gilyoines.com

דברי תורה - וויען 2 · Divrei Torah - Vien 2

שבוע: ויצא (2026-11-16)

דברי תורה - וויען 2 · Divrei Torah - Vien 2 — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫פרשת ויצא תשפ "ו לפ"ק‬ ‫דברי תורה שנאמרו לתלמידי הישיבה גדולה‬ ‫יום ה' פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫אוועקצוגיין פון דא‪ ,‬דא וויל ער נישט זיין‪ .‬וואו יא‪,‬‬ ‫די פרשה די וואך הייבט זיך אן‪ ,‬ויצא יעקב מבאר‬ ‫אינטערעסירט מיך נישט‪ ,‬איך וועל שוין ערגעץ‬ ‫שבע‪ ,‬וילך חרנה (בראשית כח‪-‬י)‪ .‬יעקב האט מקבל‬ ‫אנקומען‪ .‬זיין מטרה פארוואס ער גייט אוועק‪ ,‬איז‬ ‫געווען די ברכות פון יצחק‪ ,‬און עשו האט אים‬ ‫נישט ווייל ער וויל ערגעץ גיין‪ .‬זיין מטרה איז‪ ,‬איך‬ ‫געוואלט הרג'נען‪ ,‬האט מען אים אוועקגעשיקט צו‬ ‫וויל דא איבערלאזן‪ .‬אמאל איז דא וואס א מענטש‬ ‫לבן אין שטוב‪ ,‬אז ער זאל גיין טון א שידוך‪ .‬און יעקב‬ ‫גייט אוועק פון א פלאץ‪ ,‬ווייל ער האט א מטרה‬ ‫איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע‪ ,‬און ער איז‬ ‫אנצוקומען אויף א צווייטע פלאץ‪ .‬א משל‪ ,‬ער פארט‬ ‫געגאנגען אויף חרן‪ .‬די מפרשים שטעלן זיך‪ ,‬וואס‬ ‫אויף ארץ ישראל‪ ,‬נישט ווייל עס געפעלט אים נישט‬ ‫איז דער דאפלטער לשון‪ ,‬ויצא יעקב מבאר שבע‪ ,‬ער‬ ‫עפעס דא‪ ,‬ער וויל אנטלויפן פון דא‪ ,‬און ער וויל‬ ‫איז ארויס פון באר שבע‪ ,‬וילך חרנה‪ ,‬און ער איז‬ ‫אנקומען אהין אויף יענעם פלאץ‪.‬‬ ‫געגאנגען קיין חרן‪ .‬עס וואל ט גענוג געווען ווען עס‬ ‫שטייט ויצא יעקב מבאר שבע לחרן‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫מען זעהט ביי הגר‪ ,‬ווען זי איז אנטלאפן פון שרה‪,‬‬ ‫'ויצא' און 'וילך'‪ ,‬ער איז ארויס‪ ,‬און ער איז געגאנגען‪.‬‬ ‫און דער מלאך האט איר געטראפן‪ ,‬און ער האט איר‬ ‫געפרעגט‪ ,‬אי מזה באת‪ ,‬פון וואו קומסטו‪ ,‬ואנה‬ ‫שטייט אין מפרשים‪ ,‬ווען א מענטש גייט אוועק פון‬ ‫תלכי‪ ,‬און וואו גייסטו‪ .‬און זי האט געענטפערט‪,‬‬ ‫א פלאץ‪ ,‬און ער גייט ערגעץ אנדערש‪ ,‬איז דא צוויי‬ ‫מפני שרי גברתי אנכי בורחת (בראשית טז‪-‬ח)‪ ,‬שרה‬ ‫סיבות פארוואס ער גייט אוועק‪ .‬איינס‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫פייניגט מיך‪ ,‬און איך גיי אוועק פון שרה‪ .‬דער מלאך‬ ‫צופרידן דארט וואו ער איז‪ ,‬ער האט נישט דא קיין‬ ‫האט איר געפרעגט צוויי שאלות‪ ,‬פון וואו קומסטו‪,‬‬ ‫חברים‪ ,‬ער האט נישט דא זיינע גוטע פריינט‪ .‬אמאל‬ ‫און וואו גייסטו‪ ,‬וואו איז דיין ציל אנצוקומען‪ .‬זאגט‬ ‫ווערט ער א נרדף‪ ,‬די רעגירונג פארלייגט זיך אויף‬ ‫זי‪ ,‬איך האב נישט קיין ציל וואו אנצוקומען‪ ,‬מפני‬ ‫אים‪ ,‬הייבט ער פוס‪ ,‬און ער אנטלויפט פון דא‪ ,‬און‬ ‫שרי גברתי אנכי בורחת‪ ,‬איך האב נאר א ציל‬ ‫ער גייט אוועק ערגעץ אנדערש‪ ,‬פטור צו ווערן פון‬ ‫אוועקצוגיין פון דא‪ .‬ווען א מענטש אנטלויפט פון א‬ ‫וואו ער איז‪ .‬פאר דעם מענטש אינטערעסירט נישט‬ ‫פלאץ‪ ,‬פרעגט מען נישט וואו גייסטו‪ .‬ארויס פון דא‪.‬‬ ‫וואו ער גייט‪ ,‬עס אינטערעסירט אים נאר‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר שמואל דוד פישער הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לרגל אירוסי בתו למזל טוב‬ ‫תשפ"ו"ולפלפ""קק‬ ‫ויצאתשפ‬ ‫פרשתויצא‬ ‫פרשת‬ ‫~א~‬ ‫קודש‪--‬וויען‬ ‫וויען‬ ‫ודברותקודש‬ ‫שיחותודברות‬ ‫שיחות‬ ‫נאטור פון וואסער‪ .‬וואסער איז מניחין מקום גבוה‬ ‫וואו איך וועל אנקומען‪ ,‬וועל איך אנקומען‪ .‬הגר איז‬ ‫והולכין למקום נמוך‪ ,‬אויב מען לייגט וואסער אויף א‬ ‫נישט געגאנגען ווייל זי האט געוואלט ערגעץ גיין‪ ,‬זי‬ ‫הויך פלאץ‪ ,‬האלט ער זיך נישט דארט‪ .‬אויב עס איז‬ ‫האט געדארפט אוועקגיין פון שרה‪ .‬דא האט זי נישט‬ ‫שיף‪ ,‬וועט ער אראפגיין אויף נידריגער‪ .‬ווען ער‬ ‫געקענט בלייבן‪ .‬דער מלאך פרעגט איר‪ ,‬וואו גייסטו‪.‬‬ ‫קומט אראפ אונטן‪ ,‬אויב ער וועט טרעפן א פלאץ‬ ‫זאגט זי‪ ,‬איך האב נישט קיין אינטערעסע וואו צו‬ ‫וואו מען קען גיין נאך נידריגער‪ ,‬וועט ער אראפגיין‬ ‫גיין‪ ,‬איך גיי נישט אין ערגעץ‪ ,‬דא צו דארט‪ ,‬מפני‬ ‫נאך נידריגער‪ .‬אזוי איז תורה‪ ,‬עס האלט זיך נאר ביי‬ ‫שרי גבירתי אנכי בורחת‪ ,‬איך אנטלויף‪.‬‬ ‫איינעם וואס איז דעתו שפלה עליו‪ .‬איינער וואס‬ ‫האלט זיך שטאלץ‪ ,‬האלט זיך נישט ביי אים קיין‬ ‫ווען יעקב איז אוועקגעגאנגען פון באר שבע‪ ,‬איז‬ ‫תורה‪ .‬ווי מער א מענטש איז זיך מכניע‪ ,‬ווי נידריגער‬ ‫געווען ביידע סיבות‪ .‬רבקה האט געזעהן אז עשו‬ ‫ער האלט זיך‪ ,‬קומט די תורה אראפ צו אים‪ .‬דו ביסט‬ ‫וויל אים הרג'ענען‪ ,‬האט זי געזאגט פאר יעקב‪ ,‬דו‬ ‫נאך נידריגער‪ ,‬וועסטו זוכה זיין מער צו תורה‪ .‬דו‬ ‫דארפסט מאכן פליטה פון דא‪ ,‬דו מוזט אוועקגיין‬ ‫וועסט זיין נאך נידריגער‪ ,‬וועסטו זוכה זיין צו נאך‬ ‫פון דא‪ .‬ז י האט נישט געוואלט אויסזאגן פארן‬ ‫מער תורה‪ .‬הוי כל צמא לכו למים‪ ,‬זאלסט וויסן‬ ‫פאטער‪ ,‬פאר יצחק‪ ,‬אז עשו וויל הרג'ענען יעקב‪,‬‬ ‫תורה איז אזוי ווי מים‪ .‬עס איז מניחין מקום גבוה‪,‬‬ ‫האט זי געזאגט פאר יצחק‪ ,‬יעקב דארף א שידוך‪ ,‬און‬ ‫עס לאזט איבער א הויך פלאץ‪ ,‬ער וויל נישט בלייבן‬ ‫אז מען דארף א שידוך‪ ,‬דארף ער אוועקפארן‪ .‬קומט‬ ‫אויבן‪ ,‬ער גייט למקום נמוך‪.‬‬ ‫אויס‪ ,‬לויט דעם רצון פון די מאמע איז געווען ויצא‬ ‫יעקב מבאר שבע‪ ,‬אוועק פון דא‪ ,‬גיי ארויס פון באר‬ ‫יעדע זאך‪ ,‬דארף מען וויסן אין פראקטיק‪ ,‬וואס דאס‬ ‫שבע‪ ,‬דא איז עשו‪ ,‬און דו זאלסט נישט זיין דא מיט‬ ‫מיינט‪ .‬עס מיינט צוויי זאכן‪ .‬עס מיינט‪ ,‬אמאל האלט‬ ‫אים‪ .‬וואו דו זאלסט אנקומען‪ ,‬אינטערעסירט מיך‬ ‫זיך א מענטש שטאלץ‪ ,‬ער איז זייער צופרידן פון זיך‪,‬‬ ‫נישט‪ ,‬פון דא זאלסטו אוועקגיין‪ .‬יצחק'ס כוונה איז‬ ‫פון זיינע מעלות‪ ,‬ער קוקט נאר אייביג ווי חשוב ער‬ ‫געווען‪ ,‬ער זאל טון א שידוך‪ .‬נישט ער זאל ארויסגיין‬ ‫איז וכדומה‪ ,‬ער איז זיך מחשיב‪ .‬דאס איז א בחינה פון‬ ‫פון דא‪ ,‬נאר קום אן אהין‪ .‬ביי יצחק איז געווען דער‬ ‫גאות‪ ,‬ער ליגט במקום גבוה‪ .‬און אמאל איז דא וואס‬ ‫וילך חרנה‪ ,‬דו זאלסט אנקומען אויף דעם פלאץ‪ .‬עס‬ ‫א מענטש האלט זיך נישט שטאלץ‪ ,‬ער פירט זיך‬ ‫איז דא אמאל וואס די סיבה פארוואס מען גייט‬ ‫אויף אזוי ווי איינער צווישן אנדערע חברים‪ ,‬ער‬ ‫אוועק פון דא‪ ,‬איז ווייל איך וויל פון דא אוועקגיין‪,‬‬ ‫שטארט נישט ארויס מער פון א צווייטן‪ ,‬ער טוט זיך‬ ‫דאס איז ויצא‪ ,‬איך וויל פון דא אוועקגיין‪ .‬אויב די‬ ‫משפיל זיין‪ ,‬צו זיין אזוי ווי א צווייטער‪.‬‬ ‫סיבה איז‪ ,‬איך וויל אהין אנקומען ערגעץ‪ ,‬דאס איז‬ ‫וילך‪ .‬דא איז געווען ביידע צוזאמען‪ .‬ויצא יעקב‬ ‫מען זעהט אמאל‪ ,‬ווען עס מאכט זיך עפעס אין‬ ‫מבאר שבע‪ ,‬אז עשו זאל אים נישט הרג'ענען‪ ,‬און‬ ‫ישיבה‪ ,‬איך געב עס נאר פאר א משל‪ ,‬איז דא די‬ ‫וילך חרנה‪ ,‬כדי ער זאל טון א שידוך ווי דער פאטער‬ ‫שרייערס‪ .‬ער הייבט אן‪ ,‬פארוואס אזוי‪ ,‬פארוואס אזי‪.‬‬ ‫האט אים געזאגט‪.‬‬ ‫דער וואס איז שטאלץ‪ ,‬דער הייבט אויף זיין קול‪ .‬דער‬ ‫*‬ ‫וואס איז א נכנע‪ ,‬דער מאכט זיך נישט וויסנדיג‪.‬‬ ‫אפילו עס טוט אים עפעס וויי‪ ,‬אבער ער האלט זיך‬ ‫דער חתם סופר (בפרשתנו קלג ד"ה ויצא) זאגט א רמז‬ ‫שטיל‪ ,‬עס איז זיין נאטור אזוי‪ .‬און תורה איז מניח‬ ‫אויף ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה‪ .‬די תורה‬ ‫מקום גבוה‪ ,‬והולך למקום נמוך‪ .‬די הצלחה אין תורה‬ ‫ווערט אנגערופן באר שבע‪ ,‬די תורה איז נמשלה‬ ‫איז נישט ביי די שרייערס‪ ,‬די הצלחה פון תורה איז‬ ‫למים (בבא קמא יז‪ ,).‬תורה איז צוגעגליכן געווארן צו‬ ‫ביי די וואס זענען הולכין למקום נמוך‪.‬‬ ‫וואסער‪ .‬אזוי ווי דער פסוק (ישעיה נה‪-‬א) זאגט‪ ,‬הוי כל‬ ‫צמא לכו למים‪ ,‬א דארשטיגער זאל גיין טרינקען‬ ‫תורה איז נמשלה למים‪ ,‬אבער תורה איז נישט‬ ‫וואסער‪ ,‬דאס גייט ארויף‪ ,‬ווען א מענטש איז‬ ‫צוגעגליכן צו פשוטע וואסער‪ ,‬נאר צו א באר‪ ,‬צו א‬ ‫דארשטיג צו תורה‪ ,‬לכו למים‪ ,‬זאל ער זיך זעצן‬ ‫ברונעם‪ .‬א ברונעם קוועלט‪ ,‬א ברונע לעבט‪ ,‬א ברונע‬ ‫לערנען‪ .‬די גמרא (תענית ז‪ ).‬זאגט‪ ,‬פארוואס ווערט‬ ‫איז נישט וואסער וואס ליגט אויף איין פלאץ‪ ,‬און עס‬ ‫תורה צוגעגליכן צו וואסער‪ ,‬ווי קומט וואסער צו‬ ‫רירט זיך נישט‪ .‬אין א ברונעם איז אייביג דא א‬ ‫תורה‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ווייל תורה האט אין זיך די‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זיצן אין בית המדרש‪ ,‬און עוסק זיין בתורה‪ .‬ווען מען‬ ‫שטראם פון וואסער וואס האלט אין איין צוקומען‪.‬‬ ‫גייט ארויס פונעם בית המדרש‪ ,‬ווי עס איז געווען‬ ‫תורה איז מים חיים‪ ,‬מען קען לערנען תורה שטיל‪,‬‬ ‫דא ביי יעקב‪ ,‬וואס יעקב איז ארויסגעגאנגען יעצט‬ ‫פאר זיך‪ ,‬ער עפנט נישט די מויל‪ ,‬ער טראכט אין‬ ‫פון בית המדרש פון שם ועבר‪ ,‬וואו ער איז געזעסן‬ ‫לערנען‪ ,‬אבער עס פעלט אים די חיות פון תורה‪ ,‬עס‬ ‫און געלערנט ביז יעצט‪ .‬דריי און זעכציג יאר זיצט‬ ‫פעלט אים די ברען אין תורה‪ .‬תורה דארף זיין מיט א‬ ‫ער אין בית המדרש און ער לערנט‪ ,‬און עס איז נישט‬ ‫חיות‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (עירובין נד‪ ,).