דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish
הטקסט של גיליון זה
דעם רבינ'ס תשפ"ז
בראשיתתשפ"ז
ויצא
בס"ד
בס"ד
יע ַזיין
מֹוד ַ
אלט ִאיר ִ
יטאן (שיהר"ן ר"ט)
יערע ִקינְ ֶדער ָז ְַאיֶ ֶ
ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ
ליכט עפאסעלֶגעֶעלְ ט
3306
גליון 00
גליון
ריינער קוואל
ָא ּ ְֵפאצֵייןיילְְט ֶןרָד ּ ֶ
דער
עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ָמאל ַא סוֹ ֵחר ִאין ַא יְ ִריד פוּן ַא ְר ַ ּב ַעת
אפענֶ ע ַדאוֶ וענֶ עןָ .האט יַ ֲעקֹב ָא ִבינ ּו אר ׁ ְש ָל ֶ ִדי ַפ ְ ויאזוֹ י יַ ֲעקֹב ערנֶ ען ִמיר וִ ַ עדיגֶ ע ּ ַפ ְר ׁ ָשה ֶל ְ ואכ ִ
ִאין ִדי וָ ֶ
עבן יסגֶ עגֶ ְ ּ ּ
ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג ,כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן גוּף אוּן אוֹ ְ ַה ּ ִמינִ ים ,וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר ַא גֶ עלוּנְ גֶ ענֶ ער סוֹ ֵחר.
ערצ ּו ִאיז נָ אר צ ּו נו ְּצן אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז ִדי ֵע ָצה ֶד ְ ַפ ְ ארט ווא ּו ארג ָד ְ ייליגְ ן ַ ּב ְ ָא ִבינ ּו ִאיז ָאנְ גֶ עקו ֶּמען צוּם ֵה ִ
אפעל. אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ על ֶטער ַפ ְ גֶ ְ עלט יילן ָדאס גֶ ְ ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶער ְפ ֶלעגְ ט ׁשוֹ ין ֵצ ְ
"א ֶמת"ַ ,אז ֶמען זָ אל זָ אגְ ן זַ יין ִמדָּ ה וָ ואס ָדאס ִאיז ֱ וערן ָדאס ֵ ּבית ַה ּ ִמ ְקדָּ ׁשָ ,דאס ּ ְפ ַלאץ ֶעס גֵ ייט גֶ עבּ ֹויט וֶ ְ
עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי אבן ִמיר גֶ ַ ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ גְ ַל ְ ערס יפ ְילע קוֹ ֶ ילע ִפ ֶ יטן ִדי ַא ְר ֶ ּבעט פוּן ִדי ִפ ֶ ִאינְ ִמ ְ
וער ֶטער פוּן ַדאוֶ וענֶ ען ִמיט ֱא ֶמתִ .די ֶע ְר ׁ ְש ֶטע ִדי וֶ ְ יפן ּ ָפסוּק פוּנֶ עם ֶא ֶבן ׁ ְש ִת ָּיה .ר' נָ ָתן ִאיז ַמ ְס ִ ּביר אוֹ ְ
וישןֶ ,דער ְּת ׁשו ָּבה ,יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁשִ ,די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ ישל ,צ ּו עש ַטאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ ועל ֶכע זֶ ענֶ ען גֶ ׁ ְ וֶ ְ
עלע ַא ַריין ִאיז צ ּו ַדאוֶ וענֶ ען פוּן ָאנְ ֵהייבּ ִסדּ וּר עפ ֶ ְט ֶר ּ ֶ אשית כח) ַאז יַ ֲעקֹב ָא ִבינ ּו (ב ֵר ׁ ִ וַ ִּי ׁ ְש ַּכב ַ ּב ּ ָמקוֹ ם ַההוּא ְ ּ
ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ,שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבהַ ,א ְר ַ ּבע ֵה ִ יפן ֶא ְתרוֹ גִ ים ,לו ָּל ִבים ֲה ַד ִּסים א.א.ווַ .אזוֹ י ָהאט ֶער קוֹ ְ
ערן צ ּו ִדי ְ
אט ִליך ,אוּן זִ יך צו ֶּה ְ עליך צו ׁ ְּש ַט ְ אמ ִ ּ ַפ ֶ אפן אוֹ יף ֶדעם ּ ְפ ַלאץָ .דאס ִאיז ְמ ַר ּ ֵמז ַאז עש ָל ְ ִאיז ַאיינְ גֶ ׁ ְ
ערנָ אך ֶדער ְ אר ַצייטֶ ,ד ְ ִמינִ ים ,הוֹ ׁ ַש ְענוֹ תֶ ,דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ ארן ִאין זַ יין אל ְ אפ ֶירענֶ ע ָד ַ ְ
אקט נָ אך אוּן נָ אך ּ ַפ ּ ִ ְ עפ ְ גֶ ּ ַ
וער ֶטער וָ ואס ֶמען זָ אגְ ט ַארוֹ יס פוּן מוֹ יל ַאזוֹ י וִ וי ַא וֶ ְ ויאזוֹ י ֶעס גֵ ייט יַ ֲעקֹב ָא ִבינ ּו ָהאט גֶ עזֶ ען ְ ּברו ַּח ָק ְד ׁשוֹ וִ ַ
יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן יבער ָהאט ֶער ערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ִאיז ַא ִר ֶ ּ ֶ ּב ְ
ְ
ְק ֵליין ִקינְ ד ַדאוֶ וענְ ט ִמיט ַאן ֱא ֶמתַ .אזוֹ י אוֹ יך זָ אגְ ט זַ יין ִאין גָ לוּתַ ,אז ֶדער ִענְ יָ ן פוּן ְּת ִפ ָּלה אוּן ַדאוֶ וענֶ ען
אבן ַ ּבאקו ֶּמען עפ ֵרייט ִמיט ִדי תוֹ ָרהַ ,א ֶלע ָה ְ ּ יך גֶ ְ אבן זִ ְ ָה ְ ּ ְ זִ ְ
יך ייליגֶ ער ֶר ִ ּבי ַאז ֶמען ּ זֶ עט ַא גֵ ר וָ ואס ָהאט זִ ְ ֶדער ֵה ִ
עלט וָ ואס ֶער
אלןֶ ,עס ִאיז
עק ֶלעך גֶ ְ
עפ ְ אפגֶ ַ
יילן ִדי ּ ֶפ ְ
ייער ַא ָר ּ ְ
עצט ֵצ ְ
ער ׁ ְש ְטן ִאיז זֵ ֶ
ועקגֶ עזֶ ְ
יב ְ
יך ַאוֶ ְ
צוּם אוֹ ֶ ּ
ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה. אר ִדינְ ט. ָהאט ַפ ְ
יך ֶער ִאיז וֶ וען ֶער ֶקען ייל ְ ארק ְפ ֵר ִ ְמגַ ֵּיר גֶ עוֶ וען וִ וי ׁ ְש ַט ְ עדן צוּם ייער ׁ ְשוֶ וער צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ָדאס מוֹ יל אוּן ֶר ְ זֵ ֶ
עק ֶל ְ
עך עצט ִאיז גֶ עקו ֶּמען ִדי ַצייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ יֶ ְ ייען
ייבשן ֵטאוּןֶ
יר ׁ ְ ּ ְ מִ וען וֶ ט עצ
ְ יֶ ל. שָ ׁ מ ָ ע יינֶש ֵ ׁ אַ יז א
ִ אס
וער ֶטער ַא ֵליין ִ ּביז ָ ּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר .אוּן ׁשוֹ ין זָ אגְ ן נָ אר ִדי וֶ ְ יפצו ֵּה יך אוֹ ְ עפער .אוּן ֶעס ִאיז ׁ ְשוֶ וער זִ ְ אש ֶ ַ ּב ָד ׁ ֶ
יבן ִאין עק ִל ְ ּ אמגֶ ְ ְ
אבן זִ יך ְ ַצ ְ פוּן ִדי אוֹ ְצרוֹ ת וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ צ ּוֶדזַ ׁשיין.פוּן ֶדער
הקוֹ
ייען ארק ְפ ֵר ֶ יך ׁ ְש ַט ְ ארף זִ ֶדער ֶר ִ ּבי ִפ ְירט אוֹ יס ַאז ֶמען ַד ְ אר ַף
אתוֹס ַ ִדמן ְ
יין,ען ְ ּוִב ֵצוי ֶע
יסגֵוענֶא ַרוֹד ְ
אוֶ יים צ ַ ּו
שוֹ ַ ּביןאנַ ַ ּב ֶ
ייען זִ ׁ ְ
יך
עדע ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ יב ְ ֶדעם ח ֶֹד ׁש ,אוּן ַדאנְ ְקן ֶדעם אוֹ ֶ ּ יבטייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵריֶ ,דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים .גֶ עלוֹ ְ ּ ֵה ִ
וער ֶטער ַאז ֶמען ִאיז ַעל ָּכל ּ ָפנִ ים זוֹ ֶכה צ ּו זָ אגְ ן ִדי וֶ ְ ישט וֶ וער ִאיז ׁשו ְּל ִדיג ִאין ֶדעם? זָ אגְ ט ר' נָ ָתן ַאז נִ ׁ ְ
יכע ִמינוּט עדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ עמען יֶ ְ ַמ ָּתנָ ה ַ ּבאזוּנְ ֶדער ,נֶ ֶ ען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין עפער וָ ואס ֶמ אש ֶ ֶדער ַ ּב ׁ ֶ
(ל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן ִּתנְ יָ נָ א קכ"א) פוּנֶ עם ַדאוֶ וענֶ עןִ . אד ֵרייט -מם ַא ֵלייןֶ .ער ַפ ְ ערער נָ אר ֶדער ַס ֶמ ְך ֶ ֵקיין ַאנְ ֶד ֶ
ייליגְ ן עבן ִמיט ׁ ֶש ַבח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ אוּן זִ ְ ֹאש ַה ׁ ָשנָ הֶ ,עס ִאיז גֶ עוֶ וען ייליגְ ן ח ֶֹד ׁשַ ,א ר ׁ ֶדעם ֵה ִ
ייבט ֶדער ֶר ִ ּבי ִאין ֶדער ּתוֹ ָרהַ ,אז ֶמען נָ אך ַאן ֵע ָצה ׁ ְש ֵר ְ ּ אפ ִמיט ַא ֶלע ִמינֵ י דִּ ְמיוֹ נוֹ ת וֶ וען ַא ִא ִיד ׁיש ִקינְ ד ִדי ָק ּ
עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש אבן ַ ּבאקו ֶּמעןַ ,אזַ א ֶל ְ ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ ישט ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן ,וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ קבּ וּץ ִ ַאזַ א
יקל פוּנֶ עם ַדאוֶ וענֶ ען ,אוּן עמען ֵאיין ְק ֵליין ׁ ְש ִט ְ זָ אל נֶ ֶ ייער עשעט ַאז זֵ ֶ עלט זִ יך ַדאוֶ וענֶ ען .פוּן ֶדעם גֶ ׁ ְֶ ׁ ְש ֶט ְ
עקענְ ט יבער ְ ּב ׁ ָשלוֹ ם וְ ׁ ַש ְלוָ הֶ ,מען ָהאט גֶ ֶ וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין גֶ ָ
ארט ַא ֵריינְ ֵלייגְ ן ַא ֶלע כּ וֹ חוֹ ת צ ּו ַדאוֶ וענֶ ען ִמיט ַּכוָ ונָ ה, ָד ְ אך ֶמענְ ְט ׁ ְשן אוּן ִּכ ְמ ַעט רוֹ ב ִקינְ ֶדער אוּן ָ ּבחו ִּרים ַא ַס ְ
ערן ׁשוֹ ָפר, גֵ יין ִאין ׁשוּל אוּן ֶה ְ אמלוּנְ ג ַ ּביים ארזַ ְ ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ
עלע ,וַ וייל יק ֶ ְ
עמען נָ אך ַא ׁ ְש ִט ֶ אכ ֶדעם ֶקען ֶמען נֶ ֶ אוּן נָ ְ יא ׁש צ ּו ַדאוֶ וענֶ ען ְ ּב ַּכוָ ונָ ה ,אוּן ַדאוֶ וענֶ ען יך ְמיַ ֵ זֶ ענֶ ען זִ ְ
אכט עמ ְ אבן גֶ ַ
ֶר ִ ּבי'ןִ ,א ְידן ָה ְ ּ
אבן ִדי גַ אנְ ֶצע
פוּן ָאנְ ֵהייבּ ִאיז ׁ ְשוֶ וער צ ּו אוּנְ זִ ין ָה ְ ּ נָ אר ִמיט ִדי מוֹ ילָ ,אן ַּכ ָּונַ ת ַה ֵּלב .וַ וייל זֵ יי ֵמיינֶ ען ַאז זֵ יי
עלע ֶקען ֶמען יָ א ַדאוֶ וענֶ ען
יס ֶ
ַדאוֶ וענֶ עןָ ,א ֶ ּבער ַא ִ ּב ֶ אר ְקן ַאנְ ְט ֶקעגְ ן ִדי ַא ֶלע ַמ ֲח ׁ ָשבוֹ ת ישט ׁ ְש ַט ְ יך נִ ׁ ְ ֶקענֶ ען זִ ְ
ִמיט ַּכוָ ונָ ה. אפ וִ וי נָ אר ֶמען ֶע ְפנְ ט ֶדער
וָ ואס קו ֶּמען ַא ַריין ִאין ָק ּ
אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז ִמיט ִדי ֵע ָצה פוּן
ָהאט יַ ֲעקֹב ָא ִבינ ּו ַפ ְ ִסדּ וּר.
