ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

ערב שב”ק פרשת
אין ויצא שמועסן ,און חיזוק ווערטער
אידיש י' כסלו
אין אמונה און בטחון ,און נאך
אויף די וואכעדיגע פרשה
שנת תשפ”ז
מאת הרב אלי' מאיר סמיט שליט"א
ביהמ"ד תוס' יו"ט ירושלים 058.323.1459 | 347.897.9968
מען מוז טוהן השתדלות – אבער מה' הישועה!!!
רֹוָעם ֹלא הֹוִׁשׁ ָיָעה ָּלּמֹו.
ְְב ַַח ְְרָּבּ ם ָיָ ְְרׁשּו ָָא ֶֶרץ ּוְזְ ָ אזוי געפונען מיר ביי דוד המלך ,אז ווען ער האט מען דארף מאכן השתדלות טראץ אונזער אמונה
אבער נאכדעם וואס מען האט געטוהן די ריכטיגע
געפרעגט ביי די אורים ותומים ,האט מען איהם און בטחון אינעם אייבערשטן
געענטפערט (שמואל ב' ה ,כג) ָָה ֵֵסב ֶֶאל ַַא ֲֲח ֵֵר ֶיֶהם ָּוָב ָ
אָת
השתדלות ,דארף מען נישט מורא האבן ,ווי דער פסוק אּוֵבן
עס שטייט אין אונזער פרשה (בראשית ל ,יד)ַ :וַ ֵּיּ ֶלֶ ְך ְְר ֵ
ָלָ ֶֶהם ִִמּמּול ַַהְּבָּכָ ִִאים ,דאס הייסט ,ער זאל זיך פירן ווי
זאגט אונז שוין צו (דברים כ ,א) ְוְ ָָר ִִא ָיָת סּוס ָוָ ֶֶרֶכֶ ב ַַעם ַַרב דּוָד ִִאים ַּּבָּׂש� ֶֶׂדה ַוַ ָּיּ ֵֵבא ֹא ָָֹתם ֶֶאל
ִּבּ ֵיֵמי ְְק ִִציר ִִח ִּּטים ַוַ ִּיּ ְְמ ָָצא ָ
עס פירט זיך אין א מלחמה בדרך הטבע.
ֹלֶקיָך ִִעָּמּ ְך.
ִִמְּמּ ָך ֹלא ִִת ָיָרא ֵֵמ ֶֶהם ִּכּ י ה' ֱֱא ֶ ּדּוָד ֵֵאי ְּבֵּנֵ ְך.
ֹּתּאֶמר ָָר ֵֵחל ֶֶאל ֵלֵ ָָאה ְּתִּנִ י ָנָ א ִלִ י ִִמ ָ
ֵלֵ ָָאה ִִאּמֹו ַוַ ֶ
אזוי אויך ביי די מלחמה אויפן שטאט 'עי' ,האט דער
אויך קעגן א שוואכער שונא דארף מען מאכן אייבערשטער געזאגט צו יהושע (יהושע ח ,ב) ִׂשׂ ים ְלְ ָך ֹא ֵֵֹרב דער ספורנו (בראשית ל ,טז) שרייבט ,אז די תורה לערנט
השתדלות ָלָ ִִעיר ֵֵמ ַַא ֲֲח ֶֶר ָיָה .ענדיגט דער רבינו בחיי צו :אז פאר דעם אונז ,אז מיט דעם וואס די אמהות האבן אריינגענומען
זעלבן טעם האט משה רבינו געשיקט מרגלים פון מדבר די שפחות און שטיב ,זענען זיי נתרצה געווארן פארן
אזוי אויך ,ווען דער שונא איז שוואכער פון אונז ,טאר
פארן ,ווי דער אייבערשטער האט איהם באפוילן (במדבר אייבערשטן ,און דעפאר האבן זיי זוכה געווען אז זייער
מען זיך נישט פארלאזן אויף אונזער כח און נישט אויף זיין
יג ,ב) ְׁשַׁלַ ח ְלְ ָך ֲֲאָנָ ִׁשׁ ים ,ווייל אזוי דארף מען זיך צופירן. תפילות זאלן נתקבל ווערן ,און אזוי אויך מיט די מעשה
שוואכקייט .דאס לערנען מיר זיך אויך פון יהושע .נאכדעם
פון די דודאים .ווייל אזוי דארף מען זיך צופירן :טוהן
וואס מען האט געהארגעט עכן ,האט דער אייבערשטער
די ריכטיגע השתדלות ,בדרך הטבע ,און צוזאמען מיט
מען דארף טאקע טוהן
ֵּתָּחתַַ ,קח ִִעְּמּ ָך
איהם געזאגט (יהושע ח ,א) ַַאל ִּתּ ָיָרא ְוְ ַַאל ָ
דעם זאל מען מתפלל זיין פארן אייבערשטן אז עס זאל
ֵֵאת ָּכּל ַַעם ַַהִּמְּלְ ָָח ָָמה ְוְ קּום ֲֲעֵלֵ ה ָָה ָָעי ,און יהושע האט
מצליח זיין.
