הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש 2 · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish 2
הטקסט של גיליון זה
פרשת ויצא תשפ" ה לפ" ק – חלק ב'
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק
צופרידן געווען ,טוב תתי אותה לך ,איך געב עס די וואך אין די פרשה ,פארציילט די תורה די זיווג
ענדערש פאר דיר ,ווי איידער צו געבן פאר א פון יעקב אבינו .יעקב אבינו איז אנגעקומען צו לבן
צווייטן. אין שטוב ,וללבן שתי בנות ,לבן האט געהאט צוויי
טעכטער ,שם הגדולה לאה ,ושם הקטנה רחל .ועיני
און ער זאגט אים ,שבה עמדי ,זיץ דא מיט מיר .וואס לאה רכות ,די אויגן פון לאה זענען געווען ווייעך,
איז דער 'שבה עמדי' ,זיץ מיט מיר .יעקב האט זיך אויסגעוויינט ,ורחל היתה יפת תאר ויפת מראה
דאך אנגעטראגן פון זיך אליין ,ער וויל דא זיין, (בראשית כט-יז) .און יעקב האט זיך אנגעטראגן
אעבדך שבע שנים ,ברחל בתך הקטנה ,איך גיי דא אעבדך שבע שנים ברחל בתך הקטנה ,לבן האט
בלייבן זיבן יאר ,אויב דו ביסט מסכים מיר צו געבן מסכים געווען ,ויאמר לבן ,טוב תתי אותה לך ,מתתי
רחל .און לבן האט געזאגט ,טוב תתי אותה לך ,מתתי אותה לאיש אחר ,עס איז מיר בעסער איך זאל געבן
אותה לאיש אחר .וואס האט לבן געדארפט צוגעבן רחל פאר דיר ,ווי איידער איך זאל איר אוועקגעבן
שבה עמדי ,זיץ דא צוזאמען מיט מיר. פאר א צווייטן ,שבה עמדי ,בלייב זיצן דא צוזאמען
מיט מיר .און אזוי איז געווען ,יעקב האט געארבעט
*
פאר רחל שבע שנים.
עס איז געקומען די צייט וואס יעקב האט געדארפט
חתונה האבן ,עס איז אדורך זיבן יאר ,ויעש משתה, דער פסוק איז נישט מסביר ,וואס איז געווען דער
ויהי בערב ויקח את לאה בתו ,ויבא אותה אליו ,האט חשבון פון לבן ,וואס ער האט געזאגט טוב תתי
ער אויפגעטוישט ,און ער האט געברענגט לאה .ויהי אותה לך מתתי אותה לאיש אחר ,וואס איז ער אזוי
בבוקר והנה הוא לאה ,יעקב זעהט צופרי ,אז מען באגייסטערט צו נעמען אזא צדיק ווי יעקב.
האט אויפגעטוישט אויף לאה ,ויאמר אל לבן ,מה געווענליך גוטס מיט גוטס האט א חיבור ,שלעכטס
זאת עשית לי ,וואס האסטו מיר געטון ,הלא ברחל מיט שלעכטס האט אויך א חיבור ,אבער א רשע ,לבן
עבדתי עמך ,איך האב געארבעט פאר רחל ,ולמה בקש לעקור את הכל ,פארוואס האט ער געדארפט
רמיתני .און לבן פארענטפערט זיך ,לא יעשה כן האבן יעקב פאר אן איידעם .און ער איז זייער
על הטוב יזכר
ידידינו מוה"ר ראובן יואל טובל הי"ו
אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים
לרגל נישואי בתו למזל טוב
חלקב'ב'
תשפ""ההלפלפ""קק--חלק
ויצאתשפ
פרשתויצא
פרשת ~א~ קודש--וויען
וויען ודברותקודש
שיחותודברות
שיחות
יענעם'ס וועגן ,דאס איז תרבה חכמה ,דאס איז א במקומנו לתת הצעירה לפני הבכירה (בראשית כט-כג).
חשובע קנאה .דער חילוק צווישן א קנאה וואס איז ארבעט נאך זיבן יאר ,וועל איך דיר געבן רחל אויך.
א געמיינע קנאה .א קנאה וואס איז א געמיינע יעקב נעמט עס אן אזוי רוהיג ,ויאמר ,אן אמירה
קנאה ,איז בדרך כלל אין גשמיות'דיגע ענינים ,דער רכה ,ער רעדט נישט צו לבן קיין איין שטרענג
חבר האט מער פון אים ,דער חבר איז רייכער פון ווארט אויף דעם וואס ער האט אים אויסגעפאפט,
אים ,ער איז מער געלונגען פון אים ,און ער האט און ער האט אים געגעבן א צווייטן שידוך פון וואס
געלונגענערע קינדער ,וואס עס מאכט זיך אלץ אין מען האט גערעדט.
די וועלט ,וואס איינער האט מער פון א צווייטן .און
ער פארגינט נישט פאר יענעם ,אז איך האב עס נישט, שפעטער אין די פרשה זעהט מען ,ווען לבן איז
פארוואס האט עס יענער יא ...און ער וואלט ווען געקומען און ער האט נאכגעיאגט נאך יעקב ,און
געוואלט ,אז יענער זאל עס אויך נישט האבן ...ווען יעקב האט געהאט דין ודברים מיט לבן ,שטייט דער
עס זאל זיין בידו עס צוצונעמען פון יענעם ,וואלט ער לשון אין פסוק (בראשית לא-לו) ויחר ליעקב וירב
עס געטון .ער קען נאר נישט צונעמען פון יענעם, בלבן ,ער האט זיך געבייזערט ,און ער האט זיך
עסט ער זיך ,און עס טוט אים וויי ,און ורקב עצמות געקריגט ,מה פשעי ומה חטאתי כי דלקת אחרי .דא
קנאה (משלי יד -ל) ,אסאך מאל נעמט עס די ביינער וואלט דאך געדארפט זיין אסאך ערגער ,ער האט
פונעם מענטש ,און די קנאה וואס מען האט טוט עס דאך אים אויסגענארט ,ער האט אים געגעבן אן
פארפוילען - .דאס איז א שלעכטע מדה! דו האסט אנדערן זיווג פון וואס ער האט געוואלט .און יעקב
נישט ,ער האט יא ,פריי דיך אז דער אייבערשטער קריגט זיך גארנישט ,ער דינגט זיך נישט מיט אים,
האט אים יא געגעבן .בעהט פונעם אייבערשטען ,אז ער בייזערט זיך נישט אויף אים ,ויאמר אל לבן ,ער
דער באשעפער זאל דיר אויך געבן .ווייל דו האסט פרעגט אים רוהיג ,למה רמיתנו.
נישט ,וועגן דעם זאל יענער אויך נישט האבן? דאס
*
איז די קנאה וואס איז א מדה גרועה.
יעקב האט גענומען רחל אויך ,און עס גייט אדורך א
אבער א קנאה פון רוחניות ,איז אן אנדערע סארט שטיק צייט ,לאה האט אנגעהויבן צו האבן די
קנאה .עס איז א קנאה איך וויל אויך זיין אזוי ווי יענער. קינדער ,איינס נאך דאס אנדערע ,זי האט געהאט
איך פארגין פאר יענעם ,איך בין מקנא יענעם ,אז יענער פיר קינדער ,ראובן ,שמעון ,לוי ,מיט יהודה ,און רחל,
איז צוגעקומען צו אזא מדריגה ,הלוואי וואלט איך אויך ותרא רחל כי לא ילדה ליעקב ,רחל האט נישט קיין
צוגעקומען צו אזא מדריגה .ותקנא רחל באחותה איז קינדער ,ותקנא רחל באחותה ,רחל האט געהאט
נישט געווען קיין קנאה ,זי האט קינדער איך האב קנאה אויף די שוועסטער ,ותאמר אל יעקב ,הבה לי
נישט קיין קינדער .זי האט מקנא געווען בצדקתה ,אין בנים ,ואם אין מתה אנכי (בראשית ל-א) .ותקנא רחל
איר ערליכקייט ,אז זי איז צוגעקומען צו אזא מדריגה, באחותה ,זאגט רש"י ,קנאה במעשיה הטובים ,זי
פארוואס האב איך עס נישט. האט מקנא געווען איר גוטע מעשים ,אמרה ,זי האט
געזאגט ,אלולי שצדקה ממנו ,לא זכתה לבנים ,ווען
*
זי וואלט נישט געווען קיין גרעסערע צדיקת פון
און רחל הייבט זיך אן צו דינגען מיט יעקב ,הבה לי מיר ,וואלט זי נישט זוכה געווען צו קינדער .ותקנא
בנים ,ואם אין מתה אנכי (בראשית ל-א) .זאגט רש"י, רחל באחותה ,זי האט מקנא געווען די צדקות פון
רחל זאגט הבה לי בנים ,געב מיר קינדער .יעקב קען לאה ,אז זי האט זוכה גע ווען צו האבן די שבטים פון
נישט געבן קיין קינדער .זאגט רש"י ,זי האט געבעטן יעקב.
אז יעקב זאל מתפלל זיין פאר איר ,אז זי זאל האבן
קינדער .וכי כך עשה אביך לאמך ,דיין טאטע און בדרך כלל ווייסט מען ,אז קנאה איז א געמיינע
דיין מאמע ,יצחק מיט רבקה האבן אויך נישט מדה ,הקנאה והתאוה והכבוד מוציאין את האדם מן
געהאט קיין קינדער ,והלא התפלל עליה ,און יצחק העולם (אבות ד-כא) ,אבער עס איז דא א געוויסע
האט מתפלל געווען אויף איר ,און ויעתר לו ה' ,און קנאה וואס איז א חשובע קנאה ,א קנאה חשובה,
זיי האבן געהאט קינדער .פארוואס ביסטו נישט קנאת סופרים תרבה חכמה (בבא בתרא כא ,).ווען מען
מתפלל אויף מיר אויך ,אז איך זאל האבן קינדער. איז מקנא יענעם'ס ערליכקייט ,מען וויל נאכגיין אין
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
שבטים האט זי אויפגעשטעלט - .אין יעדע פרשה האט יעקב אויף דעם געענטפערט ,ויחר אף יעקב
איז דא וואס מען דארף זיך אראפלערנען וואס עס ברחל ,ויאמר ,התחת אלקים אנכי ,אשר מנע ממך
איז נוגע פאר אונז .עס ליגט אזויפיל מוסר השכל אין פרי בטן ,פון דיר האט ער צוריקגעהאלטן פרי בטן.
די פרשה דא .פון יעדע נקודה קען מען זיך און רש"י טייטשט ,דו זאגסט איך זאל טון כאבא,
אראפלערנען ,וואס עס איז נוגע אינעם טאג אזוי ווי מיין טאטע האט געטון ,אני איני כאבא ,מיין
טעגליכן לעבן פונעם מענטש. מצב איז נישט אזוי ווי מיין טאטעס מצב ,אבא לא
היו לו בנים ,דער טאטע האט נישט געהאט קיין
*
קינדער ,נישט רבקה האט געהאט ,און נישט יצחק
לאמיר אנהייבן פון אנהייב .ועיני לאה רכות (בראשית האט געהאט ,ביידע זענען געווען עקרים ,האט ער
כט-יז) ,זאגט רש"י ,פארוואס האט זי געוויינט, מתפלל געווען ער זאל האבן קינדער .אבער אני יש
שהיתה סבורה לעלות בגורלו של עשו ,זי האט לי בנים ,איך האב דאך קינדער פון לאה ,ממך מנע
געמיינט אז זי גייט אנקומען צו עשו ,ובכתה ,האט זי ולא ממני ,פון דיר האט ער מונע געווען ,נישט פון
געוויינט ,שהיו הכל אומרים ,יעדער האט געזאגט, מיר .ממילא האט ער אפגעזאגט אויף דעם וואס זי
רבקה האט צוויי זון ,לבן האט צוויי טעכטער, האט געבעטן הבה לי בנים.
