מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פרשת ויצא
מאמר מרדכי
גליון
אלעס איז גרייט פאר דיר
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
בס"ד
רופט מיר די קאמפאני אן מיט א טענה היתכן ,איך זאג, ביזן קרעטשמע דארף מען אויכעט א טרונק
אז אכטצן טויזענט דאלערדיגע שטריימל ווען ס’איז בלאף דער הייליגער ר’ דוד משה פון טשארקוב איז אמאל
שקר ,ס’איז נישטא אזא זאך זאגט ער ,זיין טייערסטע געשטאנען אינדרויסן ביים טיר פון זיין טאטע פונעם
שטריימל וואס ער פארקויפט פאר חתנים ,איז זעכצן הייליגן ריזנער ,איז דארט אנגעקומען א צובראכענע איד
טויזענט דאלער ,בכלל נישט קיין אכטצן טויזענט דאלער!! זיך מזכיר זיין ,ר’ דוד משה איז געווען עלף יאר אלט ער
איז ממילא טייערע אידן ניין וואן וואן ,מ’דארף אריינפירן האט פארשטאנען אז דא גייט זיין עפעס א אינטערסאנטע
אפאר אידן ,מ’דארף אויסשטעלן א רייע און אריינפירן געשעפט.
דעם ציבור ,ס’איז א ערנסטע פאררוקטע מצב און טאמער דער איד קומט ארויס פרעגט ער אים ,וואס האט די
וועט מען נישט אליין כאפן וואס דא גייט פאר ,איז רח”ל. טאטע דיר געזאגט? זאגט ער די טאטע האט געזאגט דער
איינער זאגט מיר דער בחור האט א שטומפיגע קאפ? אויבערשטער וועט העלפן!
מאן יאמר ער האט א שטומפיגע קאפ ,אפשר איז ער א זאגט ער טו מיר א טובה גיי צוריק אריין צום טאטן פרעג
תלמיד חכם?! אים ,וואס וועט זיין ביז דער אויבערשטער וועט העלפן?!
ממילא זאגט מיר טייערע אידן וועלכע קאפ דער חתן איז ער צוריקגעגאנגען האט ריזנער געזאגט ,ביז דער
האט ,און דער טאטע האט ,און דער מחותן האט צוזאמען, אויבערשטער וועט העלפן ,וועט ער אויכעט העלפן ,דאס
זאל דער אויבערשטער יעדעם איינעם העלפן. וועט אויכעט דער אויבערשטער טון ,האט ער געטייטשט
בהיכלא כולו אומר כבוד קוה אל ה’ חזק ויאמץ לבך וקוה אל ה’ ,און ביז דער
איך האב איך גערעדט ביי די דרשה ,און ס’איז מיר אויבערשטער שיקט די ישועה האפט מען ווייטער.
אויסגעקומען צו רעדן איבערן ענין וועגן רעספעקט ,דרך אויף די וואכעדיגע סדרה האט ר’ דוד משה
ארץ ,וואס די טאטע מאמע דארפן אראפגעבן פאר די אריינגעטייטשט אין פסוק כי לא אעזבך עד אשר עשיתי
הנהלה ווי די קינדער לערנען ,פארן רב אין די בית המדרש את אשר דברתי לך ,זאגט דער אויבערשטער ער וועט
ווי ער דאווענט ,פארן דיין אין די בית המדרש ווי ער דיר נישט פארלאזן אפילו ביז עס וועט נישט ווערן די
דאווענט ,א קינד קוקט מורא’דיג ארויס ווי ווייט יעדער דיבור ,אפילו פאר די ישועה וועט קומען וועט דיר דער
איד איז מחשיב זיין רב. אויבערשטער נישט פארלאזן.
איז מיר אויסגעקומען צו ליינען אין דער איד ,אין די איז דאס א געוואלדיגע לימוד וואס מ’קען פון דעם
בהיכלא דמלכא די שמועס פונעם ברך משה מיט באבובער ארויסנעמען קיינמאל קיינמאל נישט אויפגעבן ,תפלה
רב ר’ שלמה זי”ע ,ברענגען זיי דארטן א אינטערסאנטע איז א מורא’דיגע זאך וואס העלפט.
זאך ,דער ארי’ דבי עילאי איז געווען רב אין וויזניצא. שקר הסוס ,וברוב חילו….
כ’האב געהאלטן א דרשה וואס ס’איז אביסל ברענגן זיי אז אלע רבנים אין וויזניצא האבן מיט געמאכט
ארומגעגאנגען ,היינט איז א וועלט וואס דו קענסט מורא’דיגע רדיפות פון די תושבים ,די ברוך טעם איז געווען
גארנישט רעדן ,וואס דו רעדסט גייט ארויס אין פאבליק .דארטן רב ,ר’ שלמה’לע באבובער איז געווען דארטן רב.