השתדלות ,אבער בשעת
גענומען דרייסיג טויזנט גיבורי חיל.
דעם הסבר און דעם פשט פון דעם געפונען מיר
איז דאך שווער ,פארוואס האט ער געדארפט דרייסיג
מען טוט עס דארף מען
ביים רבינו בחיי (פתיחה לפרשת שלח) ,וואס לערנט אונז
טויזנט גיבורים ,ווען דאס ערשטע מאל האבן די מרגלים א וואונדערליכן יסוד אין דעם עבודה פון השתדלות.
איהם געזאגט אז צוויי אדער דריי טויזנט מאן זענען גענוג
(יהושע ז ,ג)ַַ :אל ְּתַּיַ ַּגּ ע ָׁשָּׁמּ ה ֶֶאת ָּכּל ָָה ָָעם ִּכּ י ְְמ ַַעט ֵֵהָּמּ ה?
וויסן אז מען טוט עס נאר שלמה המלך זאגט (משלי כא ,לא) סּוס מּוָכָ ן ְלְ יֹום ִִמְלְ ָָח ָָמה
ׁשּוָעה .לכאורה דארף מען פארשטיין ,אויב די ְוְ ַלַ ה' ַַה ְּּת ָ
ווייל אזוי איז דער רצון ה',
נאר דער אייבערשטער האט איהם געהייסן נעמען ישועה איז פונעם אייבערשטן ,פארוואס דארף מען
דאס גאנצע פאלק ,און זיך נישט פארלאזן אויף דעם צוגרייטן א פערד צום מלחמה?
אז מען זאל טוהן א מעשה
וואס דער שונא איז שוואך .ווייל פונקט ווי מען דארף
נישט מורא האבן פון א שטארקן שונא ,אזוי טאר מען שרייבט דער רבינו בחיי ,אז שלמה המלך ווארנט מיט
פון השתדלות ,אבער נישט
זיך נישט פארלאזן אויף א שוואכן שונא .מען גרייט צו דעם פסוק דעם מענטש :ער זאל טוהן אלעס וואס ער
אלעס וואס מען דארף ,אזוי ווי עס שטייט (משלי כ ,יח) קען בדרך הטבע ,און דאס איבריגע זאל ער זיך פארלאזן
חלילה אז דאס האט עפעס א
ַּתֲּעֶׂשׂ ה ִִמְלְ ָָח ָָמה ,און נאכדעם פארלאזט מען ְּוְב ַַת ְְח ֻּּבלֹות ֲ אויפן אייבערשטן .ווער עס גייט ארויס אין מלחמה דארף
זיך אויפן אייבערשטן ,ווייל נישט די שטארקייט פון צוגרייטן געווער ,פערד און רייטוועגנער ,און אויב ער
כח צו דערנענטערן די ישועה
די חיל און נישט די שוואכקייט פונעם שונא ברענגען גרייט זיך נישט צו צום מלחמה ,און פארלאזט זיך אויף
ֹלֵקיֶכֶ ם ַַהֹהֵֹלֵ ְך ִִעָּמֶּכֶ ם
דעם נצחון ,נאר (דברים כ ,ד) ִּכּ י ה' ֱֱא ֵ א נס ,וועט ער אריינפאלן אין די הענט פון זיינע שונאים.