‬ערוכה‬ ‫גענוג געווען‪ ,‬ער האט צוגעגעבן נאך פערצן יאר‪ ,‬פון‬ ‫בכל ושמורה (שמואל ב כג‪-‬ה)‪ ,‬אם ערוכה ברמ"ח‬ ‫ווען ער איז אוועקגעגאנגען פונעם פאטער‪ ,‬ביז ער‬ ‫אברים‪ ,‬אויב די תורה איז מיט אלע אברים‪,‬‬ ‫איז געגאנגען צו לבן‪ .‬זיבן און זיבעציג יאר לערנט‬ ‫דעמאלטס איז שמורה‪ ,‬דעמאלטס האלט זיך די‬ ‫ער‪ .‬יעצט הייבט זיך אן ויצא יעקב מבאר שבע‪ ,‬ער‬ ‫תורה‪ .‬תורה דארף מען לערנען מיט א חיות‪ .‬מען‬ ‫דארף ארויסגיין פון בית המדרש‪ ,‬זאגט דער חתם‬ ‫לערנט נישט תורה ווייל מען האט נישט קיין ברירה‪,‬‬ ‫סופר‪ ,‬וילך חרנה‪ ,‬איז מיטגעקומען א חרון אף‪ .‬ווען‬ ‫איך דארף זיין אין ישיבה‪ ,‬לערן איך‪ ,‬און הלוואי‬ ‫מען גייט ארויס פון בית המדרש‪ ,‬קלעבט זיך אן צום‬ ‫וואלט איך נישט געדארפט זיין‪ .‬מען ווארט שוין‬ ‫מענטש אלע נסיונות פון די גאס‪ .‬ווי לאנג ער איז אין‬ ‫זונטאג‪ ,‬עס זאל ווערן פרייטאג‪ ,‬און מען זאל שוין‬ ‫בית המדרש‪ ,‬האט ער נישט קיין פראבלעמען‪ .‬ווען‬ ‫קענען אוועקגיין‪ .‬נישט דאס איז תורה‪ .‬תורה דארף‬ ‫מען גייט ארויס‪ ,‬עין רואה והלב חומד‪ ,‬ווי דער סדר‬ ‫זיין ווי א באר‪ ,‬עס דארף זיין אזוי ווי א קוואל‪.‬‬ ‫איז‪ ,‬מען זעהט‪ ,‬מען גלוסט‪ ,‬און נאכדעם קומט מען‬ ‫צו‪ ,‬אז מען זינדיגט‪ .‬ווען א מענטש זיצט אין בית‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬תורה ווערט‬ ‫המדרש‪ ,‬און דער קאפ ליגט אים אין תורה‪ ,‬ער‬ ‫אנגערופן 'באר שבע'‪ ,‬ווייל די גמרא (שבת קטז‪ ).‬זאגט‪,‬‬ ‫טראכט נישט פון די וועלט‪ ,‬עס אינטערעסירט אים‬ ‫חצבה עמודיה שבעה (משלי ט‪-‬א)‪ ,‬די תורה באשטייט‬ ‫נישט די וועלט‪ ,‬דעמאלטס שטייגט ער‪.‬‬ ‫פון זיבן ספרים‪ .‬אונז ווייס מיר פון פינף ספרים‪,‬‬ ‫בראשית‪ ,‬שמות‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ .‬אבער די גמרא‬ ‫און די תורה פארציילט עס‪ ,‬מען רעדט נישט פון א‬ ‫זאגט‪ ,‬אז 'ויהי בנסוע' (במדבר י‪-‬לה) איז א ספר בפני‬ ‫בחור פון פופצן יאר‪ ,‬צו פון צוואנציג יאר‪ ,‬נאר פון א‬ ‫עצמו‪ .‬די צוויי פסוקים‪ ,‬איז אן עקסטערע ספר פאר‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬וואס ער זיצט שוין אין בית המדרש‬ ‫זיך‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז ספר במדבר איז איינגעטיילט‬ ‫זיבעציג יאר‪ .‬און ויצא יעקב מבאר שבע‪ ,‬ווען מען‬ ‫אין דריי ספרים‪ .‬איין ספר איז פון אנהייב פרשת‬ ‫גייט ארויס פון בית המדרש‪ ,‬וילך חרנה‪ ,‬קומט מיט‬ ‫במדבר ביז אינמיטן פרשת בהעלותך‪ ,‬ביז די פרשה‬ ‫א חרון אף‪ ,‬מען דארף זיך יעצט דרייען ביי לבן‪,‬‬ ‫פון ויהי בנסוע‪ .‬ויהי בנסוע איז אן עקסטרע פרשה‬ ‫אנדערע נסיונות‪ ,‬אנדערע שטובער‪ ,‬וואס איז‬ ‫פאר זיך‪ ,‬און פון נאך די צוויי פסוקים פון ויהי‬ ‫אינגאנצן נישט דומה צו שם ועבר‪ ,‬ווי ער איז געווען‬ ‫בנסוע‪ ,‬הייבט זיך אן א פרישער ספר‪ ,‬איז ממילא דא‬ ‫פריער‪ ,‬איז צוגעקומען א חרון אף‪.‬‬ ‫זיבן ספרים‪ .‬ווייל במדבר איז דריי‪ ,‬און חוץ פון דעם‬ ‫איז דא די אנדערע פיר‪ ,‬איז עס צוזאמען זיבן ספרים‪.‬‬ ‫*‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬תורה ווערט‬ ‫רש"י זאגט אויף מערערע פלעצער‪ ,‬אז וואו עס‬ ‫אנגערופן 'באר שבע'‪ ,‬תורה איז א ברונעם פון‬ ‫דארף זיין א למ"ד בתחילתו‪ ,‬און עס פעלט דער‬ ‫וואסער‪ ,‬וואס באשטייט פון זיבן ספרים‪.‬‬ ‫למ"ד אין אנהייב‪ ,‬איז צוגעשטעלט א ה"א צום סוף‪.‬‬ ‫דא וואלט געדארפט צו שטיין וילך לחרן‪ ,‬און עס‬ ‫ווי לאנג א מענטש זיצט אין בית המדרש און ער‬ ‫שטייט וילך חרנה‪ ,‬צום סוף איז דא א ה"א‪ .‬יעדע‬ ‫לערנט‪ ,‬איז ער דער גליקליכסטער מענטש‪ .‬דער יצר‬ ‫פלאץ וואו עס קומט זיך א למ"ד בתחילתה‪ ,‬האט די‬ ‫הרע איז נישט דא‪ .‬דער יצר הרע איז איבעראל‪,‬‬ ‫תורה צוגעשטעלט א ה"א בסופה‪ .‬עס איז א רש"י‬ ‫אבער על כל פנים‪ ,‬עס איז נישט דער זעלבער יצר‬ ‫אין די קומענדיגע פרשה‪ ,‬אנהייב פרשת וישלח‪,‬‬ ‫הרע וואס איז דא ווען מען גייט ארויס אויף די גאס‪.‬‬ ‫ארצה שעיר (בראשית לב‪-‬ד)‪ ,‬וואס איז טייטש ארצה‬ ‫תורה איידלט אויס דעם מענטש‪ .‬ווען ער זיצט‬ ‫שעיר‪ ,‬לארץ שעיר‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬כל תיבה שצריכה‬ ‫באהלה של תורה‪ ,‬ער טוט א נחת רוח פארן‬ ‫למ"ד בתחילתה‪ ,‬הטיל לה הכתוב ה"א בסופה‪ .‬ווען‬ ‫אייבערשטן יעדע רגע וואס מען איז עוסק בתורה‪.‬‬ ‫מען דארף א למ"ד אין אנהייב‪ ,‬האט מען‬ ‫די שענסטע צייט פונעם מענטש איז‪ ,‬ווען ער קען‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫שטענדיג צוריקדרייען‪ ,‬דאס איז די עפענונג וואס‬ ‫צוגעשטעלט א ה"א צום סוף‪ - .‬מען האט נישט‬ ‫איז דא אויבן‪.‬‬ ‫געטראפן קיין אנדערע אותיות צו טוישן‪ ,‬נאר וואו‬ ‫מען דארף א למ"ד‪ ,‬דארף מען א ה"א‪ .‬א למ"ד איז‬ ‫למ"ד ווייזט אויף לימוד התורה‪ .‬ווי לאנג עס איז‬ ‫נישט קיין ה"א‪ ,‬און א ה"א איז נישט קיין למ"ד‪ .‬וואס‬ ‫דא א למ"ד בתחילתה‪ ,‬פאלט מען נישט אריין אין די‬ ‫עפעס האט מען גענומען דעם למ"ד‪ ,‬אז ווען עס‬ ‫ה"א‪ ,‬עס איז נישט דא א ה"א בסופה‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫פעלט דער למ"ד בתחילתה‪ ,‬האט מען געשטעלט‬ ‫צו טון מיטן עולם הזה‪ ,‬ער דארף נישט צוקומען‬ ‫דעם ה"א בסופה‪.‬‬ ‫תשובה צו טון‪ .‬למ"ד‪ ,‬ווען ער זיצט און לערנט‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬דאס טוט אויסאיידלען דעם מענטש‪ .‬בראתי‬ ‫מען געפונט אין די גמרא (מנחות כט‪ ,):‬ווען דער‬ ‫יצר הרע‪ ,‬ברא תי לו תורה תבלין (קידושין ל‪ .):‬אבער‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן די וועלט‪ ,‬כי בי‪-‬ה ה'‬ ‫דארט וואו עס דארף זיין א למ"ד בתחילתה‪ ,‬און עס‬ ‫צור עולמים (ישעיה כו‪-‬ד)‪ ,‬עולם הבא האט ער‬ ‫איז נישט דא קיין למ"ד‪ ,‬עס פעלט די למ"ד‪ ,‬עס‬ ‫באשאפן מיט א יו"ד‪ ,‬און עולם הזה האט ער‬ ‫פעלט דער לימוד‪ ,‬איז הטיל לה הכתוב ה"א בסופה‪,‬‬ ‫באשאפן מיט א ה"א‪ .‬בהבראם (בראשית ב‪-‬ד)‪ ,‬בה"א‬ ‫עס וועט זיך ענדיגן מיט א ה"א‪ .‬עס וועט זיך‬ ‫בראם‪ .‬די וועלט איז די צורה פון אן אות ה"א‪ ,‬עס‬ ‫ענדיגן מען וועט ליגן אין עולם הזה‪ ,‬און פון עולם‬ ‫האט דריי מחיצות‪ ,‬און עס איז אפן פון אונטן‪ .‬ווען א‬ ‫הזה פאלט מען‪ ,‬און מען פאלט‪ ,‬און מען דארף‬ ‫מענטש איז אינעווייניג אין די באקס‪ ,‬האלט ער זיך‬ ‫האבן רחמים מען זאל קענען שפעטער זיך צוריק‬ ‫ערליך‪ .‬אבער אונטן איז אפן‪ ,‬אז ווען ער וויל‪ ,‬קען‬ ‫קערן‪.‬‬ ‫ער ארויסגיין‪ ,‬און ער קען אראפפאלן‪ .‬אויב מען האט‬ ‫נישט אונטן וואו מען זאל זיך אנכאפן‪ ,‬פאלט מען‪,‬‬ ‫על כל פנים‪ ,‬דאס איז דער לימוד‪ ,‬ויצא יעקב מבאר‬ ‫און מען פאלט‪ .‬אבער מען קען תשובה טון‪ ,‬אויף‬ ‫שבע‪ ,‬וויסן די חשיבות פון תורה‪ ,‬אז מען קען זיצן‬ ‫דעם האט דער אייבערשטער געמאכט א עפענונג‬ ‫אין א באר שבע‪ ,‬זיין דבוק אין תורה‪ ,‬תורה וואס מען‬ ‫ביי די ה"א אויבן‪ ,‬אז טאמער ער האט געזינדיגט‪,‬‬ ‫לערנט מיט א חיות‪ ,‬מיט א באר מים חיים‪,‬‬ ‫קען ער זיך צוריק דרייען פון דעם פתח וואס איז דא‬ ‫דעמאלטס‪ ,‬וילך חרנה‪ .‬ווען מען זיצט אין באר שבע‪,‬‬ ‫אויבן‪ .‬על כל פנים‪ ,‬דער אות ה"א ווייזט אויף די‬ ‫גייט אוועק דער חרון אף‪ .‬אבער ווען עס איז חס‬ ‫פראבלעם וואס א מענטש האט‪ .‬אז ווען עס איז א‬ ‫ושלום‪ ,‬ויצא יעקב מבאר שבע‪ ,‬דארף מען האבן‬ ‫ה"א‪ ,‬מען איז נישט אין בית המדרש‪ ,‬נאר אין עולם‬ ‫רחמים עס זאל נישט מיטגיין מיט זיך דער חרון‪ .‬מען‬ ‫הזה‪ ,‬קען מען פאלן‪ ,‬אונטן איז נישט דא קיין מחיצה‪.‬‬ ‫דארף מחשיב זיין יעדע מינוט וואס מען קען זיצן‬ ‫און אז מען פאלט‪ ,‬פאלט מען ביז צום תהום אריין‪,‬‬ ‫באהלה של תורה‪ ,‬און דינען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫עס האט נישט קיין שיעור וויפיל‪ .‬אבער מען קען זיך‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫שבת באווארפן של נכד כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‪ ,‬הרב יהושע ווייסמאנדל שליט"א‬ ‫בן חדב"ן הרה"ג רבי יואל ווייסמאנדל שליט"א‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק ‪ -‬מאנסי‬ ‫תורה איז ממשיך ווייטער‪ ,‬ויפגע במקום וילן שם‪ ,‬ער‬ ‫אין די פרשה די וואך‪ ,‬פארציילט די תורה הק'‪ ,‬דעם‬ ‫איז אנגעקומען אין מקום המקדש‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיווג פון יעקב אבינו‪ .‬ווי אזוי ער האט געמוזט‬ ‫דארט מתפלל געווען‪ ,‬ווי רש"י ברענגט צו‪ ,‬קפצה לו‬ ‫איבערלאזן די שטוב פון יצחק‪ ,‬ווייל עשו האט אים‬ ‫הארץ‪ ,‬ער האט געהאט קפיצת הארץ‪ ,‬כדי ער זאל‬ ‫געוואלט הרג'ענען‪ .‬און דער פאטער האט אים‬ ‫קענען דארט מתפלל זיין (חולין צא‪ .):‬און דער‬ ‫אוועקגעשיקט‪ ,‬אז ער זאל גיין צו לבן אין שטוב‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬צדיק זה בא לבית מלוני‬ ‫זוכן דארטן זיין שידוך‪ .‬ויצא יעקב מבאר שבע‪ ,‬וילך‬ ‫ויפטר בלא לינה‪ ,‬איז ער שוין געבליבן דארט‬ ‫חרנה (בראשית כח‪-‬י)‪ ,‬יעקב איז ארויסגעגאנגען פון‬ ‫נעכטיגן‪ .‬און ער האט געהאט דעם דערהויבענעם‬ ‫באר שבע‪ ,‬און ער איז געגאנגען אויף חרן‪ .‬און די‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫און וואס איז דער מדרש דא מאריך‪ ,‬אז יעקב אבינו‬ ‫חלום‪ ,‬והנה סולם מוצב ארצה‪ ,‬וראשו מגיע‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אליעזר עבד אברהם איז‬ ‫השמימה‪ ,‬והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו‪ .