מי בקש זאת מידכם כ’האב מיך דארטן אביסל אויפגעריסן ,אויף דער חתן
הידוע וואס דרייט זיך ארום מיט זיין פערדישע קאפ ,מיט ברענגן זיי א אינטערסאנטע זאך ,ס’איז אמאל געקומען
א קו פון אכטצן טויזענט דאלער אנגעטון .רופט מיר אן א קיין צאנז ,תושבים פון די שטאט וויזניצא קיין צאנז ,צום
קאפעני כ’וויל נישט זאגן די נאמען פון די קאמפעני אין א הייליגן צאנזער רב דער צאנזער רב האט זיי געפרעגט
מקום קדוש ,ווער ס’וועט מיר רופן וועל איך אפשר זאגן וויאזוי גייט דאס צו ביי ענק אין שטאט?!
פשיהא! ביי אונז נאך פאר פארטגס איז דער בית המדרש פריוואט די נאמען.
בכל דרכיך דעהו שוין געפאקט מ’זיצט און מ’לערנט ,די כשרות ביי אונז
זעט מען ווי ווייט מ’קען דינען דעם אויבערשטן ,צומאל בעלי הבתים ,מען גיבט מוראדיג אכטונג וואס מ’נעמט
מאכט א מענטש א חשבון ווער זאגט איך קען דינען דעם אריין אין מויל.
אויבערשטן ,אולי מוז איך זיין אויסגעצייכענט בתורה אינמיטן האט דער הייליגער צאנזער רב געזאגט שטיל
ועבודה?! זאל זיין ,ימח שמם וזכרם ,כ’זאג נאר נאך די לשון וואס דער
זע מיר אונז פשוט ווען א מענטש גיין אריין אין א בחינה הייליגער צאנזער רב האט געזאגט ,זאלן זיי זויפן ,זאלן זיי
פון בכל דרכיך דעהו ,יעדע זאך וואס דו טוסט ,לייגסט זיך פרעסן ,זאלן זיי פאפן אינעם טאג אריין ,און אויפהערן מצער
שלאפן ,און דו טראכסט א רגע פאר וועמען לייג איך זיך זיין תלמידי חכמים!
שלאפן ,לפני מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא ,לייג צו קויף נישט אפ דעם ריבונו של עולם ,שטיי נישט אויף
אביסל קאפ דאס איז א געוואלדיגע זאך. פארטאגס ,וואטש נישט וואס דו עסט ,דאס איז די לשון
פונעם הייליגן צאנזער רב ,ימח שמם וזכרם ,זאלן זיי זויפן,
מאין יבא עזרי
זאלן זיי פרעסן ,זאלן זיי פאפן אינעם טאג אריין ,און נישט
די מרדש הייבט אן די וואך (בראשית רבה סכ ב) ר’ שמואל בר
מצער זיין קיין תלמידי חכמים.
נחמני פתח ,שטייט שיר המעלות אשא עיני אל ההרים
ס’איז געוואלדיג וויאזוי דער הייליגער צדיק האט דאס
מאין יבוא עזרי.
אנגעקוקט ,דער רבונו של עולם שטייט ממש פארלוירן ביז
יעקב אבינו האט זיך אויסעגעוויינט ,אליעזר עבד אברהם
די אנשי וויזניצא שטייען אויף פאר פארטאגס ,דעמאלט
בשעה שהלך להביא את רבקה מה כתיב ביה ,ווען ער איז
כאפט ער זיך ,ס’איז מיר ווערד געווען צו באשאפן די
געגאנגען ברענגען רבקה פאר א כלה פאר יצחק ,וואס
וועלט ,ממילא זאל יעדער לערנען פון דעם א געוואלדגן
שטייט דארט ,ויקח העבד עשרה גמלים ,ער האט גענומען
לימוד.
א גאנצע סטאדע און געגאנגען ,ואני לא נזם אחד ולא
אין אמר ואין דברים בכל הארץ יצא קום!
צמיד אחד ,כ’האב נישט גארנישט קיין דשאזלערי כ’האב
דער בית אברהם ברענגט אז איינמאל אין פרשת ויצא,
נישט גארנישט אין טאש אריין ,און כ’מוז גיין נעמען א
האט דער הייליגער לעכוויטשער זיך אנגערופן אינמיטן
כלה.
טיש ער וויל נישט זאגן קיין תורה די וואך.
זאגט די מדרש חזר ואמר וועל איך יעצט פארלירן מיין
דער ווילעקער איז דארטן געווען ,האט ער געפרעגט
בטחון אין מיין הייליגע באשעפער? ער שטייט עלנד
פארוואס וויל די רבי נישט זאגן קיין תורה ,האט ער
אליין ,ער האט מורא געהאט עשו וועט אים ווילן הרג’נען
געענטפערט דו וועסט אריינקוקן אין די תורה וועסטו
ווי גיי איך דא ווייטער.
זען אלע מעשים וואס יעקב אבינו האט געטון ,ער איז
ווען מיין טאטע האט געדארפט טרעפן א כלה האט ער געשלאפן ער האט געגעסן ,פון דעם איז געווארן א גאנצע
גענומען א עבד ,ער האט געשיקט געלט ,ווידער איך שטיי תורה ,ממילא דארף איך זאגן תורה?