אדער דאס צו דערווייטערן.
ְלְ הֹוִׁשׁ ַיַע ֶֶא ְְתֶכֶ ם. פונדעסטוועגן ,אויך נאכדעם וואס ער האט געטוהן
פון דעם אלעם זעהן מיר ,אז דאס איז דער גרויסער אלעס וואס ער קען ,טאר ער זיך נישט פארלאזן אויף זיינע
נסיון פון א מענטש :פון איין זייט דארף ער טוהן אלעס הכנות ,נאר בלויז אויפן אייבערשטן .ווייל מיר געפונען
בדרך הטבע ,און פון די אנדערע זייט דארף ער צו וויסן אז מענטשן קענען פארלירן אין מלחמה טראץ אלע
פון דעם רבינו בחיי'ס יסוד לערנען מיר זיך ארויס,
אז נישט זיינע מעשים ברענגען די ישועה ,ווי עס זעהט ֶׁשֶׁקר
זייערע הכנות ,אזוי ווי דער פסוק זאגט (תהלים לג ,יז) ֶ
אז אין מלחמה דארף מען זיך פירן מיט אלע כללים פון
ׁשּוָעה .זיין השתדלות איז
אויס פאר די אויגן ,נאר ַלַ ה' ַַהְיְ ָ ׁשּוָעה.
ַַהּסּוס ִלִ ְְת ָ
ׁשּוָעה .אזוי זעהן מיר מלחמה ,און דאך וויסן אז ַלַ ה' ַַה ְּּת ָ
נישט מער ווי מקיים צו זיין די גזירה פונעם מלך ,אזוי ווי טאקע ,אז אין אלע מלחמות וואס יהושע האט געפירט דעריבער האט די תורה באפוילן די אידן ,אז ווען זיי
א שטייער וואס מען איז שולדיג פאר די מלוכה. מיט די מלכי כנען ,האט ער געקעמפט מיטן שווערד לאזן זיך ארויס אין מלחמה קעגן זייערע שונאים ,זאלן זיי
השתדלות איז א חוב ,די ישועה איז פונעם אייבערשטן און מיט אלע תחבולות על פי דרך הטבע ,כאטש דער
אייבערשטער האט איהם צוגעזאגט אז ער וועט מנצח
זיין חלוצים למלחמה ,אנגרייטן שטרויכלונגען ,און שיקן
שפיאנען אין די שטעט פון די שונאים .באמת וואלטן
דער מדרש דערציילט (בראשית רבה סח ,ב) :ווען יעקב זיין .און פונדעסטוועגן ,אין סוף ספר יהושע (כד ,יב) זאגט זיי דאס נישט געדארפט ,ווייל זייער נצחון איז סיי ווי
אבינו איז געגאנגען קיין חרן זוכן זיין זיווג ,איז ער געבליבן יהושע פאר כלל ישראלֹ :לא ְְב ַַח ְְרְּבּ ָך ְוְ ֹלא ְְב ַַקְׁשׁ ְּּתָך .דער נישט געווען בדרך הטבע .אבער דער וועג פון די תורה
מיט ליידיגע הענט ,ווייל עשו האט צוגענומען פון איהם רד"ק (שם) איז מסביר ,אז ווען נישט דעם אייבערשטנ'ס איז קיינמאל זיך נישט צו פארלאזן אויף א נס :מען טוט
די גאנצע האב און גוטס וואס זיין פאטער האט מיט הילף וואלטן דער שווערד און בויגן גארנישט געהאלפן, אלע הכנות וואס מען דארף ,און נאכדעם גלייבט מען
איהם מיטגעגעבן .האט יעקב זיך געוואונדערט (תהלים אזוי ווי דוד המלך זאגט (תהלים מד ,ז) ִּכּ י ֹלא ְְב ַַקְׁשִּׁתּ י ֶֶא ְְב ָָטח אז דער עיקר ישועה ליגט נישט אין אונזערע הענט ,נאר
קכא ,א) ֵֵמ ַַאִיִ ן ָיָ ֹבֹא ֶֶעְזְ ִִרי? ביי אליעזר ,ווען ער איז געגאנגען ְוְ ַַח ְְרִּבּ י ֹלא תֹוִׁשׁ ֵיֵעִנִ י .און דארט שטייט אויך (שם ,ד) ִּכּ י ֹלא עס ליגט אין די הענט פונם אייבערשטן.
