חתם סופר · Chasam Soifer
הטקסט של גיליון זה
ברוך יודא קליין
נד
דער הייליגער
חתם סופר
צווייטער טייל:
זיינע קינדער און אייניקלעך
דער כתב סופר
הגה״ק רבי אברהם שמואל בנימין סופר זצ״ל
[]48 די טיילונג אין אונגַארן
[פארזעצונג פון פריער]
ָ
קאנגרעס" דורך וועלכן די "שומרי הדת"ָ .אנגעהויבן מיט דעם "אידישן ָ
האבן געצילט צו קריגן די שליטה איבער די אידישע קהילות און לאגן ָ נעא ָ
ָ נס–שטאטוטן"
ַ ציא
ניזא ָ
רגא ַ
"א ַ
ַ
דאסהאבן ָ רעפארמער ָָ אונגארןּ ,פונקט ווי די
ַ מאכן דעם דת אין חלילה חרוב ַ האטעל אונגארן אין דעם ָ
ַ דאקסיע אין רטא ָ
די גרינדונגס אסיפה פון דער ָא ָ
דייטשלאנד ,בעהמען און מעהרן.
ַ באוויזן צו טון אין די שכנות'דיגע לענדער, ַ האט זיך האט זיך געעפנט ג' ואתחנן שנת תר"ל ,און ָ "טיגער" אין ּפעסט ָ
וואס "שומרי הדת" דער ַאריינפיר דערציילט ווייטער וועגן דער ווענדונג ָ נגעגאנגען
ַ וואכן שּפעטער ,ד' ראה .די סעסיעס זענען ָא געענדיגט מיט צוויי ָ
ּפצואווארפן
ַ רלאמענט ַאּפעלירנדיג ָא ּפא ַ אונגארישן ַַ ריינגעטראגן צום
ָ האט ַא ָ וואך חוץ די צוויי שבתים. טאג פון דער ָ 13טעג ,יעדן ָ
דאס רעכט זיך לאגן און געבן די ערליכע קהילות ָ נעא ָ
רעזאלוציעס פון די ָ ָ די פארטרעטן די 350אידישע האבן ַ דעלעגאטן ָ
ַ ַארום הונדערט און דרייסיג
לאגן און ווערן פולשטענדיגע זעלבסטשטענדיגע קהילות. נעא ָ
צו טיילן פון די ָ אונגארן און זיבענבערגן .קהילות ַ קהילות איבער דער לענג און ברייט פון
מענטארערַ רלא
ּפא ַ
מענדאציע פון דער ַ ַ רעקא
ָ דער ַאריינפיר ברענגט די האבן געשיקט בשותפות'דיגע פון קלענערע שטעטלעך און דערפער ָ
דאקסן ווי אויך די פולע רטא ָ
רלאנג פון די ָא ָ פא ַ וואס שטיצט דעם ַ קאמיסיע ָ ָ דעלעגאטן.
ַ
וואסדעאק ָ ָ דעּפוטאט פערענץ
ַ רעדע פון דעם ַאממייסטענס געשעצטן האבן
געשטאנען די גדולי הדור ,וועלכע ָ ַ בראש פון דער אסיפה זענען
רלאמענט געשטימט דעם –18טן מערץ ,שושן ּפא ַ האט דער ַ רעזולטאט ָ
ַ ַאלס שטאטוטן. ַ באשטעטיגט יעדן איינעם פון די תקנות און ַ
פאר די חרדי'שע אידן פולע זעלבסטשטענדיגקייט פורים תר"ל ,צו שענקען ַ נטהאלטן 45זייטן איז
ַ האט ַא וואס ָ שטאטוטן" ָ ַ ניזאציעס
רגא ַ
"א ַ
ַא ביכל ָ
לאגן.נעא ָ
פון די ָ שטאנען פון פיר טיילן .דער ערשטער טייל איז געווען ַאן ַאריינפיר, בא ַַ
דער ַאריינפיר ציט זיך פון זייט 1ביז .10ביים סוף פונעם ַאריינפיר ווערט שילדערנדיג ַאלע געשעענישן און ַאנטוויקלונגען זינט דער גרינדונג פון
| פ' ויצא תשפ"ז | 16
ּפגעהאלטן
ַ קראפט איז ָא זאל ַאריין אין ַ אונטערגעשטראכן :בכדי די טיילונג ָ
ָ
געווארן די ָ פארגעשריבן רזאמלונג אין ּפעסט וואו עס זענען ָ פא ַ געווארן די ַ