דא אליינ’ס וואס זאל איך טון ,האט ער געגעבן א שריי,
תוכחת מוסר גדול
וואס ,איך וועל פארלירן מיין אמונה מיין בטחון ,ס’גייט נישט
האב איך געזען אז דער הייליגער אפטער רב ברענגט די
גיין אזוי ,חס ושלום ,לית אנא מוביד סברי מן בריי ,איך גיי
וואך ,יעדער איד קען ארויסלערנען א געוואלדיגע מוסר
נישט פארלירן מיין אמונה פון מיין הייליגן באשעפער ,אלא
און א לימוד פון די פרשה ,זיך מדבק זיין מיט’ן אויבערשטן
עזרי מן השם עושה שמים וארץ.
ולעבדו בתורה ובתפלה ובשכל אמת וזך ,ועיקר שכל מעשי
דער אויבערשטער אליין וועט שוין צופירן כ’זאל קענען
אדם ,זיין גיין ,זיין שטיין ,זיין רעדן ,זיין הערן זיין זען ,זיין
אנקומען צו די פלאץ ווי כ’דארף אנקומען!!
זיך לייגן ,זיין אויפשטיין ,בכל דבר יהא מעוטף בתוכו שכל
הכנה למצוה אמת וזך לעבודתו יתברך שמו ,וצא ולמד מאבותינו הק’
זע מיר פון דעם א געוואלדיגע לימוד ,דער מי השילוח ולך בעקבותיהם.
פונעם איזביצער פרעגט וואס האט יעקב אבינו באמת עפען דיינע אויגן און זע ,פון די אלע מעשי גשמיות
געטראכט? יעקב אבינו האט געבעטן פונעם הייליגן פון די הייליגע אבות וואס די תורה הק’ פארציילט,
באשעפער גיב א קוק איך שטיי פאר א שידוך טון ,איך וויאזוי יעקב אבינו איז געגאנגען פון באר שבע ,מורא’דיג
שטיי פארן בויען מיין לעבן ,ער איז געווען דערשראקן. וויכטיג ווי יעקב האט זיך אראפ געלייגט שלאפן ,אויך
ווי דער הייליגער חתם סופר זאגט ,יעקב אבינו האט זעט מען ווי אזוי ער האט גערעדט מיט רחל ,וויאזוי ער
געטראכט ביי זיך ,אויב מיין זיידע אברהם מיין טאטע האט געפאשעט די שאף ביי לבן ,די אלע תחבולות וואס
יצחק ,זיי זענען געווען אסאך עלטער פון מיר ,איז ער האט געמאכט מיט די מקלות מיט די שטעקנעס און
ארויסגעקומען פון זיי א ישמעאל ,ס’איז ארויסגעקומען אלעס וכיוצא בזה.
פון זיי א עשו ,אולי דארף איך מיר גיין משלים זיין לענגער ,באקומען וויפיל דו דארפסט ,יענער האט דיך אויסגענוצט
דאס איז א זייטיגע זאך. כ’דארף מיר צוגרייטן צו א שטערקטע קדושה פון דעם.
מה ענין שמיטה אצל הר סיני.. איז ער אריין אין די בית המדרש פון שם ועבר ,דארט
האט ער געווארט זיבן יאר פאר א שידוך ,אלעס איז זאגט דער הייליגער רוזינער ווען א מענטש גייט ארבעטן,
געווען ,ווייל אזוי וועל איך קענען אנקומען צו א שלימות איז ער מושכנע און משועבד פאר די ארבעט וואס ער טוט,
נאך א מזל כ’קען די פאך ,נאך א מזל כ’טו דאס ,איך בין א פון בויען די י”ב שבטי קה.
געלונגענער אין דעם. און ווי בין איך
הכלל זאגט דער איזביצער ,יעקב אבינו האט געזאגט וואס דער מענטש שטעלט בכלל נישט צוזאם ,אז זיין
פאר ריבונו של עולם ,מיינע עלטערן זענען געווען אזוי ארבעטן מיט דאס וואס ער טוהט האט גארנישט קיין
גרויס ,ס’האט זיי גארנישט געפעלט ,זיי האבן זיך נישט שייכות מיט מאכן געלט ,ס’איז צוויי אנדערע זאכן ,ווען
געדארפט מטפל זיין מיט קיין גשמיות בשעת ווען זיי דער אויבערשטער וויל איינער זאל מאכן געלט שיקט ער
אים דאס אריין. זענען געגאנגען זוכן א שידוך.
דא מוז איך גיין ,כ’מוז גיין ארבעטן ווי א עבד פאר זיבן דער חובת הלבבות זאגט שוין ,דער אויבערשטער האט
יאר ,ער האט געשפירט זייער נידריג ,ער האט געשפירט שוין אזוי אויסגעשטעלט אז די ארבעט וואס דו טוסט זאל
זיין די מיטל אנצוקומען צו די געלט ,ווען נישט וואלט ווען לאו ,ער איז אנגעקומען אין א קטנות.
א מענטש געווארן אויסגעברענט ,אבער סתם אזוי האט
כי אתה עמדי
דאס נישט קיין שום שייכות.