הגדולה לגדול והקטנה לקטן ,עס איז א שידוך ,די
גרויסע מיטן גרויסן ,די קליינע מיטן קליינעם .ועיני עס איז א געוואלדיגע פלא צו פארשטיין .קודם
לאה רכות ,און זי האט געוויינט ,אז זי גייט אנקומען וואס האט זי געדארפט אריינמישן דא דעם פאטער,
בגורלו של עשו .דער פשט איז נישט ,זי האט דיין טאטע און דיין מאמע האבן אויך נישט געהאט
געוויינט איך בין אריינגעפאלן בגורלו של עשו .די קיין קינדער ,און ער האט מתפלל געווען .ווען זיי
בכיות זענען נישט געווען אויפן שלעכטן מצב ,זי וואלטן יא געהאט קינדער ,און עס וואלט נישט
האט נאכנישט חתונה געהאט .זי האט געוויינט פארן געווען קיין שום פראבלעם ביי זיי ,אבער זי האט
אייבערשטען ,זי האט געבעטן פונעם אייבערשטען, נישט קיין קינדער .און יעקב איז א צדיק ,און זי
דער באשעפער זאל איר מציל זיין ,אז זי זאל נישט בעהט פון יעקב זיי מתפלל פאר מיר ,איך זאל האבן
אנקומען צו גורלו של עשו .זי האט נישט געקענט קינדער .וואס האט עס צוטון מיט דעם אז דיין
עשו ,זי האט נאכנישט געקענט יעקב .ווען יעקב איז טאטע און דיין מאמע האבן אויך נישט געהאט קיין
אנגעקומען איז שוין געווען עיני לאה רכות ,פון קינדער ,און מען האט מתפלל געווען איינער אויפן
בכיות וואס זי האט געהאט געוויינט פאר דעם .עס צווייטן.
איז נישט נאר געווען שהיו אומרים ,אין די גאס האט
מען געשמועסט ,אז זי וועט חתונה האבן מיט עשו, און יעקב ענטפערט דערויף ,איך בין נישט אזוי ווי
פון דעם וויינט מען נאכנישט אז עס זאל זיין עיני מיין טאטע ,מיין טאטע האט נישט געהאט ,אבער
לאה רכות .אין מדרש (ב"ר ע-טז) קוקט אויס ,אז עס איך האב יא .ווען מען גייט צו א צדיק ,און מען
איז געווען א גזירה מן השמים ,מען האט אזוי בעהט אים זיי מתפלל פאר מיר ,ווייל עס איז דא א
געזאגט ,ווייל מען האט פארשטאנען לויט די מזלות, חולה .וועט ער זאגן ,איך בין נישט קראנק ,נאר דו
אז די מזל פון עשו ,און די מזל פון לאה ,זענען א ביסט קראנק ...וואס פארא תשובה איז דאס וואס
שידוך איינס מיט דאס אנדערע ,און די מזל פון יעקב ער האט געענטפערט ,אז וועגן דעם איז ער נישט
מיט רחל זענען א שידוך איינס פאר דאס אנדערע. מתפלל אויף הבה לי בנים ,ווייל איך האב קינדער
און אויף דעם האט זי מתפלל געווען ,אז דער און דו האסט נישט .בעהט אויף מיר איך זאל האבן
באשעפער זאל טוישן וואס מען האט גוזר געווען. קינדער .וואס איז געווען דער דיון צווישן רחל מיט
יעקב.
און אין מדרש שטייט דער לשון ,קשה התפלה,
תפלה איז אזוי שטארק ,שביטל הגזירה! ער רופט דער סוף איז געווען ,ווי די תורה פארציילט ,ויזכור
עס אן ,אז עס איז געווען א גזירה אז רחל זאל נעמען אלקים את רחל ,דער אייבערשטער האט געדענקט
יעקב ,און לאה וועט אנקומען צו עשו .און לאה האט רחל ,וישמע אליה אלקים ,דער באשעפער האט
אזויפיל געדאווענט ,און זי האט געוויינט ,אז זי זאל צוגעהערט אירע תפלות ,ויפתח את רחמה ,און רחל
קענען אנקומען צו יעקב .און די תפלות וואס זי האט האט געבוירן יוסף ,און שפעטער בנימין ,צוויי
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
און קשה התפלה ,תפלה איז גרויס ,שביטל הגזירה, מתפלל געווען ,זאגט דער מדרש ,איז קשה ,עס איז
עס האט מבטל געווען די גזירה ,עס איז געטוישט שטארק דער כח פון תפלה ,שביטל הגזירה ,עס האט
געווארן .אפילו נאכדעם וואס מען האט שוין מבטל געווען די גזירה וואס איז געווען נגזר פון
געשלאסן דעם שידוך מיט רחל ,האט דער הימל ,אז איר שידוך וועט זיין עשו .ולא עוד ,אלא
אייבערשטער אריינגעגעבן אין הארץ פון לבן ,ער שקדמה לרחל ,די תפלה איז אזוי שטארק אנגענומען
זאל איבערדרייען ,ער זאל שיקן לאה אנשטאט רחל. געווארן ,אז עס איז קדמה לרחל ,זי האט חתונה
און רחל האט איבערגעגעבן די סימנים [ווי מען געהאט צו יעקב ,בעפאר רחל איז אנגעקומען.
וועט באלד רעדן] ,און לאה איז אנגעקומען צו יעקב
אין שטוב .דאס איז דער כח התפלה ,וואס מען האט און מען זעהט די געוואלדיגע כח התפלה וואס זי
געדאווענט און מען האט געבעטן ,אפילו עס איז האט מתפלל געווען די אלע יארן .עס שטייט אין די
נגזר געווארן א גזירה אויף איר ,פון דעסטוועגן דאך גמרא (בבא בתרא קכג ,).אז זי האט זיך אינטערעסירט
איז נתבטל געווארן די גזירה ,דורך אירע תפלות ווער דער עשו איז .עס איז דאך געווען צוויי מדינות,
וואס זי האט מתפלל געווען. עשו איז געווען אין ארץ כנען ,און זי איז געווען אין
חרן ,עס איז נישט געווען קיין פארבינדונגען איינס
*
מיט דאס אנדערע ,צו וויסן ווער דער יעקב איז ,און
די גמרא (ברכות י ).זאגט אויף די גרויסקייט פון ווער דער עשו איז .זי פלעגט שטיין בפרשת דרכים,
תפלה .אז ישעיה הנביא איז געקומען צו חזקיהו און זי האט זיך אלץ אינטערעסירט פון מענטשן וואס
המלך ,און ער האט אים געזאגט ,צו לביתך כי מת זענען געקומען פון ארץ כנען ,ווער איז דאס דער עשו.
אתה ולא תחיה (ישעיה לח-א) ,לאז איבער צוואה אין און יעדער האט אראפגעלייגט דער עשו פון ויגדלו
שטוב ,ווייל דו גייסט שטארבן ,און דו גייסט נישט הנערים ,פון די בר מצוה אן איז ער געווען א רוצח און
לעבן .און ער פרעגט אים ,פארוואס? האט ער אים א גנב וכדומה .און יעצט ווען יעקב איז אנגעקומען,
געזאגט ,ווייל דו האסט נישט חתונה געהאט .זאגט איז שוין עשו אלט געווען זיבן און זיבעציג יאר ,מען
ער ,איך האב געזעהן איך וועל נישט האבן קיין גוטע רעדט שוין ,פון זעכציג יאר וואס ער איז אזא גנב און א
קינדער ,האב איך נישט געוואלט חתונה האבן .און רויבער .און זי איז מתפלל ,זי וויל נישט צוקומען צו
ער האט אים מוסר געזאגט ,דאס איז נישט קיין דעם שידוך .ועיני לאה רכות ,די אויגן זענען געווען
תירוץ ,דו דארפסט טון וואס דו האסט צו טון. רכות פון די פיל תפלות וואס זי האט מתפלל געווען,
קינדער דאס איז אין די הענט פונעם אייבערשטען, אז זי זאל נישט אנקומען צו עשו.
דו דארפסט אויפשטעלן א שטוב .האט ער געזאגט
פאר ישעיה הנביא ,פיין ,איך בין מסכים ,אבער געב און יעקב קומט אן ,און ויאהב יעקב את רחל ,יעקב
מיר דיין טאכטער ,איך וויל מיט איר חתונה האבן, זאגט פאר לבן ,איך וויל רחל .און זי הייבט אן צו
אפשר מיין זכות און דיין זכות וועט העלפן ,אז מען זעהן ,אז עס איז אמת וואס מען האט גערעדט ,עס
וועט נישט האבן אזעלכע קינדער .האט אים ישעיה הייבט זיך אן צו פלעכטן ,אז די קטנה וועט זיין
הנביא געזאגט ,איך גיי דיר נישט געבן מיין לקטן ,און די גדולה וועט זיין לגדול .יעקב מאכט א
טאכטער ,עס איז שוין נגזר געווארן אויף דיר א שידוך ,מען שליסט שוין א שידוך דא ,זיבן יאר וועל
גזירה ,דו גייסט שטארבן ,און איך גיי נישט געבן מיין איך ארבעטן ,און ער גייט נעמען רחל .אז רחל וועט
טאכטער פאר א מענטש וואס גייט באלד שטארבן, אנקומען צו יעקב ,וועט דאך מקוים ווערן די
איך געב דיר נישט. צווייטע העלפט אויך ,אז זי גייט אנקומען צו עשו.
עס האט גענומען זיבן יאר ביז מען האט חתונה
האט חזקיהו המלך געזאגט ,אפילו חרב חדה מונחת געהאט צו רחל .די זיבן יאר האט זי ווייטער
על צווארו של אדם ,אפילו ווען דער חרב ליגט שוין געוויינט .ועיני לאה רכות ,איז געווען נאך פאר די
אויפן האלדז ,אל ימנע עצמו מן הרחמים ,תפלה זיבן יאר .און וואס עס האט זיך אפגעטון די זיבן יאר
נוצט! דו קענסט זאגן כי מת אתה ולא תחיה ,דו ווען זי האט שוין געזעהן אז עס הייבט זיך אן צו
קענסט זיין א נביא פונעם אייבערשטען ,כה אמר ה', שפינען דער שידוך ,אז זי וועט אנקומען צו עשו,
דער אייבערשטער האט אזוי געזאגט ,ער איז נישט וויפיל תפלות האט זי פארגאסן אז זי זאל אנקומען
געקומען פון זיך אליין דאס זאגן ,ער האט געברענגט צו יעקב ,און נישט צו עשו.