ָ
דאקסישע קהילות. רטא ָ
פאר די ָא ָ שטאטוטן ַַ תקנות און
האטנאך דעם ַאריינפיר ווערט דערציילט (אויף זייט ַ )11אז די אסיפה ָ ָ
אויפגאבע עס איז מרחיב ַ קאמיסיע" וועמענס אויפגענומען ַא "דורכפירונגס ָ
דאקסיע. רטא ָ
קאנצעליי פון דער ָא ָ צו זיין די גבולי הקדושה און פירן די ַ
"דערמיט גייט ַארויס ַא הייסער רוף צו ַאלע קהילות זיך ָאנצושליסן אין
נאר ַאזוי שטאטוטן ,ווייל ָ ַ דאקסיע דורך אונטערשרייבן די רטא ָ דער ָא ָ
באשטעטיגן און שענקען יאזעף ַ פראנץ ָ וועלן די רעגירונג און דער קייזער ַ
דאקסישע קהילות". רטא ָ פאראיין פון די ָא ָ לעגאליטעט צום ַ ַ
קארעגירט רעדאגירטָ , ַ געווארן
ָ שטאטוטן איז ַ יעדע פון די תקנות און די
און איז ַאריבער דעם שבט הביקורת פון די רבנים הגאונים וצדיקים( .זייט .)11
שטאטוטן .צום ַ פון זייט 12ביז 26ווערן אויסגערעכנט די תקנות און
וואס קריגט סמיכה פון דריי רבנים גדולי התורה ויראי נאר איינער ָ ביישּפילָ :
אונגארן.
ַ השם קען ווערן אויפגענומען ַאלס רב פון ַא קהילה אין
אויפגאבעס
ַ דארט ביז'ן סוף פונעם קונטרס ווערן ַארויסגעברענגט די פון ָ
פארטרעטן די קהילות דאס ַ קאמיטע — ווי ָ קאנצעליי און פון איר ָ פון דער ַ
לאנדבאשיצן און העלפן ַאלע געמיינדעס איבער'ן ַ כלפי דער רעגירונג און ַ
ּפראבלעם.פאל פון יעדן ָ אין ַ
אונטערגעשטראכן ַאז ביז כל זמן גענוג ָ מאל
כא ָ נא ַביים סוף ווערט ָ
באשטעטיגט דורך שטאטוטן ווערן נישט ַ ַ קהילות שליסן זיך נישט ָאן ,און די
וויזאריש. ּפרא ָ שטאטוטן בלויז ָ ַ דער רעגירונג און דורך דעם קייזער ,זענען די
טראגט דעם שטאטוטן"ָ , ַ ציאנס ניזא ָ רגא ַ "א ַ בראשורָ ,אדער קונטרסַ , דער ָ
וואס איז ד' אלול שנת תר"ל. דאטום פון דעם 31סטן אויגוסט ָ — '870 ַ
דער קול קורא פון די גדולי ישראל צו די ערליכע קהילות אנצונעמען
די גרונט-שטאטוטן פון ״שומרי הדת״
דער קול קורא פון די גאוני הדור
וצרפנו אותם כצרוף כסף ,מצאנו כי טובים המה ,מיוסדים על אדני האמת נס–שטאטוטן
ַ ציא
ניזא ָ
רגא ַ
בראשור מיט די ָא ַ
וואס דער ָ טאג ָדעם זעלבן ָ
והשלום ,ועל פי הדברים האלה כל עם ה' יבואו על מקומו בשלום ,אמרנו געווארן ַא קול קורא פון
ָ פארעפנטליכטגעווארן ַארויסגעשיקט איז אויך ַ
ָ איז
כי טוב לקרא אלי קהילות הקדושות קריאת של חיבה… באטייליגט אין דער אסיפה ,און פון גדוליםהאבן זיך ַ וואס ָ
די גדולי הדור ָ
"...ומחלים אנחנו כל אחינו אזרחי ישראל ,בעלי בתים נכבדים ,ועל באשטעטיגן וואס זענען געקומען קיין ּפעסט ביים סוף פון דער אסיפה צו ַ ָ
גביהם ראשי עם קודש ,מנהיגי הקהילות ,ומאורי גאוני התורה ,אשר יורו שטאטוטן.