א
מצוה איז ,מיר זאלן געדענקען און וויסן אז אלע ברכות אויף די ריינע אמונה ,אז א מענטש קען גארנישט דערגרייכן ָׂשָׂרה
ברענגען רבקה ,שטייט דאך (בראשית כד ,י) ַוַ ִּיּ ַּקּח ָָה ֶֶע ֶֶבד ֲֲע ָ
דער וועלט קומען צו אונז פונעם אייבערשטן .דעריבער מיט זיין אייגענעם כח ,און די השתדלות האט נישט קיין ְגְ ַַמִּלּ ים ,אבער איך האב אפילו נישט איין רינגל! נאכדעם
ברענגט מען די ערשטע פרוכט פארן אייבערשטן ,און שום שייכות מיט דעם וואס עס קומט ארויס ,נאר אלעס האט ער זיך אבער געכאפט און געזאגט" :מה אנא מובד
דורך דעם וואס מיר זענען מודה אז די פירות און אלע איז א מתנה פון הימל. סברי מן בריי" ,וועל איך דען פארלירן מיין האפענונג אויף
גוטס קומען פון איהם ,ווערן מיר ראוי צו די ברכה און מיין באשעפער? חס ושלום! נאר ֶֶעְזְ ִִרי ֵֵמ ִִעם ה' (שם ,ב).
אזוי געפונען מיר ביי יצחק אבינו (בראשית כו ,יב) ַוַ ִּיְּזְ ַַרע
אונזערע פירות ווערן געבענטשט.
ְׁשָׁע ִִרים ַוַ ְיְ ָָב ֲֲרֵכֵ הּו
ָּבָּא ֶֶרץ ַַה ִִהוא ַוַ ִּיּ ְְמ ָָצא ַּבָּּׁש�ָׁנָ ה ַַה ִִהוא ֵֵמ ָָאה ָ
ִיִ ְְצ ָָחק ָ דער הייליגער כתב סופר זי"ע איז מסביר דעם מדרש,
א מענטש האט געאקערט ,געזייט ,געשניטן און ה' .לכאורה דארף מען פארשטיין' ,ויזרע' מיינט דאך אז אז אין אנהייב האט יעקב געוואלט גיין אין דעם וועג פון די
אריינגעברענגט די תבואה אין שטוב ,און דערנאך קומט ער האט זיך געמוטשעט מיט די ארבעט פון פעלד ,איז אבות ,וואס האבן זיך געפירט בדרך הטבע און זיך נישט
ער צום כהן און זאגט (דברים כו ,י) ְוְ ַַעָּתּ ה ִִהֵּנּ ה ֵֵה ֵֵב ִ
אִתי ֶֶאת פארוואס שטייט 'וימצא' ,א מציאה קומט דאך אן קיין מיה? פארלאזט אויף א נס ,אזוי ווי אליעזר האט מיטגענומען
ְּפִּרי ָָה ֲֲא ָָד ָָמה ֲֲאֶׁשׁר ָנָ ַַתָּתּ ה ִּלּ י ה' .מיט דעם איז ער
ֵֵראִׁשׁ ית ִ צעהן קעמלען מיט אלעם גוטן .דעריבער ,ווען אליפז
איז מסביר דער הייליגער קדושת יום טוב זי"ע (תולדות,
ֹּכִּחי ְוְ ֹע ֶֶֹצם ָיָ ִִדי ,און מיט די ווערטער מבטל די מחשבה פון ִ האט איהם אלעס צוגענומען ,האט ער געטראכט ֵֵמ ַַאִיִ ן
ד"ה ותקח רבקה ,עיין שם) ,אז יצחק האט טאקע פארזייט,
ֲֲאֶׁשׁר ָנָ ַַתָּתּ ה ִּלּ י ווייזט ער אז ער דערקענט אז אלעס קומט ָיָ ֹבֹא ֶֶעְזְ ִִרי ,ווי אזוי וועל איך יעצט טרעפן מיין זיווג ,וואס
אבער ווען ער האט געזעהן ווי די תבואה וואקסט ,האט
פונעם אייבערשטן. ווערט אנגערופן 'עזר' מלשון (בראשית ב ,יח) ֵֵעֶזֶ ר ְּכֶּנֶ ְגְ ּדֹו.