‬און‬ ‫ארויסגעגאנגען מיט עשרה גמלים‪ ,‬ער האט‬ ‫דער באשעפער האט אים צוגעזאגט‪ ,‬איך וועל זיין‬ ‫מיטגע טראגן כל טוב אדוניו בידו‪ ,‬און איך גיי‬ ‫מיט דיר אויפן גאנצן וועג‪ .‬ווען ער איז‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬און איך האב נישט קיין נזם אחד‪ ,‬ולא‬ ‫אויפגעשטאנען‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬אכן יש ה' במקום‬ ‫צמיד אחד‪ ,‬מאין יבא עזרי‪ .‬און נאכדעם האט ער‬ ‫הזה ואנכי לא ידעתי‪ .‬און ער האט געמאכט זיין נדר‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬לית אנא מובד סברי מן בריי‪ ,‬איך גיי נישט‬ ‫און וישא יעקב רגליו‪ ,‬וילך ארצה בני קדם‪.‬‬ ‫פארלירן מיין האפענונג פונעם אייבערשטן‪ ,‬ער‬ ‫האט זיך מחזק געווען‪ ,‬עזרי מעם ה' עושה שמים‬ ‫עס שטייט אין דעת זקנים לבעלי תוספות‪ ,‬געווענליך‬ ‫וארץ‪ ,‬דער אייבערשטער וואס האט געמאכט שמים‬ ‫איז דא א הפסק צווישן איין פרשה און די אנדערע‬ ‫וארץ‪ ,‬וועט מיר העלפן‪ .‬דער מדרש פאר זיך איז א‬ ‫פרשה‪ ,‬אבער דא איז פרשה זו סתומה‪ .‬דא איז די‬ ‫מדרש פליאה‪ .‬חס ושלום צו טראכטן אויף יעקב‪,‬‬ ‫פרשה פארמאכט‪ .‬און דער בעלי תוספות זאגט‪ ,‬ווייל‬ ‫אז ער זאל טראכטן איין מינוט‪ ,‬אז ווייל ער האט‬ ‫ער איז אוועקגעגאנגען באהאלטענערהייט‪ .‬ער האט‬ ‫נישט קיין נזם און א צמיד‪ ,‬וועט ער פארלירן זיין‬ ‫געמוזט אנטלויפן פון עשו‪ ,‬מען זאל נישט וויסן וואו‬ ‫בטחון אינעם אייבערשטן‪ ,‬און ער האט זיך נאכדעם‬ ‫ער גייט‪ ,‬איז ממילא ווען ער גייט‪ ,‬איז פרשה זו‬ ‫געדארפט מחזק זיין‪ .‬קען מען דען טראכטן אויף‬ ‫סתומה‪ - .‬און די גאנצע פרשה אליין איז אויך נישט‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬אז ער הא ט נישט געוואוסט וואס‬ ‫אפגעטיילט אין פרשיות‪ .‬אלע פרשיות אין די תורה‬ ‫יעדער חדר יונגל ווייסט‪ ,‬אז מען פארלאזט זיך‬ ‫איז דא דערין מערערע פרשיות אפגעטיילט‪ ,‬יעדער‬ ‫אויפן אייבערשטן‪.‬‬ ‫ענין פאר זיך עקסטער‪ .‬כאטש דא אין די פרשה‪ ,‬איז‬ ‫דא אסאך עקסטערע ענינים‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך איז‬ ‫און די קשיא פאר זיך אליין‪ ,‬איז אויך א קשיא‪ .‬ער‬ ‫נישט דא קיין הפסק אין די תורה צווישן איין פרשה‬ ‫האט נישט קיין נזם און קיין צמיד‪ ,‬ער קען נישט גיין‬ ‫און די אנדערע פרשה‪ ,‬עס איז איין לאנגע פרשה פון‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬און ער מוז האבן יעצט עפעס א נס פון‬ ‫ויצא יעקב‪ ,‬ביז ער איז אהיימגעגאנגען וישלח יעקב‬ ‫הימל‪ ,‬אז דער אייבערשטער זאל אים העלפן צו‬ ‫מלאכים לפניו‪ .‬יעדע זאך איז דאך מיט א חשבון‬ ‫שיקן א נזם און א צמיד‪ .‬וואס טוען אנדערע יודען‬ ‫פארוואס עס איז אזוי‪.‬‬ ‫וואס האבן נישט מיט וואס חתונה צו מאכן‪ ,‬ער האט‬ ‫*‬ ‫נישט קיין געלט פאר א נזם און א צמיד‪ ,‬ער‬ ‫פארשאפט זיך געלט‪ .‬ער ארבעט‪ ,‬ער טוט עפעס‪,‬‬ ‫דער מדרש (ב"ר סח‪-‬ב) דרש'נט דעם פסוק (תהלים‬ ‫און ער פארדינט געלט‪ ,‬און ער באצאלט פאר דעם‬ ‫קכא‪-‬א)‪ ,‬אשא עיני אל ההרים‪ ,‬מאין יבא עזרי‪ ,‬אז דער‬ ‫נזם‪ .‬ער האט נישט געקענט טון די זעלבע זאך? ער‬ ‫פסוק גייט ארויף אויף יעקב אבינו‪ .‬אשא עיני אל‬ ‫וועט ארבעטן‪ ,‬וועט ער האבן א נזם און א צמיד‪.‬‬ ‫ההרים‪ ,‬ער האט אויפגעהויבן די אויגן צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬מאין יבא עזרי‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬אל‬ ‫און וואס האט זיך אויסגעשטעלט צום סוף‪ ,‬ווען ער‬ ‫ההרים מיינט נישט אל ההרים‪ ,‬אל ההרים מיינט אל‬ ‫האט זיך שוין יא פארלאזט אויפן אייבערשטן‪ ,‬מען‬ ‫ההורים‪ .‬ער האט געקוקט אויף זיינע עלטערן‪ ,‬ער‬ ‫האט אים נישט געגעבן קיין נזם פון הימל‪ .‬ער האט‬ ‫האט געקוקט ווי אזוי עס איז געווען די שידוך פון‬ ‫געארבעט ביי לבן אין שטוב זיבן שווערע יארן‪ ,‬וועט‬ ‫זיין טאטן‪ .‬אברהם האט געשיקט אליעזר אויפן‬ ‫ער ארבעטן נאך א יאר‪ ,‬וועט ער האבן א נזם מיט א‬ ‫זעלבן פלאץ זוכן א שידוך פאר יצחק‪ ,‬און ווי אזוי ער‬ ‫צמיד אויך‪ .‬וואס איז געווען זיין שאלה‪ ,‬ער האט‬ ‫גייט‪ .‬אשא עיני‪ ,‬איך האב אויפגעהויבן מיינע אויגן‪,‬‬ ‫נישט קיין נזם און קיין צמיד‪ ,‬ווי אזוי קען ער גיין‬ ‫אל ההורים‪ ,‬צו מיינע עלטערן‪ ,‬למלפני ולמעבדני‪ ,‬צו‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬מאין יבוא עזרי‪ .‬וואס טוט להבדיל א‬ ‫די וואס האבן מיך געלערנט‪ ,‬און די וואס האבן מיך‬ ‫גוי ווען ער דארף חתונה האבן‪ .‬ער ארבעט‪ ,‬און ער‬ ‫באשאפן‪ - .‬יעדער ווייסט וואס הורים איז טייטש‪,‬‬ ‫פארשאפט זיך א נזם מיט א צמיד‪ .‬וואס איז געווען‬ ‫און דער מדרש דארף נישט צוגעבן פירוש המילות‪,‬‬ ‫יעקב אבינו'ס שאלה‪ ,‬מאין יבוא עזרי‪.‬‬ ‫וואס דאס מיינט‪ ,‬אשא עיני אל ההורים‪ ,‬למלפני‬ ‫ולמעבדני‪ .‬און עס איז אויך נישט דער ריכטיגער‬ ‫*‬ ‫אויסטייטש פון הורים‪.‬‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫רש"י ברענגט צו‪ ,‬ווען יעקב איז אוועקגעגאנגען פון‬ ‫און וואס איז דער ענין אז עס איז קפצה לו הארץ‪,‬‬ ‫יצחק‪ ,‬כדי צו גיין אויספירן דעם שליחות ער זאל‬ ‫ער האט געהאט קפיצת הארץ‪ .‬יעקב האט געהאט‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬איז ער נישט געגאנגען תיכף‪ .‬ער איז‬ ‫אסאך ניסים אין משך פון די צייט וואס ער איז‬ ‫קודם געגאנגען פערצן יאר אין בית המדרש‪ ,‬ער‬ ‫געווען אויפן וועג‪ ,‬וואס איז די נקודה‪ ,‬אז ווען ער איז‬ ‫האט זיך געזעצט לערנען‪ ,‬און נאכדעם איז ער‬ ‫געגאנגען‪ ,‬האט אים דער אייבערשטער געוויזן‬ ‫געגאנגען‪ .‬וישכב במקום ההוא (בראשית כח‪-‬יא)‪ ,‬זאגט‬ ‫קפיצת הארץ‪.‬‬ ‫רש"י‪ ,‬עס איז א מיעוט‪ ,‬אבל י"ד שנים ששימש בבית‬ ‫עבר‪ ,‬האט ער זיך נישט געלייגט שלאפן‪ .‬וואס איז‬ ‫און ער האט געזעהן דעם חלום‪ ,‬ויחלם והנה סלם‬ ‫דער ענין אז יעצט ווען מען שיקט אים אוועק ער‬ ‫מוצב ארצה‪ ,‬וראשו מגיע השמימה‪ ,‬והנה מלאכי‬ ‫זאל טון א שידוך‪ ,‬איז ער געגאנגען לערנען פערצן‬ ‫אלקים עולים וירדים בו‪ .‬אין די הייליגע ספרים‬ ‫יאר אין בית המדרש פון עבר‪.‬‬ ‫שטייט‪ ,‬אז עס איז א רמז אויפן מענטש‪ .‬א מענטש‬ ‫איז מוצב ארצה‪ ,‬ער געפונט זיך אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫די מפרשים זענען מסביר‪ ,‬יעקב אבינו איז געזעסן‬ ‫וראשו מגיע השמימה‪ ,‬דער קאפ פון א יוד קומט אן‬ ‫באהלה של תורה שטענדיג‪ ,‬ער האט נישט געהאט‬ ‫ביז צום הימל‪ ,‬והנה מלאכי אלקים עולים וירדים בו‪,‬‬ ‫צו טון מיט קיין לבן'ס‪ ,‬ער האט נישט געהאט צו טון‬ ‫דורך די מעשים פון א מענטש‪ ,‬וואס א יוד טוט‪ ,‬איז‬ ‫מיט קיין רשעים‪ ,‬ער האט נישט געהאט צו טון מיט‬ ‫דא אן עליה פאר די מלאכי אלקים‪ ,‬זיי זענען עולים‪,‬‬ ‫אזעלכע וואס זענען ביקש לעקור את הכל‪ .‬ער גייט‬ ‫און זיי זענען יורדים‪ .‬וואס איז געווען דער חלום‬ ‫יעצט אוועק אויף א פרעמד פלאץ‪ ,‬איבערלאזן זיין‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט יעצט געוויזן פאר‬ ‫טאטן יצחק‪ ,‬ער קומט צווישן אומות העולם‪ ,‬און‬ ‫יעקב אבינו‪.‬‬ ‫וואסערע סארט אומות העולם? אין וועמענס שטוב‬ ‫*‬ ‫קומט ער אריין? אין שטוב פון א לבן הארמי‪ .‬ער‬ ‫האט זיך נישט געפילט גענוג שטארק‪ ,‬אז ער האט‬ ‫ווען ער האט זיך אויפגעוועקט‪ ,‬האט ער געזאגט‪,‬‬ ‫די כוחות הנפש צו גיין אויף אזא פלאץ‪ ,‬און זיך‬ ‫אכן יש ה' במקום הזה‪ ,‬ואנכי לא ידעתי‪ .‬וואס איז‬ ‫אריינצולייגן אין אזא נסיון דארט ביי לבן אין שטוב‪.‬‬ ‫דער ואנכי לא ידעתי‪ ,‬איך האב נישט געוואוסט‪ .‬מען‬ ‫ער מוז האבן אן הכנה דערצו‪ .‬און וואס איז די הכנה?‬ ‫קען שרייבן בקיצור‪ ,‬וי קץ יעקב משנתו ויאמר‪ ,‬און‬ ‫תורה‪ .‬ער מוז צוריקגיין אין בית המדרש‪ ,‬פערצן יאר‬ ‫ער האט געזאגט‪ ,‬לא ידעתי כי יש ה' במקום הזה‪,‬‬ ‫איז ער געזעסן אין בית המדרש‪ ,‬מוסיף צו זיין‬ ‫איך האב נישט געוואוסט אז דער אייבערשטער איז‬ ‫קדושה על קדושתו‪ ,‬כדי ער זאל זיך קענען‬ ‫דא‪ .‬וואס איז די אריכות הלשון וואס ער האט‬ ‫ארויסלאזן אויף דעם וועג צו זיין ביי לבן‪ .‬אזוי‬ ‫געזאגט‪ ,‬אכן יש ה' במקום הזה‪ ,‬ואנכי לא ידעתי‪.‬‬ ‫שטייט אין די מפרשים‪ .‬אבער עס דארף נאך אלץ‬ ‫*‬ ‫האבן א ביאור‪ .‬פארוואס האט ער אויסגעקליבן‬ ‫פונקט פערצן יאר צו זיצן און לערנען‪ .‬ער קען זיין‬ ‫וישא יעקב רגליו‪ ,‬נאכדעם האט ער זיך אויפגעהויבן‬ ‫דארט צוועלף יאר‪ ,‬צו פופצן יאר‪ .‬פארוואס האט ער‬ ‫די פיס‪ ,‬און ער איז געגאנגען‪ .‬יעדער וואס גייט‪,‬‬ ‫אויסגעקליבן פערצן יאר דארף ער האבן אויף די‬ ‫הייבט אויף די פיס‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬משנתבשר בשורה‬ ‫הכנה‪ ,‬אז ער זאל קענען אהין גיין‪.‬‬ ‫טובה שהובטח בשמירה‪ ,‬נשא לבו את רגליו‪ ,‬ונעשה‬ ‫קל ללכת (ב"ר ע‪-‬ח)‪ .‬ער איז געגאנגען פלינק‪ ,‬ער איז‬ ‫עס קען זיין‪ .‬די גמרא (יומא לח‪ ):‬זאגט‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫געגאנגען מיט א צופרידנהייט‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫וואס איז עברו רוב שנותיו‪ ,‬א מענטש וואס איז‬ ‫אויפגעהויבן די פיס‪ ,‬נישט ווי א מענטש וואס גייט‬ ‫אדורך געגאנגען רוב פון זיינע יארן‪ ,‬און ער האט‬ ‫נאכגעלאזט‪ ,‬ער איז ארויסגעגאנגען מיט א שמחה‪.