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
עפעס אויפגעטון .עס איז נישט דא קיין איין תפלה א נביאות פונעם אייבערשטען אז ער גייט שטארבן,
וואס א יוד האט געדאווענט ,און עס איז געגאנגען און פון דעסטוועגן דאך האט חזקיהו המלך געזאגט,
לאיבוד ,אז עס זאל גארנישט אויפטון .יעדע תפלה עס איז גארנישט .איך קען מתפלל זיין ,און עס וועט
טוט אויף .מען דארף נאכאמאל דאווענען און בטל ווערן די גזירה .זאגט די גמרא ,אפילו בעל
נאכאמאל דאווענען ,ביז מען וועט אדורכברעכן אז החלומות בא ,אפילו דער בעל החלומות קומט אין
די תפלה וועט עושה רושם זיין .אסאך מאל העלפט חלום און ער זאגט אים ,מחר אתה מת ,מארגן
עס נישט פאר יעצט ,עס העלפט פאר עפעס וועסטו שטארבן ,מיינט עס גארנישט .אז דו וועסט
אנדערש ,אין א צווייטן זמן .אמאל איז דא תפלות זיך שטעלן דאווענען ,קענסטו עס טוישן .און אזוי
וואס ווערן אוועקגעלייגט אויף יארן שפעטער ,אזוי האט ער געטון ,ויסב פניו אל הקיר ,ער האט
שטייט אין מדרש (דב"ר ב-יז) ,עס איז דא א תפלה אנגעהויבן צו דאווענען מקירות לבו ,פון טיפעניש
וואס ווערט נענה תיכף ,און עס איז דא תפלות וואס פונעם הארץ ,און דער רבונו של עולם האט אים
ווערן נענה הערשט אסאך יארן שפעטער .א מענטש צוגעגעבן יארן ,חזקיה המלך האט שפעטער
האט אמאל א פראבלעם ,און יענע תפלה וואס ער גענומען ישעיה הנביא'ס טאכטער ,און ער האט
האט געדאווענט אמאל ,די תפלה העלפט אים. אויפגעשטעלט א שטוב.
אבער א תפלה ווערט נישט פארלוירן.
אפילו חרב חדה מונחת על צווארו של אדם ,אפילו
אסאך מאל איז דא וואס שערי שמים זענען מען האט גוזר געווען אויף לאה ,אז זי גייט חתונה
פארמאכט ,די גמרא (ברכות לב ):זאגט ,אז פונעם מיט עשו ,און זי זעהט אז עס פירט זיך אזוי ,יעקב
חורבן בית המקדש אן זענען שערי שמים פארמאכט, האט שוין גענומען רחל ,און זי בלייבט יעצט אליין
סכותה בענן לך מעבור תפלה (איכה ג-מד) ,אבער פון איבער פאר עשו ,דער כח התפלה ,זאגט דער מדרש,
דעסטוועגן דאך איז דא שערי דמעות וואס זענען לא קשה התפלה שביטל הגזירה ,עס האט א כח מבטל
ננעלו ,עס איז דא זאכן וואס עפענען די שערים. צו זיין די גזירה ,ווען א יוד דאווענט ,עס איז נישט
אפילו די מענטשנ'ס תפלה איז אמאל נישט ראוי אז קיין נפקא מינה אין וואס פאר א מצב ער איז ,אפילו
עס זאל ווערן אנגענומען ,עס איז פארמאכט אויבן, חרב חדה מונחת על צווארו של אדם ,אל ימנע עצמו
קומט א צדיק ,און ער דאווענט ,און זיין תפלה עפנט מן הרחמים.
אויבן די שערים ,און עס גייען ארויף הונדערטער
*
תפלות צוזאמען .עס קומט א תפלה וואס א מענטש
דאווענט מיט טרערן ,גייען מיט דעם ארויף אנדערע די גמרא (ברכות ו ):רופט אן תפלה ,אז דאס איז
תפלות. דברים העומדים ברומו של עולם ,ובני אדם מזלזלין
בהם ,עס שטייט ברומו של עולם ,און מענטשן זענען
זאגט דער הייליגער בעל שם טוב ,א מענטש איז מזלזל .עס שטייט פון בעל שם טוב הק' (הובא בדגל
מזלזל אין תפלה ,פארוואס זענען בני אדם מזלזלין מחנה אפרים הפטורת כי תצא) ,פארוואס איז מען מזלזל
בתפלה ,ווייל ער מיינט אז די תפלה ווערט נישט אין תפלה ,ווייל אסאך מאל זעהט מען ווי מען
אנגענומען .א מענטש וויל ,אז ווען ער דאווענט ,זאל דאווענט ,און עס האט זיך נישט געטוישט דער מצב,
ער גראד זעהן די ישועה .און עס איז נישט אייביג עס איז געבליבן די זעלבע ,און מען האט נישט
אזוי ,איז ער מזלזל ,ווייל ער מיינט אז די תפלה איז אויפגעטון מיט די תפלה .זאגט דער בעל שם טוב
נישט אנגענומען געווארן .א יוד דארף וויסן ,אז הק' ,דער אייבערשטער נעמט אן יעדע תפלה ,מען
יעדע תפלה וואס ער האט געדאווענט ,אפילו עס זאגט אין די שמונה עשרה ,כי אתה שומע תפלת כל
איז נישט אנגענומען געווארן ,איז עס עומד ברומו פה ,יעדע תפלה וואס קומט ארויס פון א יוד ,קומט
של עולם ,עס שטייט אויבן ,עס ווארט אויף א אן אויבן אין הימל ,דער באשעפער הערט צו די
געלעגענהייט אז מען זאל קענען אויספירן די תפלה. תפלה .אבער נישט אייביג איז דער מענטש ראוי אז
די תפלה זאל ווערן אנגענומען תיכף ,עס איז דא
*
אמאל וואס מען דארף האבן מערערע תפילות,
אויף משה רבינו איז נגזר געווארן ,אז ער זאל נישט אסאך תפילות ,כדי מען זאל קענען אדורכברעכן.
אריינגיין קיין ארץ ישראל ,און ער האט מתפלל אבער יעדע תפלה וואס מען האט געדאווענט האט
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
און דאס האט לאה געוואוסט .לאה האט געוואוסט געווען תקט"ו תפלות ,פינף הונדערט און פופצן
די געוואלדיגע כח פון תפלה ,פון דאווענען ,און ווען תפלות ,און ער איז נישט מיד געווארן (דב"ר יא-י) .און
זי האט געהערט אז זי דארף אנקומען צו עשו ,האט דער אייבערשטער זאגט אים נאכדעם ,אל תוסף
זי נישט אפגעלאזט ,ועיני לאה רכות ,עס קען אמאל דבר אלי עוד בדבר הזה (דברים ג-כו) ,איך בעהט דיך,
זיין אז די שערי תפלה זענען צוגעמאכט ,אבער זיי נישט ווייטער מתפלל .שטייט אין הייליגע
שערי דמעות לא ננעלו ,מען וויינט ,מען גיסט זיך ספרים ,פארוואס האט אים דער אייבערשטער דאס
אויס די הארץ ביי א תפלה ,העלפט דער נישט געזאגט ביי די הונדערט'סטע תפלה ,ביי צוויי
אייבערשטער. הונדערט ,ער האט אים געלאזט מתפלל זיין פינף
הונדערט תפלות ,און פינף הונדערט און זעכצן ,האט
מיר דאווענען דאך אלע ,מען דאווענט דריי מאל אין ער אים נישט געלאזט .נאר ווען משה רבינו וואלט
טאג די תפלות .מען דארף זיין דערביי בשעת מען מתפלל געווען נאך די איינע תפלה ,וואלט ער עס
דאווענט .אינזין האבן ,און נישט טראכטן איך האב אדורכגעבראכן ,עס האט געדארפט זיין א מספר פון
שוין איינמאל געבעטן ,פינף מאל געבעטן .ער דארף תפלות וואס משה רבינו זאל קענען אדורכברעכן די
א שידוך וכדומה און עס גייט נישט ,לאזט מען נאך. גזירה ,און אויב ער וואלט געדאווענט נאך איין
א מענטש טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין פון תפלה ,וואלט עס אדורכגעגאנגען .פאר דעם האט
תפלה .לאה האט מתפלל געווען זיבן יאר נאכדעם אים דער אייבערשטער נישט אפגעשטעלט ,אדרבה,
וואס עיני לאה רכות ,און זי האט אדורכגעבראכן, מען דארף האבן יעדע תפלה אז מען זאל קענען
ווייל קשה התפלה ,תפלה האט א געוואלדיגן כח ,אז עפעס פועל'ן .דער אייבערשטער האט אים געזאגט,
עס טוט מבטל זיין די גזירה. אל תוסף דבר אלי עוד בדבר הזה ,איך בעהט דיך זיי
נישט מתפלל ווייטער ,עס איז נישט גוט דו זאלסט
*
מתפלל זיין ווייטער ,טאמער דו ביסט מתפלל
די רחל האט קיין סאך נישט געדאווענט פאר איר ווייטער ,וועל איך עס מוזן נאכגעבן ,ווייל עס איז
שידוך .זי האט דאך געהערט אז הקטנה וועט זיין נישט דא קיין תפלה וואס ווערט נישט אנגענומען,
לקטן ,און זי האט זיך נאכגעפרעגט ווער דער יעקב אסאך מאל דארף מען האבן אסאך און אסאך
איז ,און מען האט איר געזאגט ,אז יעקב איז א צדיק, תפלות ,אז די תפלה זאל נתקבל ווערן.
נו איז דאך פאר איר אנגעגרייט זייער א פיינער
שידוך .און יעקב קומט אן ,און ער איז טאקע מסכים, א מענטש האט א צרה ,א חולה ,פרנסה ,אנדערע
ער איז גרייט צו דעם שידוך .ער ארבעט זיבן יאר שוועריקייטן ,און ער דאווענט .ער וואלט געוואלט,
פאר רחל ,רחל זיצט זיבן יאר ביי זיך אין שטוב מיט אז נאכדעם וואס ער האט געענדיגט דאווענען די
אזא שמחה ,דער שידוך איז שוין געשלאסן ,איך בין שמונה עשרה ,זאל ער תיכף זעהן ווי אזוי דער
שוין מסודר מיט יעקב ,איך האב געטראפן אזא גוטן קראנקער איז געזונט געווארן .ער האט שוין
שידוך .אין די זעלבע צייט וואס רחל זיצט אזוי אויסגעזאגט תהלים ,צוויי מאל תהלים ,דריי מאל
צופרידענערהייט ווייל זי איז אנגעקומען ,שטייט די תהלים ,ער וואלט געוואלט זעהן א שינוי תיכף דעם
שוועסטער לאה ,און ועיני לאה רכות ,זי גייט קומענדיגן טאג פון וואס עס איז .עס איז נישט אזוי.
אנקומען צו עשו .און זי האט גע'פועל'ט! רחל האט אז עס איז נישט געשעהן קיין שינוי יעצט ,דאס
נישט מתפלל געווען ,איז זי שיעור ארויסגעפאלן פון מיינט נישט אז די תפלה איז נישט אנגענומען .יעדע
יעקב ,און די תפלות פון לאה האט איר געברענגט אז תפלה וואס מען האט מתפלל געווען ווערט
זי איז אנגעקומען אין שטוב פון יעקב ,און האלב אנגענומען אויבן אין הימל ,עס איז אבער דא א מספר
שבטים זענען ארויסגעקומען פון לאה אליין ,און רחל פון תפלות וואס ער דארף אדורכגיין ,און אמאל איז
האט נישט געהאט מער ווי צוויי שבטים .דאס איז דא וואס די תפלה וועט נישט העלפן פאר דיר ,וועט
דער כח פון תפלה! תפלה האט משנה געווען ,עס עס העלפן פאר שפעטער ,עס וועט העלפן פאר
האט איבערגעדרייט א וועלט ,אז נישט נאר אז זי איז קינדער וכדומה ,אונז קען מיר נישט דעם
אנגעקומען צו יעקב ,נאר ווי אזוי זי איז אנגעקומען אייבערשטען'ס דרכים .אל ימנע אדם עצמו מן
צו יעקב .א נארמאלער מענטש טוט דאך נישט וואס הרחמים ,מען טאר זיך קיינמאל נישט מונע זיין פון
לבן האט געטון ,אז מען ארבעט פאר איינעם ,שיקט רחמים.