יסגֵ יין פוּן ִדי טוּנְ ְק ְל ַקייט אוּן
ֱא ֶמת ֶקען ֶמען ַארוֹ ְ ער ַפאר ִאיז יַ ֲעקֹב ָא ִבינ ּו ַא ַריין ִאין ַא ׁ ְש ָלאף
ֶד ְ
יבער זָ אגְ ט ֶדער
ער ֶ ּ
יש ַקייט ַ ּביים ַדאוֶ וענֶ עןֶ .ד ִ
צו ִּמ ׁ ְ 'היינְ ִטיגֶ ע גָ לוּת'
'ב ָמקוֹ ם ַההוּא' ָדאס ֵמיינְ ט ֶמען ִדי ַ
ַּ
מוהר"ן
ליקוטימוהר"ן
שו"תעלעלליקוטי
נצח,שו"ת
פנינינצח,
הק'פניני
ספרוהק'
לאורספרו
להוציאלאור
בקרובלהוציא
שנזכהבקרוב
לזכותשנזכה
לייב,לזכות
שמחהלייב,
ירוחםשמחה
ז"לבןבןר'ר'ירוחם
יוסףז"ל
משהיוסף
נשמתר'ר'משה
לעילוינשמת
נתנדבלעילוי
נתנדב
עכער דו ְּר ְך אוּנְ זֶ ֶ
ערע ְּת ִפלּ וֹ ת עכער אוּן ֶה ֶ
ַארוֹ יף גֵ יין ֶה ֶ ֹאשוֹ ַמ ִ ּג ַ
יע ּ ָפסוּק :וַ ַּי ֲחלֹם וְ ִה ֵ ּנה ֻס ָּלם ֻמ ָ ּצב ַא ְר ָצה וְ ר ׁ
(ליקוטי הלכות חנוכה ו' -עי' ליקוטי מוהר"ן ט'). ימ ְט ִר ָּיא "קוֹ ל" ִדי ְ ּב ִחינָ ה פוּן
"ס ָּלם" ִאיז ְ ּבגִ ַ
ַה ּׁ ָש ָמיְ ָמה ֻ
על ְפןאקע ֶה ְ ער ׁ ְש ֶטער זָ אל אוּנְ ז ַט ֶ יב ְ
ֶדער אוֹ ֶ ּ 'קוֹ ל קוֹ ל יַ ֲעקֹב' ָדאס ֵמיינְ ט ַאז ְט ָראץ וָ ואס ַדיינֶ ע
ייבן
ייען ִמיט ַאן ֱא ֶמת ,אוּן ָאנְ ֵה ְ ּ ְ
אלן זִ יך ַ ּבאנַ ֶ ִמיר זָ ְ וער ֶטער פוּן ַדאוֶ וענֶ ען ִליגְ ט ִאין ֶדער ֶע ְרד ִאין וֶ ְ
יש ֵקייט אוּן ִמיט ַא הוֹ ְ
יך קוֹ ל, ַדאוֶ וענֶ ען ִמיט ַא ְפ ִר ׁ ְ עריגֶ ע ּ ְפ ַלאץ ֶעס ִאיז נָ ְ
אך וַ וייט פוּן ֱא ֶמת, ייער ַא נִ ֶיד ִ
זֵ ֶ
יפן
יפגֵ יין אוֹ ְ ְ
ִ ּביז ֶמען וֶ ועט זוֹ ֶכה זִ יך צ ּו ֶקענֶ ען ַארוֹ ְ (ת ִה ִּלים פה),
ַאזוֹ י וִ וי ֶעס ׁ ְש ֵטייט ֱא ֶמת ֵמ ֶא ֶרץ ִּת ְצ ָמח ְּ
עכער ,אוּן ֲא ִפיל ּו אוֹ יבּ ֶמען עכער אוּן ֶה ֶ ייטער ֶה ֶ ַל ֶ יע ַה ּׁ ָש ָמיְ ָמה" ,גְ ַל ְ
ייך ֹאשוֹ ַמ ִ ּג ַ
ִמיט ֶדעם ַא ֶלעם " ,וְ ר ׁ
ייטער זָ אל ֶמען זִ יךְאפ פוּנֶ עם ַל ֶ
אלט ַחס וְ ׁ ָשלוֹ ם ַא ָר ּ
ַפ ְ יכ ִטיג
וערן ִל ְ
ייבט ָאן וֶ ְ
עדט ִמיט ֱא ֶמתֵ ,ה ְ ּ
וֶ וען ֶמען ֶר ְ
ערע
יפגֵ יין .אוּן אוּנְ זֶ ֶ
אכ ַא ָמאל ַארוֹ ְ
אפענֶ ען אוּן נָ ְ
ְד ַר ּ ֶ ייסט ִדי ְּת ִפ ָּלה
ימלָ ,דאס ֵה ְ אוּן ְמ'קו ְּמט ָאן ִ ּביזְ ן ִה ְ
ייכן ֶדעם ׁ ַש ַער ַה ּׁ ָש ַמיִ ם ,אוּן
ערגְ ֵר ְ
אלן ֶד ְ
ְּת ִפלּ וֹ ת זָ ְ ייכט גָ אר גָ אר הוֹ ְ
יך אוֹ יף ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֲא ִפיל ּו ערגְ ַר ְ
ֶד ְ
ְמעוֹ ֵרר זַ יין ִדי ְ ּגאו ָּלה ׁ ְש ֵל ָמה ְ ּב ָקרוֹ ב. ער ׁ ְש ֶטע עוֹ ָלמוֹ ת ֶקענֶ ען
יב ְ
ִדי ַמ ְל ָא ִכים אוּן ַא ֶלע אוֹ ֶ ּ
ייליגֶ ער
יּבן יָ ארַ ,אזֹוי ִווי ֶדער ֵה ִ
ייליגֶ ער
אּומאן ַפאר ִדי זִ ְ
ַ
ֶר ִּבי ָהאט צּוגֶ עזָ אגְ ט ַאז ֶמען ֶוועט זַ יין ַא ֵה ִ מיין
יּבן יָ אר.
יקעט צּו
קּומט צּו ִאים ַפאר ִדי זִ ְ
קֹויפן ַא ִט ֶ
ְ ואלט
עו ְ
ְ
אּבן גֶ ָ
ִאינְ גְ ל אֹויּב ֶמען
ערן ָה ְ
ַמיינֶ ע ֶע ְל ֶט ְ
מעשה'לע
עּבּור ְטס-
ְ אּומאן ַפאר ֻסּכֹותַ ,ווייל ַמיין גֶ
ארן ַקיין ַ
ָפ ְ
אלט אֹויס ח ֶֹדׁש ֶח ְׁש ָוןָ ,א ֶּבער ֶמען ָהאט
ָטאג ַפ ְ ּתוֹ ָרה דו ְּר ְך ְּת ִפ ָ ּלה
יּבער אּון ֶעס ָהאט
יׁשט ָאנְ גֶ עיָ אגְ טֻ ,סּכֹות ִאיז ַא ִר ֶ
נִ ְ
ערנְ ט ּגְ ָמ ָרא אּון ִאיְך ָהאּב
על ְ
ֵאיין ָטאג ָהאּב ִאיְך גֶ ֶ
וערע ְמנִ יעֹות ָוואס ָהאט ׁשֹוין
אכט ְׁש ֶו ֶ
עמ ְ
זִ יְך גֶ ַ
יקלָ ,האּב ִאיְך
אר ְׁש ַטאנֶ ען ֶע ֶּפעס ַא ְׁש ִט ְ
יׁשט ַפ ְ
נִ ְ
ארן.
זֹוכה זַ יין צּו ָפ ְ
יׁשט ֶ
אֹויסגֶ עזֶ ען ַאז ִאיְך ֶוועל נִ ְ
ְ
אכט ִדי ּגְ ָמ ָרא אּון גֶ עזָ אגְ ט ַא ִּתיקּון ַה ְּכ ָל ִלי
אר ַמ ְ
ַפ ְ
ייער ַא ַסאְך ִמ ְת ַּפ ֵּלל
אּבן זֵ ֶ
ויס ֶטער ָה ְ
עׁש ִו ְ
ַמיינֶ ע גֶ ְ
עפער אֹויף ִא ִידיׁש ֶער זָ אל
אׁש ֶ
עטן פּון ַּב ֶ
עּב ְ
אּון גֶ ֶ
ענּומען ַאז אֹויּב ִאיְך
ֶ ערגֶ
עווען אּון אֹויְך זִ יְך אּונְ ֶט ְ
גֶ ֶ
אכן ִדי ּגְ ָמ ָרא אּון ֶע ֶפענֶ ען ַמיין ָקאּפ.
ִמיר ְק ָלאר ַמ ְ
ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן ֶוועל ִאיְך ֶעס
ארן צּום ֵה ִ
ֶוועל ֶקענֶ ען ָפ ְ
עע ְפנְ ט ִדי ּגְ ָמ ָראָ ,האט
עטער ֶווען ִאיְך ָהאּב גֶ ֶ
ְׁש ֶּפ ֶ
ׁה'לע.
יילן ָדא ִאינֶ עם ּגִ ְליֹון ַּביי ַמיין ַמ ֲע ֶש ֶ
ער ֵצ ְ
ֶד ְ
אוויזְ ן וואּונְ ֶדערִּ ,פ ְל ֵאי
ער ְׁש ֶטער ִמיר ַּב ִ
אֹויּב ְ
ֶ ֶדער
יליגֶ ע
אפן ַא ִּב ִ
עט ָר ְ
אטע גֶ ְ
צּום סֹוף ָהאט ַמיין ַט ֶ
אר ְׁש ַטאנֶ ען ִאין ִדי
ְּפ ָל ִאיםִ ,איְך ָהאּב ַא ֶלעס ַפ ְ
עקּומען ְצ ֵוויי ֶטעג
ֶ ארגֶ
יעה ִאיז ָפ ְ
יקעט אּון ִדי נְ ִס ָ
ִט ֶ
עע ְפנְ ט ִדי
וידער גֶ ֶ
ֶע ְר ְׁש ֶטע ִמינּוט ָוואס ִאיְך ָהאּב ִו ֶ
עּבּור ְטס-
ְ יּבן יָ אר ִאין ִדי ֶטעג פּון ַמיין גֶ
ַפאר ִדי זִ ְ
ּגְ ָמ ָרא..
ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן אּון גֶ עזָ אגְ ט
עווען ַמיין ֵה ִ
ָטאג ִּבין ִאיְך גֶ ֶ
אקּומען
ֶ רּוטה ִל ְצ ָד ָקה צּו ַּב
ִדי ִּתיקּון ַה ְּכ ָל ִלי ִמיט ַא ְּפ ָ
ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן ָוואס ֶער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט
יּבן יָ אר צּו
קּומען אּונְ ֶטער זִ ְ
ִדי ַמ ָּתנָ ה פּון ֵה ִ
ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער ָוואס ֶ
ס-טאג
ַמיין גֶ עבּ ו ְּר ְט ָ
זַ יין ִצּיּון. עׁשען
יילן ַא ַמ ֲע ֶׂשה ָוואס ִאיז גֶ ֶ
ער ֵצ ְ
ִאיְך ִוויל ֶד ְ
מ ֶֹׁשה ארן ַקיין
ואלט ָפ ְ
עו ְייער גֶ ָ
ִמיט ִמירִ .איְך ָהאּב זֵ ֶ
2
יפן"אזוֹ י?!" ָהאט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי ָאנְ ֶגעוִ וינְ ְט ׁ ְשן פוּן ִט ְ ַ
רבי בנציון
אפטער #1ז"ל
ְ
אר ְצן ֶער זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו ִדינֶ ען ַה ׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַרך אוּן
ַה ְ
אבן יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם ,צ ּו ֶדעם ָהאט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי ָה ְ ּ
ְ
ערנֶ ען ַא ַסאך ִמ ׁ ְשנָ יוֹ ת וַ וייל ְ
אטן ֶער זָ אל אוֹ יך ֶל ְ
ער ְ ֶג ָ
יכ ִטיג ִדי
ייל ְיגן
'מ ׁ ְשנָ ה' ִאיז אוֹ ִת ּיוֹ ת 'נְ ׁ ָש ָמה' ָדאס ַמ ְ
אכט ִל ְ
על ְפן ִאין זַ יין ֵה ִ
ייער ֶה ְ
נְ ׁ ָש ָמה אוּן ֶקען ִאים זֵ ֶ
ִ
קאפיטל
וילן.