‬‬ ‫נישט געזינדיגט‪ ,‬מובטח לו שלא יחטא‪ ,‬האט ער א‬ ‫אוודאי נאכדעם וואס ער האט געזען דעם חלום‪ ,‬און‬ ‫הבטחה אז ער וועט נישט זינדיגן שפעטער‪ .‬ווי די‬ ‫דער באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬אז ער וועט זיין‬ ‫מפרשים זענען מסביר‪ ,‬עס איז נישט דא אזא זאך‬ ‫מיט אים‪ ,‬אי ז אים גרינגער געווארן דאס גיין‪ .‬אבער‬ ‫מובטח אז א מענטש וועט נישט זינדיגן‪ .‬מען‬ ‫וואס איז דער אויסדרוק וישא יעקב רגליו‪.‬‬ ‫געפונט ביי יוחנן כהן גדול וואס האט משמש געווען‬ ‫*‬ ‫שמונים שנה בכהונה גדולה‪ ,‬ער איז שוין נישט‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מובטח שלא יחטא‪ ,‬רגלי חסידיו ישמור‪ ,‬יעצט קען‬ ‫געווען קיין יונגערמאן‪ ,‬ער איז געווען איבער‬ ‫ער גיין צו לבן אין שטוב‪ ,‬און האבן סייעתא דשמיא‬ ‫הונדערט יאר ווען ער האט משמש געווען‪ ,‬און פון‬ ‫אז ער וועט נישט זינדיגן‪.‬‬ ‫דעסטוועגן דאך איז ער יצא לתרבות רעה‪ ,‬ער איז‬ ‫געווארן א מין (ברכות כט‪ .).‬זעהט מען דאך אז עס איז‬ ‫וישא יעקב 'רגליו'‪ ,‬די 'רגלי' חסידיו ישמור‪ ,‬די סוף‬ ‫שייך אפילו שפעטער‪ ,‬נאך וואס עס איז עברו רוב‬ ‫פון די יארן‪ ,‬וישא יעקב רגליו‪ ,‬איך האלט שוין ביי‬ ‫שנותיו‪ .‬נאר פשט איז‪ ,‬מיט די בחירה‪ ,‬האט מען‬ ‫דעם רגל‪ ,‬איך האלט שוין ביי די סוף שנותיו‪ .‬ביז די‬ ‫סיעתא דשמיא‪ ,‬אז מען זאל נישט זינדיגן‪ ,‬ווען עס‬ ‫סוף שנותיו בין איך געזעסן אין בית המדרש און איך‬ ‫איז עברו רוב שנותיו‪.‬‬ ‫האב געלערנט תורה‪ .‬יעצט האב איך אן הבטחה‪ ,‬איך‬ ‫דארף נישט מורא האבן‪ .‬און אזוי האט ער זיך‬ ‫די גמרא דרש'נט עס פונעם פסוק (שמואל א ב‪-‬ט)‪,‬‬ ‫ארויסגעלאזט‪ ,‬עס איז געווען קל ללכת‪ ,‬עס איז אים‬ ‫רגלי חסידיו ישמור‪ .‬דער אייבערשטער היט די פיס‬ ‫אנגעקומען גרינג‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט אז ער‬ ‫פון זיינע חסידים‪ .‬טייטשט די גמרא‪ ,‬אז דער סוף‬ ‫האט אן הבטחה פון עברו רוב שנותיו‪.‬‬ ‫ווערט אנגערופן רגל‪ .‬אזוי ווי ביי א מענטש איז דא‬ ‫דער קאפ וואס איז דער ראשית פונעם מענטשן‪,‬‬ ‫און בעצם איז עס א געוואלדיגע מוסר פאר זיך‬ ‫נאכדעם איז דא זיינע פיס‪ ,‬וואס איז דער סוף פונעם‬ ‫אליין‪ ,‬אז דער עיקר ביי א מענטש איז די יונגע יארן‪.‬‬ ‫מענטש‪ .‬רגלי חסידיו‪ ,‬ווען א יוד איז געווען פון די‬ ‫מען דארף אכט געבן אז די ערשטע יארן פונעם‬ ‫חסידים פונעם אייבערשטן‪ ,‬ער האט געדינט דעם‬ ‫מענטש זאלן זיין בלא חטא‪ ,‬דעמאלטס איז שוין דא‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און ער קומט צום סוף פון זיינע יארן‪,‬‬ ‫א הבטחה פונעם אייבערשטן‪ ,‬אויף די צווייטע‬ ‫כיון שעברו רוב שנותיו‪ ,‬איז רגלי חסידיו‪ ,‬אויף די‬ ‫העלפט נאכדעם‪.‬‬ ‫סוף יארן פון זיינע חסידים‪ ,‬ישמור‪ ,‬טוט דער‬ ‫אייבערשטער אפהיטן‪ ,‬אז זיי זאלן נישט זינדיגן‪.‬‬ ‫***‬ ‫יעקב לאזט זיך ארויס אויפן וועג‪ ,‬און ער טראכט‬ ‫יעקב האט געלעבט הונדערט זיבן און פערציג יאר‪.‬‬ ‫איבער‪ ,‬וואו גיי איך יעצט‪ .‬איך גיי צו לבן אין שטוב‪.‬‬ ‫לאמיר רעכענען יעצט וויפיל איז געווען די רוב‬ ‫און עס באפאלט אים שלעכטע געפילן‪ .‬איך זיץ זיבן‬ ‫שנותיו פון יעקב‪ ,‬וואס ער זאל זיין מובטח שלא‬ ‫און זיבעציג יאר און איך לערן תורה‪ ,‬די שענסטע יארן‬ ‫יחטא‪ .‬ווען מען נעמט הונדערט זיבן און פערציג יאר‬ ‫האב איך אוועקגעגעבן צו דינען דעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫און מען צוטיילט עס אויף האלב‪ ,‬איז עס דריי און‬ ‫איש תם יושב אהלים‪ .‬וואו גיי איך יעצט? איך גיי‬ ‫זיבעציג און א האלב‪ .‬און רוב שנותיו‪ ,‬ווערט פיר און‬ ‫חתונה האבן‪ .‬צו וועמען? צו א לבן אין שטוב‪ .‬איך‬ ‫זיבעציג‪ .‬קומט אויס אז אויב ביז די פיר און זיבעציג‬ ‫האב נישט קיין נזם‪ ,‬איך האב נישט קיין צמיד‪ ,‬איך‬ ‫יאר האט ער געדינט דעם אייבערשטן‪ ,‬איז עברו רוב‬ ‫דארף ארבעטן אז איך זאל עס קענען האבן‪ .‬ווי אזוי‬ ‫שנותיו‪ ,‬און ער איז מובטח שלא יחטא‪ .‬די ערשטע‬ ‫גיי איך יעצט אראפפאלן פון אזא איגרא רמה אין א‬ ‫דריי יאר פון א מענטש איז דאך שלש שנים יהיה‬ ‫בירא עמיקתא‪ .‬ארויס פון כולל‪ ,‬ארויסגעגאנגען פון‬ ‫לכם ערלים (ויקרא יט‪-‬כג)‪ ,‬האט ער נישט קיין זכות‬ ‫בית מדרש‪ ,‬און וואו גיי איך‪ ,‬צו לבן אין שטוב‪ ,‬ווערן‬ ‫פון תורה‪ ,‬ווייל מען הייבט דאך הערשט אן צו‬ ‫אן ארבעטער‪ ,‬ווערן דארט א רועה צאן‪ .‬צוואנציג יאר‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬ביי די דריי יאר‪ .‬קומט אויס‪ ,‬דארף‬ ‫איז ער געווען דארט א רועה צאן‪ .‬זו תורה וזו שכרה?‬ ‫מען צורעכענען צו יעקב נאך דריי יאר וואס ער האט‬ ‫דאס קומט זיך נאך זיבן און זיבעציג יאר זיך מוסר‬ ‫נישט געלערנט קיין תורה‪ ,‬האט אים אויסגעפעלט‬ ‫נפש זיין‪ ,‬נישט געשלאפן אין קיין בעט‪ ,‬ווי רש"י‬ ‫צו זיצן אין בית המדרש ביז די זיבן און זיבעציג יאר‪,‬‬ ‫זאגט‪ .‬דאס באצאלט מיר דער אייבערשטער? אז‬ ‫כדי ער זאל זיין מובטח שלא יחטא‪.‬‬ ‫יעצט ווען איך זוך א שידוך‪ ,‬האב איך נישט קיין נזם‬ ‫און א צמיד‪ ,‬און איך דארף גיין צו לבן אין שטוב‪ ,‬און‬ ‫יעקב איז אלט געווען דריי און זעכציג יאר ווען ער‬ ‫ארבעטן אז איך זאל קענען טון א שידוך‪.‬‬ ‫האט מקבל געווען די ברכות‪ .‬איז ער צוריקגעגאנגען‬ ‫אין בית המדרש לערנען פערצן יאר‪ ,‬ביז ער איז אלט‬ ‫דאס איז געווען די אשא עיני אל ההרים‪ ,‬אל ההורים‪,‬‬ ‫געווארן זיבן און זיבעציג יאר‪ ,‬ווען עס איז אים‬ ‫למלפני ולמעבדני‪ .‬מיינע הורים האבן מיט מיר‬ ‫אדורכגעגאנגען רוב שנותיו‪ ,‬איז ער שוין יעצט‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫גענוצט דעם טיטל‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז 'עושה‬ ‫געלערנט‪ ,‬זיי האבן מיך אריינגעלייגט אין בית מדרש‬ ‫שמים וארץ'‪ - .‬מען געפונט אין די גמרא (ברכות לה‪):‬‬ ‫פון שם ועבר‪ ,‬איך בין געזעסן און געלערנט‪,‬‬ ‫א מחלוקת צווישן רבי ישמעאל מיט רבי שמעון בר‬ ‫ולמעבדני‪ ,‬זיי האבן מיר אויסגעארבעט‬ ‫יוחאי‪ .‬עס שטייט אין פסוק (דברים יא‪-‬יד) ואספת‬ ‫אויסצואוואקסן אזא איש קדוש ווי יעקב איז געווען‪,‬‬ ‫דגנך‪ ,‬פאר וועם איז דאס געזאגט געווארן‪ .‬רבי‬ ‫אז ער האט געקענט שפעטער זאגן (בראשית מט‪-‬ג)‬ ‫ישמעאל זאגט‪ ,‬דאס איז געזאגט געווארן פאר יעדן‬ ‫כחי וראשית אוני‪ .‬אשא עיני אל ההרים‪ ,‬נאך אזעלכע‬ ‫יוד‪ .‬עס שטייט (יהושע א‪-‬ח) לא ימוש ספר התורה הזה‬ ‫יארן וואס מען האט מיך געלערנט‪ ,‬און איך דין דעם‬ ‫מפיך‪ ,‬מען דארף לערנען תורה‪ ,‬יכול דברים ככתבן‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וואס איז יעצט? איך האב נישט קיין‬ ‫מען קען גאר נישט טון‪ ,‬נאר זיצן און לערנען‪ ,‬תלמוד‬ ‫נזם‪ ,‬איך האב נישט קיין צמיד‪ ,‬איך גיי נישט‬ ‫לומר ואספת דגנך‪ ,‬הנהג בהן מנהג דרך ארץ‪ ,‬גיי‬ ‫גנב'ענען‪ ,‬איך וועל דאך עס מוזן פון ערגעץ‬ ‫ארויס‪ ,‬טוה‪ ,‬ארבעט‪ ,‬ואספת דגנך‪ .‬רבי שמעון בר‬ ‫באקומען‪ .‬קיין ניסים פון הימל האט ער נישט‬ ‫יוחאי זאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬עס נישט מעגליך‪ .‬אפשר אדם‬ ‫געטראכט אז עס וועט פאסירן‪ .‬איז דאך על כרחך‪,‬‬ ‫חורש בשעת חרישה‪ ,‬זורע בשעת זריעה‪ ,‬קוצר‬ ‫אז איך וועל מוזן גיין עפעס טון דערפאר‪ .‬דאס‬ ‫בשעת קצירה‪ ,‬תורה מה תהא עליה‪ ,‬וואס וועט זיין‬ ‫קומט זיך מיר נאך אזויפיל יארן דינען דעם‬ ‫מיט די תורה‪ .‬מען קען נישט ארויסגיין פון בית‬ ‫אייבערשטן? יעצט גיי ארויס פון בית מדרש‪ ,‬זעץ זיך‬ ‫המדרש‪ ,‬לא ימוש ספר התורה הזה מפיך‪ .‬איי‪ ,‬ווי‬ ‫אריין צו לבן אין שטוב‪ ,‬זיץ אינדרויסן צוואנציג יאר‪,‬‬ ‫אזוי וועט מען לעבן‪ .‬בזמן שישראל עושין רצונו של‬ ‫הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילה‪ ,‬נישט קיין טאג‬ ‫מקום‪ ,‬מלאכתן נעשית על ידי אחרים‪ ,‬עס וועט‬ ‫און נישט קיין נאכט‪ ,‬און והחליף את משכורתי‬ ‫קומען דורך אנדערע‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬הרבה האבן‬ ‫עשרת מונים‪ ,‬מיט אזא שווינדלער‪ ,‬ווי לבן‪ .‬ער איז‬ ‫געטון אזוי ווי רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬ולא עלתה בידן‪,‬‬ ‫געווארן ביי זיך צובראכן‪ .‬מיין טאטע יצחק איז‬ ‫דאס איז נישט געזאגט געווארן פאר די וועלט‪ ,‬צו‬ ‫געווען א עולה תמימה‪ ,‬ער איז געזעסן אין בית‬ ‫טון ווי רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬זיך אריינזעצן אין בית‬ ‫מדרש‪ ,‬דער זיידע אברהם האט געשיקט אליעזר‬ ‫המדרש‪ ,‬און עס וועט שוין זיין מלאכתן נעשית על‬ ‫מיט עשרה גמלים‪ ,‬וכל טוב אדוניו בידו‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫ידי אחרים‪ .‬מען האט געטון ווי רבי ישמעאל‪ ,‬מען‬ ‫נישט געדארפט ארויסרוקן פונעם שטוב כדי צו‬ ‫האט געלערנט‪ ,‬און געברענגט פרנסה אין שטוב‪,‬‬ ‫קענען טון א שידוך‪ .‬און מיך האט באפאלן אזא מצב‪,‬‬ ‫האבן זיי געהאט ביידע‪ ,‬זה וזה עלתה בידם‪ ,‬זיי האבן‬ ‫איך דארף ארויסגיין‪ ,‬און גיין ארבעטן‪ ,‬כדי איך זאל‬ ‫געהאט פרנסה‪ ,‬און זיי זענען געשטיגן אין תורה‪.‬‬ ‫קענען טון דעם שידוך‪.‬‬ ‫און די ווערטער פון רבי ישמעאל דארפן האבן א‬ ‫דאס איז געווען דער מאין יבא עזרי‪ ,‬ער האט‬ ‫ביאור‪ .