ער עס אנגעקוקט נישט מער ווי א מציאה און א מתנה פון
די גמרא (שבת לא ע"א) רופט אן סדר זרעים מיטן נאמען הימל ,ווייל ִּבּ ְְרַּכּ ת ה' ִִהיא ַַת ֲֲעִׁשׁ יר (משלי י ,כב) .די השתדלות נאכדעם האט ער זיך אבער מתבונן געווען ,אז אויך ווען
'אמונה' ,און תוספות (שם ,ד"ה אמונת) ברענגט פון ירושלמי איז נאר א גזירה פון אויבןְּ ,בֵּזֵ ַַעת ַַא ֶּּפיָך ֹּתּאַכַ ל ֶלֶ ֶֶחם ,אבער א מענטש גייט בדרך הטבע קען ער גארנישט דערגרייכן
דעם טעם" :שמאמין בחי העולמים וזורע" ,דער מענטש די מאה שערים וואס ער האט באקומען זענען א מציאה אן דעם אייבערשטנ'ס הילף ,ווייל אלעס איז בידי שמים.
גלייבט אינעם חי העולמים ,און דערפאר זייט ער איין. און א מתנה פון הימל. ביים באשעפער איז נישטא קיין חילוק צווישן דרך הטבע
דאס הייסט ,בשעת א מענטש זייט איין ווייסט ער גוט אז און למעלה מדרך הטבע ,דער וואס האט געזאגט פאר אויל
אויף דעם זעלבן וועג איז דער מהר"ם שיק זי"ע (ד"ה
אן רעגן און אן סייעתא דשמיא וועט גארנישט וואקסן. עס זאל ברענען קען זאגן פאר עסיג עס זאל ברענען .נאר
ויצא) מסביר וואס חז"ל זאגן (חולין צא ע"ב) ,אז יעקב אבינו
אבער נאכן שניט קען ער דאס פארגעסן ,און מיינען אז וואס דען ,דער אייבערשטער וויל ממעט זיין אין נסים,
האט גענומען פון די שטיינער פון דעם ארט און זיי
ֹּכִּחי ְוְ ֹע ֶֶֹצם ָיָ ִִדי ָָעָׂשׂ ה ִלִ י ֶֶאת ַַה ַַחִיִ ל ַַהֶּזּ ה .און ווער עס טראכט
ִ דעריבער האט ער געהייסן פאר אונז מענטשעלעך צו
געלייגט אונטער זיין קאפ (בראשית כח ,יא) ,און די שטיינער
אזוי איז נישט ראוי צו א ברכה ,ווייל פאר א כפוי טובה טוט טוהן השתדלות .אבער ווער עס האט נישט מיט וואס
האבן זיך אנגעהויבן קריגן איינער מיטן צווייטן ,ביז דער
מען נישט קיין טובה ,ווי דער ספר חסידים (סימן תתרכ"ו) צו טוהן השתדלות איז פטור דערפון ,און ער קען זיך
אייבערשטער האט זיי געמאכט פאר איין שטיין ,ווי עס
שרייבט" :אל ירחם על מי שהוא כפוי טובה" (און עיין רמב"ן פארלאזן אז דער אייבערשטער וועט איהם העלפן אויך
ֹׁשָׁתיו.