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ו~ שיחות ודברות קודש -וויען
אויף די שוועסטער ,קוק ווי תפלה האט א כח ,ווי ער א צווייטע טאכטער ,עס איז דאך נישט געהערט
אזוי דורך תפלה איז זי אנגעקומען צו יעקב ,און זי געווארן אז מען זאל זיך אזוי פירן .אבער דורך תפלה
האט אויפגעשטעלט די קינדער פאר יעקב .און וואו וואס זי האט מתפלל געווען ,האט מען געמוזט
בין איך? איך בין אן עקרה ,איך האב גארנישט ,ווייל איבערדרייען פון הימל ,און אריינגעבן אין הארץ פון
איך האב נישט געוויינט .לאה האט געדאווענט די לבן ,ער זאל שיקן די צווייטע טאכטער אנשטאט
אלע יארן ,אבער איך בין געווען רוהיג ,איך האט רחל.
נישט מתפלל געווען קיין איין תפלה .איך האב
געוואוסט אז הקטנה לקטן ,איך האב געוואוסט איך יעקב האט געוואוסט אז לבן איז א רמאי ,כי אחי
האב שוין געשלאסן א שידוך מיט יעקב ,אין זיבן יאר אביה הוא (בראשית כט -יב) ,אין די גמרא (מגילה יג):
ארום גייט ער מיך נעמען ,איך בין געזעסן זיבן יאר שטייט ,אז רחל האט אים געזאגט ,דו ווילסט חתונה
רוהיג ,און לאה האט זיבן יאר געדאווענט ,און האבן מיט מיר ,דו זאלסט וויסן אז מיין טאטע איז א
געוויינט .ותקנא רחל באחותה ,זי האט מקנא געווען שווינדלער ,ער וועט דיך שיקן לאה אנשטאט מיר ,זי
די כח התפלה פון לאה. האט אים געווארענט פאר דעם .האט יעקב געזאגט,
לאמיר מאכן סימנים ,און איך וועל פרעגן די סימנים,
גייט זי צו ,צו יעקב ,און זי זאגט אים ,יעקב ,כח און דו וועסט מיר ענטפערן .מען האט אזוי געטון,
התפלה איז זייער גרויס ,הבה לי בנים ,זיי מתפלל און ער האט געמאכט סימנים .נאכדעם האט זיך רחל
פאר מיר .רחל קען דאך אליין מתפלל זיין .אבער זי מתבונן געווען ,מיין שוועסטער גייט פארשעמט
זאגט ניין ,דו ביסט א צדיק בן צדיק ,דיינע תפלות ווערן ,יעקב וועט אנהייבן צו רעדן ,און פרעגן די
האבן א גרעסערע כח ווי מיינע תפלות ,זיי מתפלל סימנים ,און זי וועט נישט וויסן ,וועט ער דאך תיכף
פאר מיר .און זי זאגט אים ,פארוואס בעהט איך אז כאפן אז עס איז לאה .האט רחל איבערגעגעבן די
דו זאלסט דאווענען ,דיין טאטע יצחק און רבקה סימנים פאר לאה ,ויהי בבוקר והנה היא לאה
האבן אויך נישט געהאט קיין קינדער ,און ביידע (בראשית כט-כה) ,אבער ביינאכט האט ער נישט
האבן זיך געשטעלט דאווענען ,און דער פסוק זאגט, געוואוסט .ביינאכט האבן די סימנים געשטימט ,נאר
ויעתר יצחק לה' לנוכח אשתו ,אבער ויעתר לו ה' אינדערפרי איז ער געוואויר געווארן אז דאס איז
(בראשית כה-כא) ,לו ולא לה .ביידע האבן געדאווענט, לאה .פון הימל האט מען צוגעפירט ,אז זי זאל
אבער מען האט נישט אנגענומען די תפלה פון איבערגעבן די סימנים פאר די שוועסטער ,עס איז
רבקה ,מען האט אנגענומען די תפלה פון יצחק, שלא כדרך הטבע ,אז א מענטש זאל טון אזא זאך.
שאינו דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן נאר מיט תפלה! לאה האט געדאווענט ,ועיני לאה
רשע .איך קען אויך דאווענען ,אבער דיין תפלה איז רכות ,איז זי אנגעקומען .און מען האט געדרייט פון
אסאך חשוב'ער ,ווייל דיין תפלה איז א תפלת צדיק הימל אלע נארמאלע זאכן ,פארדרייט לבן אז ער זאל
בן צדיק .איך בעהט דיך זיי מתפלל א תפלת צדיק בן געבן די בכירה לפני הצעירה ,מען האט פארדרייט
צדיק ,מיין תפלה איז א תפלת צדיק בן רשע .איך בין רחל אז זי זאל איבערגעבן די סימנים פאר לאה ,כדי
א טאכטער פון לבן ,דו ביסט א זון פון יצחק ,דיינע לאה זאל צוקומען צו יעקב .דאס איז דער כח פון
תפלות זענען חשוב .הבה לי בנים ,ואם אין מתה תפלה וואס א מענטש דאווענט .די חשבונות ווי אזוי
אנכי ,זיי מתפלל פאר מיר .און עס איז טאקע אמת, דער אייבערשטער וועט עס טון ,הרבה דרכים
אז א צדיק בן צדיק האט א גרעסערן כח ,פון א צדיק למקום ווי אזוי דער אייבערשטער וועט עס
בן רשע .די גמרא (יבמות סד ).זאגט דאך אזוי ,אינו אויספירן .דאס איז דער אפילו חרב חדה מונחת על
דומה תפלת צדיק בן צדיק ,לתפלת צדיק בן רשע. צווארו של אדם ,אפילו מען זעהט נישט קיין וועג ווי
אזוי מען זאל קענען פון דעם ניצול ווערן ,פון
עס איז אבער דא א העכערע תפלה פון א צדיק בן דעסטוועגן דאך אל ימנע עצמו מן הרחמים.
צדיק .ווען א מענטש איז אין א קלעם ,און ער
*
דאווענט פארן אייבערשטען מקירות לבו ,פון
טיפעניש פון הארץ ,בעהט ער און ער איז מתפלל, עס גייט אדורך יארן ,לאה האט קינדער ,און רחל
איז די תפלה בוקע רקיעים ,מער ווי א תפלת צדיק האט נישט קיין קינדער .ותרא רחל כי לא ילדה
בן צדיק .ווען א מענטש איז אליין אין א צרה ,און ער ליעקב ,ותקנא רחל באחותה ,זי האט געהאט קנאה
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ז~ שיחות ודברות קודש -וויען
אבער ער איז געווען דער באטרעפענדער אליין ,ער איז מתפלל פון די צרה ,ער דאווענט פון טיפעניש
איז געווען דער חולה ,און ער איז געווען דער צדיק פונעם הארץ ,שטייט די תפלה העכער ווי א תפלה
בן צדיק ,ער האט אליין נישט געקענט האבן קיין פון א צדיק בן צדיק.
קינדער .און ווען ער האט מתפלל געווען ,איז דאס
געווען די תפלה פון דעם וואס דארף עס האבן. ווי זעהן מיר עס .דער פסוק זאגט ביי ישמעאל ,ווען
אבער דא איז דאך אשר מנע ממך פרי בטן ,דו ביסט ישמעאל איז קראנק געווארן ,און הגר האט געזעהן
דער פראבלעם ,פון דיר האט דער באשעפער אז ישמעאל גייט אויס ,עס איז נישט דא קיין וואסער
צוריקגעהאלטן ,דו ביסט דער חולה ,דיין תפלה וואס צו טרינקען ,און הגר זעהט אז ישמעאל גייט
דער חולה וועט מתפלל זיין ,איז חשוב'ער פון מיין שטארבן ,האט זי אים איבערגעלאזט .און וישמע
תפלה .בעהט נישט אז איך זאל דאווענען ,נאר דו אלקים את קול הנער (בראשית כא-יז) ,דער
זאלסט דאווענען דערויף .ווען א מענטש איז אייבערשטער האט צוגעהערט דעם קול הנער ,און
צובראכן ,דארף ער נישט גיין בעטן א צווייטער זאל הגר האט געעפענט די אויגן ,און זי האט געזעהן א
מתפלל זיין אויף אים ,בעטן א ברכה פון א צדיק ,אז באר מים .און רש"י זאגט דארטן ,זי האט דאך אויך
ער זאל מתפלל זיין ,אוודאי איז עס חשוב ,אבער מתפלל געווען ,זי האט דאך געוויינט ,פארוואס
נישט דאס איז דער עיקר ,דער עיקר איז די אייגענע שטייט אין פסוק וישמע אלקים את קול הנער ,דער
תפלות וואס ער דאווענט ,די אייגענע שמונה עשרה, באשעפער האט צוגעהערט ישמעאל'ס קול ,וואס
דארט ליגט דער כח ער זאל קענען געהאלפן ווערן טוט זיך מיט הגר'ס תפלות? זאגט רש"י ,מכאן שיפה
מיט דעם וואס ער דארף צו האבן. תפלת החולה ,א תפלה וואס א חולה דאווענט פאר
זיך ,איז די תפלה שטערקער ווי די תפלה וואס א
און אזוי איז געווען .די תורה זאגט ווייטער ,ווען עס צווייטער דאווענט פאר אים (ב"ר נג-יד) .ווען דער
איז געקומען די צייט ,ויזכור אלקים את רחל ,וישמע מענטש איז אין א פראבלעם ,און ער דאווענט און
'אליה' אלקים (בראשית ל-כב) ,נישט צו יעקב .יעקב ער בעהט ,האט זיין תפלה א געוואלדיגן כח.
האט זיכער מתפלל געווען אויף רחל ,א צדיק איז
מתפלל אויף פרעמדע מענטשן ,האט ער מתפלל הגר איז געווען א צדיקת ,שפעטער האט איר
געווען אויף זיין ווייב רחל ,אז זי זאל קענען האבן אברהם צוריק גענומען פאר א ווייב .ויוסף אברהם
קינדער .אבער דער באשעפער האט צוגעהערט ויקח אשה ושמה קטורה (בראשית כה-א) ,זאגט רש"י,
'אליה' .ווייל ווען א מענטש איז מתפלל פאר זיך, שנאים מעשיה כקטורת ,הגר איז געווען א צדיקת.
אזוי ווי עס שטייט וישמע אלקים את קול הנער, און דער ישמעאל איז געווען א רובה קשת (בראשית
האט עס א געוואלדיגען כח .און דא איז אויך אזוי כא-כ) ,ער איז געווען א רשע כל ימיו ,ביז אויף דער
געווען ,וישמע אליה אלקים ,דער אייבערשטער עלטער (בבא בתרא טז .).און וואס איז ארויסגעקומען
האט צוגעהערט 'אליה' ,ויפתח את רחמה ,און זי איז פון ישמעאל און אלע דורות שפעטער ,מען ליידט
געהאלפן געווארן ,און זי האט געהאט קינדער. נאך היינט פון ישמעאל .וישמע אלקים את קול
הנער ,נישט דעם קול פון די צדיקת הגר ,וואס איז
*
געווען מעשיה נאים כקטורת ,האט מען צוגעהערט.
