'ן ,איז ער געווען אינגאנצן צורודערט געווארן.
אזוי האט ער געמיינט ,איינער וואס האט א דרך ארץ פאר א רבי'ן ,קען מען זיך אן עצה געבן מיט
אים ,בעטן זיין רבי'ן זאל אים זאגן .האט ער געדונגען א וואגן צוריק פארן אהיים קיין
שטעפאנעשט ,ער איז אריינגעגאנגען צום אלטן שטעפאנעשטער דארטן אין זיין קוויטל צימער.
און דעמאלטס איז געווען כמה וכמה נכבדים דארטן; רבנים ,שוחטים ,סתם בעלי בתים חשובים.
איז ער צוגעגאנגען צום שטעפאנעשטער מיט בכיות ,און ער זאגט אז דער נתבע איז א גבר אלים,
ווען דער אלטער רבי דער ערשטער שטעפאנעשטער האט געהערט דאס ווארט ליטורגיע האט
ער נישט פארשטאנען וואס מיינט ליטורגיע .ער האט נישט געקענט קיין רומעניש .האט ער
געפרעגט די רבנים :וואס מיינט ליטורגיע? האבן זיי געזאגט :נישטא אזא זאך אין יורה דעה,
נישטא אזא ווארט ,זיי ווייסן נישט וואס דאס מיינט .האט ער געפרעגט די שוחטים זאלן זיין
מפרש זיין וואס וואס מיינט ליטארגיע? האבן זיי געזאגט ,זיי קענען דאס שמלה חדשה האבן
קיינמאל נישט געזען דארטן איך מיין הלכות שחיטה ,האבן קיינמאל נישט געזען דארטן אזא
ווארט ווי ליטארגיע .רוב בעלי בתים האבן נישט געוואוסט וואס דאס מיינט.
איז געווען דארטן אן אלטער איד וואס איז געווען א דארפ'ס איד ,ער האט געקענט גוט רומעניש,
האט ער געזאגט ,רבי ,איך וויל אייך זאגן די באדייטונג פון דעם ווארט ,אז א גוי הרג'עט א איד,
און שפעטער לאזט אים דער געוויסן נישט רוען ,וואס האב איך געטון ,איך האב געהרג'עט א איד,
גייט ער צום גלח ,און ער גיבט אים א ליטארגיע ,דאס מיינט א מלא חפנים פון געלט ,און דערציילט
דעם גלח וואס ער האט געטון ,און דער גלח נעמט די געלט און זאגט אים ,מחול לך ,מחול לך ,איך
האב דיר דערמיט אפגעמעקט דיינע חטאים ,און דער גוי פארט אהיים רואיג.
כ'האב געזאגט א ווערטל ,ליצנותא דעבודה זרה ,אז ס'איז אמאל געקומען א גוי צו א גלח ,און ער
זאגט אים ער האט געטון א גרויסע גרויסע עבירה .האט ער געזאגט ,דאס וועט דיר קאסטן א
גאנצן פופציגער .זאגט ער ,איך האב נאר א הונדערטער ,איך האב נישט קיין פופציגער ביי מיר.
גיבט ער עס פאר'ן גלח ,און ער ווארט ער זאל אים צוריקגעבן דעם עודף .ער זעט ,דער גלח גיבט
אים גארנישט צוריק .פרעגט ער ,איך פארשטיי נישט ,דער גלח האט מיר געזאגט אז דאס קאסט
א פופציגער .זאגט ער ,ביי אונז איז א מנהג מ'גיבט נישט צוריק קיין געלט .נאר וואס דען? האסט
ביי מיר א קאנטע ,קענסט גיין נאכאמאל זינדיגן ,און מ'וועט זיך שוין אפגלייכן מיט די פופציגער...
יח ויצא תשפ"ז
עכ"פ ,דער שטעפינעשטע ר האט ער געהערט ,האט ער געזאגט ,אזוי האט ער געזאגט? ער האט
זיך פאר'מוח'ט אויף א שטיק צייט .האט ער געזאגט פאר דעם תובע ,קענסט שוין אהיים פארן.