‬ער זאגט ואספת דגנך‪ ,‬הנהג בהן מנהג דרך‬ ‫געוואוסט אז דער אייבערשטער וועט אים העלפן‪,‬‬ ‫ארץ‪ ,‬וו אס איז דער טייטש פון די ווערטער‪ ,‬הנהג‬ ‫ער האט געוואוסט אז ער וועט האבן געלט‪ ,‬אבער‬ ‫בהן מנהג דרך ארץ‪ .‬דער פשוט'ער פשט איז‪ ,‬אין די‬ ‫ער האט געוואוסט אז ער וועט עפעס מוזן צוטון‬ ‫גמרא'ס לשון‪ ,‬ווערט פרנסה וואס א מענטש‬ ‫דערצו‪ .‬דאס האט אים וויי געטון‪ ,‬דאס ארויסגיין פון‬ ‫ברענגט‪ ,‬אנגערופן 'דרך ארץ'‪ .‬דאס איז דער הנהג‬ ‫דעם בית המדרש‪ .‬נישט אז ער האט נישט געוואוסט‬ ‫בהם מנהג דרך ארץ‪ .‬אבער דאס אליין דארף האבן א‬ ‫פון וואו ער וועט האבן א נזם מיט א צמיד‪ ,‬ער האט‬ ‫ביאור‪ ,‬פארוואס רופט מען אן פרנסה‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫געוואוסט אז ער וועט האבן א נזם מיט א צמיד‪,‬‬ ‫דרך ארץ‪ .‬וואס איז נישט דרך ארץ‪ ,‬אלעס איז דרך‬ ‫אבער פאר דעם וועט ער דארפן טון וואס ער האט‬ ‫ארץ‪ .‬וואס עס איז גשמיות‪ ,‬עסן און טרינקען‪ ,‬איז‬ ‫געטון‪ ,‬זיבן יאר האט ער געארבעט פאר רחל‪ .‬דאס‬ ‫אויך די דרך פון דער וועלט‪ .‬פארוואס ווען מען‬ ‫האט אים געאהרט‪ ,‬ווי קען איך זיך צוזאמקלויבן פון‬ ‫רעדט פון פרנסה‪ ,‬רופט מען עס אן דרך ארץ‪ .‬די‬ ‫א בית המדרש וואס איך בין געזעסן און געלערנט‪,‬‬ ‫משנה (אבות ב‪-‬ב) זאגט‪ ,‬יפה תלמוד תורה עם דרך‬ ‫ארויסצוגיין אין אזא פרייע וועלט‪ ,‬און זוכן א שידוך‪.‬‬ ‫ארץ‪ ,‬עס איז גוט תורה צוזאמען מיט ארבעטן‪,‬‬ ‫*‬ ‫שיגיעת שניהם משכחת עון‪ ,‬ביידע האבן אין זיך א‬ ‫כח אז עס איז משכחת עון‪ .‬תורה איז משכחת עון‪,‬‬ ‫און ער האט זיך מחזק געווען‪ ,‬לית אנא מוביד סברי‬ ‫און דער גוף ווערט צובראכן פון ארבעטן‪ ,‬טוט דאס‬ ‫מן בריי‪ ,‬עזרי מעם ה' עושה שמים וארץ‪ ,‬ער האט‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫באשאפט א וועלט‪ ,‬האט דער אייבערשטער‬ ‫אויך מכניע זיין אז מען זאל נישט זינדיגן‪ .‬רופט ער‬ ‫באשאפן יעדן צופרידן שטעלן‪ .‬ער האט געפרעגט‬ ‫אויך אן‪ ,‬יפה תלמוד תורה עם דרך ארץ‪.‬‬ ‫יעדע זאך אין די בריאה‪ ,‬צו ער איז צופרידן‪ .‬און די‬ ‫בריאה האט געענטפערט‪ ,‬יא‪ .‬עס דא אזויפיל בעלי‬ ‫נאך א משנה איז דא (אבות ג‪-‬יז)‪ ,‬אם אין תורה‪ ,‬אין‬ ‫חיים‪ ,‬עס איז דא אזויפיל מינים אויף די וועלט‪ ,‬יעדע‬ ‫דרך ארץ‪ ,‬אם אין דרך ארץ‪ ,‬אין תורה‪ .‬און דארט איז‬ ‫מין וואס דער אייבערשטער האט באשאפן‪ ,‬האט ער‬ ‫דער פשט‪ ,‬אם אין תורה‪ ,‬אויב עס איז נישט דא קיין‬ ‫אים קודם געפרעגט‪ .‬איך וויל דיך באשאפן‪ ,‬דו‬ ‫תורה‪ ,‬אין דרך ארץ‪ ,‬איז די פרנסה פון א יוד אויך‬ ‫וועסט זיין א לייב‪ ,‬און דו וועסט זיין א וואלף‪ ,‬און דו‬ ‫נישט אויסגעהאלטן‪ ,‬ווייל די עיקר פון א פרנסה איז‬ ‫וועסט זיין א שעפעלע‪ ,‬ווי דער סדר איז‪ .‬און‬ ‫דאך אז עס זאל זיין נשאת ונתת באמונה‪ .‬אז עס איז‬ ‫לצביונם נבראו‪ ,‬זיי האבן אלע מסכים געווען‪ .‬מען‬ ‫'אין תורה'‪ ,‬אז מען ווייסט נישט וואס מען מעג‪ ,‬און‬ ‫האט זיי געזאגט ווי אזוי זיי וועלן זיין‪ ,‬צו זיי וועלן‬ ‫וואס מען טאר נישט‪' ,‬אין דרך ארץ'‪ ,‬איז זיין פרנסה‬ ‫זיין צופרידן‪ .‬איז דאך די גאנצע וועלט רצתה לעשות‬ ‫נישט ווי עס דארף צו זיין‪' .‬אם אין דרך ארץ‪ ,‬אין‬ ‫רצון קונה‪ .‬וואס איז די חשיבות פונעם ארץ אז עס‬ ‫תורה'‪ ,‬אויב עס איז נישט דא קיין פרנסה‪ ,‬וועט‬ ‫איז רצתה לעשות רצון קונה‪.‬‬ ‫נישט זיין קיין תורה אויך נישט‪ .‬רופט ער אויך אן‬ ‫תורה מיט דרך ארץ צוזאמען‪ .‬פארוואס ווערט עס‬ ‫זאגט דער הייליגער ערוגת הבשם‪ ,‬עס ליגט א‬ ‫אנגערופן דרך ארץ‪.‬‬ ‫גרויסער חידוש אין דעם ארץ וואס איז רצתה‬ ‫לעשות רצון קונה‪ .‬דער אייבערשטער האט באשאפן‬ ‫עס איז דא א טייער ווארט פונעם הייליגער ערוגת‬ ‫גרויסע ברואים‪ ,‬ער האט באשאפן דעם שמש מיט די‬ ‫הבושם זצ"ל (פרשת חיי שרה ד"ה ויאמר ה')‪ ,‬דער מדרש‬ ‫ירח‪ .‬דעם שמש האט ער געפרעגט‪ ,‬דו ווילסט זיין א‬ ‫(ב"ר ה‪-‬ז) זאגט‪ ,‬למה נקרא שמה ארץ‪ ,‬פארוואס‬ ‫זון? האט ער געזאגט‪ ,‬אוודאי‪ ,‬איך וויל זיין א זון‪ ,‬איך‬ ‫ווערט די וועלט אנגערופן ארץ‪ ,‬שרצתה לעשות רצון‬ ‫וויל באלייכטן די גאנצע וועלט‪ .‬דער שמש איז א‬ ‫קונה‪ ,‬זי האט געוואלט טון דעם רצון פונעם‬ ‫גרויסע בריאה וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬האט מען עס גערופן ארץ‪ .‬שרצתה‬ ‫באשאפן‪ ,‬מאורות הגדולים (בראשית א‪-‬טז)‪ ,‬עס איז‬ ‫לעשות רצון קונה האט צוויי טייטשן‪ ,‬רצתה איז א‬ ‫צענדליגע מאל גרעסער ווי די גאנצע וועלט‪ .‬אוודאי‬ ‫לשון פון רצון‪ ,‬עס האט געוואלט טון‪ .‬דער‬ ‫האט ער מסכים געווען‪ .‬אזוי איז יעדע זאך וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬עס זאל באשאפן ווערן‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן‪ ,‬האט מסכים געווען אז‬ ‫א וועלט‪ ,‬און זי האט געוואלט טון דעם רצון פונעם‬ ‫דער באשעפער זאל אים אזוי באשאפן‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬און שרצתה איז אויך טייטש‪ ,‬א לשון‬ ‫ריצה‪ ,‬א לשון פון לויפן‪ ,‬ווייל די גמרא (חגיגה יב‪).‬‬ ‫דער ארץ האט געפרעגט דעם רבונו של עולם‪ ,‬דו‬ ‫זאגט‪ ,‬אז בשעת דער אייבערשטער האט געזאגט אז‬ ‫ווילסט באשאפן אן ארץ‪ ,‬וואס גייט זיין מיט מיר?‬ ‫עס זאל זיין א ארץ‪ ,‬האט זיך די ארץ צושפרייט אן א‬ ‫האט דער אייבערשטער געזאגט‪ ,‬דו וועסט זיין א‬ ‫שיעור‪ ,‬ביז דער אייבערשטער האט געדארפט‬ ‫ארץ‪ ,‬דו וועסט זיין די ערד‪ ,‬אויף דיר וועט יעדער‬ ‫אנשרייען אז עס זאל זיך אפשטעלן‪ ,‬וויייל עס האט‬ ‫טרעטן‪ ,‬אויף דיר וועט יעדער שפייען‪ ,‬אויף דיר‬ ‫זיך צושפרייט אזוי ווי שני פקעיות של שתי‪ .‬שרצתה‪,‬‬ ‫וועט אפגעטון ווערן אלעס וואס טוט זיך אויף די‬ ‫זי איז געלאפן‪ ,‬לעשות רצון קונה‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬ביסטו מסכים אז איך זאל דיך באשאפן אזוי‬ ‫ווי דו ביסט? מען געפונט ביי די מים‪ ,‬זאגט די מדרש‬ ‫פרעגט דער ערוגת הבשם‪ ,‬די גאנצע בריאה וויל‬ ‫(ב"ר ה‪-‬ד)‪ ,‬אז די מים זענען געווען בוכים‪ ,‬ווען מען‬ ‫טון די רצון פונעם אייבערשטן‪ ,‬נישט נאר די ארץ‪.‬‬ ‫האט אפגעטיילט די מים התחתונים פון די מים‬ ‫בשעת דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט‪,‬‬ ‫העליונים‪ ,‬האבן די מים התחתונים געוויינט‪ ,‬אנן‬ ‫שטייט אין די גמרא (בראשית ב‪-‬א)‪ ,‬ויכולו השמים‬ ‫בעינן למהוי קמי מלכא‪ ,‬אונז וויל מיר נישט זיין דא‪,‬‬ ‫והארץ וכל צבאם (חולין ס‪ ,).‬דרש'נט די גמרא‪ ,‬אז‬ ‫אונז וויל מיר זיין נעבן דעם אייבערשטן‪ .‬און דא‬ ‫אלעס אין די בריאה איז באשאפן לצביונם‪ .‬דער‬ ‫זאגט מען פאר דעם ארץ‪ ,‬דו וועסט זיין די‬ ‫באשעפער האט געפרעגט יעדע זאך וואס ער האט‬ ‫נידעריגסטע דומם וואס איז דא‪ ,‬ביסטו מסכים‬ ‫באשאפן‪ ,‬צו ער איז צופרידן אויף דעם וועג ווי אזוי‬ ‫דערויף‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער באשאפט אים‪ .‬דער באשעפער‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מחשבות בלב איש (משלי יט‪-‬כא)‪ ,‬יעדער האט דאך‬ ‫וואס האט דער ארץ געענטפערט‪ .‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫הונדערטער פלענער אין זיין לעבן‪ ,‬וואו ער וויל אלץ‬ ‫ווען דו פרעגסט מיך‪ ,‬וואלט איך נישט מסכים‬ ‫אנקומען‪ .‬און עס שטעלט זיך נישט אזוי אויס ווי ער‬ ‫געווען‪ .‬ווער איז מסכים מען זאל אים אראפלייגן‬ ‫האט געוואלט‪ .‬און אלעס איז דאך מן השמים‪ .‬אז‬ ‫אויף דער ערד און יעדער גייט טרעטן אויף אים?‬ ‫דער אייבערשטער האט אזוי צוגעפירט‪ ,‬דארף א יוד‬ ‫קיינער נישט‪ .‬אבער אז דו פארשטייסט אז דו‬ ‫זאגן‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬דו האסט געוואלט מיך אזוי‬ ‫ווילסט האבן אן ארץ‪ ,‬און פאר דיר איז ניחא מיך צו‬ ‫צושטעלן אין דעם מצב ווי איך בין‪ .‬איך האב נישט‬ ‫באשאפן‪ ,‬ווייל אז נישט וואלסטו דאך מיר נישט‬ ‫קיין אייגענעם רצון‪ ,‬איך גיי טון דיין ארבעט‪ .‬אונז‬ ‫געפרעגט‪ .‬איך ווארף זיך אונטער‪ ,‬אונטער דיר‪ .‬אז‬ ‫זעמיר נישט דא אויף דער וועלט‪ ,‬כדי אונז זאל מיר‬ ‫דו ווילסט אזוי‪ ,‬וויל איך אויך אזוי‪ .‬איך האב נישט‬ ‫זיך ענדזשויע"ן‪ ,‬אונז זאל מיר האבן געלט‪ ,‬אונז זאל‬ ‫קיין אייגענעם רצון‪ .‬מיין רצון איז‪ ,‬צו טון דיין רצון‪.‬‬ ‫מיר האבן עולם הזה‪ ,‬און אפילו נישט צו האבן עולם‬ ‫און אויב דו ווילסט באשאפן אן ארץ‪ ,‬ווייל דו ווילסט‬ ‫הבא‪ .‬אונז זעמיר דא צו טון דעם רצון פונעם‬ ‫עס זאל זיין אן ארץ אויף די וועלט‪ ,‬בין איך מסכים‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬און וואס דער רצון פונעם אייבערשטן‬ ‫דאס איז דער חידוש פון ארץ‪ .‬אנדערע ברואים וואס‬ ‫איז‪ ,‬דאס דארף א מענטש טון מיט א שמחה‪.‬‬ ‫איז רצתה לעשות רצון קונה‪ ,‬איז נישט קיין חידוש‪.‬‬ ‫אבער דער ארץ‪ ,‬וואס איז די נידעריגסטע וואס איז‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די ארץ לערנט אונז‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫דא אין די בריאה‪ ,‬און עס איז רצתה לעשות רצון‬ ‫דארף זיך צושטעלן צו אלעם וואס דער רבונו של‬ ‫קונה‪ ,‬זי איז גרייט צו טון דעם רצון פונעם‬ ‫עולם וויל‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ואספת דגנך‪ ,‬דברים‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און זי זאגט‪ ,‬איך קוק נישט אויף מיין‬ ‫ככתבן‪ ,‬גיי ארויס ארבעטן‪ .