עס קומט צופרי ,ויהי בבוקר ,והנה היא לאה ,יעקב מען האט צוגעהערט דעם קול פון דעם קליינעם
זעהט אז מען האט פארטוישט אויף לאה .וואס שגץ'ל ,פון ישמעאל ,ווייל ער איז דער חולה ,און ער
וואלט מיר אונז געטון ווען עס געשעהט אזא מעשה. דאווענט מיט א צובראכן הארץ ,זיין תפלה האט מען
דער חתן האט נישט געארבעט זיבן יאר פארן שידוך, אנגענומען .זעהט מען ,אז עס איז דא א תפלה וואס
אבער מען האט אים צוגעזאגט א שידוך ,און מען איז חשוב'ער ווי די תפלה פון א צדיק .הגר איז
האט חתונה געהאט ,און א טאג שפעטער ווערט ער מתפלל ,און ישמעאל איז מתפלל ,ער איז דער חולה,
געוואויר ,אז מען האט אים געגעבן א צווייטע ווייב. איז זיין תפלה חשוב'ער ,וישמע אלקים את קול
עס וואלט זיכער נישט געווען קיין שבעת ימי הנער.
המשתה ,עס וואלט נישט געווען קיין מלא שבוע
זאת ,ער וואלט איר תיכף אהיימגעשיקט .דעם האט אויף דעם יעקב געזאגט פאר רחל ,מיין טאטע
שווער וואלט ער קיינמאל נישט געוואלט קענען האט געדאווענט ,אמת עס איז געווען ויעתר לו ה',
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
טייטש ,אז דו האלטסט אז עס איז נישט געווען מער ,און נישט זיצן צוזאמען מיט אים אויף איין
אנגעשריבן פון אויבן ,איז דאס כאילו עובד עבודה טיש .אזא זאך האט ער מיר אנגעשטעלט,
זרה .ווען שמעי בן גרא האט געשאלטן דוד המלך, אהערגעשיקט א פרעמדע .ער וואלט תיכף געזאגט,
און מען האט אים געוואלט הרג'נען ,האט דוד המלך עס איז א מקח טעות ,איך האב געארבעט זיבן יאר
געזאגט ,ער איז גארנישט שולדיג ,ה' אמר לו קלל פאר רחל ,און דו האסט מיר געגעבן לאה .דו האסט
(שמואל ב טז-י) .ווען מען טוט דיך באליידיגן ,איז מיר נישט באצאלט פאר די זיבן יאר ארבעט .די
נישט יענער האט דיך באליידיגט ,דיר איז פרייז איז געווען ,אז איך באקום רחל ,און דו האסט
אנגעשריבן אז דו דארפסט באליידיגט ווערן ,יענער מיר נישט געגעבן רחל ,באצאל מיר קודם פאר די
האט אויסגעפירט וואס מען האט אנגעשריבן אויבן זיבן יאר ארבעט וואס איך האב געארבעט .און
אין הימל ,אבער עס איז געווען אנגעשריבן אין הימל נאכדעם איך דארף נישט אזא שידוך ,איך דארף
אז עס זאל פאסירן פאר דיר. נישט עיני לאה רכות ,איך דארף האבן רחל וואס מען
האט אפגעשמועסט ,און ער וואלט זיכער אהיים
ווען יעקב האט געזעהן וואס עס האט פאסירט ,אז געשיקט לאה א טאג שפעטער.
מען האט אים געגעבן לאה ,איז נישט דא וואס זיך צו
דינגען דערויף ,מען דארף עס מאכן ארבעטן .דאס איז יעקב אבינו האט נישט אזוי געטון ,ויהי בבוקר והנה
מיין שידוך ,מען האט עס מיר אנגעשריבן אויבן פון היא לאה ,עס שטייט נישט אז ער האט זיך
הימל ,פארטיג .איך וויל טאקע חתונה האבן מיט רחל, געבייזערט ,און ער האט געהאט טענות אויף רחל .ער
איך קען נעמען רחל אויך ,אבער מען ווארפט נישט וואלט געדארפט זיין ברוגז אויף רחל ,רחל האט דאך
אוועק לאה ,א זאך וואס איז אנגעשריבן פון אויבן .ער איבערגעגעבן די סימנים פאר לאה .יעקב האט
בייזערט זיך נישט ,ער דינגט זיך נישט מיט לבן, געוואוסט ,אז אלעס איז באשערט פון אויבן ,עס איז
'ויאמר' ,ער זאגט נאר ,עס שטייט נישט וירב ,ער נישט דא א זאך וואס געשעהנט אויף די וועלט ,וואס
קריגט זיך נישט ,נאר 'ויאמר' ,צופרי טרעפט ער לבן, עס גייט אדורך אויף א מענטש ,וואס איז נישט
און ער זאגט אים ,אז דו האסט מיר געגעבן נעכטן אנגעשריבן פון פאר דעם .אז פון הימל האט מען
לאה ,מן הסתם איז אנגעשריבן אזוי פון הימל ,אז לאה צוגעפירט ,אז מען האט מיר אריינגעשיקט לאה ,איז
דארף זיין פאר מיר .איך וויל דיך נאר פרעגן דאס מיין שידוך! צו איך וויל יא ,צו איך וויל נישט,
רוהיגערהייט ,וואס איז געווען דיין חשבון ,למה מען האט עס אזוי געפירט .און אז מען האט צוגעפירט
רמיתני ,פארוואס האסטו מיך אויסגעפאפט .דו האסט פון הימל אז לאה איז אנגעשריבן פאר מיר ,איז נישט
דאך געדארפט האבן עפעס א חשבון ,פארוואס דו דא וואס זיך צו בייזערן אויף לבן ,לבן איז גארנישט
האסט געטון אזא זאך .און לבן ענטפערט אים צוריק, שולדיג ,מען האט צוגענומען דעם שכל פון לבן ,אז ער
לא יעשה כן במקומנו לתת הצעירה לפני הבכירה ,איך זאל עס טון ,ווייל פון הימל האט מען געוואלט ,אז ער
האב געהאט א חשבון פארוואס איך האב דיר געגעבן זאל חתונה האבן מיט לאה .א ערליכער יוד ווייסט ,אז
לאה .פיין ,דו האסט געהאט א חשבון ,גיי מיר ווייטער, יעדע זאך איז מן השמים ,עס איז נישט דא קיין שום
מלא שבוע זאת ,איך שיק נישט אהיים לאה ,מען גייט זאך וואס טוט זיך אויף דער וועלט ,וואס איך האב
ענדיגן די שבע ברכות ,און איך בין גרייט צו ארבעטן געטון ,אדער יענער האט געטון ,קיינער קען גארנישט
פאר דיר זיבן יאר ,און דו זאלסט מיר געבן רחל אויך. טון .א זאך וואס איז נישט אנגעשריבן אויבן פון הימל,
דאס איז אן ערליכער יוד! קען די זאך נישט פאסירן.
א מענטש טאר זיך קיינמאל נישט בייזערן ,און עס דער הייליגער תניא (באגרת הקודש פרק כה) איז מסביר,
טאר קיינמאל נישט וויי טון א זאך וואס האט פארוואס איז כל הכועס כאילו עובד עבודה זרה
פאסירט .אז עס האט פאסירט ,איז עס מן השמים! (שבת קה ,):ווען א מענטש בייזערט זיך ,איז ער אן
פון הימל האט מען געוואלט אז עס זאל פאסירן! און עובד עבודה זרה .ווייל פארוואס בייזערט ער זיך ,אז
אפילו עס איז זאכן וואס שמעקט אים נישט ,זאכן עס איז אזוי געווען ,אדער אזוי געווען .ווער האט
וואס עס טוט אים וויי פארוואס עס איז אזוי .עס איז עס דיר געגעבן? דער רבונו של עולם! עס איז נישט
א גזירה מן השמים ,דו דארפסט עס אדורכגיין .יעקב דא קיין שום זאך וואס איז נישט פונעם
האט געזעהן אז מען האט אים געגעבן לאה ,עס איז אייבערשטען .און אז דו בייזערסט זיך ,איז דער
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
קיין שבטי י-ה .שבטי י-ה וועלן ארויסקומען אלעס נישט דא קיין איין ווארט אין די תורה אז ער זאל זיך
פון לאה .איך בין מוותר צו וואוינען מיט אזא צדיק אויף דעם דינגען ,עס זאל אים וויי-טון.
ווי יעקב ,איך בין מוותר פון אויפשטעלן דעם כלל
ישראל ,אלעס בין איך מוותר ,כדי מיין שוועסטער לבן הארמי ,איז דאך זיין רמאות געווען
זאל נישט פארשעמט ווערן! מען זאגט אין מדרש אויסגעפלאנט פון פאראויס ,נאך פונעם ערשטן רגע
איכה (פתיחתא כד) ,אז דאס איז געווען די טענה וואס וואס ער האט מסכים געווען צו געבן רחל פאר
זי האט געהאט כביכול פארן אייבערשטען ,פארוואס יעקב ,דעמאלטס האט ער שוין געהאט א פלאן צו
דער באשעפער האט פארטריבן יודען אין גלות. ברעכן זיין ווארט ,און געבן לאה אנשטאט רחל .האט
ער געזאגט פאר יעקב ,טוב תתי אותה לך ,מתתי
אבער וואס ליגט אין דעם? עס ליגט אין דעם ,אז א אותה לאיש אחר ,ווייל א אנדערער מענטש ,ווען ער
מענטש מאכט נישט קיין חשבונות אויף שפעטער. וועט זעהן וואס איך האב אים דא אפגעטוהן ,וואלט
ער דארף אלץ קוקן ,וואס איז די ריכטיגע זאך וואס ער איר גלייך צוריקגעשיקט ,און ער וואלט נישט
איך דארף יעצט טון .וויפיל מאל שטעלט מען זיך געבליבן וואוינען מיט מיר איין איינציגן טאג .עס איז
אפ ,איך האב געטון אזוי און אזוי ,מען האט בעסער אז איך געב איר פאר דיר ,פאר א צדיק ווי
חשבונות ,וואס וועט זיין מארגן ,וואס וועט זיין יעקב ,וואס נעמט אלעס אן באהבה ,ווי איידער איך
שפעטער .עס איז טאקע זייער ריכטיג יעצט איך זאל איר געבן פאר א צווייטן .שבה עמדי ,דו וועסט
זאל די זאך טון ,אבער עס וועט מיר שאטן שפעטער ווייטער ממשיך זיין צו וואוינען מיט מיר אפילו נאך
פאר אנדערע זאכן .אן ערליכער יוד טראכט דעם ,נישט אזוי ווי עס וואלט געווען ,אויב איך
אנדערש .איך דארף טון יעצט וואס איך האב צו טון. וואלט איר געגעבן פאר א צווייטן.