דער תובע האט אנגעהויבן וויינען ,וואס וועט זיין יט מיין חוב? אבער די גבאים האבן אים
ארויסגעשלעפט פון שטוב .האבן אים געזאגט ,זיי נישט קיין שוטה ,פאר שנעל אהיים ,זעמיר
זיכער אז ער איז שוין נישט בעלמא דין .און אזוי איז טאקע געווען רחמנא ליצלן .ווען ער איז געווען
ביים שטעפינעשטער איז געגאנגען דער נתבע ,אין א מארק פון סוחרי בהמות האט ער געמאכט
א גרויסע געשעפט .,אבער מען פלעגט אריינגיין מיט די גוים און טרינקן צוזאמען בראנפן ,אויפן
שוועל פונעם טיר פון ווערצהויז איז ער אראפגעפאלן און געשטארבן.
נאך די שבעה איז ער געגאנגען תובע זיין די יורשים ,און געבעטן ער זאל מקיים זיין וואס דער
הייליגער שטעפינעשטער האט געזאגט ,האט דעם בריוו ,אז מיר גייען מיט אים צו דין תורה ,און
זיי האבן אויך נישט געוואלט .בלית ברירה איז ער צוריקגעגאנגען צום רבי'ן און האט אים
דערציילט ,אז די יורשים שטייען במרדם ,און זיי ווילן נישט אויפגעבן .האט ער געזאגט" ,מיר
קענען נישט אויסהרג'נען די גאנצע וועלט" ,ער האט אים אוועקגעשיקט שוין ,האט ער געזאגט
נאכדעם צו די מקורבים" ,איר מיינט אז דאס איז אים געקומען פון מיר? ניין ,נאר וואס זאל מען
טון ,אז אין הימל נעמט מען זיך אן פאר מיין כבוד".
ישועה למעלה מדרך הטבע
דער ערשטער סאדיגורער ,רבי אברהם יעקב ,איז געווען אמאל זייער קראנק ,זענען געקומען אלע
זיינע ברידערס ,די צדיקים ,אים מבקר חולה זיין .דעמאלטס איז פונקט דארט געווען דער
דאקטער ,און ער האט געזאגט אז זיין מצב איז זייער שווער .האבן זיי פארשטאנען אז בדרך הטבע
קען ער נישט אויסגעהיילט ווערן .האט זיך אנגערופן דער שטעפינעשטער ,אז דער הייליגער רבי
ר' וועלוועלע זבארעזשער האט אמאל געזאגט פארטאגס פאר זיין שמש ,ר' שניאור האט ער
געהייסן ,ער זאל ארויסגיין אין גאס זען צו ס'איז שוין עלה השחר .איז ער ארויסגעגאנגען און ער
איז צוריקגעקומען ,האט ער געזאגט" :ס'איז שוין מחויב טאג צו ווערן" .ר' וועלוועלע איז געווארן
זייער נתרגש" :וואס הייסט דאס מחויב? אודאי דער אייבערשטער הייסט די זון ארויסגיין ,און אויב
נישט וועט די זון נישט ארויסקומען" ...ער האט נישט געקענט פארנעמען אז דער גבאי זאגט אים,
ס'מוז שוין זיין אז ס'גייט באלד טאג ווערן .ס'מוז עפעס זיין? אז דער אייבערשטער וועט וועלן וועט
עס זיין ,אויב נישט וועט עס נישט זיין...
האט געזאגט דער הייליגער שטעפינעשטער ,וויבאלד די צדיקים ,וואס א 'דרך הטבע' הייסט ביי
זיי 'שלא כדרך הטבע' ,צדיקים קוקן אויף די טבע אז ס'איז חוץ לדרך הטבע .ביי אזעלכע צדיקים
וואס איז חוץ לדרך הטבע ,קען אויך ווערן טבע .ווייל ביי אים איז נישט קיין חילוק טבע מיט נישט
טבע ,אלעס איז פונעם אייבערשטן .ממילא ,אפילו בדרך הטבע האט געזאגט דעם דאקטער אויפ'ן
ברודער אז ער קען נישט געזונט ווערן ,איז נישטא וואס חושש צו זיין ,דער אייבערשטער וועט
העלפן .און טאקע אזוי געווען ,ס'איז נישט דורכגעגאנגען אפאר שעה ,און ער געווארן צוריק,
ס'אים געווארן גרינגער די מחלה ,ביז אפאר טעג די מחלה נעלם געווארן.
זאל דער אויבערשטער העלפן זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל ,אידישע קינדער בכל מקום שהם זאלן
געהאלפן ווערן מיט יש ועות ורפואות למעלה מדרך הטבע ,פרנסה בריוח ובניקל ,אידישע גשמיות
איז רוחניות ,אידן זאלן האבן השפעות טובות בגשמיות וברוחניות בשפע גדול ובהחרבה גדולה,
והריקותי לכם ברכה עד בלי די!