ביז ער האט זיך מחזק געווען ,ער האט געטראכט ביי זיך ,דער אויבערשטער וויל איינער זאל נישט מאכן געלט,
ניין! דער אויבערשטער איז אויכעט אין די קטנות ,פונקט קענסטו זיין די געלונגעסטע מענטש ,דו מאכטס נישט
ווי דער אויבערשטער איז אין די גדלות ,אז מיינע עלטערן קיין געלט ,און ווען א מענטש וויל יא און ער פארלאזט זיך
האבן זיך נישט געדארפט מטפל זיין מיט קיין גשמיות ,אויפן הייליגן באשעפער ,שיקט אים דעם אויבערשטער
בשעת ווען זיי זענען געגאנגען צו א שידוך ,דער זעלבער אריין ,אסאך מאל דארף א מענטש דורכגיין א שווערעקייט
באשעפער וועט זיין מיט מיר אויכעט ,ער וועט מיטגיין אנצוקומען צום תכלית ,אבער דער רבונו של עולם האט
מיט מיר בבית לבן ,דער באשעפער וועט זיין מיט מיר אין שוין אנגעגרייט פארדעם זיין גאנצע ישועה.
אלע פעולות וואס איך וועל טון וועט דער אויבערשטער
עד שהקדוש ברוך מאיר את עיניהם
דארט זיין.
מ’זעט אין פרשת וירא אז ישמעאל האט געהאלטן ממש
דער ענין ווען א איד גייט צו צו א שידוך ,ער גייט צו ביים אויסגיין ,ער האט געוויינט ס’איז געווען ממש א
מיט די ריכטיגע אמונה ,ס’איז באקאנט אז ווען א מענטש געפערליכע זאך.
באמת באמת נעמט ביי זיך אריין די ריכטיגע אמונה
שטייט דארט אין פסוק (בראשית כא יט) ויפקח אלקים את
כ’גלייב אונעם ריבונו של עולם ,קומט א נייע מציאות ,א
עיניה ותרא באר מים ,ותלך ותמלא את החמת מים ותשק
גאנצע נייע זאך קומט פאר דער מענטש.
את הנער.
זע מיר אז וואס ,דער קוואל וואסער איז שוין דארטן ועבדתני חנם
דער הייליגער ריזנער האט פארציילט ס’איז אמאל געווען ,ס’איז נישט דעמאלט נולד געווארן דער קוואל
געווען א קארגע גביר וואס אידן פלעגן קומען צו אים נאך וואסער ,נאר וואס דען זי האט דאס נישט געהאט געזען,
געלט ,פלעגט דער שייגעץ ,זיי הייסן ארבעטן ,ער האט ישמעאל האט שוין געהאלטן ממש ביים אויסגיין ,און
זיי געהייסן קלינען די גראונד ,אריינקומען פאקן רוקן די דעמאלט ווען הגר האט געוויינט און ישמעאל האט
געוויינט ,איז געווארן נתגלה די ישועה וואס איז שוין קאטשוס ,א גאנצע טאג האט ער זיי געמאכט ארבעטן.
ביינאכט האבן זיי שוין געווארט נו! געב אהער עפעס א געווען אנגעגרייט ,ביי ששת ימי בראשית האט דער
וועטשערע ,מ’זאל קענען עסן ,גיב אפאר טאלער ,האט אויבערשטער געהאט אנגעגרייט דעם חמת מים ,צו
ער זיי געשיקט קעגן איבער ,ער האט זי געשיקט צו ר’ טרינקען פאר ישמעאל.
דו בעט און בעט.. ישעי’לס קאך ,גייטס אהין צו יענעם מכניס אורח וועט
זעט מען אסאך מאל ווען א מענטש מיטשעט זיך עטץ באקומען.
קומען זיי אן דארטן ,און זיי בעטן ,זאגט מען פאר דער ארום ער האט נישט קיין פרנסה צו אנדערע זאכן וואס
ארימאן דו ווייסט דו האסט פלעין געארבעט ווי א נער איז נישט דא ,זאלסט וויסן אז דער ריבונו של עולם
א גאנצן טאג ,ווייל אונז האבן נישט קיין שייכות איינ’ס האט אוועק געלייגט פאר דיר א פונקטליכע פרנסה ,דער
מיט’ן אנדערן ,דא טיילט מען אומזיסט ,דא קענסטו ריבונו של עולם האט אוועקגעלייגט א שידוך אלעס
כ’וועל דיר זאגן כ’דערמאן זיך יא ,פארציילט ער, האט ער אוועקגעלייגט ,קינדער וואס דו דארפסט איז
פאר צוועלף יאר צוריק ווען ריבאשקאן איז געזיצן אין אוועקגעלייגט ,דער אויבערשטער וויל זאלסט זיך סומך
אויטוסוויל פלעג איך אים קומען מפעם לפעם באזוכן. זיין ,דער אויבערשטער וויל זאלסט בעטן ,זאלסט יעדן
יעדעס מאל ווען כ’בין געקומען קיין אויטסוויל בין איך טאג בעטן נאכאמאל און נאכאמאל.