וואס עס וועט זיין שפעטער ,עס איז דא כמה דרכים
*
אין די הענט פונעם אייבערשטען ווי אזוי דער
באשעפער קען אויסגראדן זאכן ,און עס וועט און ווי אזוי איז לאה אנגעקומען? דורך דעם וואס
גארנישט פעלן .יעצט איז די צייט וואס איך דארף רחל האט איר איבערגעגעבן די סימנים .אז מען איז
זיך זארגן אז מיין שוועסטער זאל נישט פארשעמט זיך מתבונן וואס די רחל האט געטון ,מען האט דאך
ווערן .נישט צו פארשעמען יענעם ,מוטב שיפיל געזאגט ,אז עס איז דא צוויי קינדער ביי יצחק ,און
עצמו בכבשן האש ,ואל ילבין פני חברו (בבא מציעא צוויי קינדער ביי לבן ,הגדולה וועט זיין לגדול ,די
נט ,).אפילו איך גיי אלעס פארלירן ,איך ווארף מיך גייען חתונה האבן איינער מיטן צווייטן ,רחל איז
אריין בכבשן האש ,פון דעסטוועגן דאך טוה איך עס, אויסגעקומען פאר יעקב ,וועט דאך לאה אויסקומען
נישט צו פארשעמען א צווייטן. פאר עשו .נאכדעם טראכט רחל איבער ,איך האב
טאקע געמאכט סימנים מיט יעקב ,ווי אזוי גייט די
און דאס האט רחל געטון .זי האט זיך זאך זיך אויסשפילען שפעטער ,וואס געשעהנט ווען
אריינגעווארפן בכבשן האש ,אויפגעגעבן איר עתיד לאה וועט אריין קומען אין שטוב ,און זי וועט נישט
פון שפעטער! קען זיין ,זי גייט מער נישט חתונה וויסן די סימנים ,מיין שוועסטער גייט פארשעמט
האבן צו יעקב ,פון איר גייט נישט ארויסקומען מער ווערן .האט זי יעצט צוויי ברירות ,אבער זי זאל
כלל ישראל ,אבער יעצט איז מיין פליכט צו טון וואס אויסזאגן די סימנים פאר די שוועסטער ,אדער מאכן
איך האב צו טון .לאה גייט פארשעמט ווערן ,איז זי א שווייג ,וועט זי פארשעמט ווערן .וואס וועט
געגאנגען און געטון א שווינדלערישע זאך, געשעהן אויב איך וועל אויסזאגן די סימנים פאר
אויסגעזאגט פאר לאה די סימנים פון יעקב ,זי האט מיין שוועסטער ,איך בין נישט זיכער אז יעקב וועט
אלעס מפקיר געווען. חתונה האבן מיט צוויי ווייבער ,אפשר וועט ער
וועלן בלייבן נאר מיט לאה .און עס קען זיין איך
און דער זכות האט איר געהאלפן .זי האט נישט וועל אנקומען יעצט צו עשו ,רש"י (בראשית ל -כב)
דערלייגט אויף דעם וואס זי האט דערציילט די סימנים זאגט אזוי ,אז עשו האט געהאט א חשבון שפעטער,
פאר לאה .רחל איז דאך געווען אן עקרה ,עס וואלט ער האט געזעהן אז זי האט נישט קיין קינדער ,אז
זיך דאך שפעטער אויסגעשטעלט ,אז זי קען נישט אפשר וועט ער קענען נעמען רחל .און אז איך וועל
האבן קיין קינדער .זי וואלט קיינמאל נישט געהאט נישט חתונה האבן צו יעקב ,וועט פון מיר נישט זיין
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~י~ שיחות ודברות קודש -וויען
מען געפונט ביי אברהם אבינו ,דער אייבערשטער קיין קינדער פון יעקב ,זי וואלט קיינמאל נישט געהאט
האט אים געזאגט (בראשית כא-יב) ,כי ביצחק יקרא לך קיין שבטי י-ה ,אפילו איין שבט אויך נישט .און ווי
זרע ,כלל ישראל גייט ארויסקומען פון יצחק ,און רש"י ברענגט צו (בראשית ל-כב) ,ויזכור אלקים את רחל,
יצחק קומט צו די מעשה העקידה ,ער איז נאך א זכר לה שמסרה סימניה לאחותה ,רחל האט
בחור ,און מען זאגט אים ,דו דארפסטס זיך גיין איבערגעגעבן די סימנים פאר די שוועסטער ,זי האט
שחט'ן ,ווייל דער אייבערשטער וויל אזוי .איך גיי זיך מפקיר געווען .דער באשעפער האט געדענקט
יעצט פארלירן דעם כי ביצחק יקרא לך זרע ,איך גיי וואס זי האט געטון ,ויפתח את רחמה ,זי איז געווארן
פארלירן גאנץ כלל ישראל דורך דעם .אבער מען אויס עקרה .די זאך וואס זי האט געטראכט אז מיט
דארף טון וואס מען דארף צו טון ,אן קיין חשבונות. דעם גייט זי אלעס פארלירן .אז זי גייט איבערגעבן די
דער באשעפער האט געהייסן זיין א קרבן ,איך סימנים ,קומט דאך אויס אז זי וועט מער נישט האבן
ברענג מיך פאר א קרבן. קיין קשר מיט יעקב ,און איך וועל נישט האבן קיין
איינעם פון די שבטים .די זעלבע זאך האט געמאכט אז
וואס איז געווען דער סוף .עס שטייט אין אור החיים
די מאמע רחל איז געווארן א מאמע פון צוויי שבטים
הק' (בראשית יח -י) ,ער ברענגט צו א מדרש (מדרש
פונעם כלל ישראל .מען זאגט נישט 'מאמע לאה' ,און
תלפיות ענף יצחק) אז יצחק האט געהאט א נשמה פון א
די אנדערע אמהות ,נאר אויף רחל אמנו .זי האט זיך
נוקבא ,א נשמה פון חוה ,און ער האט נישט געקענט
מפקיר געווען ,און ווען א מענטש איז זיך מפקיר פארן
האבן קיין קינדער .בשעת די עקידה איז פרחה
אייבערשטען ,איז אפילו ער זעהט נישט ווי אזוי ער
נשמתו ,איז ארויס די נשמה פון יצחק ,און עס איז
וועט קענען שפעטער זיך ארויסזעהן דערפון .אסאך
אריין אינעם איל ,און ער האט דעמאלטס באקומען א
מאל איז נישט נאר ער האט נישט קיין שאדן ווייל ער
נשמה פון א דוכרא ,וואס ער זאל קענען האבן
האט געטון א זאך ,נאר די זאך אליין וואס דו האסט
קינדער - .די זאך אליין וואס דו האסט געמיינט אז
געטון ,דאס וועט דיר ברענגען דיין מזל! דער
דאס טוט דיך מפסיד זיין ,מען שחט דיך ,און דו גייסט
באשעפער קען דיך צופירן ,דו ביסט געווען אן עקרה,
נישט האבן קיין כלל ישראל .די מעשה אליין ,ווייל דו
און נאר ווייל דו האסט איבערגעגעבן די סימנים ,איז זי
האסט דיך דעמאלטס מוסר נפש געווען ,איז
געווארן אויס עקרה ,און זי האט געקענט צוקומען
אוועקגעגאנגען דיין נשמה פון נוקבא ,און דו האסט
אויפצושטעלן די שבטים.
באקומען א נשמה פון דוכרא ,און עס האט דיך
געברענגט אז עס איז געווען כי ביצחק יקרא לך זרע. *
און דאס האט בלעם ארויסגעהויבן ,כי מראש צורים ווען בלעם האט גערעדט פון די מעלה פון יודען,
אראנו ,איך קוק ווי אזוי דער ראש פון די צורים ,ווי האט ער געזאגט ,כי מראש צורים אראנו ,ומגבעות
אזוי די אבות ,אברהם און יצחק ,האבן זיך געפירט, אשורנו ,הן עם לבדד ישכון ,ובגוים לא יתחשב (במדבר
ומגבעות אשורנו ,איך קוק ווי אזוי רחל האט זיך כג-ט) .פשוט פשט טייטשט רש"י ,כי מראש צורים
געפירט ,וואס זעה איך דערפון ,אז הן עם ,אפילו פון אראנו ,איך קוק אויף די ראש ווי אזוי עס האט זיך
זיי האט געדארפט ארויסקומען א גאנץ פאלק, אנגעהויבן דער כלל ישראל ,זייערע צורים ,זייערע
זענען זיי געווען גרייט לבדד ישכון ,אז זיי גייען פעלזן שטיינער ,זייערע גרויסע מענטשן ,וואס דאס
בלייבן אליין .אברהם האט זיך מפקיר געווען ,יצחק גייט ארויף אויף די אבות .ומגבעות אשורנו ,איך קוק
האט זיך מפקיר געווען ,רחל האט זיך מפקיר געווען. אויף די אמהות פון כלל ישראל ,הן עם לבדד ישכון,
ובגוים לא יתחשב ,אזעלכע מחשבות איז נישט דא דאס איז א פאלק וואס לעתיד וועלן זיי זיין לבדד.
ביי גוים ,דאס קען נאר א יוד טון .א גוי קען נישט ווען עס וועט קומען די גאולה ,וועט דער באשעפער
טראכטן אזא זאך ,ער קען אזאנס נישט טון ,מי מנה מכלה זיין אלע אומות העולם ,און יודען וועלן בלייבן
עפר יעקב ,ומספר את רובע ישראל ,ווער קען די איינציגע פאלק אויף שפעטער ,ובגוים לא יתחשב,
רעכענען די חשיבות פון יודישע קינדער. און ווען עס וועט קומען א כליה אויף די אומות
העולם ,וועט נישט קומען קיין כליה אויף יודען .עס
*
קען אפשר זיין ,אז מען רעדט נישט נאר פון וואס עס
עס איז א געוואלדיגער מוסר השכל וואס מען לערנט וועט זיין לעתיד ,מען רעדט פון א זאך וואס איז
זיך אפ פון די פרשה דריי נקודות .איינס ,די בעצם נוגע פאר כלל ישראל אליין.
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~יא~ שיחות ודברות קודש -וויען
אז פון הימל האט מען אזוי געפירט ,דארף מען זעהן געוואלדיגע כח פון תפלה ,וואס א מענטש דארף
צו טון וואס מען קען אז די זאך זאל זיין .אזוי האט דאווענען און בעטן שטענדיג פונעם אייבערשטען,
זיך יעקב געפירט ,ער האט נישט אוועקגעווארפן און אפילו עס איז חרב חדה מונחת על צווארו של
לאה ,נאר ער האט געזוכט ווייטער אויסצופירן וואס אדם ,לאה איז געווען אנגעשריבן פון אויבן פאר עשו,
ער דארף. און פון ווען יעקב איז געקומען ,האט זי געוויינט ,און
שוין יארן פאר דעם האט זי געוויינט ,ועיני לאה רכות.
אז א יוד גלייבט אז עס איז נישט דא קיין זאך וואס זי האט אויסגעפועל'ט! יארן וואס מען בעהט ,און
געשעהנט פון זיך אליינס ,איז עס ביי שידוכים ,און מען ווערט נישט מיד פון מתפלל זיין ,לסוף איז זי
אלע זאכן וואס דער מענטש גייט אדורך אין לעבן. צוגעקומען ,זי איז אנגעקומען צו יעקב ,און זי האט
ווען א יוד גלייבט אז אלעס איז מן השמים ,האט ער אויפגעשטעלט אז רוב פונעם כלל ישראל איז
קיינמאל נישט קיין שברי לב אויף וואס עס איז געקומען פון לאה .דאס איז דער כח התפלה.
אדורך ,ער ווייסט אז עס איז אזוי געווען פון הימל.