וִ ְ ארן ִמיט ִדיר צוּם ֶר ִ ּבי'ןָ ,האט אטי ִא ְ
יך וִ ויל ָפ ְ ַט ִ
יק ִליך אוּן צו ְּפ ִר ְידן ִאיז ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ַא ֵהיים ֶגעקו ֶּמען,
ְג ִל ְ עטן פוּן זַ יין ער ֶיגער ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ֶג ֶ ּ
עב ְ עקס יֶ ִ
ֶדער זֶ ְ
ישט ֶגעוואו ְּסט פוּן ֵקיין ָח ְכמוֹ תֶ ,דער
ֶער ָהאט נִ ׁ ְ אטע פוּן ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ִאיז ֶגעוֶ וען א
אטעֶ .דער ַט ֶ ַט ֶ
ערנֶ ען
אגט ִמ ׁ ְשנָ יוֹ תֵ ,גייט ֶמען ֶל ְ
ֶר ִ ּבי ָהאט ֶגעזָ ְ עגט ַא ַסאךְ
יצ'ער ָח ִסידֶ ,ער ְפ ֶל ְ עמער מוֹ ְדזִ ֶ
ואר ֶ
וַ ֶ
ִמ ׁ ְשנָ יוֹ תִ !...מיט ַא ְּת ִמימוֹ ת ָהאט ֶער זִ ְ
יך ֶגענו ֶּמען יקיםֶ ,מען זָ אל
ער ֵהיים פוּן ֱאמוּנַ ת ַצדִּ ִ
עדן ִאינְ ֶד ְ
ֶר ְ
צ ּו ִדי ִמ ׁ ְשנָ יוֹ ת ִאין ייבן ִאין ֶדער כּ ַֹח פוּן
ְג ֵל ְ ּ
ייד ֶיגע
ֵל ִ עדע
יֶ ֶ יקיםֶ ,דער ְק ֵליין ֶ ּבן
ַצדִּ ִ
ִמינוּט וָ ואס ֶער אפט ִצ ּיוֹ ן ָהאט ַאיינְ ֶגעזַ ּ ְ
עהאט,
ֶג ַ נָ אר וער ֶטער אוּן ִאין זִ ְ
יך ִדי וֶ ְ
ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ִ ּביז ועקט יפ ֶגעוֶ ְ
ֶעס ָהאט אוֹ ְ
ֳח ָד ׁ ִשים ַא ְכט וילן אוֹ יךְ
ִאין ִאים ַא וִ ְ
ָהאט ֶער ׁשוֹ ין זוֹ ֶכה צ ּו זַ יין ַא ַריינְ צו ֵּגיין
עקענְ ט
ֶג ֶ אטע
צוּם ֶר ִ ּבי'ןֶ ,דער ַט ֶ
יסנְ וֵ ויינִ יג
אוֹ ְ אכט
עט ַר ְ
ער ֶג ְ
יב ְ
ִא ֶ ּ ָהאט
ַגאנְ ץ ִמ ׁ ְשנָ יוֹ ת אסן ַאז ֶ ּבן
אש ָל ְ
אוּן ַ ּב ׁ ְ
ׁ ִש ּׁ ָשה ִס ְד ֵרי ִמ ׁ ְשנָ ה! ואק ְסן צ ּו
ערוַ ְ
ֶד ְ ֶגענוּג ׁשוֹ ין ִאיז ִצ ּיוֹ ן
אשאנְ ֶקען ִמיט ַא גוּטַה ׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט ִאים ַ ּב ׁ ָ יטקו ֶּמען ִמיט ִאים ִאין ִדי קו ֶּמענְ ִד ֶיגע
ֶקענֶ ען ִמ ְ
יך ִמיטייל ְ עפל אוּן ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ִאיז ֶגעוֶ וען זֵ ֶ
ייער ְפ ֵר ִ ֶק ּ ְ יעה צוּם ַצדִּ יק.
נְ ִס ָ
זַ יין ַה ְצ ָל ָחה ִאין ּתוֹ ָרה ָא ֶ ּבער – יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם? וָ ואס יסער ָטאג ִאיז
יבער אוּן ֶדער ְגרוֹ ֶ
ִדי ַצייט ִאיז ַא ִר ֶ ּ
ישט ַאז ֶער ָהאט ׁשוֹ ין יִ ְר ַאתילט נִ ׁ ְ
וֶ ועט זַ יין? ֶער ִפ ְ ָאנְ ֶגעקו ֶּמעןּ ֶ ,בן ִצ ּיוֹ ן ִאיז ָאנְ ֶגעקו ֶּמען ְג ִל ְ
יק ִליך
ערנְ ט צ ּו זוֹ ֶכהעל ְ ְ
ׁ ָש ַמיִ םֶ ...ער ָהאט ָדאך ַא ֶלעס ֶג ֶ יצ'ער ֶר ִ ּבי'ןֶ ,דער
אשט צוּם מוֹ ְדזִ ֶ
ער ַר ׁ ְ
יב ְ
אוּן ִא ֶ ּ
אר ְכט פוּנֶ עם
יסל מוֹ ָרא אוּן ָפ ְ
זַ יין צ ּו ַ ּבאקו ֶּמען ַא ִ ּב ְ יפ ֶגענו ֶּמען אוּן ִאים ֶר ִ ּבי ָהאט ִאים ׁ ֵשיין אוֹ ְ
ִרבּ וֹ נוֹ ׁ ֶשל עוֹ ָלםָ ,א ֶ ּבער ֶער ִאיז ֶגעוֶ וען ֶגענוּג ָא ְפן ְ
ויל ְסט ּו ִאיך זָ אל ִדיר
ועל ֶכע ְ ּב ָר ָכה וִ ְ
עגט" :וֶ ְ
עפ ֶר ְ
ֶג ְ
ִמיט זִ ְ
יך ַא ֵליין צ ּו ֶקענֶ ען מוֹ ֶדה זַ יין ַאז ֶער ׁ ְש ּ ִפ ְירט יפן
ערט אוֹ ְ ָאנוִ וינְ ְט ׁ ְשן?" ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ָהאט ֶג ֶ
עענְ ְט ֶפ ְ
ואר ֶטעטָ .האט ֶער
ערוַ ְ
ישט ָדאס וָ ואס ֶער ָהאט ֶד ְ
נִ ׁ ְ יך וִ ויל ַא ְ ּב ָר ָכהִ ,א ְ
יך זָ אל זַ יין ַאן עוֹ ֵבד ה' "א ְ
ָא ְרטִ :
ארן
אטן צ ּו ָפ ְ
עטן ֶדעם ַט ְ
אכט ַאז ֶער וֶ ועט ֶ ּב ְ
עט ַר ְ
ֶג ְ אבן יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם!"
אוּן ָה ְ ּ
3
וידער ָאנְ ֶגעוואוּנְ ְט ׁ ְשן ֶער
ָהאט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי וִ ֶ עגן וָ ואס צ ּו טוּן.
אכ ַא ָמאל צוּם ֶר ִ ּבי'ן ִאים ְפ ֶר ְ
נָ ְ
אבן יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם אוּן ִאים
זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו ָה ְ ּ וארן ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן וָ ואס ִאיז ׁשוֹ ין ַא ִ ּב ְ
יסל ֶע ְל ֶטער ֶגעוָ ְ
ערנֶ ען ִאינֶ עם ֵס ֶפר
אגן ֶער זָ אל ֶל ְ
עש ָל ְ
אר ֶג ׁ ְ
ָפ ְ יצ'ער ֶר ִ ּבי'ן אוּן וידער ֶגעקו ֶּמען צוּם מוֹ ְדזִ ֶ
ִאיז וִ ֶ
וערט
אשית ָח ְכ ָמה" וַ וייל ִאין ֶדעם ֵס ֶפר וֶ ְ
ֵ"ר ׁ ִ ְ
ערנְ ט ַא ַסאך ִמ ׁ ְשנָ יוֹ ת על ְ
יילט ַאז ֶער ָהאט ֶג ֶ
ער ֵצ ְ
ֶד ְ
וערע עוֹ נְ ׁ ִשים אוּן
עב ֶרענְ ְגט ִדי ׁ ְשוֶ ֶ
אפ ֶג ְ ּ
ַא ָר ּ ְ ָ ּברו ְּך ַה ׁ ֵשם ָא ֶ ּבער פוּן יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם ִאיז ֶער נָ ְ
אך
עדע
אפן וָ ואס ֶמען ֶקען ַ ּבאקו ֶּמען ַפאר יֶ ֶ
ׁ ְש ְט ָר ְ אר ְקט ֶער זָ אל
עש ַט ְ
וַ וייטֶ ...דער ֶר ִ ּבי ָהאט ִאים ֶג ׁ ְ
עכ ְטס וָ ואס ֶמען טוּטֶ ,א ְפ ׁ ָשר
ֲע ֵב ָירה אוּן ׁ ְש ֶל ְ אכן ׁ ִשעו ִּרים ִאין ִדי
ערנֶ ען אוּן ַמ ְ
עצן צ ּו ֶל ְ
ארזֶ ְ
ָפ ְ
על ְפן ָדאס ִקינְ ד
וֶ ועט ֶדער יִ ְר ַאת ָהעוֹ נֶ ׁש ֶה ְ אגן
עש ָל ְ
אר ֶג ׁ ְ
ערצ ּו ִאים ָפ ְ
ייל ֶיגע ּתוֹ ָרה אוּן צו ֶּד ְ
ֵה ִ
ִמיט יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם. ייל ְיגן ֵס ֶפר "נ ַֹעם
ערנֶ ען ִאין ֶדעם ֵה ִ
ֶער זָ אל ֶל ְ
אלס ַא עמ ְֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן וָ ואס ִאיז ׁשוֹ ין ֶגעוֶ וען ֶד ָ ימ ֶל ְך".
ֱא ִל ֶ
ר-מ ְצוָ ה ָ ּבחו ְּר'ל ָהאט זִ ְ
יך ֶגענו ֶּמען יוּנְ ֶגער ַ ּב ִ אוֹ ֵמר וְ עוֹ ֶשׂ הּ ֶ ,בן ִצ ּיוֹ ן ִאיז קוֹ ֵב ַע נָ ְ
אך ׁ ִשעו ִּרים
אשית ָח ְכ ָמה" ִמיט
ערנֶ ען ֶדעם ֵס ֶפר ֵ"ר ׁ ִ
ֶל ְ יך ִאיןייס ְיג ַקייט ,אוּן אוֹ ְערנְ ט ִמיט ְפ ַל ִ אוּן ֶל ְ
ֶע ְרנְ ְס ְט ַקייט, ימ ֶל ְך ֶל ְ
ערנְ ט ֶער ייל ְיגן ֵס ֶפר נ ַֹעם ֱא ִל ֶ
ֶדעם ֵה ִ
ֶעס ָהאט ַא ַסאךְ ַא ַס ְ
אך ָא ֶ ּבער – יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם? וָ ואס וֶ ועט זַ יין
ָא ֶ ּבער עבן
עג ְ ּ
צו ֶּג ֶ ישט ֵקיין ילט נָ ְ
אך נִ ׁ ְ ִמיט זַ יין יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם? ֶער ִפ ְ
ִמיט ֶדעם ַא ֶלעם אכ ַא ָמאל
עפערִ ,איז ֶער נָ ְ
אש ֶ
יטער פוּן ַ ּב ׁ ֶ
ׁשוּם ִצ ֶ
ֶער נָ ְ
אך ָהאט יילט ַאז ֶער
ער ֵצ ְ
ארן צוּם ֶר ִ ּבי'ן אוּן ִאים ֶד ְ
עפ ְ
ֶג ָ
וַ וייט ילט
עפ ְ
ֶג ִ ערנְ ט אוּן ִאיז ְמ ַקיֵ ים ַא ֶלע ֵעצוֹ ת וָ ואס ֶדער ֶר ִ ּבי
ֶל ְ
פוּן זַ יין ֱא ֶמ ֶת'ער ישט ִדי ַגאנְ ֶצע
אכנִ ׁ ְ
אגט ִאים ָא ֶ ּבער ֶעס ִאיז נָ ְ
זָ ְ
יִ ְר ַאת ָרצוֹ ן... ישט...