אריבער געפארן מאנראו ,כ’בין געפארן פונעם רוט 17 די גמרא זאגט אין מסכת ראש השנה (טז ).כמאן מצלינן
כ’פלעג מאכן א סטאפ ביי די גאז סטאנציע ,דארטן איז על קצירי ועל מריעי ,אויף וועמען פארלאזט מען זיך אז
געווען איינער כ’פלעג אים רופן פאר איך קום און ער מ’איז מתפלל ווען א מענטש גייט דורך שווערעקייטן
פלעגט מיר אנגרייטן סענדוויטשעס ,מיט קעיק. לכאורה איז דאך אלעס אנגעשריבן פון ראש השנה ,זאגט
ער האט געזאגט כ’וויל האבן א חלק אין פדיון שבויים די גמרא ,אונז פארלאזן זיך אויף ר’ יוסי וואס ער זאגט אז
גייסט ארויס העלפן א איד פון תפיסה מ’מאכט א אדם נידון בכל יום.
טראפעלע גרינגער כ’וויל האבן דערין א חלק. ממילא יעדן טאג ווען א מענטש פארלאזט זיך אויפן
וואס ,דו ביסט דאס?!...... הייליגן באשעפער קומט ער צו צו א געוואלדיגע פלאץ,
זאגט ער כ’בין מורא’דיג איבער גענומען געווארן פון אז דער ריבונו של עולם שענקט אים וואס ער דארף,
די ווארימקייט פון דעם איד ,ר’ אליהו שטייט דארט און אפילו מ’האט דיר אנגעשריבן ראש השנה אלעס גוטס און
פרעגט אים דו קענסט די מענטש?! זאגט ער אים ניין, דו זעסט אז ס’קומט נישט אן ,אבער יעדן טאג האסטו
אבער דו ווייסט וואס כ’וועל דיר זאגן כ’האב זיין טעלפאן נאכמאל א אפעטאנעטי מיט דעם וואס דו פארלאזט זיך
נומבער נאך געפראגרעמט פון פופצן יאר צוריק. אויפן אויבערשטן ,האסט די ריכטיגע אמונה און ריכטיגע
זאגט אים ר’ אליהו האו אבוט ,דו קאלסט דעם מענטש, בטחון ,שענקט דיר דער אויבערשטער וואס דו דארפסט.
לאמיר זען צו מ’קען כאפן ווער דער מענטש איז ,נאו שמחה כפולה
פראבלעם ,ער נעמט ארויס זיין טעלפאן ער מישט כ’וויל פארציילן א אינטערסאנטע מעשה ווי ווייט דער
אויף און באום ,וועמענס טעלאפאן קלינגט? ר’ אליהו’ס אויבערשטער איז מזמין פאר יעדן איד זיין פעקעלע.
טעלפאן קלינגט ,זאגט ער קוק אויפן סקרין ווער ס’קאלט
איך בין געווען ביי א וואכנאכט פארציילט מיר דארט א
מיך ,דאס איז דיין נומבער?! זאגט ער יא!
איד ובכן דא אין דא אין קרית יואל איז דא א חשובע איד
זאגט ער אני הגבר איך בין דער איד וואס האט דיר
הרה”ח ר’ אליהו פארקאש די בעל בעל הבית פון וועלערא
אנגעגרייט די סענדוויטשעס ,און די אלע זאכן פאר
און אנדערע גאז סטאנציעס.
רובישקאן .כ’דארף ענק נישט זאגן אז דער איד איז ממש
פון בית כהנא צו סינסאנעטי
צעדרייט געווארן פון די מין התגלות וואס דא איז געווען,
און ער האט אים ארויסגעהאלפן ,אלעס וואס ער האט דער ר’ אליהו איז געגאנגען קיין סינסאנעטי,
געדארפט איז געווארן מסודר על מי מנוחות. ארויסהעלפן א חשובע ידיד זיינע ,וואס מיטשעט זיך
דארטן מיט א קינד,
כי ברוב הימים
די לימוד ,כ’בין ממש צורידערט געווארן דערפון ,כ’גיי ס’האט זיך געמאכט אז ער האט געמוזט האבן דארט
נישט יעצט אריין אין דער מציאות פון שלח לחמך על פני א אויסטערלישע טובה וואס האט געמוזט געשען
המים ,טוסט אמאל א גוטע פעולה ,ס’קומט א צייט ווען פרייטאג פארן זמן ,ס’איז געווען א דבר נחוץ .דא שטייט
מ’קעשט דאס צוריק איין ,די ריכטיגע פלאץ קעשט מען ער אזוי פארלוירן אין סינסאנעטי אליינ’ס ער איז נישט
דאס איין אויף יענער וועלט. אינדערהיים וויאזוי גיבט ער זיך אן עצה.