‬לפי שנאמר לא ימוש‬ ‫תועלת‪ ,‬איך קוק נישט אויף מיין חשיבות‪ ,‬איך וויל‬ ‫ספר התורה הזה מפיך‪ ,‬וועט א מענטש זאגן‪ ,‬איך‬ ‫טון דיין רצון‪ .‬אז דו ווילסט האבן אן ארץ‪ ,‬שטעל‬ ‫וואלט אזוי געגליסט צ ו זיצן אין בית המדרש און‬ ‫איך זיך צו דערצו‪ .‬דאס האט א חשיבות‪ .‬עס איז די‬ ‫לערנען‪ ,‬און מען זאגט מיר‪ ,‬ואספת דגנך‪ ,‬גיי ארויס‪,‬‬ ‫ארץ וואס איז רצתה לעשות רצון קונה‪.‬‬ ‫האב א פעלד‪ ,‬באמיסטיג די פעלד‪ ,‬זיי עס אן‪ ,‬עס‬ ‫וועט וואקסן‪ ,‬און ואספת דגנך‪ .‬זאגט די תורה‪ ,‬ניין‪,‬‬ ‫און דער ערוגת הבושם גיט צו און ער זאגט‪ ,‬אזוי‬ ‫ואספת דגנך‪ ,‬דער באשעפער האט באשאפן א‬ ‫דארף זיין יעדער יוד‪ .‬אמאל האט א מענטש‬ ‫וועלט נישט פאר מלאכים‪ ,‬ער האט באשאפן א‬ ‫פאראיבל‪ ,‬עס שטערט אים‪ ,‬איך האב א גוטן קאפ‪,‬‬ ‫וועלט פאר מענטשן‪ ,‬מיט ביזנעס‪ ,‬מיט ערדישע‬ ‫איך האב מצליח געווען אלס בחור ביים לערנען‪ ,‬און‬ ‫זאכן‪ ,‬און דאס וויל ער‪ ,‬אז אונז זאל מיר דינען דעם‬ ‫איך וואלט געקענט בלייבן ווייטער זיצן באהלה של‬ ‫אייבערשטן אזוי‪ .‬עס וועט דיר דאך וויי טון‪ ,‬פון דעם‬ ‫תורה‪ ,‬און מן השמים פירט מען אזוי צו‪ ,‬אז נאך די‬ ‫לא ימוש ספר התורה הזה מפיך? הנהג בהן‪ ,‬פיר זיך‬ ‫חתונה קען ער נישט בלייבן לערנען‪ ,‬ער דארף‬ ‫מיט דעם‪ ,‬מנהג דרך ארץ‪ ,‬דעם מנהג וואס דו זעהסט‬ ‫אויפהאלטן א שטוב‪ ,‬עס איז נישט דא קיין פרנסה‪,‬‬ ‫ביי דעם ארץ‪ ,‬וואס די ארץ איז דאך רצתה לעשות‬ ‫און ער דארף ארויסגיין אויף דער וועלט‪ ,‬עוסק זיין‬ ‫רצון קונה‪ .‬דעם דרך וואס דו זעסט ביי די ארץ‪ ,‬אז‬ ‫אין עולם הזה‪ .‬און עס שטערט אים‪ .‬א מענטש דארף‬ ‫דער ארץ האט זיך מפקיר געווען‪ ,‬און געטון וואס‬ ‫זיך אראפלערנען פונעם ארץ‪ .‬דער ארץ איז אויך‬ ‫דער אייבערשטער וויל‪ ,‬דאס זאלסטו זיך אפלערנען‬ ‫נישט געפעלן וואס דער אייבערשטער האט אים‬ ‫פונעם ארץ‪ ,‬און אזוי זאל זיין דער ואספת דגנך‪.‬‬ ‫באשאפן‪ ,‬אבער עס איז רצתה לעשות רצון קונה‪ .‬עס‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬דו ווילסט אזוי? איך‬ ‫יפה תלמוד תורה עם דרך ארץ‪ ,‬מען דארף טאקע‬ ‫האב נישט קיין אייגענעם רצון‪ ,‬איך טוה אלעס וואס‬ ‫האבן תלמוד תורה‪ ,‬ווי לאנג מען קען לערנען‪ ,‬דארף‬ ‫דו ווילסט‪ .‬און אז דו ווילסט באשאפן א ערד‪ ,‬איך‬ ‫מען עס אויסנוצן ביז די לעצטע מינוט וואס מען‬ ‫שטעל זיך צו‪.‬‬ ‫קען זיצן באהלה של תורה‪ ,‬אבער ווען מען זעהט אז‬ ‫עס גייט נישט‪ ,‬און ער דארף עוסק זיין אין עניני‬ ‫זאגט דער הייליגער ערוגת הבושם‪ ,‬אזוי דארף זיין‬ ‫עולם הזה‪ ,‬זאל ער געדענקען‪ ,‬יפה תלמוד תורה עם‬ ‫יעדער יוד‪ .‬אפילו ווען דער מענטש האט חשבונות‪,‬‬ ‫דרך ארץ‪ ,‬אויב דו וועסט מיטנעמען מיט דיר דעם‬ ‫און ער טראכט‪ ,‬איך וואלט געוואלט זיין אזוי‪ ,‬איך‬ ‫דרך ארץ‪ ,‬דעם וועג ווי אזוי דער ארץ האט זיך‬ ‫וואלט געוואלט זיין דאס‪ .‬עס איז דאך רבות‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דער באשעפער האט באשאפן א שמים‪ ,‬און ער האט‬ ‫געפירט‪ ,‬איך האב נישט קיין שום רצון‪ ,‬איך האב נאר‬ ‫באשאפן אן ארץ‪ .‬ער וויל האבן א שמים‪ ,‬און ער וויל‬ ‫א רצון צו טון רצון ה'‪ ,‬דעמאלטס וועסטו מצליח‬ ‫האבן אן ארץ‪ .‬און די ארץ האט זיך‬ ‫זיין‪ .‬שיגיעת שניהם‪ ,‬ווען עס איז דא ביידע‪ ,‬דאס איז‬ ‫אונטערגעווארפן‪ ,‬רצתה לעשות רצון קונה‪ ,‬אזוי גיי‬ ‫משכחת עון‪ .‬אז נישט‪ ,‬טרעפט זיך א מענטש האט‬ ‫איך מיך אויך פירן‪ .‬און ער איז געגאנגען בשמחה‪ ,‬צו‬ ‫אן עון‪ ,‬ער האט א הרהור און תרעומת אויפן‬ ‫דעם וועג וואס דער אייבערשטער האט אים‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬פארוואס דער באשעפער האט אים‬ ‫אויסגעשטעלט‪.‬‬ ‫געמאכט אין אזא מצב‪ .‬אבער אז דו וועסט האבן‬ ‫תורה‪ ,‬וועסטו האבן דעם דרך פונעם ארץ‪ .‬איך וויל‬ ‫ויחלום והנה סולם מוצב ארצה‪ ,‬וראשו מגיע‬ ‫גארנישט‪ ,‬איך וויל נאר וואס דער אייבערשטער וויל‪,‬‬ ‫השמימה‪ ,‬והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו‪.‬‬ ‫דעמאלטס וועסטו זוכה זיין דערצו‪ .‬שיגיעת שניהם‪,‬‬ ‫דער באשעפער האט אים געוואלט טרייסטן‪ ,‬דו‬ ‫ווען עס איז דא ביידע צוזאמען‪ ,‬משכחת עון‪.‬‬ ‫ביסט דאך צעבראכן‪ ,‬דו גייסט יעצט ארויס צו לבן‬ ‫אין שטוב‪ ,‬זאלסט וויסן‪ ,‬והנה סולם מוצב ארצה‪ ,‬א‬ ‫אם אין תורה‪ ,‬אין דרך ארץ‪ ,‬צוצוקומען צו די מדה‬ ‫מענטש איז מוצב ארצה‪ ,‬אויב ער איז מוצב‪ ,‬ער‬ ‫פון ארץ‪ ,‬דארף מען האבן תורה‪ .‬מען דארף קודם‬ ‫שטייט פעסט‪ ,‬ארצה‪ ,‬מיט די מדה פון ארץ‪ ,‬וואס איז‬ ‫זיצן אין בית המדרש יארן און לערנען‪ ,‬נאכדעם קען‬ ‫רצתה לעשות רצון קונה‪ .‬און וראשו‪ ,‬זיין קאפ האט‬ ‫ער צוקומען צו דעם‪ ,‬אז ער זאל זיך קענען מבטל‬ ‫נישט קיין אייגענע חשבונות‪ ,‬נאר מגיע השמימה‪,‬‬ ‫זיין און צוקומען צו די מדה פון ארץ‪ .‬אבער פון די‬ ‫זיין קאפ איז צוגעבינדן צום הימל‪ .‬וואס דער הימל‬ ‫אנדערע זייט‪ ,‬אם אין דרך ארץ‪ ,‬אין תורה‪ ,‬תורה‬ ‫וויל‪ ,‬דאס וויל איך אויך‪ ,‬און וואס דער הימל וויל‬ ‫אליין קען נישט זיין אן דעם וואס מען איז עוסק‬ ‫נישט‪ ,‬אינטערעסירט מיך אויך נישט‪ .‬ווען עס איז‬ ‫אויך אין עניני עולם הזה‪.‬‬ ‫מוצב ארצה‪ ,‬ווען א מענטש איז מוצב אין די מדה פון‬ ‫ארץ‪ ,‬און ראשו איז מגיע השמימה‪ ,‬איז והנה מלאכי‬ ‫וועלן מיר צוריקקומען צו די פרשה‪ .‬יעקב אבינו‬ ‫אלקים עולים ויורדים בו‪ ,‬מיט זיינע מעשים קען ער‬ ‫וואס עס האט זיך פאר אים איבערגעטוישט מאיגרא‬ ‫מעלה זיין‪ ,‬אז מלאכי אלקים זענען עולים ויורדים‬ ‫רמא לבירא עמיקתא‪ .‬נאך אזויפיל יארן זיצן אין בית‬ ‫דורך אים‪.‬‬ ‫המדרש און לערנען‪ ,‬דארף ער איבערלאזן דעם בית‬ ‫המדרש‪ ,‬און גיין ארבעטן צוואנציג יאר‪ .‬און וואו גייט‬ ‫און דאס האט מחזק געווען יעקב אבינו‪ ,‬און וישא‬ ‫ער? צו א לבן אין שטוב‪ ,‬עס האט אים זייער וויי‬ ‫יעקב רגליו‪ ,‬ער איז ארויסגעגאנגען מיט א שמחה‬ ‫געטון אויף די ירידה וואס ער האט‪ ,‬וואס ער גייט‬ ‫טון זיין עבודת ה'‪ .‬ביז יעצט האב איך מיין עבודת ה'‬ ‫אראפ פון אן איגרא רמא צו א בירא עמיקתא‪ .‬קפצה‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬יעצט הייבט זיך אן א אנדערע‬ ‫לו הארץ‪ ,‬עס איז אים אקעגן געקומען‪ ,‬די מדה וואס‬ ‫עבודת ה'‪ .‬יעצט גיי איך ארויס אינדרויסן‪ ,‬איך גיי‬ ‫מען זעהט ביי די ארץ‪ ,‬וואס דער ארץ איז דאך‬ ‫זיצן ביי לבן‪ ,‬דאס איז וואס דער אייבערשטער וויל‬ ‫רצתה לעשות רצון קונה‪ ,‬ער האט זיך מפקיר געווען‬ ‫פון מיר יעצט‪ ,‬און צו דעם גיי איך זיך צושטעלן‪ .‬עס‬ ‫צו טון פארן אייבערשטן‪ .‬קפצה לו‪ ,‬עס איז אים‬ ‫טוט מיר נישט וויי פארוואס עס איז אזוי‪ .‬איך בין‬ ‫אקעגן געשפרינגען‪ ,‬ארץ‪ ,‬קוק די ארץ וואס איז‬ ‫נישט געזעסן אין בית המדרש ווייל איך האב‬ ‫רצתה לעשות רצון קונה‪ ,‬וואס האט זיך מפקיר‬ ‫געוואלט‪ ,‬נאר ווייל דער אייבערשטער האט אזוי‬ ‫געווען פארן אייבערשטן‪ .‬אז דאס איז דער רצון‬ ‫געוואלט‪ ,‬און יעצט וויל דער אייבערשטער איך זאל‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬דאס וויל פון מיר דער‬ ‫ארויס פון בית המדרש‪ ,‬געב איך זיך אונטער‪ ,‬און איך‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬איך האב גארנישט דערקעגן‪.‬‬ ‫טוה וואס דער אייבערשטער וויל‪ .‬די מדה דארף א‬ ‫מענטש ארייננעמען אין זיך‪ .‬הנהג בהם מנהג דרך‬ ‫און ער האט געזאגט‪ ,‬אשא עיני אל ההרים‪ ,‬מאין יבא‬ ‫ארץ‪ ,‬מען ארבעט‪ ,‬עס איז אסאך מאל שווערע‬ ‫עזרי‪ ,‬ווי אזוי גיי איך יעצט ארויס פון בית המדרש‪,‬‬ ‫זמנים‪ ,‬אמאל נעמט אים דער אייבערשטער ארויס‬ ‫איך גיי יעצט ארויס ארבעטן צו חתונה האבן‪ ,‬און‬ ‫פון כולל‪ ,‬און מען שיקט אים ארבעטן‪ .‬און אמאל איז‬ ‫כדי צו האבן א נזם מיט א צמיד‪ .‬לית אנא מוביד‬ ‫מען ביי די ארבעט‪ ,‬און וויפיל שברי לב גייט מען‬ ‫סברי מן בריי‪ ,‬איך פארליר נישט מיין האפענונג‬ ‫אדורך‪ ,‬ער האט געהאט אזויפיל מחשבות‪ ,‬ער האט‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ .‬עזרי מעם ה'‪ ,‬עושה שמים וארץ‪,‬‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געזעהן‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ ,‬אכן יש ה' במקום הזה‪,‬‬ ‫געוואלט טון דאס‪ ,‬און עס איז נישט געלונגען‪ ,‬א‬ ‫דא אין מיין מקום וואו איך בין יעצט‪ ,‬איז אויך דער‬ ‫צווייטע זאך וכדומה‪ .‬איך טוה וואס דער‬ ‫אייבערשטער‪ .‬ואנכי לא ידעתי‪ ,‬ביז יעצט האב איך‬ ‫אייבערשטער וויל‪ .‬איך ווארף זיך אונטער‪ ,‬אונטערן‬ ‫געמיינט אז נאר אין בית המדרש איז דער‬ ‫רצון ה'‪ .‬דאס איז הנהג בהם מנהג דרך ארץ‪ ,‬זיך פירן‬ ‫באשעפער‪ ,‬יעצט בין איך געוואויר געווארן אז מען‬ ‫אזוי ווי די ארץ האט זיך געפירט‪ ,‬שרצתה לעשות‬ ‫קען זיין מוצב ארצה‪ ,‬אויב עס איז ראשו מגיע‬ ‫רצון קונה‪.‬‬ ‫השמימה‪ ,‬קען זיין מלאכי אלקים עולים ויורדים בו‪.‬‬ ‫*‬ ‫וישא יעקב רגליו‪ ,‬האט ער זיך אויפגעהויבן‪ ,‬און ער‬ ‫איז געגאנגען מיט א שמחה‪.‬‬ ‫די פרשה איז סתומה‪ .‬רש"י זאגט אין פרשת ויקרא‬ ‫(ויקרא א‪-‬א)‪ ,‬פארוואס איז דא א הפסקה אין די תורה‬ ‫מען זיצט דאך ביי א שמחה פון א חתן‪ ,‬עס קען זיין‬ ‫צווישן איין פרשה און די צווייטע פרשה‪ ,‬ליתן ריוח‬ ‫א נקודה וואס ער זאגט ואנכי לא ידעתי‪ ,‬וואס איז‬ ‫להתבונן‪ ,‬צו געבן צייט איבערצוטראכטן וואס מען‬ ‫נוגע צו שידוכים‪ .