ַ די החלטות און די
לעם ד' דרכי התורה ,קומו נא הגברים! שאו ידיכם קודש ,לבצע המלאכה גראפן
רא ַּפא ַ
מיר ברענגען דעם גענויען לשון פון די ערשטע און לעצטע ַ
אשר החלו בחירי מדינתינו ,ראו כי הרחיב ה' לנו! כי נוכל לתקן לנו תקנות געווארן צו יעדער קהילה:
ָ וואס איז געשיקט פון דעם קול קורא ָ
כאשר יאותו לנו עפ"י התורה אשר דרכי' דרכי נועם וכל נתיבותיה שלום, "שלומי אמוני ישראל נצר מטעי צור עולמים ,אחים אגודים נעימים,
ועפ"י חוקי המדינה אשר בצליהם אנו חוסים בע"ה. עם ה' במקהלה הקדושה ,ראשיהם ומנהיגיהם אשר לפניהם יצאו ויבואו,
"התאזרו עוז להקים תקנות אלה בקרב מחנה ישראל ,כי על פיהם כל וזקניהם זקני התורה ,ובראשם הרב ...כל איש ישראל איש איש על מקומו,
מקהלות ישראל ישכנו בטח באהבה ואחוה ,ומצור ישראל יהי' משכורתם צור ישראל יגן בעדנו אמן סלה.
שלימה ,לכן לא תיעפו ולא תרגזו ולא תחרדו מאבני נגף ,כי הולך לפניכם ד' "קהילות יעקב! הסדרים האלה אשר נערכו בהתאסף ראשי עם יחד
ומושיע ישראל יגמור בעדינו ,כי ישוב השלום למחנה ישראל לשם ותהלה בחירי ישראל ,אנשי בינה יודעי עתים ,שנתוועדו בעיר ּפעסט מיום ג'
יורם. פר' ואתחנן עד יום ד' פ' ראה ,ונבחנו ונצרפו במצרף השכל ונשקלו בפלס
"דברי המיחלים ומצפים לתשועת ד' ,חותמים פה ּפעסט לפ' "ושפטו את השלום .ומלבד שהאנשים השלימים האלה התחקו על מעמד הקהילות
העם משפט צדק" שנת תר"ל". ומצבם למושבותם לכל אשר שמה יהי' הרוח ללכת ילכו ,והגם כי חכמתם
הק' אברהם שמואל בנימין בה"ג מהרמ"ס זצ"ל עמדה להם קיימו עקב ענוה יראת ה' ,ולא הלכו בגדולות לאמור על
סאנטוב והגליל
הק' יצחק נתן ליפשיץ חונה בק"ק ַ מעשיהם כי טוב ,עד אשר הציעו דבריהם לפנינו החתומים מטה ,העומדים
הק' משה שיק חונה בק’ חוסט והגליל יע"א לשרת במקהלות עם ה' ,ואשר מקצתינו היינו ג"כ בעצת הוועד חבירים,
מאנהיימער חונה בק' ווערבוי
הק' חיים צבי ַ ומקצתינו אשר הסב ד' דרכינו פה העירה ,ומזה נודע שלימות מידותם ,כי
הק' שמואל חונה בק' סולוש רק לטובת הקהילות חקרו ודרשו ,רגלם עמדה במישור לקרב עם ה' אשר
פרידמאן חונה בק' ליסקא
ַ הק' צבי הירש מקצה מזה ואשר מקצה מזה.