שטייט (שם ,יח) ַוַ ִּיּ ַּקּח ֶֶאת ָָה ֶֶא ֶֶבן ֲֲאֶׁשׁר ָׂשׂ ם ְְמ ַַר ֲֲא ָ
דברים כג ,ה) .דעריבער האט די תורה געהייסן ברענגען אן קיין הילף פון בשר ודם.
ביכורים ,כדי ער זאל געדענקען אז אלעס איז פונעם ווען יעקב אבינו האט זיך דארט געלייגט שלאפן ,האט
און דאס איז פשט אין יעקב אבינו'ס ווערטער "מה אנא
אייבערשטן ,און ממילא וועט ער זיין ראוי צו די ברכה. ער מורא געהאט פון ווילדע חיות און גזלנים .האט ער
מובד סברי מן בריי"' :מה אנא' ,וואס בין איך ווערט אפילו
זיך פארלאזט אויפן אייבערשטן ,אבער ער האט אויך
דעריבער איז נישט גענוג סתם זאגן ,נאר ְוְ ָָעִנִ ָיָת ְוְ ָָא ַַמ ְְרָּתּ , ווען איך האב אלעס ,אויב איך פארליר מיין בטחון אין מיין
געטוהן וואס ער האט געקענט זיך צו ראטעווען .דאס
מיט א הויך קול ,און מען מאכט א גרויסן עסק פון די באשעפער? אלעס וואס איך האב איז דאך דעמאלטס ווי
זענען די 'אבנים' ,די צוויי יסודות אויף וועלכע ער האט
גאנצע ביכורים ,כדי די הכרת הטוב זאל זיך איינווארצלען גארנישט .אויב אזוי ,אויך ווען איך האב גארנישט פארליר
זיך אנגעלענט :איינס די השגחה פונעם אייבערשטן ,און
אין הארץ. איך נישט מיין בטחון ,און מיין 'עזר' וועט קומען פונעם
די צווייטע זיין אייגענע השתדלות.
אייבערשטן אויך אן השתדלות.
און דאס איז די כוונה פון חז"ל (בראשית רבה א ,ד) אויף די שטיינער האבן זיך געקריגט ,ווייל די צוויי יסודות
ָּבָּרא" ,אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין"ְּבֵּראִׁשׁ ית ָ
ֵ ענדליך צו דעם ,געפונען מיר אין ירושלמי (תרומות פ"ח
זעהן אויס ווי א סתירה :ווי קען מען זיך פארלאזן אויפן
זכות פון דריי זאכן וואס ווערן אנגערופן 'ראשית' ,און ה"ג) .רבי ינאי האט מורא געהאט פון שלענג ,און ער פלעגט
אייבערשטן ,און אין די זעלבע צייט אויף די אייגענע
איינס פון זיי איז ביכורים .ווייל דער תכלית פון די בריאה אוועקשטעלן די פיר פיס פון זיין בעט אין עמערס מיט
מעשים? האט דער אייבערשטער זיי געמאכט פאר איין
איז אז דער מענטש זאל דערקענען אז אלעס קומט פונעם וואסער ,ווייל די שלענג וואס האבן זיך געפונען אין זיין
שטיין ,ער האט איהם געגעבן צו פארשטיין אז באמת איז
אייבערשטן ,און צו דעם קומט מען אן דורך ברענגען אומגעגנט ,האבן נישט געקענט אריבער קריכן וואסער.
אלעס איינס ,ווייל אויך זיינע מעשים זענען בהשגחת ה'.
ביכורים. איין מאל וועקט ער זיך אויף און טרעפט א שלאנג אויף
דאס הייסט ,מען דארף טאקע טוהן השתדלות ,אבער
זיין בעט .פון דעמאלט האט ער געהייסן אוועקנעמען
מיט דעם פארשטייט מען אויך פארוואס די מצוה פון בשעת מען טוט עס דארף מען וויסן אז מען טוט עס נאר
די עמערס ,און געזאגט :איך דארף מיך פארלאזן אויפן
ביכורים שטייט נעבן עמלק .ביכורים איז דאס פארקערטע ווייל אזוי איז דער רצון ה' ,אז מען זאל טוהן א מעשה פון
אייבערשטן אז ער וועט מיך היטן.