אבער די נקודה פון דעם ,דער אויבערשטער האט ער האט אפגעמאכט ער גייט אראפ אין די לאבי ,אולי
געוואוסט דא גייט זיין א איד מיט א קינד אין סענסנערי, וועט ער טרעפן איינם וואס קען אים העלפן .ער קומט אן
ס’גייט קומען א איד ,ער גייט זיך אוועקגעבן פאר דעם ,ער אינטן און ער טרעפט א איד ,דער איד גיבט שלום עליכם
גייט אהינגיין דארט אין סענסענערי ,ער גייט דארפן זיין און ער זאגט אז ער וואוינט דא אין סינסאנעטי ,דער איד
אנגעוויזן אויף זייער וויכטיגע הילף. יאגט זיך אויכעט ס’איז פרייטאג אבער אזוי כאפט ער א
האט דער ריבנו של עולם געמאכט אז דער ר’ אליהו, שמועס מיט אים ,פרעגט ער אים פון ווי קומסטו זאגט ער
זאל פופצן יאר פארדעם ,טראסקענען סענדוויטשס קיין כ’קום פון ניו יארק ,קענסט איינעם פון ניו יארק?! כ’קען
אויטסוויל ,און דער איד זאל פונקט קומען און ער זאל מענטשן פון ניו סקווער.
פונקט זיין און ער זאל דאס פונקט האבן ,ס’איז דאך נורא מעולם לא שמעתי
זאגט ער האסט אמאל געהערט פון קרית יואל פון נוראות ,ווי דער אויבערשטער גרייט צו פאר יעדע אידיש
קינד מאנרו ,זאגט ער ניין! ,ער האט קיינמאל נישט געהערט!
פארלעשן די לעקטערס אסאך מאל זעט מען די פעקעלע גראד ,דא האט דאס
גענומען פופצן יאר צו קענען עפעס זען ,אסאך מאל איז כי בא השמש רבנן אמרי “כיבה השמש” מלמד שהשקיע
דאס אסאך ווייניגער ,אסאך מאל איז דאס סך מער ,מ’קען הקב”ה חמה שלא בעונתה דער אויבערשטער האט
געמאכט ס’זאל ווערן טונקל ,בשביל לדבר עם יעקב אבינו נישט וויסן.
בצינעא ,דער אויבערשטער האט געוואלט רעדן מיט יעקב חשבונות של מעלה
כ’האב גערעדט צו א יונגערמאן ,וואס יעדע זאך וואס ער אבינו בצינעא קיינער זאל נישט מיט האלטן ממילא האט
טוט גייט אים שיף ,אפילו א שיפע ליין וואס ער מאכט איז ער געמאכט טונקל ,און אזוי האט ער גערעדט צו יעקב
דאס ביי אים גראד .יעדע זאך ,אלעס איז ביי אים געדרייט ,אבינו.
זאג איך אים כ’וויל דיר איין זאך זאגן ,ס’איז דא א גאנצע משל לאוהבו של מלך ,פון צייט צו צייט קומט ער אריבער
יצירה ,אונז קענען דאס פשוט נישט ,דער ריבונו של עולם צום קעניג און דער קעניג פרייעט זיך ,אה! ער איז דא!
וועט דיר דאס מגלה זיין ווען ס’וועט קומען די זמן ,יעדע אמר המלך לעשט אויס די לעקטער מאך טונקל ,כ’וויל
רעדן מיט מיין פריינט בצנעא קיינער זאל נישט דא זיין, זאך האט א פונקטליכע חשבון.
ס’איז נישטא קיין איין זאך וואס ווערט געמאכט אן קיין קיינער זאל נישט זען ,כך השקיע הקב”ה חמה שלא
חשבון ,נאר וואס דען ס’איז א שיינע זאך ווען ס’ווערט בעונתה ,כדי לדבר עם יעקב בצינעא ,דער אויבערשטער
האט טונקל געמאכט די מצב כדי צו קענען רעדן מיט יעקב נתגלה.
אבינו בצנעא.
אויף דער נושא וואס מיר האבן גערעדט ווי מ’זעט ביי
כי אשב בחושך
ישמעאל אז דער אויבערשטער האט געמאכט ותמלא
חמת מים ,יעדער אידיש קינד איז אים אנגעגרייט זיין זאך .טייערע אידן כ’האב ביי מיר געטראכט ,דער רמב”ן זאגט
דאך עטליכע מאל ,מעשה אבות סימן לבנים ,יעדע זאך
קורות ימי חייו
וואס געשענט ,פאר די אבות איז א סימן פאר אונז אויכעט
שטייט אין פסוק ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש ,אונז זעמיר אסאך אז יעקב האט געהאט א גע’רודפ’טע
לאמיר א רגע זען דעם יעקב אבינו דעם בחיר האבות ,לעבן ,ער האט מיטגעמאכט אזוי סאך ,ער האט נישט
לאמיר זיך אריינטראכטן אין זיין לעבן וואס דא איז געווען געהאט קיין מנוחה.
וויפיל מאל דערזעט זיך א מענטש מיט א שווערעקייט, מיט אים.
דא האט אים עשו געוואלט הרג’נען ער איז אוועק וויפיל מ’זאל דערפון רעדן איינמאל און נאכאמאל ,ווען א
געלאפן פון עשו ,די מאמע האט אים געזאגט גיי אוועק ,מענטש גייט אריבער א שווערע תקופה אין לעבן זה בכה וזה
איז געקומען אליפז ער האט אים אויסגעזעקלט ער איז בכה ,וואס ס’זאל נאר קענען זיין ,ער שפירט ווי ער איז אין
א חושך מוחלט ס’איז גע’הרג’ט טונקל ,שקעה חמה שלא געבליבן אן גארנישט.