הק' יוסף צבי ווייס חונה בק' ערלוי "לכן אחרי אשר קראנו דברי תקנותיהם ,טרם יצאו על פי חוצות ,ובחננו
17 | פ' ויצא תשפ"ז |
וואלף טענענבוים בק' ווערפעלעט
הק' זאב ָ
הק' מנחם כ"ץ חונה בק' צעהלים
ּפאקש
אונגאר חק"ק ַ
ַ הק' יואל
הק' אהרן דוד דייטש חק"ק יארמוט
טאקיי
פאנפעדער חונה בק"ק ָ הק' שמעון יהוד' ָ
הק' אהרן פריעד חונה בק' בוסורמעני והגליל
ּפאקש ח"ג ,זייט .)109
(דער קול קורא איז געדרוקט אין ספר מזכרת ַ
זשידא" שליסט זיך —
ָ דיאר
"מא ָ
די צייטונג ָ
דיציאנעלע אידענטום"
ָ טרא
"דאס ַ
ָ
און "שבת אחים" הויבן ָאן ערשיינען
וואסטאג ָ ד' אלול שנת תר"ל ,דעם –31סטן אויגוסט — דעם זעלבן ָ
שטאטוטן" און דער קול קורא פון די רבנים זענען ַ ניזאציעס רגא ַ "א ַ די ָ
אויסגאבע פון דער ַ געווארן — איז ערשינען די לעצטע ָ פארעפנטליכט ַ
רגאן פון "שומרי הדת". זשידא" ,דער ָא ַ ָ דיאר
"מא ָ צייטונג ָ
לאנגן ַארטיקל אין טאג געדרוקט ַא ַ האט יענעם ָ זשידא" ָ ָ דיאר "מא ָ דער ָ
די צייטונג ״דאס טראדיציאנעלע אידענטום״ אויסגאבע פון דער צייטונג ,און ַ דאס איז די לעצטע וועלכן ער מעלדט ַאז ָ
דאקסישן אידענטום זיין ַא נייע רטא ָ רגאן פון ָא ָ ַאז מהיום והלאה וועט דער ָא ַ
לאגן.
נעא ָ
מיט אייפער געקעמפט קעגן די ָ דיציאנעלע אידענטום". ָ טרא
"דאס ַ נאמען ָ צייטונג מיט'ן ָ
פארמעגליכער סוחרַ ,אן ַאנערקענטער ר' שמעון קרויס איז געווען ַא ַ צוזאמען יאר פריערַ , געווארן מיט דריי ָ ָ זשידא" איז געגרינדעט ָ דיאר "מא ָ ָ
רפאסער פון דער פא ַעסקן און איז געווען דער הויּפט שרייבער און ַ לאנגן ַארטיקל ווערט ניזאציע .אין דעם ַ רגא ַ מיט דער "שומרי הדת" ָא ַ
טעריאל פון שומרי הדת .ווען דער קולטוס מיניסטער ַ מא
אויפקלערונגס ַ האט ַאלץ עררייכט אין דער מלחמה קעגן וואס די צייטונג ָ רויסגעבראכט ָ ַ ַא
פאר'ן קאמיטע ַ פארבערייטערונגס ָ פאררופן די ָ האט ַ ראן ָאטוועש ָ בא ָ ַ האט ַאלץ בייגעשטייערט צו דער הצלחה פון דער וואס זי ָ די פוקרים און ָ
לאגןנעא ָ באטייליגונג פון דרייסיג ָ קאנגרעס אין ּפעסט מיט דער ַ אידישן ָ געווארןַ .אצינד איז ָ דאקסיע און פון טיילונג .די מיסיע איז עררייכט רטא ָ ָא ָ
דאקסן איז ר' שמעון קרויס געווען איינער פון די זיבן. רטא ָ און בלויז זיבן ָא ָ וואספאר ַא נייער טריבונע ָ מאכן ָארט ַ אויסגאבע און ַ ַ צייט צו שליסן די
דעלעגאטן ביים ַ דאקסישע רטא ָ ר' שמעון קרויס איז אויך געווען פון די ָא ָ דאקסישן אידענטום. רטא ָ
רגאן פון ָא ָ וועט דינען ַאלס דער ָא ַ