זיין ארבעט איז נאר אכט צו געבן אויף מארגן ,אז צווייטענס ,ווען רחל האט געזעהן דער כח התפלה,
אויפן עתיד זאל ער טון וואס ער דארף צו טון .אבער האט זי געבעטן יעקב זאל מתפלל זיין .און יעקב
וואס עס איז מער פון וואס מען האט דיך צוגעפירט זאגט ,ניין ,גיי נישט צו קיין רבי'ס מתפלל זיין ,זיי
פונעם הימל ,אויף דעם איז ער נישט מתחרט ,און אליין מתפלל ,דו ביסט דער חולה ,דו האסט די
דאס איז ער מקבל באהבה. פראבלעם ,דאווען ערליך א שמונה עשרה .דו
דאווענסט דריי מאל א טאג ,לייג צו דעם קאפ
דאס איז געווען די געוואלדיגע מדריגה פון רחל ,זי בשעת דו דאווענסט ,און זיי מתפלל ,און בעהט
זעהט אז דורך אירע מעשים וועט ארויסקומען א נאכאמאל און נאכאמאל ,זאג אויס תהלים איין מאל,
ווייטאג פאר יענעם ,לאה וועט פארשעמט ווערן, און צוויי מאל ,ווער נישט מיד .ווען ווערט מען מיד,
קוקט מען אויף אלעם אוועק ,און מען גיט איבער די ווען מען מיינט אז מען טוט גארנישט אויף .דו
סימנים .אפילו זי האט זיך מפקיר געווען ,זי וועט זאלסט וויסן א יעדע תפלה וואס א יוד דאווענט,
נישט האבן שפעטער קיין יעקב ,זי וועט נישט האבן האט א כח און עס ווערט אנגענומען .עס ווערט
קיין שבטי י-ה .און מען האט גארנישט דערלייגט ,אז נישט אנגענומען יעצט ,אבער עס ווערט אנגענומען
מען העלפט ארויס ,און מען טוט ווי אזוי דער שפעטער ,און עס איז דא א מספר פון תפלות וואס
אייבערשטער וויל ,איז אין אדם שומע לי ומפסיד, מען דארף אויסבעטן .נישט מיד ווערן פון דאווענען.
דער באשעפער וועט העלפן ,אין דעם זכות ,האט זי רחל האט זיך גענומען דאווענען ,וישמע אליה
אויפגעשטעלט שפעטער צוויי שבטים ,יוסף און אלקים ,דער אייבערשטער האט צוגעהערט די
בנימין. תפלה פון אן עקרה ,און זי איז געווארן אויס עקרה,
און זי האט געהאט שפעטער קינדער.
דער מוסר השכל וואס עס איז דא פון די פרשה.
מען לערנט די פרשיות ,מען זאל גיין אין די וועגן און די נקודה פון יעקב אבינו .אז ער האט געטון א
פון אונזערע אבות ,מעשה אבות סימן לבנים ,זיי שידוך ,און עס האט זיך נישט אויסגעשטעלט אזוי
האבן אויסגעטרעטן א וועג אין די אלע ענינים וואס ווי ער האט געוואלט ,אנשטאטס רחל האט ער
מען האט גערעדט ,אז מען זאל זיך קענען אזוי באקומען לאה .און ער האט געמאכט א שווייג ,ער
פירן .דער באשעפער זאל געבן ,זעהן שמחות און האט נישט געמאכט קיין עסק דערפון .עס איז
נחת ביי אונז אלע ,פרייליכערהייט .און די תפלות געווען אנגעשריבן פון אויבן ,אזוי דארף עס זיין,
וואס יודען זענען מתפלל ,זאל דער באשעפער דאס האט מען מיר צוגעשריבן ,דאס איז מיין שידוך,
מקבל זיין ברחמים וברצון ,מען זאל דערלעבן אי"ה, איך מוז מאכן אז עס זאל ארבעטן .און נישט ,איך
צו די אלע ברכות טובות וואס איז דא .און כאפ איר אן ,און איך ווארף עס אוועק ,און איך געב
אינאיינעם זוכה זיין אקעגן צו גיין משיח צדקינו, מיר אן עצה ,צו זוכן אנדערע וועגן ,ווייל עס האט
במהרה בימינו אמן. זיך נישט אויסגעשטעלט אזוי ווי איך האב געוואלט.
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 7.01488177.8
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 14714.41..4.
פרשת ויצא תשפ"ה לפ"ק -חלק ב' ~יב~ שיחות ודברות קודש -וויען
פרשת ויצא תשפ" ד לפ" ק – חלק ב'
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק
השמים (בראשית כח-יז) .די מפרשים פרעגן ,וואס איז ...ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש (בראשית
דער אין 'זה' כי אם בית אלקים' ,וזה' שער השמים. כח-יא) .די גמרא (ברכות כו ):לערנט ארויס פון דא ,אז
ער וואלט עס געדארפט צוזאמנעמען ,אין זה כי אם יעקב תיקן תפלת ערבית ,שנאמר ויפגע במקום ,ואין
בית אלקים ושער השמים ,דא איז דער בית אלקים, פגיעה אלא לשון תפלה וכו' .יעקב אבינו האט
מיטן שער השמים .וואס איז דער אין זה כי אם בית געדאווענט אויף דעם פלאץ ,אין דעם מקום האט ער
אלקים ,וזה שער השמים. געדאווענט .די גמרא (ברכות לד ):זאגט ,אמר רב
כהנא ,חציף עלי מאן דמצלי בבקתא ,ווען א מענטש
נאכדעם איז ער געגאנגען ווייטער ,וירא והנה באר דאווענט ,טאר ער נישט דאווענען אינדרויסן אויף א
בשדה ,והנה שם שלשה עדרי צאן רובצים עליה פרייע פעלד ,ער דארף דאווענען אין א שטוב ,אויף
(בראשית כט-ב) .אין מדרש (ב"ר ע-ח) איז דא פיר צו א פלאץ ווי עס איז מוקף מחיצות ,ווייל דעמאלטס
פינף פשטים וואס מען האט אלץ געוויזן פאר יעקב דאווענט מען מיט מער הכנעה ,ווי א מענטש וואס
אבינו מיט דעם וואס ער האט געזעהן די באר בשדה, דאווענט אויף א פרייע פלאץ ,אין א פעלד אפען.
מיט די שלשה עדרי צאן .דאס איז טייטש ,די מעשה תוספות שטעלט זיך שוין דארט אויף די קשיא ,אז
איז אמת ער האט געזעהן א באר ,און ער האט ביי יצחק שטייט אויך ויצא יצחק לשוח בשדה
געזעהן שלשה עדרי צאן ,און עס איז געווען א אבן (בראשית כד-סג) .און די קשיא חזר'ט זיך יעצט איבער
אויפן פי הבאר ,אבער וואס עפעס פונקט די מראה אויף יעקב אבינו ,ויפגע במקום ,ער האט געדאווענט
האט מען געוויזן פאר יעקב אבינו ,בשעת ער איז דארט ,ווי אזוי האט ער געדאווענט ,דאס פלאץ איז
אראפגעגאנגען צו לבן אין שטוב. געווען א ליידיגע מקום ,עס איז נאכנישט געווען
קיין בית המקדש דארט ,ווי אזוי האט ער דארט
איין פשט זאגט דער מדרש ,דער באר בשדה האט געדאווענט ,און מתקן געווען תפלת ערבית.
געוויזן אויפן בית המקדש ,דער בית המקדש איז א
באר וואס מען האט שואב געווען פון דארט רוח שפעטער האט יעקב אבינו געזאגט ,מה נורא
הקודש .שלשה עדרי צאן גייט ארויף אויף די דריי המקום הזה ,אין זה כי אם בית אלקים ,וזה שער
על הטוב יזכר
ידידינו מוה"ר אברהם אויש הי"ו
אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים
לרגל אירוסי בנו למזל טוב
חלקב'ב'
תשפ""דדלפלפ""קק--חלק
ויצאתשפ
פרשתויצא
פרשת ~א~ קודש--וויען
וויען ודברותקודש
שיחותודברות
שיחות
נענש געווארן אויף די פערצן יאר וואס ער איז ימים טובים וואס מען איז געגאנגען עולה רגל זיין,
געווען אין בית המדרש ,און ער האט נישט עוסק און מן הבאר ההוא ישקו העדרים ,מען האט שואב
געווען אין כיבוד אב ,ווייל גדול תלמוד תורה ,תלמוד געווען רוח הקודש פון דעם באר .דאס איז געווען
תורה איז גרעסער ,יותר מכיבוד אב .קומט אויס ,אז ווילאנג מען איז געווען אין בית המקדש .ווען מען
יעקב אבינו בשעת דער פאטער האט אים איז אוועקגעגאנגען ,איז געווען והשיבו את האבן על
אוועקגעשיקט ער זאל גיין אויף פדן ארם ,איז ער פי הבאר ,עס איז אוועקגעגאנגען דער רוח הקודש.
נישט געגאנגען תיכף ,ער איז קודם געגאנגען אין
בית המדרש ,ער האט זיך געזעצט לערנען פערצן נאך א פשט זאגט דער מדרש ,אז עס גייט ארויף
יאר - .יעקב האט שוין גענוג געלערנט ביז אויף דעם וואס יודען קומען זיך צוזאמען אין א בית
דעמאלטס אויך ,ער איז דאך שוין אלט געווען דריי המדרש' ,באר' דאס איז א בית המדרש פון תורה און
און זעכציג יאר ,ער איז געווען א איש תם יושב תפלה ,און דארט ליינט מען אין די תורה יעדן
אהלים (בראשית כה-כז) ,וואס זענען געווען די פערצן מאנטאג און דאנערשטאג ,און צו די קריאה רופט
יאר וואס ער האט זיך יעצט נאכאמאל צוריק מען אויף דריי מענטשן ,און דאס גיט דעם כח ,אז
געזעצט אין בית המדרש לערנען. וגללו את האבן ,מען זאל קענען אוועקנעמען דעם
אבן ,דעם יצר הרע (סוכה נב ).וואס איז על פי הבאר.
שטייט אין די מפרשים ,ביז יעצט האט ער דאס איז די שלשה עדרי צאן וואס מען ליינט אין די
געלערנט ווען ער איז געווען אויף א הייליג פלאץ, תורה ,אז עס זאל נישט אדורכגיין דריי טאג אן קיין
ער איז געווען ביים טאטען יצחק ,און זיין מאמע תורה ,און מען רופט אויף דריי מענטשן צו די תורה.
רבקה ,ער האט געהאט ווי שואב צו זיין קדושה על כל פנים ,ליגט דאך דא א רמז וואס דער
וכדומה ,און ער האט עוסק געווען בתורה .אבער אייבערשטער האט געוויזן פאר יעקב אבינו ,מער ווי
ווען מען לאזט איבער א הייליג מקום ,מען גייט דער פשוטער באר מיט די שלשה עדרי צאן .וואס
ארויס יעצט צו לבן אין שטוב ,מוז מען זיך איז דער ענין דערפון.
אנגארטלען דערצו .מען קען נישט אריינקומען צו
*
לבן אין שטוב ,אז מען האט נישט קודם קדושת
התורה .יעקב האט געשפירט אז ער דארף קודם עס קען אפשר זיין .אין די גמרא (מגילה טז ):שטייט,
נעמען נאך פערצן יאר ,און זיך אנזאפן מיט תורה, אז יעקב אבינו איז נישט געגאנגען תיכף אויף חרן.