ער האט זיך שוין געטראפן ביי לבן ער האט געארבעט בעונתה ס’ווערט טונקל פאר א מענטש ער קוקט זיך ארום.
זיבן יאר ביי לבן ,ווער וואלט ווען געארבעט זיבן יאר פאר וואס גייט דא פאר ,מיין שכן איז מצליח מיט די קינדער,
א שידוך? ער האט געארבעט זיבן יאר צו באקומען רחל איך גיב מיר סך מער אוועק ,איך פארברענג א שבת’דיגע
ווען ער האט שוין ענדליך געארבעט זיבן יאר ,באום! נאך סעודה ,איך געב מיר אוועק וואס ס’קען נאר זיין ,מיינע
זיבן יאר ,גייסט ארבעטן נאך בבית לבן ,בית לבן איז געווען קינדער זענען בכלל נישט אזוי געראטן ,כ’מיטשע מיך
א מקום טומאה א מקום זוהמא ,און דא שטייט נאך דער צוזאם איינע נאך די אנדערע ,מיינע ברידער און שוועסטער
צדיק יעקב אבינו ,וואס ער האט געדארפט דאס אלעס יעדער האט לעכטיגע קינדערלעך ,דער מענטש מאכט א
חשבון וואס בין איך געשלאגן איך שטיי אויף פארטאגס סובל זיין.
ער איז דורך אזעלכע מיני שווערקייטן וואס מ’קען דאס כ’גיי ארבעטן ,כ’ווער געקאפעט פון איין דזשאב צו די
ניטאמאל פארשטיין ,דא האט אים שוין יא עשו געטראפן ,אנדערע דזשאב וואס גייט דא פאר?
מה נשתנה די פחד וואס ער האט געהאט ווי ער האט זיך צוגעגרייט
ווי אונז וועלן אי”ה נעקסט וואך זען ,דא איז אים דינה כ’זע א אנדערע יונגערלייט אין בית המדרש זיי טוען
פארכאפט געווארן שמעון ולוי האבן אויסגע’הרג’ט שכם ,נישט גארנישט זיי זענען מצליח מיט זייער דזשאב זיי
די אלע צרות ,יוסף איז אים נעלם געווארן ,כי בא השמש .מאכן זייער געלט ,פארוואס איז שקעה חמה שלא בעונתה
קומט רש”י הק’ און זאגט ס’וואלט ווען געדארפט שטיין וואס גייט דא פאר ,ס’איז א חושך מוחלט ווי געב איך זיך
ויבא השמש ,משמע ששקעה לו חמה שלא בעונתה כדי דא אן עצה.
שילין שם ,כדי ער זאלן דארטן שלאפן ,דער מדרש זאגט א מענטש זעט איך שטיי אינדערהיים כ’האב פינף
קינדערלעך אינדערהיים ,זעקס קינדערלעך אינדערהיים, אבער א אנדערע לשון
אזוי אונז אויבן אין הימל טייטש מען (תהלים מח י) דמינו פיר קינדער ,דריי קינדער ,און דא שטייט א צווייטער און
אלקים חסדך בקרב היכלך. אלע שידוכים גייען“ ,באום” אכטצן יאר און ער קנאקט
דמינו אלקים ,זאכן וואס עס זעט אויס אויף דער וועלט ארויס נאך א שידוך ,און ער פרעגט זיך די שאלה בין אין
ווי ס’איז אלקים ,ס’איז מדת הדין ,זאלסטו וויסן אז דאס דען נישט גרייט פאר שידוכים? כ’בין דאך יא גרייט ,נאר
איז חסדך בקרב היכלך ,ס’איז חסדים אויבן אין הימל, קיין איינער טראגט מיר נישט אן קיין איין שידוך!
ס’איז איין שטיק חסד ,דאס זעען אונז אויבן ממילא א ס’האט מיר א איד געזאגט ער האט א קינד וואס איז
צדיק קען נישט מתפלל זיין. אביסל אנדערש ,זאגט ער מיין קינד איז פינף און צוואנציג
מדת הרחמים עלינו התגלגלי יאר אלט כ’האב נישט באקומען אנגעטראגן קיין איין
שידוך! זאגט ער כ’מיין נישט יעצט נישט קיין דזשאק כ’בין
זאגט דער הייליגער ישמח משה בשם דעם הילייגן תולדות
נישט מגזם ,קיין איינס נישט! קיין איין שידוך האט מען מיר
“קרוב ה’ לכל קוראיו לכל אשר יקראהו באמת” א מענטש
נאכנישט אנגעטראגן פאר דעם בחור.
בעט ס’גייט מיר שווער ,ריבונו של עולם כ’ווייס ס’איז
ממילא דער מענטש פרעגט א שאלה ריבונו של עולם
מיין טובה כ’האב נישט קיין ספק ווי דער הייליגער תניא
ס’איז שקעה חמה שלא בעונתה ,ס’איז טונקל וויאזוי גיבט
זאגט אין רע יורד מלמעלה ,ס’איז מיר אבער שווער כ’האב
מען זיך אן עצה מיט די טונקלקייט?!