דאקסיע אין רטא ָנאך דער גרינדונגס אסיפה פון דער ָא ָ קאנגרעסַ .אצינדָ , ָ לאנגן ַארטיקל איז אונטערגעשריבן די הנהלה פון שומרי הדת אויף דעם ַ
האט ר' שמעון קרויס הפנים זיך צוריקגעצויגן פון שרייבן ,בכל אופן ּפעסטָ , קאמיטע דעס שומרי הדת פעראיין". "צענטראל ָ ַ — די
רעדאגירן ַא צייטונג. ַ פון האבן וואס ָ מאטיוון ָ ּפאליטישע ָ וואס עס זענען געווען די אינערליכע ָ ָ
דיציאנעלע ָ טרא
ַ "דאס
ָ דער ַארויסגעבער פון דער נייער צייטונג געפירט צו דעם שינוי השם פון דער צייטונג און צו דער חילופי גברא אין
נגיאריגער מנהל לא ָ אידענטום" איז געווען הצדיק רבי יצחק רייך זצ"ל ,דער ַ דאס האט ָ זאגן ָ קאנט .לויט ווי טייל ווילן ָ בא ַ רעדאקציע איז אונז נישט ַ ַ דער
קאנצעליי אין ּפעסט. דאקסישער ַ רטא ָ
פון דער ָא ָ האט ָאפיציעל געטוישט דעם באדייטן ַאז ּפונקט ווי שומרי הדת ָ געדארפט ַ ַ
דיציאנעלע אידענטום" ָ טרא
ַ "דאס
וואס ָ נאכדעם ָ וואכן ָ בלויז עטליכע ָ האט אויך "קאנצעליי" ָ דאקסישע קהילות" און צו דער ַ רטא ָ נאמען צו "די ָא ָ ָ
געווארן ַא ָ האט ָאנגעהויבן ערשיינען איז אין דער צייטונג געדרוקט ָ דאקסישע קהילות משנה שם געווען ,געענדערט רטא ָ די טריבונע פון די ָא ָ
האטמעלדונג ,מיט דער חתימה פון רבי יצחק רייךַ ,אז היות ווי ביז היינט ָ נאמען ,איר סטיל און איר מיסיע. איר ָ
קאנצעליי פון שומרי הדת ַארויסגעגעבן צייטונגען בלויז אין דער נישט די ַ זשידא" פלעגט ערשיינען אין צוויי ָ דיאר "מא ָוואס דער ָ אין דער צייט ָ
אונגאריש און אויף דייטש ,איז געקומען די צייט ַ שּפראך ,אויף ַ אידישער דיציאנעלע אידענטום" ָ טרא
"דאס ַ אונגאריש און אין דייטש ,איז ָ ַ שּפראכן ,אין ַ
שּפראך (אידיש–דייטש ַ ַארויסצוגעבן ַא חרדי'שע צייטונג אין דער אידישער ערשינען בלויז אין דייטש.
בוכשטאבן,
ַ אויבערלאנד) ,און אין הייליגע אידישע ַ האט גערעדט אין וואס מען ָ ָ געשטאלט און די נעמען פון די ַ דאס ענדערן דעם גאנץ מעגליך ַאז ָ ַ
זא
געווארן ַארויסצוגעבן ַא ַ ָ שלאסן
בא ָ די אותיות פונעם אל"ף בי"ת .ס'איז ַ האבן געדינט וואס ָ געהאט צו טון מיט די ּפערזענליכקייטן ָ ַ האט צייטונגען ָ
נאמען "שבת אחים" .רבי יצחק רייך איז געווען דער צייטונג ,אונטער'ן ָ זשידא" איז געגרינדעט ָ דיאר "מא ָ קטארן און הויּפט שרייבערָ . רעדא ָ ַ ַאלס
קטאר און הויּפט שרייבער פון "שבת אחים". רעדא ָ ַ קטאר
רעדא ָ ַ פאר'ן טיילונג .דער ערשטער יאר ַ געווארן שנת תרכ"ז ,דריי ָ ָ
האבן ביידע צייטונגען זענען ערשינען אין דער זעלבער צייט ,ביידע ָ דארף זיין ַא טיילונג פון די איז נישט געווען ביי דער מיינונג ַאז דער ציל ַ