ויצא תשפ"ז יט
ש"ב כ"ק האדמו"ר מוויזניץ ב"פ שליט"א ,עם
החתן נכד הגה"צ אב"ד טארטיקוב ופאליענא
שליט"א .שם גם נפגש עם כ"ק האדמו"ר
מסערדאהעלי שליט"א.
בשעה עשר בערב מסר רבינו שליט"א שיעור ב' ויצא נכנס בקודש פנימה כ"ק האדמו"ר
חדש בספה"ק אמרי פינחס על פרשת השבוע. ממבקשי השם שליט"א ,בהיכל קדשו של
מורו ורבו כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א.
ד' ויצא נכנס בקודש פנימה הרה"צ ר' משה
היילפרין בן כ"ק האדמו"ר מוואסלוי שליט"א כמו כן השתתף רבינו שליט"א אצל שמחת
וחתן כ"ק האדמו"ר מאסטראוו קאלאשין זצ"ל, החתונה בבית הרב סנדר אשכנזי שליט"א
לקראת שמחת הנישואין בביתו. יו"ר ארגון משמחי לב .שם נפגש עם כ"ק
האדמו"ר מקאסאן שליט"א.
בערב השתתף רבינו שליט"א אצל שמחת
החתונה לנכד כ"ק גאב"ד קרית צאנז ירושלים וכן אצל שמחת החתונה בבית הרה"ג ר'
שליט"א ,עם החתן בן הרה"צ ר' מרדכי אייזן אברהם שרייבער שליט"א מרבני אנ"ש חתן
האדמו"ר מליזענסק .שם גם נפגש עם כ"ק הגה"צ דומ"ץ סקווירא בעל משיב נבונים,
האדמו"ר מצאנז קלויזענבורג שליט"א. עם נכד כ"ק האדמו"ר מזידיטשויב ב"פ
שליט"א.
כמו כן השתתף אצל שמחת החתונה לנכדת כ"ק
האדמו"ר מדינוב שליט"א בת לבנו הגה"צ אב"ד ג' ויצא נכנס בקודש פנימה ,כ"ק האדמו"ר
דינוב ב"פ שליט"א ,עם נכד הרה"צ ר' חיים מסטריקוב שליט"א ,בהיכל קדשו של כ"ק
יהושע באב"ד שליט"א מטארטיקוב .ושחח מרן אדמו"ר שליט"א.
בידידות למשך זמן עם האדמו"ר מדינוב. כמו כן נכנס בקודש פנימה ,הרה"צ ר' דוד
וכן השתתף אצל שמחת החתונה לנכד ש"ב כ"ק גראס שליט"א מו"ץ בצאנז-קלויזענבורג בן
האדמו"ר מחוסט שליט"א נו"נ לרביה"ק בעל כ"ק האדמו"ר מהאלמין וחתן כ"ק גאב"ד
אמרי ברוך מסקאליע זי"ע ,בן לחתנו הרב יצחק קרית צאנז ירושלים שליט"א ,לרגל שמחת
אלעזר טייטלבוים שליט"א ראה"כ צעהלים. נישואי בתו הכלה תחי' למז"ט.
וכן השתתף אצל שמחת החתונה לנכד גיסו בערב השתתף רבינו שליט"א אצל שמחת
הגה"צ אב"ד זכרון נפתלי מעליץ בן חותן המלך החתונה בבית דודו הרה"צ ר' יעקב הורוויץ
כ"ק האדמו"ר ממעליץ שליט"א. ממעליץ ,נכד לבנו ידידינו הרב ברוך ,ונכד
כ"ק האדמו"ר מבאבוב 45-שליט"א,
ה' ויצא עלה כ"ק רבינו שליט"א לביקור נימוסין בהיכל בית מדרשו הגדול בב"פ.
אצל כ"ק גאב"ד קרית צאנז ירושלים שליט"א,
ושחחו למשך זמן בדברי תורה וחסידות. כמו כן השתתף אצל שמחת החתונה לנכדת
ניתן להשיג בכל חניות הספרים
ברחבי ארה"ק
מעצם כתב יד קדשו של מרן רביה"ק זי"ע
כ ויצא תשפ"ז