אכנִ ׁ ְ
יְ ׁשו ָּעה ,וַ וייל יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם ָהאט ֶער נָ ְ
'וָ ואס ׁ ָש ַמיִ ם!...
ער ׁש פוּן ַא ֶלע ִקינְ ֶדער
יסט ּו ֶע ּ ֶפעס ַאנְ ֶד ְ
"וָ ואס ִ ּב ְ
ְ
טוּט ֶמען ִאיך ָהאבּ
עגט
עפ ֶר ְ
ִאין ַדיין ֶע ְל ֶטער?!" ָהאט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי ֶג ְ
ַקיין ישט
אכנִ ׁ ְ
נָ ְ
"א ֶלע ִקינְ ֶדער קו ֶּמען ָדא אוּן
ערטַ ,
ארוואוּנְ ֶד ְ
ַפ ְ
יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם'?...
עמען ִמיט
אב ֶל ֶ
ייערע ּ ְפ ָר ְ ּ
עטן יְ ׁשוּעוֹ ת ִאין זֵ ֶ
ֶ ּב ְ
וידער ִאיז ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן
וִ ֶ ייטן
וער ְיג ַק ְ
עמ ַקייטִ ,מיט ׁ ְשוֶ ִ
ֲח ֵב ִריםִ ,מיט ָא ֶר ְ
ארן צוּם ֶר ִ ּבי'ן
עפ ְ
ֶג ָ עכ ֶטע גּ וֹ יִ ם ַארוּם זֵ ייָ ,א ֶ ּבער ֵקיינֶ ער פוּן ִדי ׁ ְש ֶל ְ
אס ָמאל ָהאט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי ָאנְ ֶגעקו ְּקט
אוּן ָד ְ יכ ֵקייט ְ
עטן אוֹ יף ַאזַ א זַ אך וִ וי ֶע ְר ִל ְ
ישט ֶ ּב ְ קו ְּמט נִ ׁ ְ
על ְפט ִדיר
ערט" ,וָ ואס ֶע ּ ֶפעס ֶה ְארוואוּנְ ֶד ְ
ַפ ְ אוּן יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם???!" ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ָהאט ֶגעקו ְּקט אוֹ ְ
יפן
ְ
ישט ֵקיין ׁשוּם ֵע ָצה? ִאיך ָהאבּ ַפאר ִדיר ִדי נִ ׁ ְ 'א ְפ ׁ ָשר
אגןֶ ,
ישט ֶגעוואו ְּסט וָ ואס צ ּו זָ ְ
ֶר ִ ּבי'ן אוּן נִ ׁ ְ
אגט, עצ ֶטע ֵע ָצהָ ",האט ִאים ֶדער ֶר ִ ּבי ֶגעזָ ְ ֶל ְ זֶ ענֶ ען ַא ֶלע ִקינְ ֶדער ׁשוֹ ין יִ ְר ֵאי ׁ ָש ַמיִ ם ֶ ּב ֱא ֶמת...
ישט ָהאבּ ִא ְ
יך ׁשוֹ ין על ְפט ִדיר נִ ׁ ְ
"אוֹ יבּ ָדאס ֶה ְ ייער וַ וייט
וָ ואס זָ אל ֶער טוּן ַאז ֶער ִאיז ָא ֶ ּבער זֵ ֶ
'איז
"ס ִ
ישט ֵקיין ׁשוּם ֵע ָצה ַפאר ִדירְ "...
ֶמער נִ ׁ ְ ישט ֵקיין יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם?' ׁשוֹ ין
ארנִ ׁ ְ
ילט ָג ְ
אוּן ֶער ִפ ְ
4
ִצ ּיוֹ ן ָאן ַקיין ׁשוּם וִ וינְ ְקל פוּן ַא ָס ֵפקָ ,דאס ִאיז "עס
עצט ֶ
אר ֶגעזֶ ְ
ָדא ַא ֵס ֶפרָ ",האט ֶדער ֶר ִ ּבי ָפ ְ
יך ֶגעוֶ וען ַא ַס ְ
אך צ ּו ַמיין וֶ ועג! ֶער ָהאט ַמ ְמ ׁ ִש ְ עפינֶ עןֶ ,דער ֵס ֶפר רו ְּפט
על ְטן צ ּו ֶג ִ
יסל זֶ ְִאיז ַא ִ ּב ְ
ייל ְיגן ֵס ֶפר ִל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן.
ערנֶ ען ִאין ֶדעם ֵה ִ
ֶל ְ אפן
ועסט ּו ֶקענֶ ען ׁ ַש ְ זִ ְ
יך ִ'ל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן' אוֹ יבּ וֶ ְ
ִאין ָאנְ ַפאנְ ג ווא ּו ֶער ָהאט ֶגעזֶ ען ִאין ִל ּקו ֵּטי ערנֶ ען ִאין ֶדעם ֶקען ֶעס ִדיר ֶדער ֵס ֶפר אוּן ֶל ְ
'אז
ייש ּ ִפילַ :
וארט ַצדִּ יק ,צוּם ַ ּב ׁ ְ
מוֹ ֲה ַר"ן ָדאס וָ ְ עבן ִאין יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם". ַא ַס ְ
אך צו ֶּג ְ ּ
אל ְגן ַא
'פ ְ
ארן צוּם ַצדִּ יק' ָא ֶדער ָ ארף ָפ ְ
ֶמען ַד ְ ֶ ּבן ִצ ּיוֹ ן ַא ָ ּבחוּר פוּן פו ְּפ ְצן יָ אר ַא ְלט ,נָ ְ
אך
אכט ַאז ָדאס ֵמיינְ טעד ְ ְ
ַצדִּ יקָ ',האט זִ יך ִאים ֶג ַ יבן
יפיל נִ ְסיוֹ נוֹ ת אוּן ְרצוֹ נוֹ תָ ...האט ָאנְ ֶגעהוֹ ְ ּ
ַאזוֹ ִ
אר ְקט
עש ַט ְ יך ַא ַס ְ
אך ֶג ׁ ְ ֶמען זַ יין ֶר ִ ּבי ,אוּן ָהאט זִ ְ ְ
אפט עכ ּ ְ
ַארו ְּמזו ְּכן ֶדעם ֵס ֶפרֶ ,ער ָהאט זִ יך ָאנְ ֶג ַ
יצ'ער ָח ִסיד ייענְ ִדיג ַא מוֹ ְדזִ ֶ
ִמיט ֶדעם ,זַ ֶ אפענוּנְ ג ,ווא ּו ֶער ִאיז נָ אר
עצ ֶטע ָה ֶ
אוֹ יף זַ יין ֶל ְ
יטן ִל ּקו ֵּטי ְ
אר ְקט זִ יך ִמ ְערנְ ט אוּן ׁ ְש ַט ְ
וָ ואס ֶל ְ ֶגעקו ֶּמען ָהאט ֶער ֶגעזו ְּכט ֶדעם ֵס ֶפר ִל ּקו ֵּטי
אל ְטן ַא ׁ ְש ִטיק
עה ְ
מוֹ ֲה ַר''ןָ ...דאס ָהאט ָאנְ ֶג ַ אפן.
עט ָר ְ
מוֹ ֲה ַר"ןּ ִ ,ביז ְ ּב ַח ְס ֵדי ַה ׁ ֵשם ָהאט ֶער ֶג ְ
ַצייט ִ ּביז ֶער ִאיז ָאנְ ֶגעקו ֶּמען צ ּו ֵאיינֶ ע פוּן ִדי ערנֶ ען ִאין ֶדעם ִמיט
יך ֶגענו ֶּמען ֶל ְ ֶער ָהאט זִ ְ
עדט ּתוֹ רוֹ ת ִאין ִל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן וָ ואס ָד ְ
ארט ֶר ְ ערעס אוּן צ ּו זַ יין ְגרוֹ יס וואוּנְ ֶדער ָהאט
ִאינְ ֶט ֶ
ֶדער ֶר ִ ּבי וָ ואס ֶעס ֵמיינְ ט ַאן ֱא ֶמ ֶת'ער ַצדִּ יק, ייע וֶ ועג ִאין ֲעבוֹ ַדת
אפן ַא נַ ֶעט ָר ְ
ארט ֶג ְ
ֶער ָד ְ
יכע ָמאל ִדי
ערנְ ט ֶע ְט ִל ֶ
על ְ
ער ֶג ֶ
יב ְ
ֶער ָהאט ִא ֶ ּ ישטעפאר נִ ׁ ְ ה' וָ ואס ֶער ָהאט נָ ְ
אך ַקיינְ ָמאל ֶ ּב ָ
יכער
אר ׁ ְש ַטאנֶ ען ַאז זִ ֶ
ּתוֹ ָרה אוּן ַדאן ָהאט ֶער ַפ ְ עדן
ואלד''ֶ ,ר ְ
אכן ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת ִאין וַ ְ
'מ ְ
ערטַ ,
עה ְ
ֶג ֶ
עקענְ ט ְמ ַג ֶ ּלה זַ יין
ֶדער ַצדִּ יק וָ ואס ָהאט ֶג ֶ ער ׁ ְש ְטן ַאזוֹ י וִ וי צ ּו ַאן ֱא ֶמ ֶת'ער גו ֶּטער
יב ְ
צוּם אוֹ ֶ ּ
יכע ּתוֹ רוֹ ת אוּן ָהאט ַא ַה ּ ָ ׂ
ש ָגה ִאין על ֶכע הוֹ ֶ
ַאזֶ ְ אפט ִדי ֵעצוֹ ת ְפ ַריינְ דּ ְ '...ב ִע ָּקר ָהאט ִאים ֶג ַ
עכ ּ ְ
יכער ֶדער
יקים ֶ -ער ִאיז זִ ֶ
יס ַקייט פוּן ַצדִּ ִ
ְגרוֹ ְ פוּן ִשׂ ְמ ָחהֶ ,ער ָהאט ַ ּבאקו ֶּמען ֶדעם ֶר ִ ּבינְ 'ס
ער ַמאנְ ט ִאין וערט ֶד ְ יסער ַצדִּ יק וָ ואס וֶ ְ ְגרוֹ ֶ אר ׁ ְש ֵטיין ַאז ִשׂ ְמ ָחה ִאיז
ייל ֶיגע דַּ ַעת צ ּו ַפ ְ
ֵה ִ
ְ
אכט ַ ּביי זִ יך ַאז ֶער
עמ ְ
ֶדעם ֵס ֶפרָ ,האט ֶער ָא ּ ְפ ֶג ַ עפילִ ,שׂ ְמ ָחה ִאיז
ישט נָ אר ֶע ּ ֶפעס ַא גו ֶּטער ֶג ִ
נִ ׁ ְ
וִ ויל זַ יין ַא ָח ִסיד אוּן ַאן ֱא ֶמ ֶת'ער ַּת ְל ִמיד פוּן 'מ ְצוָ ה ְ ּגדוֹ ָלה ִל ְהיוֹ ת ְ ּב ִשׂ ְמ ָחה ָּת ִמיד'
ַא ִמ ְצוָ ה! ִ
ֶדעם ַ ּב ַעל ַה ִליקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן. יבן
על ֶכע ִדיבּ ו ִּרים! ֶער ָהאט ָאנְ ֶגעהוֹ ְ ּ
ָהאַ ,אזֶ ְ
ערוואו ְּסט ִמיט ֶדער ַצייט ָהאט ֶער זִ ְ
יך ׁשוֹ ין ֶד ְ ערע
יט ֶ
ייל ֶיגע ֵעצוֹ ת אוּן ַא לוֹ ֶ
ְמ ַקיֵ ים זַ יין ִדי ֵה ִ
יבן ֶדער
עש ִר ְ ּ
ייל ֶיגער ֵס ֶפר ָהאט ֶג ׁ ְ
ַאז ֶדער ֵה ִ ייסט ָהאט ִאים ַארו ְּמ ֶגענו ֶּמען, ייל ֶיגע ֵג ְ
ֵה ִ
ייל ֶיגער ֶר ִ ּבי ַר ֵ ּבינ ּו נַ ְח ָמן ֶ ּבן ֵפיְ ָיגא אוּן פוּן
ֵה ִ ייער ֶמענְ ְט ׁש, עש ּ ִפ ְירט וִ וי ַא נַ ֶ ְ
ֶער ָהאט זִ יך ֶג ׁ ְ
אלס ָהאט ֶער ׁשוֹ ין ֶגעוואו ְּסט זִ יךְ עמ ְ ֶד ָ ויכ ִט ְיג ְס ֶטע פוּן ַא ֶלעם ַאז ֶער
ָא ֶ ּבער ִדי וִ ְ
ָאנְ צוּרו ְּפן ַא ְ ּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער ָח ִסיד!... ער ׁ ְש ּ ִפ ְירן ֶע ּ ֶפעס ֶע ּ ֶפעס
יבן צ ּו ֶד ְ
ָהאט ָאנְ ֶגעהוֹ ְ ּ
ַא מוֹ ָרא פוּנֶ עם בּ וֹ ֵראַ ,א ְט ִריט נֶ ענְ ֶטערַ ,א
ֶ -ה ְמ ׁ ֵש ְך קו ֶּמענְ ִד ֶיגע וָ ְ עכער ִאין זַ יין יִ ְר ַאת ׁ ָש ַמיִ ם!