פון עמלק :די מצוה ווארצלט איין אין אונז הכרת הטוב, השתדלות ,אבער נישט חלילה אז דאס האט עפעס א כח
און דער כח פון עמלק איז (מכילתא בשלח יז) "יבוא כפוי צו דערנענטערן די ישועה אדער דאס צו דערווייטערן. איז דאך שווער ,האט ער דען ביז דעמאלט נישט געהאט
טובה ויפרע מכפוי טובה". און נאך מער ,אויך די השתדלות אליין ווערט געטוהן נאר קיין בטחון? נאר פריער האט ער מקיים געווען זיין חוב
מיטן רצון פונעם אייבערשטן ,ווייל א מענטש קען נישט פון השתדלות ,זיך צו היטן פון מזיקים .ווען ער האט
און דאס איז דער פשט אין דעם מדרש (תנחומא כי תבוא, אויפהייבן א האנט אדער א פוס אויב עס איז נישט נגזר אבער געזעהן אז זיין השתדלות העלפט נישט ,האט ער
סימן א) :משה רבינו האט געזעהן ברוח הקודש אז דער בית געווארן פון אויבן. פארשטאנען אז אין דעם ענין פארלאנגט נישט פון איהם
המקדש וועט חרוב ווערן און מצוות ביכורים וועט בטל קיין השתדלות ,נאר בלויז בטחון .דאס קומט נישט ח"ו
ווערן ,האט ער מתקן געווען פאר די אידן צו דאווענען פארשטייט זיך אז די ווערטער זענען נישט געזאגט אראפנעמען פון דעם חוב פון השתדלות ,נאר צו אריינלייגן
דריי מאל א טאג .ווייל ביכורים שטארקט די אמונה אז געווארן אויף יעקב אבינו אליין ח"ו ,נאר בדרך דרוש ,כדי די השתדלות אין די ריכטיגע פראפארציע.
אלעס איז פון איהם ,און דער עיקר פון תפילה איז אויך צו אונז צו לערנען פאר אלע דורות ווי אזוי מען דארף זיך פירן.
וויסן און געדענקען אז אלעס קומט פונעם אייבערשטן. אונזער יכולת צו מאכן השתדלות איז אויך א מתנה
ביכורים – אלעס קומט פון איהם! פון הימל!
קומט אויס ,אז א מענטש איז מחויב צו טוהן אלעס
דעם יסוד פון אמונה ,לערנען מיר זיך אויך פון די מצוה
וואס ער קען בדרך הטבע ,אבער נאך די גאנצע השתדלות דאס איז א כלל גדול אין מהלך החיים פון א מענטש:
אָת
פון ביכורים .ביי מצות ביכורים שטייט (דברים כו ,ג) ָּוָב ָ
דארף ער ארויסנעמען פון הארץ יעדע פחד און דאגה, דער אייבערשטער האט גוזר געווען אז א מענטש זאל
ָּּיִּמים ָָה ֵֵהם ְוְ ָָא ַַמ ְְרָּתּ ֵֵאָלָ יו ִִהַּג ְְּדִּתּ י ַַהּיֹום,
ֹּכֵּהן ֲֲאֶׁשׁר ִיִ ְְהֶיֶ ה ַּב ִ
ֶֶאל ַַה ֵ
און וויסן אז דער הצלחה ווענדט זיך נישט אין א גרויסע ארויסגיין צו זיין ארבעט און עסן די פירות פון זיין אייגענע
און רש"י (שם) זאגט" :ואמרת אליו – שאינך כפוי טובה".
חיל אדער אין א שטארקע האנט ,נאר אלעס קומט פון מיה ,און אזוי אויך ביי אלע זיינע געברויכן דארף ער טוהן
ׁשּוָעה.
איהם ,ווייל ַלַ ה' ַַה ְּּת ָ דער ספר החינוך (מצוה צא) שרייבט ,אז דער שורש פון די השתדלות .אבער אין די זעלבע צייט דארף ער געדענקען
ב