האבן לייט–ארטיקלען ,און ביידע ָ ַ האנדלט די זעלבע טעמעס אין זייערע בא ַ ַ געווארן
ָ ּפארעווע מאמרים איז ער לאגן .צוליב דעם און צוליב זיינע ַ נעא ָ ָ
אינהאלט ַ געדינט דעם זעלבן ציל .זיי זענען ָאבער געווען ַאנדערש סיי אין קטאר דער רעדא ָ ַ געווארן ַאלס ָ באזייטיגט .אויף זיין ָארט איז אויפגענומען ַ
און סיי אין סטיל. האט גאבטער און אינטעליגענטער שרייבער ר' שמעון קרויס ,וועלכער ָ בא ַ ַ
| פ' ויצא תשפ"ז | 18
האט געדרוקט לענגערע ַארטיקלען דיציאנעלע אידענטום" ָ ָ טרא
ַ "דאס
ָ
רמאגט
פא ָ האט ַ דאקעגן ָ רמאגט מער זייטן" .שבת אחים" ַ פא ָ האט ַ און ָ
אינהאלטַ ,ארטיקלעןַ געהאט ַא מער תורה'דיגן ַ האטווינציגער זייטן און ָ
רמאגט
פא ָ האבן ַ באזירט אויף מאמרי חז"ל און תורה'דיגע רעיונות .ביידע ָ ַ
ּפאלעמישע ַארטיקלען" .שבת אחים" איז ָאבער געווען מער קעמפעריש ָ
שארפער. און ַ
האט ווי עס ווייזט אויס געדינט ַא ברייטן דיציאנעלע" צייטונג ָ
ָ "טרא
ַ די
לייענער–קרייז און איז געווען מער געצילט כלפי חוץ .די ַארטיקלען זענען
ּפאלעמישע ניווא און די ָ
ָ זשורנאליסטישן
ַ געווען געשריבן אויף ַא הויכן
ראקטערכא ַ טראגנדיג דעם ַ לאגיקָ , באזירט אויף ָ ַארגומענטן זענען געווען ַ
דאקעגן "שבת אחים" איז געווען געצילט כלפי דיסערטאציעסַ .
ַ לעגאלע
ַ פון
נטהאלטן מאמרים ַ האט ַא זשורנאל ָ
ַ פנים ,צו שלומי אמוני ישראל .דער
פון חיזוקַ ,ארטיקלען פון ריינע און ערליכע השקפות אויפ'ן דרך התורה
געווארן דורכ'ן הייליגן חתם סופר ָ דאס איז איבערגעגעבן והמסורה ווי ָ
צוזאמען מיט נייעס פונעם טיילונג און די לעצטע ַאנטוויקלונגען ותלמידיוַ ,
דאקסישע קהילות. רטא ָ
פון און ַארום די ָא ָ
צאל פון אונזערע לייענער געדענקען הרבני החסיד הג"ר ַא גרויסע ָ
וויליאמסבורגַ .א איד ַא תלמיד חכם מופלג, ַ וואלטער ז"ל פון שמחה יוסף ַ
פאר ַא צייט איז ער יארן ַא תופס ישיבהַ . פאר פילע ָ ַא גרויסער ידען און ַ
די אידישע צייטונג "שבת אחים" לאנגע
טמארַ . סא ַגעווען ַא מנהל אין איינעם פון די צווייגן פון מוסדות ַ
פארגעלערנט ַא לומדי'שן שיעור אין "מנחת חינוך" ,אין האט ער ָ יארן ָ ָ
ראדני סטריט. טמארער בית המדרש אויף ַ סא ַ ַ
פאר דורות הבאים פון אידן רמאציע"ַ ,
"אינפא ַ
ָ קוואל פון
ַ שּפעטער ,ווי ַא נירעדהאז .ער איז געווען
ַ פון דערהיים איז רבי שמחה יוסף געווען פון
דאקסישע אידן פון זיין דור.
רטא ָ
יראים ושלמים ,אור אייניקלעך פון ָאט די ָא ָ פריעדמאן זצ"ל.