אפל ֶה ֶ
ׁ ְש ַט ּ ְ
ואך ְ ּב ֶעזְ ַרת ַה ּׁ ֵשם -
ָדאס ִאיז ָדאסִ ,איז ֶגעוֶ וען ְק ָלאר ַפאר ֶ ּבן
ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת #59 אונטערוועגנס
ער זיך אומקערן אהיים ,אבער ס'שלעפט זיך א טאג אין קורצן פון פריער:
נאך א טאג .די שטאטלייט קוקן שוין ארויס בכליות יא תקס"ו ,דער פערדער יאר פון רבי נתנ'ס התקרבות
עינים אויפ'ן רב'ס אנקום .יעדן טאג קלאפט מען אין האט זיך געשלאסן .אצינד האבן מיר אריינגעטראטן
טיר צו הערן איבער די לעצטע אנטוויקלונג. אין פינפטן יאר פון רבי נתנ'ס התקרבות .רבי נתנ'ס
אויך רבי נתן ווארט שוין אויפ'ן שווער ,אבער ער האט רביצין פארט אויף די ימים נוראים קיין מאהלוב צו
נאך א מטרה .חנוכה דערנענטערט זיך מיט שנעלע אירע עלטערן און רבי נתן פארט קיין ברסלב צום
טריט און ס'ברענט אים צו זיין ביים רבי'ן אויף שבת רבי'ן .נאך יום כיפור פארט רבי נתן צו זיין משפחה .ער
חנוכה ווי דער מנהג פון די חסידים .דער רבי וועט וויל שוין אהיימפארן קיין נעמירוב אבער דער שווער
זאגן א פארכטיגע תורה .ער שפירט ווי ער קען עס וועלכער האלט זיך אויף אונטערוועגס איז נאכנישט
נישט פארפאסן... אהיימגעקומען און עס פאסט נישט אוועקצופארן
פון צווייטן זייט; ווי וועט עס אויסקוקן ווען די גאנצע איידער ער נעמט שלום פונעם שווער .מען האלט שוין
שטאט ,אנשים נשים וטף וועלן ארויסקומען צו מקבל אין חודש כסלו און רבי נתן זארגט זיך וואס וועט זיין
פנים זיין דעם געערטן רב און זיין אייגענער איידים מיט חנוכה ביים רבי'ן?
וועט זיך נישט געפינען צווישן דעם פארזאמלטן עולם. אצינד ליינט ווייטער:
די רביצין און די שוויגער האבן שטארק געבעטן "א גוטן ,מען האט שוין געהערט א גריס פון רב?" נאך
אז רבי נתן זאל זיי נישט אנמאכן קיין בושות און א שכן האט אנגעקלאפט אין טיר צו הערן אויב דער
אויסווארטן דעם רב'ס אנקום. רב קומט שוין אהיים.
אפילו אויב רבי נתן זאל איגנארירן די אלע טענות "ניין ".די רביצין פארקלאפט די הענט .אויך זי איז
וואלט ער ממילא נישט געקענט פארן .ער האט נישט אומגעדולדיג .דער רב איז שוין אין קרעמעניץ איבער
געהאט קיין געלט פאר הוצאות הדרך און נישט דריי חדשים און ס'נעמט גאר קיין עק .יעדן טאג דארף
6
אונטערוועגנס
צום געפונען .רבי נתן האט זיך געמאכט א חשבון ,אז געהאט א בעל עגלה וואס זאל מסכים זיין אים צו
אויב ווארטן ,קען ער אויך אין ברסלב .אזוי וועט ער פירן אזא לאנגע וועג ביז ברסלב.
האבן נאך א געלעגנהייט צו פארברענגען מיט'ן רבי'ן. רבי נתן האט זיך זייער געוואקלט מיט די מחשבות; יא
רבי נתן איז אנגעקומען קיין ברסלב נאך מעריב ,אין פארן ...נישט פארן ...וואס וויל דער אויבערשטער
די לעצטע נאכט אין חודש וואס מען קען מחדש זיין פון אים? וואס איז ריכטיג צו טון?
די לבנה .עס איז געווען א פארוואלקנטע טאג און למעשה ,ווען חנוכה האט זיך דערנענטערט ,האט
עס האט זיך נישט אנגעזען קיין שיין פון א לבנה. רבי נתן מחליט געווען אז ער וועט איבערקומען אלע
ער האט זיך נאכגעפרעגט אויב דער רבי האט שוין מניעות און ער וועט יא פארן!
מחדש געווען די לבנה .ער האט געהאפט אז אויב
די מינוט וואס ער איז געקומען צו דער החלטה,
דער רבי האט נאכנישט מחדש געווען די לבנה האט
זענען אים אלע ספיקות אוועקגעפאלן .ער האט
ער מער אויסזיכטן אז די לבנה זאל זיך באווייזן אין
פארשטאנען אז ער טוט ריכטיג צו גיין צום רבי'ן
זכות פון הייליגן רבי'ן .אבער דער רבי האט שוין
אויף חנוכה און זיך אנשעפן פון זיין הייליגן שיין .און
געהאט מחדש געווען די לבנה.
ווי נישט ווי ,האט ער שוין פארשאפט די געלט צום
רבי נתן אין אריין צום רבי'ן וועלכער האט גלייך פארן און אויך א בעל עגלה האט ער געפונען .אלעס
באמערקט אויף זיין תלמיד אז עפעס איז ער זייער איז געפאלן אין פלאץ...
באזארגט" .פארוואס ביסטו אזוי טרויעריג?" האט ער
רבי נתן איז אנגעקומען קיין ברסלב דאנערשטאג
אים געפרעגט.
פרשת מקץ ,ראש חודש טבת ביי די זעקסטע חנוכה
רבי נתן האט געשוויגן .איינער פון די באטייליגטע ליכט .זיינע ערשטע טריט אין ברסלב האט ער געפירט
האט דערציילט דעם רבי'ן וואס עס דרוקט אים. צום רבי'ן אין שטוב צו נעמען שלום .ער האט שוין
דער רבי האט זיך אויסגעדרייט צו רבי נתן זאגנדיג: געפונען דעם רבי'ן אין געלעגער.
"זיי מתפלל צום באשעפער אז די לבנה זאל זיך
די לבנה באהאלט זיך
באווייזן .האט רבי נתן געענטפערט" ,איך האב שוין
רבי נתן איז פארבליבן אין ברסלב פאר עטליכע טעג,
מתפלל געווען".
אריינכאפנדיג צו שמועסן אסאך מיט'ן רבי'ן במשך
"דאוון נאך!" האט דער רבי אים געמוטיגט.
די צייט .דערנאך איז ער געפארן קיין נעמירוב צו
איינער פון די אנוועזענדע האבן זיך אנגערופן" :ער נעמען שלום פון זיין טאט'ן .דער טאטע האט זיך
וויל אז דער רבי זאל דאווענען פאר אים אז ער זאל זייער געפרייט צו אים און אים געשאנקען א מתנה.
זוכה זיין צו קענען מקיים זיין די מצוה".
אצינד האט רבי נתן געוואלט זיך צוריקקערן קיין
למעשה האט רבי נתן נישט געהאט בכוונה צו בעטן מאהלוב צום שווער .אבער עס האט זיך אים נישט
פון רבי'ן צו מתפלל זיין .אמת ,אז ס'האט אים וויי געמאכט קיין וואגן .ער האט געווארט ביז אינמיטן
געטון אז ער קען נישט מחדש זיין די לבנה ,אבער ער וואך פון פרשת ויחי אבער קיין וואגן איז נישט געווען
7
האט צום סוף נישט מחדש געווען די לבנה... האט געהאט אסאך אנדערע ענינים וואס ער האט
אין זיין קלעם האט ער זיך געוואנדן צום באשעפער, געוואלט אז דער רבי זאל מתפלל זיין פאר אים,
בעטנדיג א הארציגע תפילה אז דער אויבערשטער דערפאר האט ער נישט געהאט די העזה צו בעטן
זאל אים מזכה זיין צו קענען מקיים זיין די מצוה אויף דעם אויך.
פון קידוש לבנה .זיין תפילה איז אנגענומען געווארן מיטאמאל איז איינער געקומען מעלדן אז די לבנה
און א קלארע לבנה האט זיך באוויזן! איז ארויסגעקומען פון צווישן די וואלקענעס .דער
רבי נתן האט געמאכט די ברכה מיט שמחה און רבי האט געזאגט פאר רבי נתן אז ער זאל זאפארט
פרייליכערהייט זיך צוריקגעקערט צום רבי'ן. גיין מחדש זיין די לבנה" .ווארט נישט ביז מען וועט
עס אינגאנצן אנזען .ווינאר דו קענסט זען א קלארע
ווינאר דער רבי האט אים געזען ,האט ער זיך
פארעם הינטער די וואלקענעס ,זאג די ברכה".
אויסגעדרייט צו די שטוב מענטשן און געוויזן אויף
רבי נתן זאגנדיג" :איר זעט ,ער איז אינגאנצן אן רבי נתן איז ארויס אינדרויסן וואו די לבנה האט
אנדערער מענטש!" דערנאך האט ער געזאגט צו די געשיקט א מאטע שיין דורך די וואלקענעס ,אבער
חסידים" :אז איר וועט פרייליך זיין ,וועט דאס זיין א ביז ווען רבי נתן האט זיך געשטעלט מחדש זיין די
געוואלדיגע טובה פאר די גאנצע וועלט!" לבנה ,האט זי זיך צוריק באהאלטן .רבי נתן האט
זיך געשעמט צוריקצוגיין צום רבי'ן דערציילן אז ער
המשך פון זייט 12
ַדיין ַה ְצ ָל ָחהַ ,מיין ַה ְצ ָל ָחה!
אֹויס ְפלּוג וָ ואס
ְ ערעֶמער וִ וי פּון ַסיי וֶ ועלְ כֶ ע ַאנְ ֶד ֶ עהאטעצער וואּו ְמ ָ'האט גֶ ַארן צּו ַאזֶ עלְ כֶ ע ְּפלֶ ֶעפ ְ גֶ ָ
עס ֶטעעּבןַ .מיין גְ ֶר ְ
עהאט ִאין ַמיין לֶ ְ ִאיְך ָהאּב נָ אר גֶ ַ רּוּב ְירט צּו
אמע ְּפ ִאצ ְירן?" ָהאט ִדי ַמ ֶ לַ אנְ גֶ ע ְׁש ַּפ ִ
אּבן אֹויְך ֲהנָ ָאה
ֲהנָ ָאה ִאיז נָ אר וֶ וען ַמיינֶ ע ֲח ֵב ִרים ָה ְ אר ְׁש ֵטיין. ַפ ְ
יׁשט וֶ וען נָ אר ַפאר יׁשט ,אּון נִ ְ
ארנִ ְ אּון ֶעס ֶפעלְ ט זֵ יי גָ ְ
יׁשט גֶ עוֶ וען ִ"ריכְ ִטיגִ ,ריכְ ִטיגָ .א ֶּבער ָדאס ִאיז נָ אְך נִ ְ
ִמיר ַאלֵ יין ִאיז גּוט".
ער ֵציילְ ן וָ ואס אמיְך ִדיר ֶד ְ עׁש ַמאק .לָ ִ ַמיין ִע ָיקר גֶ ְ
ערנֶ ען פּון ִדיר!"