‬ווען אליעזר איז געגאנגען זוכן א‬ ‫האט געלערנט פריער‪ .‬עס איז דא אמאל א צייט‬ ‫שידוך פאר יצחק‪ ,‬איז ער אנגעקומען צו בתואל אין‬ ‫וואס מען דארף זיך נישט מתבונן זיין‪ ,‬מיטן שכל‬ ‫שטוב‪ ,‬מען האט אים מכבד געווען צו עסן‪ ,‬און ער‬ ‫שטימט נישט וואס עס גייט פאר‪ .‬איך וויל נישט‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬לא אוכל עד אם דברתי דברי‪ ,‬איך מוז‬ ‫טראכטן‪ ,‬איך וויל מקבל זיין וואס דער אייבערשטער‬ ‫קודם אפזאגן מיין דרשה‪ ,‬פארוואס איך בין‬ ‫האט געהייסן‪ .‬רש"י זאגט שפעטער אין פרשת ויחי‬ ‫געקומען‪ ,‬נאכדעם וועלן מיר זיך אראפזעצן עסן‪.‬‬ ‫(בראשית מז‪-‬כח)‪ ,‬למה פרשה זו סתומה‪ ,‬שנסתמו‬ ‫ויאמר עבד אברהם אנכי (בראשית כד‪-‬לג)‪ ,‬איך בין אן‬ ‫עיניהם ולבם של ישראל מצרת השעבוד‪ .‬עס איז‬ ‫עבד אברהם‪ .‬עס איז געווען די ערשטע טיטל וואס‬ ‫נישט דער טייטש כפשוטו‪ ,‬אז עס איז געווען צרת‬ ‫ער האט זיך א נאמען געגעבן‪ ,‬עבד אברהם אנכי‪ .‬איך‬ ‫השיעבוד‪ ,‬און מען האט נישט געקענט טראכטן‪ .‬נאר‬ ‫האב געזען שטיין פון איינעם פון די צדיקים‪ ,‬האט‬ ‫ווען עס איז געקומען צרת השיעבוד‪ ,‬האבן זיי נישט‬ ‫ער געזאגט‪ ,‬זיי זענען דאך געווען עובדי עבודה זרה‪,‬‬ ‫געוואלט קוקן אויף וואס עס וועט זיין שפעטער‪,‬‬ ‫האט אליעזר געזאגט‪ ,‬עבד אברהם אנכי‪ ,‬די עבודה‬ ‫מען האט נישט געוואלט טראכטן מיטן הארץ‪,‬‬ ‫פון אברהם איז געווען דער אנכי ה' אלוקיך (שמות‬ ‫נסתמו עיניהם ולבם של ישראל‪ ,‬מען טראכט נישט‪.‬‬ ‫כ‪-‬ב)‪ .‬עבד אברהם‪ ,‬וואס איז די עבודה פון אברהם‬ ‫אבינו‪' ,‬אנכי' (בארות המים שם)‪ .‬עס קען אפשר זיין נאך‬ ‫דא ביי יעקב אבינו‪ ,‬איז אויך פרשה זו סתומה‪ ,‬עס‬ ‫א נקודה וואס ער האט ארויסגעברענגט‪ ,‬עבד‬ ‫איז נישט דא קיין ריוח להתבונן‪ .‬די פרשה פון ויצא‬ ‫אברהם אנכי‪.‬‬ ‫יעקב‪ ,‬ביז ער איז אהיימגעקומען‪ ,‬די צוואנציג יאר‪,‬‬ ‫האט יעקב נישט געטראכט‪ ,‬עס אינטערעסירט מיר‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ב"ר א‪-‬י)‪ ,‬די תורה הייבט זיך אן‬ ‫נישט‪ .‬צו עס געפעלט מיר‪ ,‬צו נישט‪ ,‬איך גיי טון‬ ‫מיט א ב'‪ ,‬בראשית ברא אלקים (בראשית א‪-‬א)‪ .‬פרעגט‬ ‫וואס דער רצון ה' איז‪ .‬די פרשה איז סתומה‪ ,‬אין די‬ ‫דער מדרש‪ ,‬פארוואס הייבט זיך נישט אן די תורה‬ ‫פרשה איז נישט דא קיין הפסקה‪ ,‬דא איז נישט דא‬ ‫מיט אן א'‪ .‬די ערשטע אות איז דאך אן א'‪ ,‬וואלט זיך‬ ‫קיין ריוח להתבונן‪ .‬ווען א מענטש גייט אדורך א‬ ‫די תורה געדארפט אנהייבן מיט א א'‪ ,‬פארוואס‬ ‫שווערע מצב‪ ,‬איז דאס די גזירה פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫הייבט זיך עס אן מיט א ב'‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬ווייל א'‬ ‫איך טראכט נישט‪ ,‬איך האב נישט קיין רצון‪ ,‬איך געב‬ ‫איז א לשון פון א קללה‪' ,‬ארור' הייבט זיך אן מיט אן‬ ‫איבער מיין רצון פארן באשעפער‪ .‬וועגן דעם איז דא‬ ‫א'‪ .‬דער באשעפער האט נישט געוואלט אנהייבן די‬ ‫נישט דא קיין שום ריוח בין פרשה לפרשה‪ ,‬ווייל‬ ‫תורה‪ ,‬בריאת העולם‪ ,‬מיט אן א'‪ ,‬מיט אן ארור‪ ,‬ב' איז‬ ‫דאס איז געווען די מדה פון יעקב אבינו‪ ,‬וואס איז‬ ‫'ברכה'‪ ,‬די תורה וועט זיך אנהייבן מיט ברכה‪.‬‬ ‫קפצה לו הארץ‪ ,‬זיך אונטערצוווארפן אונטערן‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫די וועלט פרעגט דערויף‪ ,‬אז מען קען טרעפן‬ ‫***‬ ‫צענדליגער קללות וואס הייבן זיך אן מיט א ב'‪ ,‬און‬ ‫מען קען טרעפן צענדליגער ברכות וואס הייבן זיך‬ ‫יעקב אבינו גייט ארויס זוכן א שידוך‪ ,‬דער‬ ‫אן מיט אן א'‪ .‬ער האט פונקט אויסגעקליבן אז דער‬ ‫באשעפער האט אים געוויזן די מראה וואס ער האט‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קוקט זיך‪ ,‬ער קוקט נישט די עצם דבר אליין‪ .‬דער‬ ‫א' איז 'ארור'‪ ,‬און דער ב' איז 'ברוך'‪ .‬מען קען טרעפן‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן די וועלט‪ ,‬אז די וועלט‬ ‫ברכות מיט אן א'‪ ,‬און מען קען טרעפן קללות מיט א‬ ‫זאל זיך קענען האלטן‪ ,‬קען נישט א מענטש קוקן‬ ‫ב'‪ .‬וואס ליגט דא‪ ,‬אז די תורה האט נישט אנגעהויבן‬ ‫נאר אויף זיך‪ .‬א מענטש דארף שטענדיג קוקן אויף‬ ‫מיט אן א'‪ ,‬וואס איז א לשון קללה‪.‬‬ ‫א צווייטן‪ ,‬זיך קענען מכניע זיין פאר אן אנדערן‪.‬‬ ‫עס שטייט אין ספר אלופי יהודה (ריש פ' בראשית)‬ ‫אן א' איז אליינס‪ ,‬איינס‪ .‬ב' איז שוין איינער מיטן‬ ‫זייער א שיינער געדאנק‪ .‬זאגט ער‪ ,‬עולם חסד יבנה‬ ‫צווייטן‪ .‬אן א' איז א ארור‪ .‬ווען א מענטש איז נאר אן‬ ‫(תהלים פט‪-‬ג)‪ ,‬דער באשעפער האט באשאפן א וועלט‬ ‫א'‪ ,‬אלעס איז נאר איך אליין‪ ,‬אני ואפסי‪ ,‬אלעס איז‬ ‫וואס א מענטש זאל נישט זיין פאר זיך אליין‪ ,‬נאר טון‬ ‫איך‪ .‬ער טראכט נאר וואס איז גוט פאר אים‪ ,‬און‬ ‫חסד איינער מיטן צווייטן‪ .‬לא טוב היות האדם לבדו‪,‬‬ ‫וואס איז נישט גוט פאר אים‪ ,‬אלעס ווערט‬ ‫אעשה לו עזר כנגדו (בראשית ב‪-‬יח)‪ .‬א מענטש וואס‬ ‫געמאסטן נאר אין אים‪ .‬עס איז נישט דא קיין ב'‪,‬‬ ‫האט נישט קיין שייכות מיט קיינעם‪ ,‬ער איז נאר‬ ‫דאס איז ארור‪ ,‬דאס איז נישט קיין וועלט‪ .‬א שטוב‬ ‫פאר זיך אליין‪ ,‬אזא מענטש קען נישט בויען א‬ ‫איז ווען עס איז דא ב'‪ ,‬ווען עס איז דא צוויי‪ ,‬מען‬ ‫וועלט‪ .‬יעדער וואס וויל צוגעבן צום ישוב העולם‪,‬‬ ‫רעכנט זיך איינער מיטן צווייטן‪.‬‬ ‫דארף נישט זיין פאר זיך‪ ,‬ער דארף טון פאר א‬ ‫צווייטן‪ .‬ווען עס קומט די זמן וואס ער דארף חתונה‬ ‫אז דער באשעפער העלפט‪ ,‬מען האט חתונה‪ ,‬און‬ ‫האבן‪ ,‬האט ער חתונה מיט זיין אשת חיל‪ ,‬נאכדעם‬ ‫מען וואוינט צוזאמען‪ ,‬איז דא וואס דער מאן זאגט‬ ‫האט ער קינדער‪ ,‬און ער גיט זיך אוועק פאר די‬ ‫איך בין דער בעל הבית אין שטוב‪ ,‬און עס מוז זיין‬ ‫קינדער‪ ,‬ער ארבעט פאר די קינדער‪ ,‬אז די קינדער‬ ‫אזוי ווי איך זאג‪ ,‬ער קען זיך נישט בייגן פאר א‬ ‫זאלן נתגדל ווערן‪ ,‬און שפעטער זאלן זיי חתונה‬ ‫צווייטן‪ .‬און אויב עס איז נישט אזוי ווי ער וויל‪ ,‬וועט‬ ‫האבן‪ .‬ווען א מענטש זאל לעבן נאר פאר זיך אליין‪,‬‬ ‫ער איבערדרייען די וועלט‪ .‬דאס איז א ארור‪ ,‬דאס‬ ‫איז אן עולם חרוב‪ .‬א מענטש דארף לעבן‬ ‫איז א קללה‪ ,‬אזוי איז נישט דא קיין וועלט‪ .‬א וועלט‬ ‫אויפצושטעלן א וועלט‪ ,‬אויפצושטעלן א שטוב‪ ,‬און‬ ‫דארף זיין ב'‪ ,‬מען דארף אלץ טראכטן‪ ,‬עס איז דא‬ ‫דורות שפעטער‪.‬‬ ‫נאך איינער אויך אין שטוב‪ .‬מען דארף קוקן נישט‬ ‫נאר וואס איז גוט פאר זיך‪ ,‬נאר קוקן וואס איז גוט‬ ‫נאך א נקודה איז דא‪ ,‬וואס א מענטש טאר נישט זיין‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬זיך רעכענען מיט א צווייטן‪ .‬דער א' איז‬ ‫אליינס‪ .‬עס זענען דא מענטשן וואס ביי יעדע זאך‬ ‫נישט דער ווארט ווייל עס איז א אות פון ארור‪ ,‬און‬ ‫וואס מאכט זיך ביי זיי‪ ,‬קוקן זיי אויף זיך אליין‪ .‬וואס‬ ‫דער ב' קען מען זאגן ברכה‪ .‬א' איז איינס‪ ,‬און ב' איז‬ ‫איז פאר אים גוט‪ ,‬דאס וועט ער אדורך פירן‪ ,‬און‬ ‫צוויי‪ .‬א' איז אן ארור‪ ,‬ווייל דער עצם א' איז אן ארור‪,‬‬ ‫וואס פאר אים איז נישט אינגאנצן אויסגעהאלטן‪,‬‬ ‫און מען קען נישט אנהייבן בריאת שמים וארץ מיט‬ ‫וועט אים נישט אינטערעסירן קיין צווייטער‪ .‬ער‬ ‫אן א'‪ .‬די בריאת שמים וארץ מוז גיין מיט א ב'‪,‬‬ ‫קען הרג'ענען מענטשן אויב עס וועט נישט זיין‬ ‫איינער מיטן צווייטן‪ .‬אזוי שטייט אין אלופי יהודה‪.‬‬ ‫ממש אזוי ווי ער האט געוואלט‪ .‬אלעס מוז זיין לויט‬ ‫זיין מיינונג‪ ,‬אלעס זאל קלאפן פאר אים אליין‪ .‬און‬ ‫אברהם האט אוועקגעשיקט אליעזר זוכן א שידוך‬ ‫אזא וועלט קען דער אייבערשטער נישט באשאפן‪,‬‬ ‫פאר יצחק‪ .‬האט ער אים געזאגט‪ ,‬נעם נישט מבנות‬ ‫אזא וועלט האט נישט קיין קיום‪ .‬די וועלט האט א‬ ‫הכנעני אשר אנכי יושב בקרבו (בראשית כד‪-‬ג)‪ .‬איך‬ ‫קיום פון א מענטש וואס קען זיך בייגן פאר א צווייטן‪,‬‬ ‫שיק דיך אוועק צו בתואל אין שטוב‪ ,‬נעם פון מיין‬ ‫און קען זיך אוועקגעבן פאר אן אנדערן‪ .‬אז א מענטש‬ ‫משפחה‪ .‬וואס איז מיין משפחה בעסער ווי די‬ ‫לעבט נאר פאר זיך אליין‪ ,‬אלעס מוז זיין‬ ‫כנענים? זיי זענען געווען די זעלבע עובדי עבודה‬ ‫אויסגערעכנט ווי אזוי פאר אים קומט גוט אויס‪ .‬ווען‬ ‫זרה‪ ,‬ביי לבן האט מען אויך געדינט עבודה זרה‪.‬‬ ‫מען זיצט צוזאמען און מען פרעגט אן עצה פון‬ ‫שטייט אין כלי יקר (פרשת חיי שרה)‪ ,‬אז די בנות כנען‬ ‫יענעם‪ ,‬זאגט מען נישט קיין עצה וואס איז גוט פאר‬ ‫זענען געווען מושחת אין מדות‪ .‬אברהם'ס משפחה‬ ‫אים‪ ,‬מען זאגט אן עצה וואס איז גוט פאר יענעם‪.‬‬ ‫זענען געווען בעל בית'ישע מענטשן‪ ,‬זיי זענען‬ ‫אסאך מאל זענען דא מענטשן וואס אויב פאר אים‬ ‫געווען וואויל‪ ,‬וואוילע מענטשן איינער מיטן‬ ‫איז די עצה נישט גוט‪ ,‬קוקט ער אנדערש‪ ,‬ווייל ער‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בקרבו‪ ,‬איז ממילא קען איך נישט נעמען פון די בנות‬ ‫צווייטן‪ .‬זאגט דער כלי יקר‪ ,‬מדות גייט אריבער פון‬ ‫הכנעני‪ .‬ער האט מיר געשיקט אהער‪ ,‬דא זאל איך‬ ‫עלטערן צו קינדער‪ ,‬אבער השקפה גייט נישט‬ ‫טון מיין שידוך‪ ,‬ווייל עבד אברהם‪ ,‬די עבודה פון‬ ‫אריבער פון עלטערן צו קינדער‪ .