ַ נירעדהאזער רב הגה"צ רבי יצחק אייזיק ַ ַאן אייניקל פון
נאך
באלד ָ שטארקער חובב ספריםַ . ַ רבי שמחה יוסף איז אויך געווען ַא
נירעדהאז ,און צו ַאנדערע שטעט ַ צוריקגעפארן קיין
ָ דער קריג איז ער
פארשידענע ַאלטע ספרים און האט צונויפגענומען ַ אונגארן ,וואו ער ָ ַ אין
לאגן
נעא ָ
הרשעים כים נרגש — די ָאפענסיווע פון די ָ יארק. זשורנאלן און זיי געברענגט קיין ניו ָ ַ היסטארישע תורה ָ
רגאניזירן די קהילות און ָאנשליסן זיי דאס ָא ַ נישט לייכט איז ָאנגעקומען ָ רמאגט רובפא ָ האט רבי שמחה יוסף ַ היסטארישן אוצר הספרים ָ ָ אין זיין
סאךגעפאדערט ַא ַ ָ האט זיך דערצו קאנצעליי .עס ָ דאקסישער ַ רטא ָאין דער ָא ָ באוויטשקא ָ יא ָ
פון די גליונות פון "שבת אחים" .ווען הרה"ח רבי בן ציון ַ
סייעתא דשמיא און פיל מי און ַארבעט. היסטאריש ווערק וועגן טיילונג ,זיין ספר "זכור ָ האט געשריבן זיין ז"ל ָ
דאס געווערָ .אן ַא האבן נישט ַאזוי שנעל ַארונטערגעלייגט ָ לאגן ָ נעא ָ
די ָ האט אים רבי שמחה ימות עולם"ָ ,
האבן זיי געלייגט אין וועג פון די ערליכע שיעור שטרויכלונגען און שטיינער ָ יוסף געגעבן די בענדער פון "שבת
סאךהאלטן ַא ַ האבן געקענט צוריק צו ַ וואס זיי ָ געטאן ַאלץ ָָ האבן אידן .זיי ָ האטאחים" ,פון וואו רבי בן ציון ָ
ּפצוהאלטן דעם
ַ דאקסיע און ָא רטא ָ
קהילות פון ָאנשליסן זיך אין דער ָא ָ רמאציע און אינפא ַ ָ סאך געשעּפט ַא ַ
דאקסן. רטא ָ
שטאטוטן פון די ָא ָ ַ לעגאליזירן דיַ קעניג פון אונטערשרייבן און טעריאל.
ַ מא ַ
קאנצענטרירט אויף פיר לאגן איז געווען ָ נעא ָ
ָ קאמּפיין פון די דער ַ האטָ ווען רבי איציק רייך
פראנטן.
ָ ַארויסגעגעבן דעם "שבת אחים"
קאמּפיין פון שקרים וכזבים קאמּפיין אין דער ּפרעסע .בַ :א ַ אַ :א העץ ַ געטראכט פון דער ַ האט ער בעיקר ָ
פארפירן אידישע קהילות אין דער ּפעריפעריע ,די קלענערע שטעט און צו ַ קעגנווארט .פון זיין אייגענעם דור ַ
האט אינפארמירט און וועמען מען ָ ָ דערפער ,וועלכע זענען נישט געווען גענוי האט זיך גענויטיגט אין חיזוק וואס ָ ָ
קאמּפיין פון מלשינות לעגאלער ַ ַ פאלשע ידיעות .גַ :א געקענט פיטערן מיט ַ אינסּפיראציע ביים טיילונג אין ַ און
רלאמענט צו ַאּפעלירן און ּפא ַ אונגארישן ַ ַ און מסירות .דַ :א ווענדונג צום אונגארן .ס'איז ַא גרויסער ספק ַ
האט במשך פון וואס ָזאך ָ באשלוסַ ,א ַ צוריקצוציען פון זייער פריערדיגן ַ דאן געוואוסט ַאז אין האט ַ צי ער ָ
באשטעטיגן די יאזעף פון ַ פראנץ ָ ּפגעהאלטן דעם קייזער ַ ַ יאר ָא איבער ַא ָ "אינסּפיראציע" וועטַ צוגאב צו ָ
דאקסישע קהילות. רטא ָ
לעגאל גוטהייסן די טיילונג פון די ָא ָ ַ שטאטוטן אוןַ דער "שבת אחים" דינען ,מיט
[פארזעצונג קומט אי"ה] ָ איבער הונדערט און פופציג ָיאר הרה"ג רבי שמחה יוסף וואלטער ז"ל
19 | פ' ויצא תשפ"ז |