ארף זִ יְך ָא ְּפלֶ ְ
ייער ֵׁשייןָּ ,ברּוְךְ ,מ ַ'ד ְ
"זֵ ֶ נָ אְך ֶעס ִאיז גֶ עוֶ ועןִ :איְך ָהאּב ַא ַח ֶבר וָ ואס ְּב ֶרענְ גְ ט
טֹויּבן
ְ ערנְ ט פּונֶ עם
"יָ אִ .איְך ָהאּב זִ יְך ָדאס ָא ְּפגֶ עלֶ ְ גּוטע זַ אכְ ן וֶ וען ְס ִ'איז ָדא יׁשט ִמיט ֵקיין ֶ ֵקיינְ ָמאל נִ ְ
אֹויפגֶ עוִ ויזְ ן ַאז ֶער ָהאט ַא גּוטְ עטלֶ ער ,וָ ואס ָהאט ֶּב ְ יׁשט נָ אר ָדאס ,נָ אר ּכִ ְמ ַעט ֵקיינֶ ער אֹויס ְפלּוג .נִ ְ
ְ ַאן
עׁש ֶטעלְ טצּור ְיקגֶ ְ
דּורְך ֶדעם וָ ואס ֶער ָהאט ִ עּבן ְלֶ ְ עּבן ִאיםָ .דאס ָמאלִּ ,בין ִאיְך יׁשט זִ ְיצן לֶ ְ וִ ויל נִ ְ
עהאט ,אּון ַאלֶ עס וָ ואס ָדאס לַ אנְ ד ָהאט ַא ָמאל גֶ ַ צּוגֶ עגַ אנְ גֶ ען צּו ִאים ִמיט ַא ְפ ֵריילִ יכֶ ע ְׁש ֵמייכְ לִ ,איְך
ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען זַ יין גַ אנְ ֶצע ִׂש ְמ ָחה .וַ וייל וֶ וען ֶמען גּוטע זַ אכְ ן וָ ואס ִאיְך ָהאּב עּבן פּון ִדי ֶָהאּב ִאים גֶ עגֶ ְ
ייסט ֶּב ֱא ֶמת
וייטן ִאיד – ָדאס ֵה ְ טּוט ַא ֶח ֶסד ִמיט ַא ְצוֵ ְ ער ֵציילְ ט עקלִ ,איְך ָהאּב ִאים ֶד ְ עהאט ִאין ַמיין זֶ ְ גֶ ַ
עּבן".
ימּות'דיגֶ ע לֶ ְ
ִ גּוטע אּון ְׁשלֵ
ַא ֶ מּוע ְסט ,גֶ עלַ אכְ ט ,אּון זִ יְךעׁש ֶאּבן גֶ ְ
ַמ ֲע ִׂשּיֹותִ ,מיר ָה ְ
עהאט ְמ ַחּזֵ ק גֶ עוֶ וען .פּון ֶדעםָ ,האּב ִאיְך ֲהנָ ָאה גֶ ַ
8
מַ עֲ ֶשׂה יג'
ִדי זִ ְּיבן ֶּבעטְ לֶ ְערס'
ישט ָאן, ארנִ ׁ ְ
ועלט גָ ְ
עפט ִדי גַ אנְ ֶצע ֶו ְ ַ ּביי ִמיר ְט ֶר ְ י־ה ִמ ׁ ְש ֶּתה'
'ש ְב ַעת־יְ ֵמ ַ
ן־טאג' פוּן ׁ ִ
ער ָ 'אנְ ֶד ְ
ִאין ֶדעם ַ
וארן ִא ְ
יך ֶלעבּ 'ח ָסרוֹ ן' – ָו ְ
ייער ִ
ערן זֵ ֶ ַאז ִא ְ
יך זָ אל ֶה ְ ער ַמאנְ טִ ,אין וידער ֶד ְ ן־כ ָלה' ִו ֶ
'ח ָת ַּ
יך ִדי ָאבן זִ ְ
– ָה ְ ּ
'האט גָ אר ַקיין ׁשוּם
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ָ ,וואס ְס ָ
ַאזוֹ י ַא ַ עווען ַא
עט ֶלער'ָ ,וואס ֶער ִאיז גֶ ֶ
'ב ְ
ערן ֶ ּ
ֶדעם ַאנְ ֶד ְ
ישט.
'ח ָסרוֹ ן' נִ ׁ ְ
ִ עווען ,אוּן
יבער' – ָוואס ֶער ָהאט זֵ יי ְמ ַחיֶ ה גֶ ֶ
'טוֹ ֶ ּ
'ה ְס ָּכ ָמה' ֶדערוֹ יףַ ,אז ִא ְ
יך ֶלעבּ אוּן ִא ְ
יך ָהאבּ ַא ַ עבן ְ ּברוֹ יט.
ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ
'מ ִדינָ ה פוּן ֲע ׁ ִשירוּת'"
'ח ִּיים־טוֹ ִבים' ,פוּן ֶדער ְ
ַ עמט
"ווי נֶ ְ
עבענְ ְקטִ :
עוויינְ ט אוּן גֶ ֶ ּ
אבן גֶ ֵ
אוּן זֵ יי ָה ְ ּ
עוועןֶ ,ער ָהאט
'ח ִּיים־טוֹ ִבים' ִאיז גֶ ֶ
אוּן זַ יין ַ עט ֶלער'ָ ,וואס ֶער
ן־ב ְ
יב ֶ ּ
ֶמען ָדא ַא ֶהער ֶדעם 'טוֹ ְ ּ
ואסערָ .
(האט ֶער עטרוּנְ ְקן ַו ֶ
עסן ְ ּברוֹ יט ,אוּן גֶ ְ
גֶ עגֶ ְ אבן
ער ַוויילִ ,ווי זֵ יי ָה ְ ּ
עווען"ֶ .ד ְ
ָהאט אוּנְ ז ְמ ַחיֶ ה גֶ ֶ
ער ַווייל קו ְּמט ֶער אך ִאים – ֶד ְ עבענְ ְקט נָ ְ ַאזוֹ י גֶ ֶ ּ
אר ַהאנְ ְדן ַא
'פ ְ
י־ווי] ְס ַ יילט)ּ ַ :ב ֲא ׁ ֶשר ַ
[אזוֹ ִ ער ֵצ ְ
זֵ יי ֶד ְ
"א ְ
יך ִ ּבין ָדא" – אוּן ִאיז אוֹ יף זֵ יי ַא ַריין ,אוּן זָ אגְ טִ :
אבן
ְמ ִדינָ הָ ,וואס ִאין ִאיר ִאיז גְ רוֹ יס ֲע ׁ ִשירוּת ,זֵ יי ָה ְ ּ
יסע אוֹ ְצרוֹ ת.
גְ רוֹ ֶ אלן ,אוּן ָהאט זֵ יי גֶ עקו ׁ ְּשט.
עפ ְ
ַארו ְּמגֶ ַ
ַא ָמאל זֶ ענֶ ען זֵ יי זִ ְ "היינְ ט ׁ ֶשענְ ק ִא ְ
יך אוּן ֶער ָהאט צ ּו זֵ יי גֶ עזָ אגְ טַ :
יפגֶ עקו ֶּמען ִדי ֲע ׁ ִש ִיריםיך צוּם אוֹ ְ
– ָהאט זִ ְ ְ
י־ווי ִאיךַ ,אזאלט זַ יין ַאזוֹ ִ ַא ְ
ייך ְ ּב ַמ ָּתנָ הַ ,אז ִאיר זָ ְ
ימען
אר ֶ יבן צ ּו ַ ּב ִ
עכער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
יט ֶל ֶיך ִא ְ
'ח ִּיים־
עבט ַ
ויאזוֹ י ֶער ֶל ְ ּ
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ִ ,ו ַ
ִמיט זַ יין ַ 'ח ִּיים־טוֹ ִבים' ְּ
(כלוֹ ַמרַ :א עבןַ ,אזוֹ י ַא ַ
אלט ֶל ְ ּ
ִאיר זָ ְ
יער ָהאבּ ִא ְ
יך וארן ְפ ִר ֶ י־ווי ִא ְ
יך – ָו ְ עבן)ַ ,אזוֹ ִ
גוּט ֶל ְ ּ
יילטֶ ,דעם
ער ֵצ ְ
עכער ָהאט ֶד ְ
יט ֶל ֶ
טוֹ ִבים' – אוּן ִא ְ
ער ִמיטַ ,היינְ ט ׁ ֶשענְ ק ִאיךְעבענְ ְט ׁ ְשט ֶד ְ
ייך גֶ ֶ ַּא ְ
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'.
ֵס ֶדר פוּן זַ יין ַ
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ּ ְ ,ב ַמ ָּתנָ ה גְ מו ָּרה ְ'ד ָר ׁ ָשה־ ַא ְ
ייך ַמיין ַ
יך ִמ ְ
יך ָאנְ גֶ ערו ְּפן ,אוּן ָהאבּ גֶ עזָ אגְ ט צ ּו זֵ יי ָהאבּ ִא ְ
עשאנְ ק'.
גֶ ׁ ַ
יילט
ער ֵצ ְ
עט ֶלער' ָוואס ֶער ֶד ְ
ער־ב ְ
ֶּ יב
ְ(ד ַהיְ ינ ּו ֶדער 'טוֹ ֶ ּ
"א ְ ישט־
ארנִ ׁ ְ יך ִ ּבין 'טוֹ יבּ 'ִ ,א ְ
יך ִ ּבין 'גָ ְ ִאיר ֵמיינְ ט ַאז ִא ְ
ערע פוּן עס ֶ
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ּ ֶ ,ב ֶ
יך ֶלעבּ ַ ָדאס ַא ְלץ)ִ :
'ח ִּיים־
עבט ַ וארן ַאז ִאיר ֶל ְ ּ א־ר ְאיָ הָ ,ו ְ ַא ְ
ייך – ְו ָה ַ עפט ַ ּביי ִמיר ועלטְ ,ט ֶר ְ
טוֹ יבּ ' – נָ אר ִדי גַ אנְ ֶצע ֶו ְ
'ח ָסרוֹ ן'.
ייער ִ
ערן זֵ ֶ ישט ָאןַ ,אז ִא ְ
יך זָ אל ֶה ְ ארנִ ׁ ְ
גָ ְ
על ְפט זֶ ע ֶדער ְמ ִדינָ ה".
טוֹ ִבים'ֶ ,ה ְ
אבן
אר ַהאנְ ְדן ַא ְמ ִדינָ הָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ
'פ ְ
וארן ְס ַ
ָו ְ ועלט ,זֶ ענֶ ען
וארן גָ אר ַא ֶלע 'קוֹ לוֹ ת' פוּן ֶדער ֶו ְ
ָו ְ
אר ְטן'ִ ,איז
אר ְטן' – אוּן ִאין ֶדעם 'גָ ְ
עהאט ַא 'גָ ְ
גֶ ַ עכער
יט ֶל ֶ
וארן ִא ְ
'ח ְסרוֹ נוֹ ת' – ָו ְ
ַא ֶלע נָ אר פוּן ֶ
עהאט ַא ֶלע
אבן גֶ ַ
'פירוֹ ת'ָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ עווען ֵּ
גֶ ֶ 'ח ָסרוֹ ן'ְ ,ד ַהיְ ינוּ :אוֹ יף ֶדעם ָוואס
ׁ ְש ַרייט אוֹ יף זַ יין ִ
ועלט – אוּן זֵ יי
'ט ֲע ִמים' ָוואס ִאין ֶדער ֶו ְ
ֶע ְר ֵליי ַ ְס'גֵ ייט ִאים ָא ּפ.
עהאט ַא ֶלע ֶע ְר ֵליי ֵ'ריחוֹ ת' ָוואס ִאין ֶדער
אבן גֶ ַ
ָה ְ ּ ועלט ,זֶ ענֶ ען
אוּן ֲא ִפיל ּו ַא ֶלע 'שִׂ ְמחוֹ ת' פוּן ֶדער ֶו ְ
אר ְטן,
עווען ִאין ֶדעם גָ ְ
ארט גֶ ֶ
ועלט – אוּן ְס ָ'ד ְ
ֶו ְ יידט זִ ְ
יך 'פ ֵר ְ
'ח ְסרוֹ נוֹ ת' – ָוואס ְמ ְ
ַא ֶלע נָ אר פוּן ֶ
ארבּ ' ,אוּן
'פ ְ
ארא ַ
ואס ַפ ַ
'מ ְראוֹ ת' – ָו ְ
ַא ֶלע ֶע ְר ֵליי ַ 'איז ִאים ָא ּ ְפגֶ עגַ אנְ גֶ ען ,אוּן ַהיינְ ט
אוֹ יף ֶדעם ָוואס ְס ִ
ועלט,
[בלו ֶּמען] ָוואס ִאין ֶדער ֶו ְ
יאטן' ְ ּ
'ק ִוויַ ְ
ַא ֶלע ְ 'איז ִאים ָא ּ ְפגֶ עגַ אנְ גֶ ען .אוּן
ָהאט ֶער ָדאס ָוואס ְס ִ
9 9
'מ ְר ֶאה' –
אכט ִדי ַ
עמ ְ
אליֶ ע גֶ ַ
אבן זֵ יי ַק ְ
אוּן ַאזוֹ י ָה ְ ּ אר ְטן.