‬יעדער האט זיך זיין‬ ‫אברהם איז אויף דעם אנכי‪ .‬און דער אנכי איז דא אין‬ ‫השקפה‪ ,‬דער טאטע קען טראכטן אזוי‪ ,‬און דער זון‬ ‫כנעני‪ ,‬זיי זענען אנכי יושב בקרבו‪ ,‬וועגן דעם בין איך‬ ‫קען טראכטן אנדערש‪.‬‬ ‫געקומען אהער‪ ,‬צו דו ביסט גרייט מסכים צו זיין צו‬ ‫געבן רבקה פאר יצחק‪.‬‬ ‫אברהם אבינו האט זיך נישט געוואלט משדך זיין‬ ‫מיט די בנות הכנעני‪ ,‬ווייל די בנות הכנעני זענען‬ ‫דאס איז געווען די מדה פון יעקב אבינו‪ .‬יעקב אבינו‬ ‫געווען פארדארבן אין מדות‪ ,‬זיי האבן זיך גערעכנט‬ ‫האט זיך אויסגעלערנט‪ ,‬אז מען קען נישט נאר זיצן‬ ‫נאר מיט זיך‪ ,‬און זיך נישט גערעכנט מיט קיין‬ ‫אין בית המדרש אליין‪ .‬דער באשעפער האט אים‬ ‫צווייטן‪ .‬זיין משפחה האט ער געוואוסט‪ ,‬אז עס איז‬ ‫אוועקגעשיקט‪ ,‬גיי ארויס אין די וועלט‪ ,‬גיי חתונה‬ ‫א משפחה פון בעלי חסד‪ ,‬האט ער אהינגעשיקט‬ ‫האבן‪ ,‬זיץ נישט פאר דיר‪ ,‬דו דארפסט אויפשטעלן א‬ ‫אליעזר‪ .‬און וועגן דעם האט אליעזר געמאכט דעם‬ ‫שטוב‪ ,‬און עס טאר נישט זיין קיין 'אנכי'‪ ,‬אלעס איז‬ ‫סימן‪ ,‬ועשה חסד עם אדוני‪ ,‬אז דער וואס וועט‬ ‫נאר פאר זיך‪ ,‬מען דארף זעהן אויפצושטעלן שבטי‬ ‫ברענגען וואסער צו טרינקען‪ ,‬זי וועט זיך רעכענען‬ ‫י‪-‬ה‪ ,‬און אויפשטעלן דעם כלל ישראל‪ .‬ווען ער האט‬ ‫מיט מיר‪ ,‬און מיט די בהמות‪ ,‬אותה הוכחת לעבדך‬ ‫געזען די מראה הנבואה וואס דער אייבערשטער‬ ‫ליצחק (בראשית כד‪-‬יד)‪.‬‬ ‫האט אים געוויזן‪ ,‬ויאמר‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬אכן יש ה'‬ ‫במקום הזה‪ ,‬דער אייבערשטער געפונט זיך דא‪ ,‬ווייל‬ ‫אברהם אבינו האט געזאגט פאר אליעזר‪ ,‬לא תקח‬ ‫ואנכי לא ידעתי‪ ,‬ביי מיר איז נישט דא קיין 'אנכי'‪.‬‬ ‫אשה לבני מבנות הכנעני‪ ,‬אשר אנכי יושב בקרבו‪,‬‬ ‫איינער וואס זיצט אין בית המדרש און לערנט תורה‪,‬‬ ‫וואס איך וואוין צווישן זיי‪ .‬אליעזר האט נישט‬ ‫דאס איידעלט אים אויס‪ ,‬אז עס איז נישט דא קיין‬ ‫געוואוסט אז ער וואוינט צווישן די בנות הכנעני? ער‬ ‫אנכי‪ .‬און אז עס איז נישט דא קיין 'אנכי'‪ ,‬ואנכי לא‬ ‫וואוינט דאך אין כנעני‪ .‬זאגט ער‪ ,‬אברהם אבינו האט‬ ‫ידעתי‪ ,‬קען מען זוכה זיין צו זעהן א מראה הנבואה‪.‬‬ ‫געזאגט לא תקח אשה לבני מבנות הכנעני‪ ,‬נעם‬ ‫די סיבה פארוואס אכן יש ה' במקום הזה איז‪ ,‬ווייל‬ ‫נישט פאר מיר א טאכטער פון בנות הכנעני‪ ,‬ווייל‬ ‫ואנכי לא ידעתי‪ ,‬איך קען נישט קיין אנכי‪ .‬אנכי דאס‬ ‫אשר אנכי‪ ,‬דער 'אנכי' איז יושב בקרבו‪ ,‬ביי די בנות‬ ‫איז ארור‪ ,‬ווען א מענטש איז פאר זיך אליין‪ ,‬דאס איז‬ ‫הכנעני איז דא אן אנכי‪ ,‬עס איז דא נאר 'איך'‪ ,‬עס איז‬ ‫א פארשאלטענע מדה‪ .‬א מענטש דארף שטענדיג‬ ‫נישט דא קיין צווייטער‪ .‬און חתונה האבן מיט נאר א‬ ‫קוקן וואס ער קען ארויסהעלפן פאר א צווייטן‪ ,‬ווי‬ ‫'איך'‪ ,‬מיט דעם קען מען נישט חתונה האבן‪ .‬ווען‬ ‫אזוי ער קען טון חסד מיטן אנדערן‪ .‬און טאמער עס‬ ‫מען האט חתונה‪ ,‬דארף זיין א ב'‪ ,‬מען קען נישט פירן‬ ‫איז נאר דער אנכי‪ ,‬דער אנכי איז לא ידעתי‪.‬‬ ‫א שטוב ווען עס איז אנכי‪ ,‬אלעס איז אזוי ווי איך‪.‬‬ ‫און די בנות הכנעני זענען געווען 'אשר אנכי יושב‬ ‫*‬ ‫בקרבו'‪ ,‬אין זיי ליגט אן אנכי‪ ,‬און מיט אן אנכי וויל‬ ‫עס שטעלט זיך אבער א קשיא‪ ,‬אז דער אל"ף איז‬ ‫איך נישט חתונה האבן‪ .‬איך וויל אז מיין זון זאל‬ ‫טאקע אזא שלעכטער אות‪ ,‬מען קען נישט מיט דעם‬ ‫האבן א זיווג וואס עס איז נישט דא דארט א אנכי‪.‬‬ ‫אנהייבן‪ ,‬פארוואס האט דער אייבערשטער‬ ‫אנגעהויבן די עשרת הדברות מיט אן א'‪ ,‬מיט 'אנכי'‬ ‫אליעזר קומט אן‪ ,‬און ער זאגט‪ ,‬איך קום זוכן א‬ ‫ה' אלקיך‪ .‬א' איז דאך אן ארור‪ .‬יא‪ ,‬א א' איז א ארור‪,‬‬ ‫שידוך פאר יצחק‪ .‬פרעגט אים בתואל‪ ,‬אין דיין‬ ‫ווען א מענטש ווערט באשאפן מיט אן א'‪ ,‬אני‬ ‫געגנט איז נישט דא מיט וועם זיך משדך צו זיין‪ ,‬דו‬ ‫ואפסי‪ ,‬נאר איך‪ .‬אבער אז מען זיצט און מען לערנט‬ ‫מוזט קומען ביז אהער‪ ,‬א וועג פון זיבעצן טאג‪ ,‬צו‬ ‫תורה‪ ,‬ארבעט מען אויס דעם א'‪ ,‬אז ער זאל נישט‬ ‫טון א שידוך? עס איז נישט דא קיין שידוכים דארט?‬ ‫קוקן נאר אויף זיך‪ .‬ביי תורה דארף א מענטש נישט‬ ‫האט ער דאך געמוזט ענטפערן‪ .‬זאגט ער‪ ,‬הער מיר‬ ‫קוקן אויף א צווייטן‪ .‬יענער גייט אזוי‪ ,‬יענער טוט‬ ‫אויס‪ ,‬עבד אברהם אנכי‪ ,‬די עבדות פון אברהם‪ ,‬איז‬ ‫אזוי‪ ,‬מעג איך אויך אזוי טון‪ .‬ניין‪ ,‬מען דארף טון‬ ‫דער 'אנכי'‪ ,‬אברהם ארבעט אז עס זאל נישט זיין קיין‬ ‫וואס דער אייבערשטער הייסט‪ ,‬מען קוקט נישט‬ ‫'אנכי'‪ .‬און ביי די בנות הכנעני איז דער 'אנכי' יושב‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫איך דא‪ .‬איך בין גרייט‪ ,‬איך האב די זעלבע שמחת‬ ‫אויף א צווייטן‪ .‬דער אברהם‪ ,‬דער גרויסער בעל‬ ‫החיים די אלע יארן וואס איך בין געווען ביי לבן‪ .‬און‬ ‫חסד‪ ,‬וואס האט געגעבן צו עסן פאר די גאנצע‬ ‫עס איז על כרחך אזוי‪ ,‬ווייל די גמרא (שבת ל‪ ):‬זאגט‪,‬‬ ‫וועלט‪ ,‬אבער אז עס איז געקומען צו יודישקייט‪ ,‬איז‬ ‫אין השכינה שורה נאר ווי עס איז דא שמחה‪ .‬ווי אזוי‬ ‫ער געווען אחד היה אברהם (יחזקאל לג‪-‬כד)‪ ,‬ער איז‬ ‫האט דער אייבערשטער געקענט רעדן שפעטער צו‬ ‫געבליבן אן אחד‪ .‬ווען עס קומט צו תורה‪ ,‬איז דער א'‬ ‫יעקב אבינו‪ .‬אויב ער וואלט געווען אראפגעקלאפט‬ ‫פאר זיך גוט‪ ,‬אבער ווען עס קומט צו באשאפן א‬ ‫פון אזויפיל יארן ארבעטן‪ ,‬ארויס פון בית המדרש‪,‬‬ ‫וועלט‪ ,‬דארט איז נישט דא קיין א'‪ ,‬דארט הייבט זיך‬ ‫איז נישט דא קיין השראת השכינה‪ .‬עס האט נישט‬ ‫עס אן מיט א ב'‪ .‬איז ממילא די תורה קען זיך‬ ‫געפעלט די שמחת החיים ביי אים‪ .‬וישא יעקב רגליו‪,‬‬ ‫אנהייבן מיט אן א'‪ .‬ווייל דער אות א' איז איינס‪,‬‬ ‫א מענטש דארף זיך אונטערווארפן אונטערן‬ ‫אבער ווען עס איז ארויסגעשריבן אל"ף למ"ד פ"א‬ ‫אייבערשטן‪ .‬איך האב נישט קיין אייגענעם רצון‪ ,‬עס‬ ‫איז עס לימוד התורה‪ .‬די גמרא (שבת קד‪ ).‬דרש'נט‪,‬‬ ‫איז רבות מחשבות בלב איש‪ ,‬ועצת ה' היא תקום‪ ,‬און‬ ‫אלף בינה‪ .‬ווייל דורך תורה קען א מענטש‬ ‫ער דארף זיך אונטערווארפן אונטער די עצת ה'‪.‬‬ ‫אויסארבעטן זיין מדה‪.‬‬ ‫וואס דער אייבערשטער וויל‪ ,‬בין איך צופרידן‪ ,‬איך‬ ‫שטעל זיך אהער אזוי ווי דער ארץ‪ ,‬שרצתה לעשות‬ ‫יעקב אבינו האט יעצט חתונה געהאט‪ ,‬ער גייט‬ ‫רצון קונה‪ .‬איך בין דא אויף דער וועלט צו טון וואס‬ ‫ארויס פון זיין שטוב‪ ,‬און ער גייט אויפשטעלן א‬ ‫דער אייבערשטער וויל‪ .‬און דער אייבערשטער וויל‬ ‫שטוב מיט אנדערע‪ .‬ויצא יעקב מבאר שבע (בראשית‬ ‫אסאך מאל פון א מענטש‪ ,‬יעדן טאג עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫כח‪-‬י)‪ ,‬שטייט אין הייליגע ספרים (תשואות חן בשם‬ ‫היינט וויל איך דאס‪ ,‬מארגן וויל איך פון אים עפעס‬ ‫הרה"ק רבי דוב בער ממעזריטש זי"ע‪ ,‬ובמגלה עמוקות פ'‬ ‫אנדערש‪ .‬וואס דער רבונו של עולם וויל‪ .‬דארף זיך א‬ ‫בחוקותי אופן ד')‪' ,‬ויצא' איז די נוטריקון‪ ,‬ו'ירא י'עקב‬ ‫יוד צושטעלן‪ - .‬עס איז גוט אז מען רעדט על כל‬ ‫צ'ורת א'ל"ף‪ .‬יעקב האט גע קוקט אויף די צורה פון‬ ‫פנים דערפון‪ ,‬מען זאל וויסן צו וואס מען דארף‬ ‫א'‪ ,‬זיצן פאר זיך אליין‪ ,‬מען האט נישט חתונה‪ ,‬איז אן‬ ‫צוקומען‪ ,‬צו וואסערע מדות א מענטש דארף זיך‬ ‫ארור‪ .‬לא טוב היות האדם לבדו‪ ,‬אעשה לו עזר‬ ‫אויסארבעטן‪ .‬און וויסן אז דער תכלית החיים איז‪,‬‬ ‫כנגדו‪ ,‬גייט ער ארויס פון זיין שטוב‪ ,‬און אזוי האט‬ ‫הנהג בהם מנהג דרך ארץ‪.‬‬ ‫ער געדינט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫*‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬דער חתן טוט יעצט‬ ‫א שידוך‪ ,‬מען דארף דאך נישט רימען דעם חתן‪ ,‬עס‬ ‫און יעקב האט גארנישט דערלייגט מיט זיין‬ ‫איז אנכי לא ידעתי‪ ,‬ער ווייסט נישט פון קיין אנכי‪,‬‬ ‫ערליכקייט וואס ער איז ארויסגעגאנגען ארבעטן‪.‬‬ ‫נאר וואס מען קען ארויסהעלפן פאר א צווייטן‪ .‬זאל‬ ‫ער איז נישט צוריקגעקומען קיין עם הארץ פון די‬ ‫דער באשעפער געבן‪ ,‬ער זאל קענען אויפשטעלן א‬ ‫צוואנציג יאר וואס ער איז געזעסן אינדרויסן פון בית‬ ‫בית נאמן בישראל‪ .‬די עלטערן זאלן זעהן אסאך‬ ‫המדרש‪ ,‬ויבא יעקב שלם (בראשית לג‪-‬יח)‪ ,‬שלם‬ ‫יודיש נחת‪ .‬אונז זאל מיר זעהן נחת ביי די קינדער‬ ‫בממונו‪ ,‬שלם בתורתו (שבת לג‪ .):‬ווייל דארט ווי עס‬ ‫און די אייניקלעך‪ .‬דעם גאנצן צבור זאל דער‬ ‫איז דא תורה מיט דרך ארץ‪ ,‬שיגיעת שניהם משכחת‬ ‫אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל זעהן נחת דקדושה ביי‬ ‫עון‪ .‬ער האט געהאט זיבעציג יאר וואס ער האט‬ ‫די קינדער און ביי די אייניקלעך‪ ,‬און קענען דינען‬ ‫געלערנט תורה‪ ,‬יעצט האט ער עוסק געווען אין‬ ‫דעם אייבערשטן מיט פרייליכע הערצער‪ ,‬און זוכה‬ ‫פרנסה‪ ,‬הנהג בהם מנהג דרך ארץ‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫זיין אלע אינאיינעם אקעגן צו גיין משיח צדקנו‪,‬‬ ‫געפיר ט מיט די מדה פון 'ארץ'‪ ,‬שרצתה לעשות רצון‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫קונה‪ .‬דער אייבערשטער וויל איך זאל זיין דא‪ ,‬בין‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