נישט קיין פרנסה ,כ’האב נישט קיין שידוכים ,כ’האב נישט
קיין נחת ס’איז מיר שווער ,און ער בעט דעם אויבערשטן פריוואטע מיטונג
אפשר טוישטו מיין מצב. דארפן מען איין זאך וויסן ,פונקט ווי דער מדרש זאגט אז
דער אויבערשטער האט מגלגל געווען די חמה ,ער האט
דער אויבערשטער מחמת רחמנות וואס ער האט צו
געמאכט טונקל ,ווייל דער אויבערשטער האט געוואלט
אונז גייט ער און “רצון יראיו יעשה” ער טוט דאס ,מיט
פארברענגען און רעדן מיט אוהבי יעקב בצנעא ,דער
תפלה קען מען רוקן ער טוישט ארום ,וואס וועט זיין “ואת
אויבערשטער האט געזאגט פאר יעקב כ’וויל מיט דיר
שועתם”וואס מיט דעם וואס דער מענטש האט געוויינט
פארברענגען.
און געשריגען האט ער דאך פאררוקט דעם סדר.
יעדער פארשטייט ווען ס’איז דא א בלעק אוט אין א הויז,
איז “ישמע ויושיעם” דער אויבערשטער וועט אים
קינדער הייבן אן וויינען ,וואס טוט א געטרייע מאמע ,זי
אויכעט העלפן דער אויבערשטער וועט דאס צוריקרוקן,
גיבט א נעם צוזאם די קינדערלעך ארום זיך.
פשט אפילו ווען ס’איז באשערט מיט תפלה קען א איד
אהבה פון די מאמע בשעת ס’איז דא בלעק אוט,
אלעס אויספועלן.
פארוואס ,ווייל מחמת פחד נעמט די מאמע ארום דאס
טאטע איך דאנק דיר! קינד זייער שטארק ,ווען א מענטש גייט דורך א תקופה
דער אויבערשטער זאל אוודאי העלפן ,אונז זאלן אלע פון שווערעקייט אין לעבן ,ער גייט דורך א חשכות זאלסט
געבענטשט ווערן מיט נאר גוטע זאכן ,ס’זאל שוין זיין נאר וויסן אז דער אויבערשטער נעמט דיר דעמאלט ארום
גוט פאר אידישע קינדערלעך ,ס’קומט א געוואלדיגע הייליגע מיט ביידע הענט ,דער אויבערשטער כאפט דיר אן ,און
וואך ,אזוי ווי אונז האבן געשמועסט ,די וואך איז די ריכטיגע ער זאגט מיין טייער ליב קינד ,לאמיר דיר אנכאפן בצנעא
זמן ,אפילו ווען א מענטש גייט דורך א שווערקייט. לאמיר מיט דיר פארברענגען געהעריג.
דער אלטער פון קעלעם זאגט ,דוד המלך זאגט אין א אנדערע בילד
תהילים (קיח כא) אודך ה’ כי עניתני ותהי לי לישועה. דאס איז א געוואלדיגע חיזוק איך האב געהערט א
פשוט פשט מיינט דאס איך דאנק דעם אויבערשטן וואס מורא’דיגע טייטש בשם דער הייליגער ישמח משה וואס
ער מיר געענטפערט ,דער אלטער האט אבער געזאגט ברענגט דאס פונעם הייליגן תולדות.
כ’דאנק דיר אויבערשטער אויף די אלע שווערעקייטן, אונז ווייסן ,אז יעדע זאך וואס פאסירט מיט א מענטש
כ’דאנק דיר ווען ס’איז שקעה חמה שלא בעונתה, איז אויסגערעכנט ,און ווי מיר האבן שוין נאכגעזאגט פון ר’
פארוואס ,ווייל ויהי לי לישועה דאס איז מיין ישועה ,דאס יצחק מאיר די זון פונעם הייליגן אפטער רב ,אז דער הייליגער
איז אלעס השגות דאס איז אלעס מדרגות. אפטער רב האט געהאט געזאגט פאר ער איז נסתלק געווארן,
זאל דער באשעפער העלפן יעדעם איינעם אונז זאלן ווען איך וועל ארויפקומען אויף יענע וועלט וועל איך נישט
אלע האבן לעכטיגע חסדים ,ס’זאל זיין גוט און לעכטיג אריינגיין אין גן עדן ביז משיח וועט קומען.
פאר יעדעם איינעם אלע אידישע קינדער זאלן געבענטשט ווען ס’איז אריבער די א יאר פונעם הסתלקות האט ער
ווערן מיט בני חיי ומזוני ,אונז זאלן אלע געבענטשן ווערן אראפגעלייגט זיין קאפ אינמיטן א טיש האט ער געזען ווי
מיט א אלע גוטע ברכות. דער הייליגער אפטער רב קומט צו אים און ער זאגט אים
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט 845-777-9987