ארט ִאין ֶדעם גָ ְ
עווען ָד ְ
ִאיז ַא ְלץ גֶ ֶ
אכטַ ,אז ְס'זָ אל זַ יין טוּנְ ְקל ִאין
עמ ְ
אבן גֶ ַ
וארן זֵ יי ָה ְ ּ
ָו ְ אדנִ יק'
'אגְ ָר ְ
אר ְטן'ַ ,א ַ
יבער ֶדעם 'גָ ְ
עווען ִא ֶ ּ
אוּן ְס'גֶ ֶ
ואל ְקנְ ִדיג.
'איז ַאז ְס ָ'ו ְ
י־ווי ְס ִ
ִדי אוֹ יגְ ןַ ,אזוֹ ִ עהט צוֶּ ,דעם ער ְטנֶ ער](ְ ,ד ַהיְ ינוֶּ :דער ָוואס ֶער זֶ ְ
[גֶ ְ
עא ְר ֶ ּבעט
עכט'ַ ,א ְלץ ָאנְ גֶ ַ
אבן ִדי ְ'ד ַריי ִּכ ּתוֹ ת ְקנֶ ְ
ָ(דאס ָה ְ ּ אר ְטן)ְ .פ ֶלעגְ ט ִדי ְמ ִדינָ ה צ ּו
יפן] גָ ְ [קו ְּקט זִ ְ
יך אוּם אוֹ ְ
עטאן,ארט גֶ ָ אבן ָד ְ
ִאין ֶדער ְמ ִדינָ ה ,דו ְּר ְכ ֶדעם ָוואס זֵ יי ָה ְ ּ 'ח ִּיים־טוֹ ִבים' דו ְּר ְך ֶדעם 'גָ ְ
אר ְטן'. עבן ַ
ֶל ְ ּ
"היינְ ט ַאז ִאיר
ייסןַּ ,כ ַנּ"לַ . 'מ ֶל ְך' ָהאט זֵ יי גֶ ֵ
עה ְ ָוואס ֶדער ֶ
וארן –
עו ְ
אלן גֶ ָ
אר ַפ ְ
אדנִ יק' ַפ ְ
'אגְ ָר ְ
ארט ֶדער ַ
ִאיז ָד ְ
(אזוֹ י
על ְפט זֶ ע ֶדער ְמ ִדינָ ה"ַ .
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ֶ ,ה ְ
עבט ַ
ֶל ְ ּ
אר ְטן',
ארט ָדא ִאין ֶדעם 'גָ ְ
'איז ָד ְ
ילא ָוואס ְס ִ
ֵמ ָ
'מ ִדינָ ה
עט ֶלער' ,צ ּו ֶדער ְ ער־ב ְ
ֶּ יב
זָ אגְ ט ַא ְלץ ֶדער 'טוֹ ֶ ּ
עבן ְ וערן –
אר ֶלענְ ְדט] ֶו ְ ישט ַ
[פ ְ וד ַאי ׁשוֹ ין גָ אר צוּנִ ׁ ְמוּז ְ ּב ַו ְ
ימטַ ,אז זֵ יי ֶל ְ ּ
אר ְ
אבן זִ יך ַ ּב ִ פוּן ֲע ׁ ִשירוּת'ָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ
אדנִ יק',
'אגְ ָר ְ
ישט ָדא ֶדער ַ ְ
'איז זִ יך ׁשוֹ ין נִ ׁ ְ
וארן ְס ִ ָו ְ
ער ַמאנְ ט]).
יבנְ ֶד ְ
'ח ִּיים־טוֹ ִבים'ַּ ,כ ַנּ"ל ִ[ווי אוֹ ְ
ַ
עהן [או ְּמקו ְּקן] ,אוּן אר ְטן' צוּזֶ ְ
ָוואס ֶער זָ אל ֶדעם 'גָ ְ
ישט
"אז [אוֹ יבּ ] ִאיר ֶוועט זֵ יי נִ ׁ ְ יך זָ אג ַא ְ
ייךַ : אוּן ִא ְ
ארף ַארוּם אד ְ 'ב ַ
ארן ַארוּם ִאיםָ ,וואס ְמ ַ ּ זָ אל זִ ְ
יך ָּפ ְ
אטן" ְ(ד ַהיְ ינוָּ :דאס ייך אוֹ ְ
יך ׁ ַש ְ על ְפןֶ ,וועט ֶעס ַא ְ
ֶה ְ
אר ְטן' צ ּו טו ְּהן.
ֶדעם 'גָ ְ
'מ ְר ֶאה',
וארןִ ,די ַ
עו ְ
אליֶ ע גֶ ָ
ָוואס ַ ּביי ֶדער ְמ ִדינָ ה ִאיז ַק ְ
ייך אוֹ ְ
יח' – ָדאס ֶוועט ַא ְ עבן,
עקענְ ט ֶל ְ ּ ואל ְטן נָ ְ
אך גֶ ֶ [א ֶ ּבער] זֵ יי ָו ְ
ּש ִמיר ָ
לו ׁ ְ
יך 'ט ַעם' ,אוּן ֶדער ֵ'ר ַ
אוּן ֶדער ַ
ער ַלאנְ גְ ן).
ֶד ְ אר ְטן' ְ(ד ַהיְ ינוּ :פוּן ֶדער
יחים פוּן ֶדעם 'גָ ְ
פוּן ִדי ְס ִפ ִ
ואק ְסט ִאין ַא
ואקסוּנְ ג – ְד ַהיְ ינוָּ :דאס ָוואס ְס ַ'ו ְ
ער ַו ְ
ויד ְ
ִו ֶ
יבן ִדי ֲע ׁ ִש ִירים ַה ַנּ"ל ,אוּן יפגֶ עהוֹ ְ ּ
יך אוֹ ְ אבן זִ ְ
ָה ְ ּ
יך ִ ּבין אוֹ יךְ
זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען צ ּו ֶדער ְמ ִדינָ ה – אוּן ִא ְ אפ).
אלט ַא ָר ּ
'פ ְ
אר ְטן ַא ֵליין ,פוּן ֶדעם ָוואס ְס ַ
גָ ְ
אבן זֵ יי
ִמיט זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען .אוּן אוֹ יף ֶדעם ֶוועגָ ,ה ְ ּ (כלוֹ ַמרַ :א
ְּ 'מ ֶל ְך ַ
־א ְכזָ ר' ֶ ִאיז ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ַא
'ח ִּיים־טוֹ ִבים' –
עכער ,זַ יין ַ
יט ֶל ֶ
עבט ִא ְ על ְ ּיך גֶ ֶ אוֹ ְ עמ ִדיגֶ ער) אוֹ יף ֶדער ְמ ִדינָ ה – אוּן ֶדעראר ְ ער ַ ּב ֶ
או ְּמ ֶד ְ
עהאט אוֹ ְצרוֹ תַּ ,כ ַנּ"לִ .ווי זֵ יי זֶ ענֶ ען
אבן גֶ ַ
וארן זֵ יי ָה ְ ּ
ָו ְ עקענְ ט ָטאןִ .איז
ישט גֶ ֶ
ארנִ ׁ ְ 'מ ֶל ְך' ַ
[א ְכזָ ר] ָהאט זֵ יי גָ ְ ֶ
יבן
גֶ עקו ֶּמען נָ אנְ ט צ ּו ֶדער ְמ ִדינָ ה – ָהאט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ אכט ִדי
עמ ְ
אליֶ ע גֶ ַ
ֶער גֶ עגַ אנְ גֶ ען ,אוּן ָהאט זֵ יי ַק ְ
'ט ַעם' ,אוּן ִדי וערןֶ ,דער ַאליֶ ע צ ּו ֶו ְ ַ ּביי זֵ יי אוֹ ְ
יך ַק ְ אבן פוּן
'ח ִּיים־טוֹ ִבים' פוּן ֶדער ְמ ִדינָ הָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ
ַ
'איז ַ ּביי
ילטַ ,אז ְס ִ
ער ִפ ְ
אבן זֵ יי ֶד ְ
אכןָ .ה ְ ּ
יב ִריגֶ ע זַ ְ
ִא ְ ּ אר ְטן'.
ֶדעם 'גָ ְ
וארן.
עו ְ
אליֶ ע גֶ ָ
זֵ יי ַק ְ אר ְטן'
אכט ֶדעם 'גָ ְ
עמ ְ
אליֶ ע גֶ ַ
ישט ֶער ָהאט ַק ְ
אוּן נִ ׁ ְ
אד ְ
אך ַהיינְ ט, "מ ָ יך ִמ ְ
יך ָאנְ גֶ ערו ְּפן צ ּו זֵ ייַ : ָהאבּ ִא ְ עלאזְ ט ִאין ֶדער ְמ ִדינָ ה,
ערגֶ ָ
יב ְ
– נָ אר ֶער ָהאט ִא ֶ ּ
ישט ַא ַריינְ גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ֶדער ַאז ִאיר זֶ ענְ ט נָ ְ
אך נִ ׁ ְ עכט' – אוּן ֶער ָהאט זֵ יי ָאנְ גֶ עזָ אגְ ט:
ְ'ד ַריי ִּכ ּתוֹ ת ְקנֶ ְ
וארן ֶדער
עו ְ
אליֶ ע גֶ ָ ְמ ִדינָ ה – ִאיז ׁשוֹ ין ַ ּביי ַא ְ
ייך ַק ְ אלן ָטאןָ ,דאס ָוואס ֶער ָהאט זֵ יי
"אז זֵ יי זָ ְ
ַ
יח' – ִווי ֶוועט
'מ ְר ֶאה' ,אוּן ֶדער ֵ'ר ַ
'ט ַעם' ,אוּן ִדי ַ
ַ ייסן".
עה ְ
גֶ ֵ
ׁשוֹ ין זַ ייןַ ,אז ִאיר ֶוועט ַא ִהין ַא ַריינְ גֵ יין – אוּן ִמ ָּכל־ עטאןָ ,דאס ארט גֶ ָ
אבן ָד ְ
אוּן דו ְּר ְכ ֶדעם ָוואס זֵ יי ָה ְ ּ
על ְפן"? אך ֶה ְ ׁ ֶש ֵּכן ִווי ֶקענְ ט ִאיר זֵ יי נָ ְ ייסן – דו ְּר ְכ ֶדעם
עה ְ'מ ֶל ְך' ָהאט זֵ יי גֶ ֵ
ָוואס ֶדער ֶ
ואסער, ָהאבּ ִא ְ
יך גֶ ענו ֶּמען ַמיין ְ ּברוֹ יט אוּן ַמיין ַו ֶ וארן
'ט ַעם' – ָו ְ
אכט ֶדעם ַ
עמ ְ
אליֶ ע גֶ ַ
אבן זֵ יי ַק ְ
ָה ְ ּ
ילט ִאין ַמיין
עפ ְ
אבן זֵ יי גֶ ִ
עבן – ָה ְ ּ
אוּן ָהאבּ זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ עטאן – דו ְּר ְכ ֶדעם
ארט גֶ ָ
אבן ָד ְ
דו ְּר ְכ ֶדעם ָוואס זֵ יי ָה ְ ּ
'ט ֲע ִמים' (אוּן ַא ֶלע ֵ'ריחוֹ ת'
ואסערַ ,א ֶלע ַ
ְ ּברוֹ יט אוּן ַו ֶ ילן ַא
ועלן ִפ ְ
אכטַ :אז ֶווער ְס ֶ'וועט ֶו ְ
עמ ְ
אבן זֵ יי גֶ ַ
ָה ְ ּ
וארןָ ,וואס
עו ְ
עכט גֶ ָ
אר ֶר ְ
'איז ַ ּביי זֵ יי ַפ ְ
ְוכוּ') – אוּן ְס ִ ילה'.
'ט ַעם' פוּן 'נְ ֵב ָ
אבן ַא ַ
'ט ַעם' ,זָ אל ָדאס ָה ְ ּ
ַ
וארן(ְ ,ד ַהיְ ינוֶּ :דער ַ
'ט ַעם', עו ְ
אליֶ ע גֶ ָ
'איז ַ ּביי זֵ יי ַק ְ
ְס ִ יח',
אכט ֶדעם ֵ'ר ַ
עמ ְ
אליֶ ע גֶ ַ
אבן זֵ יי ַק ְ
אוּן ַאזוֹ י ָה ְ ּ
יח').
'מ ְר ֶאה' ,אוּן ֶדער ֵ'ר ַ
אוּן ִדי ַ
'ח ְל ְ ּבנָ ה'10 .
יח פוּן ֶ
אבן ַא ֵר ַ
אלן ָה ְ ּ
ַאז ַא ֶלע ֵ'ריחוֹ ת' זָ ְ
לאמיר זיך
פארהערן
( )5 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
❑ אלע מיני ריחות און אלע מיני מראות פון דער א .וואס איז געווען דער גוטער לעבן פון דעם טויבן
וועלט בעטלער?
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ ער איז אסאך ארום געפארן
ה .וואס האט די מדינה געהאט דורך דעם גארטן? ❑ ער האט געגעסן ברויט און געטרינקען וואסער
❑ אריכות ימים ❑ ער האט געגעסן אלע מיני מטעמים
❑ חיים טובים ב .בהמשך המעשה :וואס האט פאסירט צו די עשירים ווען
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג זיי האבן גענומען ברויט און וואסער פון דעם בעטלער?
ו .וואס האט דער מלך אכזר געטון? ❑ זיי האבן געפילט אין דעם אלע טעמים און אלע
❑ כליא געמאכט דעם גארטן ריחות
❑ כליא געמאכט זייער חיים טובים ❑ עס האט פאראכטן זייער מראה טעם וריח
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג
ז .וואס האט פאסירט צו די עשירים ווען זיי זענען ג .מיט וואס האבן זיך בארימט די עשירים וואס דער
געקומען נאנט צו די מדינה פון דעם גארטן? טויבער בעטלער האט פון זיי א הסכמה?
❑ זיי האבן אוועק געווארפן זייער געלד ❑ מיט זייער עשירות
❑ ס'איז ביי זיי כליא געווארן די טעם ❑ מיט זייער אריכות ימים
❑ זיי האבן אנגעהויבן צו שרייען ❑ מיט זייער חיים טובים
ד .וואס איז געווען אין דעם גארטן וואס דער בעטלער
ח .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? דערציילט זיי פון דעם?
❑ יא ❑ פירות וואס האבן אלע טעמים וואס ס'איז דא אין
❑ ניין דער וועלט
❑ א חלק
טיפער געטראכט
ווען האט דער רבי דערציילט פונעם טויבן בעטלער?
וואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"גארטן"?
וואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות פון א רייכע מדינה?
און מיט וועמען זענען געגאנגען די עשירים ביי די מעשה? -און מיט וועמען זענען געגאנגען די עשירים
ביי די אנדערע מעשיות?
תשובות אויף די פריערדיגע וואך
ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם בלינדן בעטלער ? ליל שבת קודש כ"ה אדר תק"ע (ימי מוהרנ"ת אות מ"ב)
וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות וועגן א "תינוק" ? 3מאל -אין מעשה ג' דער חיגרַ :אז ֶער ָהאט ַּביי ֶדעם ַא
ִקינְ ד ַמזִ יק גִ יוֶ וען ,אין מעשה י"ב בעל תפילה דער קינד ,און דא אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס
צו ענטפערן די בחינות ,רופט
02-5-3333-72
11
ַדיין ַה ְצ ָל ָחהַ ,מיין ַה ְצ ָל ָחה!
עּבן ִאיז נָ אר גּוט ת'ער ַצ ִּדיק ִפילְ ט ַאז זַ יין לֶ ְ ַאן ֱא ֶמ ֶ אּבן זֵ יי זִ יְך
וייטן ָטאג פּון ִדי ֶׁש ַבע ְּב ָרכֹותָ ,ה ְ ִאינֶ עם ְצוֵ ְ
ערעָ .א ֶּבער אֹויּב ֶער וֶ וען ֶעס ִאיז אֹויְך גּוט ַפאר ַאנְ ֶד ֶ טֹויּבער .אּון ָאט, עט ֶלער – ֶדער ֶ וייטן ֶּב ְ
עּבענְ ְקט נָ אכְ 'ן ְצוֵ ְ גֶ ֶ
יׁשט, ארנִ ְ
אּבן גָ ְ
ערע ָה ְ גּוטן ִּב ְׁש ַעת ַאנְ ֶד ֶ
ָהאט פּון ַאלֶ עם ְ עּבן ַא ְלס ַמ ָּתנָ ה, עקּומעןֶ .ער ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ֶ ִאיז ֶער אֹויְך ָאנְ גֶ
אּבלֶ עם ,וַ וייל זַ יין
ִאיז ָדאס זֶ עלְ ְּב ְסט זַ יין ֵאייגֶ ענֶ ע ְּפ ָר ְ טֹוביםּ ,פּונְ ְקט וִ וי זַ יין ֵאייגֶ ענֶ עם עּבן ַא ַחּיִ ים ִ ַא ְּב ָרכָ ה צּו ֶל ְ
עמען. גַ אנְ ֶצע ָרצֹון ִאיז ַאז ֶעס זָ אל זַ יין גּוט ַפאר ַאלֶ ֶ ייער ַא עּבט זִ יְך זֵ ֶ
יילט ַאז ֶער ֶל ְ ער ֵצ ְ עּבןֶ .ער ָהאט זֵ יי ֶד ְ גּוטן ֶל ְ
ְ
עמען. אּב ֶל ֶ
עּבן ָאן ֵקיין ׁשּום ְּפ ָר ְ גּוט ֶל ְ
אפן ִאין ָּברּוְך ִאיז ַא ַריינְ גֶ עלָ ְ
נָ אְך ֶמערֶ ,ער ָהאט זֵ יי ֶעס
ַסאלָ אן ִמיט ַא גֶ עוַ ואלְ ִדיגֶ ע
עׁשיכְ ֶטעדּורְך זַ יין גֶ ִאֹויפגֶ עוִ ויזְ ן ְ
ְ
עהאט אּבן גֶ ַ "מיר ָה ְ ִׂש ְמ ָחהִ .
"לאנְ ד פּון ֲע ִׁשירּות". ִמ ְיטן ַ
אֹויס ְפלּוג
ְ ארעער ַּב ֶ
ַאזַ א וואּונְ ֶד ְ
אּבן
ַהיינְ טַ ,אזַ אנְ ס וָ ואס ִמיר ָה ְ ַא ָמאל ָהאט ַא ֶקענִ יג ַא ַאכְ זָ ר
עהאט! יׁשט גֶ ַ נָ אְך ֵקיינְ ָמאל נִ ְ עׁש ְיקט ֶמענְ ְט ְׁשן ָחרּוב צּו ַמאכְ ן גֶ ִ
עהאט אּון ִאיְך ָהאּב ַאזֹוי ֲהנָ ָאה גֶ ַ עּבן וָ ואס ָדאס ַלאנְ ד גּוטע ֶל ְ ָדאס ֶ
עדענְ ק עפ ֵרייטַ ,אז ִאיְך גֶ ֶ זִ יְך גֶ ְ אר ָמאגְ ט. פּון ֲע ִׁשירּות ָהאט ַפ ְ
עצ ֶיעלֶ ע יׁשט נָ אְך ַאזַ א ְס ֶּפ ִ נִ ְ ייערעמאכְ ט זֵ ֶ אליֶ ע גֶ ַאּבן ַק ְ זֵ יי ָה ְ
נְ ִס ָיעה". חּוׁש ַה ַּט ַעםֵ ,ר ַיח ,אּון ַמ ְר ֶאה ,אּון
עּפ ְלט ארנֶ ְ ארטּונְ ְק ְלט אּון ַפ ְ אּבן ַפ ְ
ָה ְ
ארן? וואּו עפ ְ
"וואּו זֶ ענְ ט ִאיר גֶ ָ
ואלט גֶ עוֶ וען ייע ֶרע אֹויגְ ן וִ וי ֶעס וָ ְ זֵ ֶ
זֶ ענְ ט ִאיר ַאלְ ץ גֶ עוֶ וען?" ָהאט
עצט – ָהאט ֶער ואל ְקנְ ט .יֶ ְארוָ ְ ַפ ְ
עפ ֶרעגְ ט.
אמע גֶ ְ
ִאים זַ יין ַמ ֶ
אקע עּבט ַט ֶ גֶ עזָ אגְ ט – אֹויּב ִאיר ֶל ְ
ארן ַקיין ִמירֹון, עפ ְ "מיר זֶ ענֶ ען גֶ ָ ִ
אמיר זֶ ען אֹויּב ִאיר עּבןָ ,ל ִַא גּוט ֶל ְ
אּבן ִמיר ַמ ְמ ִׁשיְך ארט ָה ְ אּון פּון ָד ְ
יׁשט אטעוֶ וען .אֹויּב נִ ְ ֶקענְ ְסט זֵ יי ַר ֶ
גֶ עוֶ וען צּו ִדי ִק ְב ֵרי ַצ ִּד ִיקים ִאין
אטן. ֶקען ָדאס ַאייְך אֹויְך ַׁש ְ
ארן ִּביז ִמיר עפ ְ וייטער גֶ ָ אּבאס ִאיז וַ ֶ אֹויט ָ
ָ ְצ ַפתֶ .דער
טֹויּבער
ֶ ארוָ ואס ָהאט ֶדער ְׁש ֶטעלְ ט זִ יְך ִדי ְׁש ֵאלָ הַ :פ ְ
ויס ְטן ִמ ְד ָּברַ .אלֶ ע עׁש ֶטעלְ ט ִאין ַא וִ ְ אּבן זִ יְך ָא ְּפגֶ ְ ָה ְ
אר ְפט ְּב ֶרענְ גֶ ען ַא ַּבאוַ וייז ַדוְ ָוקא פּוןעד ְ עטלֶ ער גֶ ַ
ֶּב ְ
עקל ֶע ְסן ואסער אּון ַא זֶ ְ ענּומען ַא ְפלַ אׁש וַ ֶ ֶ אּבן גֶ
ָה ְ
עהאט גֶ ענּוג יׁשט גֶ ַ יֶ ענֶ עם לַ אנְ ד? ָהאט ֶער ֶדען נִ ְ
אֹויפ'ן וֶ ועגַ .א ְ רֹויסגֶ עלָ אזְ ט
אּבן זִ יְך ַא ְ אּון ִמיר ָה ְ
ארט עּבן ֲא ִפילּו ָאן ֶדעם וָ ואס ֶער ָהאט ָד ְ ַא גּוט לֶ ְ
יימער אּון ויׁשן ֵּב ֶ אצ ְירט ְצוִ ְ אּבן ִמיר ְׁש ַּפ ִ
גַ אנְ ֶצע ָׁש ָעה ָה ְ
ארוָ ואס ָהאט ֶער ַדוְ ָוקא זֵ יי אדן? ַפ ְ אר ָראכְ ְטן ִדי ָׁש ְ ַפ ְ
עקּומען צּום ִצּיּון ֶ ערנָ אְך זֶ ענֶ ען ִמיר ָאנְ גֶ ְׁש ֵטיינֶ ערֶ .ד ְ
ענּוצט ַאלְ ס זַ יין ַּבאוַ וייז?
גֶ ְ
עפינְ ט זִ יְך ִטיף ִטיף ִאין ִמ ְד ָּבר פּון ֵריׁש לָ ִקיׁש ,וָ ואס גֶ ִ
אּבאס ,נָ אר אֹויט ָ
קּומען ַא ִהין ִמיט ַאן ָ יׁשט ָאנְ ֶ – ְמ ֶ'קען נִ ְ ימּות'דיגֶ ע
ִ גּוטע אּון ְׁשלֵ
ֶדער ִּתירּוץ ִאיזַ ,אז ַאן ֱא ֱמ ְת'ן ֶ
אּפ ֶטער". ִמיט ַא ְדזְ ִׁשיּפ ָא ֶדער ַא ֶהעלִ ָיק ְ וייטן
עּבן ֶע ְקזִ ְיס ִט ְירט נָ אר וֶ וען ְמ ֶ'קען ֶהעלְ ְפן ַא ְצוֵ ְ
לֶ ְ
וערט אֹויְך ַפאר יֶ ענֶ עם גּוט.
ִמיט זַ יין ִח ָּסרֹון ,אּון ֶעס וֶ ְ
עדענְ ק ָדאְך ַאז דּו ִּב ְיסט ׁשֹוין ַא ַסאְך ָמאל
"א ֶּבער ִאיְך גֶ ֶ
ָ
המשך אויף זייט 9