בעפאר ער גייט אריין צו לבן אין שטוב .די תורה נאכדעם וואס ער האט געמוזט אוועקגיין פון זיין
וואס ער האט געלערנט ביז יעצט ,האט ער טאטען'ס שטוב ,איז ער געגאנגען קודם און ער האט
געלערנט מיט א רוהיגקייט ,מען געפונט זיך אין א זיך באהאלטן פערצן יאר אין בית המדרש פון עבר,
מקום קדוש ,עס איז נישט דא קיין נסיונות ,האט ער און ער האט עוסק געווען בתורה .נאך די פערצן יאר
עוסק געווען בתורה .אבער ווען ער גייט יעצט צו האט ער זיך אויפגעהויבן און ער איז
לבן אין שטוב ,אויף א פלאץ ווי ער וועט האבן אוועקגעגאנגען .אזוי קומט אויס דער חשבון ,אז ער
נסיונות ,האט ער גענומען נאך פערצן יאר וואס ער איז געבענטשט געווארן פון יצחק ווען ער איז אלט
האט זיך געזעצט לערנען. געווען דריי און זעכציג יאר ,און ביי די זיבן און
זיבעציג איז ער הערשט אנגעקומען צו לבן אין
דאס איז אויך דער רמז ,מען זיצט און מען לערנט שטוב .ראובן איז הערשט געבוירן געווארן זיבן יאר
אין בית המדרש ביז די חתונה .און ווען מען האט שפעטער ,איז שוין יעקב אלט געווען פיר און אכציג
חתונה ,גייט מען קודם אין כולל לערנען ,און נאכדעם יאר .פערצן יאר פעלט אינדערמיט ,די פערצן יאר
גייט מען ארויס אויף די גאס .מען קען נישט גראד האט ער זיך באהאלטן אין בית המדרש פון עבר ,און
ארויסגיין פון א בית המדרש ,וואו מען איז ער האט עוסק געווען בתורה.
ארומגענומען מיט א אויר פון קדושה ארום און ארום,
די נסיונות איז נישט אזוי ווי עס איז דא אויף די גאס. און די גמרא זאגט אויף דעם ,גדול תלמוד תורה
מען האט חתונה ,מען גייט ארויס פון בית המדרש, יותר מכיבוד אב ואם ,תלמוד תורה איז גרעסער פון
קען מען נישט גראד אריינגיין אין די גוי'אישע וועלט, כיבוד אב .ווייל די פערצן יאר איז ער דאך נישט
ביז מען איז נישט קודם עוסק בתורה - .און דאס איז געווען ביים טאטען אין שטוב ,און יעקב איז נישט
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
געקענט ,ער איז געווען א אונס ,ער האט נישט געווען דער רמז פון יעקב אבינו .ווען מען גייט צו
געקענט עוסק זיין דערין .ווי אזוי איז די ראיה אז לבן אין שטוב ,דארף מען קודם זיך אריינזעצן אין
תלמוד תורה איז גרעסער פון כיבוד אב .עס איז בית המדרש פון שם ועבר עוסק צו זיין בתורה.
נישט גרעסער .קען זיין ווען איך האב ביידע ,איז
תלמוד תורה כנגד כולם ,און עס קען זיין אז כיבוד תורה ווערט אנגערופן 'באר שבע' ,תורה איז א באר,
אב איז חשוב'ער ווי תלמוד תורה ,און פון דא איז תורה איז א ברינעם ,מען געפונט אין די משנה (אבות
נישט קיין ראיה ,דא האט ער דאך נישט געהאט קיין ו-א) נעשה כמעין המתגבר וכנהר שאינו פוסק .אין
ברירה ,ער האט נישט געקענט מקיים זיין כיבוד אב. מים אלא תורה (בבא קמא יז ,).תורה ,א בית המדרש,
דאס איז א באר .די תורה איז חצבה עמודיה שבעה
זעהט אויס אז די קשיא גייט צוריק צווועגס .די (משלי ט-א) ,תורה באשטייט פון זיבן ספרים ,ויהי
קשיא איז אויף יעקב אבינו .בשעת ער איז געגאנגען בנסוע איז דאך א ספר בפני עצמו (שבת קטז ,).ספר
נעמען די ברכות ,און ער האט געוואוסט אז ער במדבר איז איינגעטיילט אין דריי ספרים ,צוזאמען
לייגט זיך יעצט אריין אין א מצב פון פיקוח נפש, איז דא זיבן ספרים .די תורה ווערט אנגערופן 'באר
ווייל עשו וועט עס נישט אראפשלינגען ,און עשו איז שבע' ,דאס איז א באר ,וואס די תורה איז חצבה
נחשד אויף שפיכת דמים ,והוא עיף (בראשית כה-כט) עמודיה שבעה.
ברציחה (רש"י) .מיט וואס פאר א רעכט איז ער
געגאנגען מקבל זיין די ברכות פונעם פאטער ,ווען פארציילט די תורה ,דער פאטער האט אים
ער האט געוואוסט אז נאכדעם וועט ער דארפן אוועקגעשיקט ער זאל גיין אויף פדן ארם ,ער איז
אנטלויפן פון דארט ,און ער וועט נישט קענען אבער נישט געגאנגען תיכף ,ער איז קודם געגאנגען
מקיים זיין כיבוד אב .וואס איז געווען זיין היתר צו אין בית המדרש פון עבר ,וואס דארט איז ער געווען
נעמען די ברכות ,ווען ער האט געוואוסט אז פערצין יאר .פערצן יאר שפעטער ,ויצא יעקב מבאר
נאכדעם וועט ער מוזן אוועקגיין ,און עס וועט אים שבע ,איז ער ארויסגעגאנגען פון דעם בית המדרש,
פעלן אין כיבוד אב. וואס דער בית המדרש איז א 'באר שבע' ,וילך חרנה,
פון דארט איז ער געגאנגען אויף חרן.
נאר זיין חשבון איז געווען ,אז ער וועט גיין אין בית
*
המדרש פון שם ועבר פערצן יאר ,און גדולה תלמוד
תורה יותר מכיבוד אב ,האט ער זיך געמעגט און אויף די פערצן יאר ,זאגט די גמרא ,אז עס איז
אריינלייגן מקבל צו זיין די ברכות ,ווייל נאכדעם גרעסער פון כיבוד אב ,אויף דעם איז ער נישט נענש
וועט ער עוסק זיין בתורה ,וואס תלמוד תורה איז געווארן .די מפרשים שטעלן זיך אויפן פלאץ ,ווי
גרעסער פון כיבוד אב .על כל פנים ,דאס איז געווען אזוי איז די ראיה אז תלמוד תורה איז גרעסער פון
פון יעקב'ס זייט ,וואס ער איז געגאנגען לערנען, כיבוד אב .דאס איז טייטש ,אז טאמער א מענטש
בעפאר ער איז געגאנגען צו לבן אין שטוב. האט פאר זיך צוויי מצוות ,אדער גייט ער אין בית
המדרש לערנען ,אדער דארף ער מכבד זיין זיין
*
טאטען ,זאגט מען ,אז תלמוד תורה איז גרעסער פון
דער מהרש"א (מגילה טז ):ברענגט צו ,אז ווען עס כיבוד אב ,ווייל יעקב האט איבערגעלאזט דעם
האט זיך געענדיגט די פערצן יאר ,האט רבקה פאטער ,און ער איז געגאנגען אין בית המדרש
געשיקט א שליח צו יעקב ,אז עשו האט זיך שוין לערנען .ווי אזוי איז די ראיה ,ביי יעקב איז דאך
בארוהיגט ,און ער קען שוין אהיים קומען .אבער געווען סכנת נפשות ,ער האט נישט געקענט
יעקב איז נישט אהיים געגאנגען ,פון דארט איז ער אהיימגיין ,עס איז דאך עשו אחיו מתנחם להרגו
געגאנגען צו לבן .דער פאטער האט דאך אים (בראשית כז-מב) ,ער האט אים געוואלט הרג'נן ,ער
געשיקט אז ער זאל אהין גיין וועגן א שידוך ,ער איז האט נישט קיין ברירה ,כיבוד אב קען ער ממילא
אפילו נישט אהיים געגאנגען ,ער איז געגאנגען צו נישט מקיים זיין ,ער קען נישט אריין טרעטן צו
לבן אין שטוב ,און פון דארט האט זיך יא אנגעהויבן יצחק אין שטוב ,ווייל עס איז פיקוח נפש ,איז ער
א חשבון אויף זיין כיבוד אב וואס ער איז געגאנגען אין בית המדרש לערנען .ער איז נישט
אוועקגעגאנגען - .ווי אזוי איז ער טאקע נענש געווארן אויף כיבוד אב ,ווייל ער האט נישט
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
נישט אנגערופן אפילו קיין מענטש .עס פעלט אים אוועקגעגאנגען ,עס איז דאך דא די מצוה פון כיבוד
אין שלימות פון אן אדם ,ביז ער האט חתונה. אב .עס איז טאקע דא א מצוה פון פרו ורבו (בראשית
א-כח) ,אבער עס איז דא א מצוה פון כיבוד אב,
קומט אויס ,אויפצוגעבן אויף פרו ורבו דארף א פארוואס האט ער בוחר געווען אין פרו ורבו ,מער ווי
מענטש אוועקגעבן פון זיך ,ער האט נישט קיין אין די מצוה פון כיבוד אב.
ברכה ,נישט קיין שלום ,נישט קיין טובה ,און דאס
איז א מענטש נישט מחויב אוועקצוגעבן פאר כיבוד אין די גמרא (קידושין לב ).איז דא א מחלוקת ,צו
אב .איז פרו ורבו דוחה די מצוה פון כיבוד אב ,ווייל כיבוד אב איז משל בן ,צו משל אב .צו נאר פונעם
פאר כיבוד אב איז ער נישט מחויב אוועקצוגעבן נאר טאטענס פארמעגן איז ער מחויב מכבד צו זיין ,ער
משל אב ,משל בן איז ער נישט מחויב .און אפילו ער איז נישט מחויב אוועקצוגעבן אייגן געלט אויף
גיט אוועק פון זיך ,איז ער נישט מחויב מער ווי א מכבד זיין דעם טאטען .צו מען איז מחויב
חומש .אבער אויפצוגעבן אלע ברכות וואס איז דא אוועקצוגעבן אפילו אייגן געלט אויך מכבד צו זיין
ביי נישואין ,איז ער נישט מחויב אוועקצוגעבן. דעם טאטען .אונז פסק'ן מיר (שו"ע יו"ד סימן רמ סעיף
ה) ,אז עס איז משל אב .מען איז נישט מחויב
און אז ער איז שרוי בלא תורה ,און בלא חכמה. אויסצוגעבן קיין געלט אויף כיבוד אב ,ער איז נאר
קומט אויס ,אז אפילו זיין תורה וואס ער האט ביז מחויב מפרנס צו זיין ,פונעם פאטערס געלט.
יעצט געלערנט ,איז אויך נישט קיין ריכטיגע תורה,
ביז ער האט חתונה .ישא אשה ואחר כך ילמוד קומט אויס ,אז א מענטש איז נישט מחויב
תורה (יומא עב .):קומט דאך אויס ,אז תורה איז אוועקצוגעבן פאר כיבוד אב פון זיין פארמעגן .און
גרעסער פון כיבוד אב ,וואס נישואין דאס ברענגט, אפילו ביי יעדע מצוה וואס מען דארף יא אויסגעבן
צו תורה ,האט עס אויך אין זיך א חשיבות פון תורה, געלט ,איז עס נאר א חומש מנכסיו ,ער איז נישט
אז עס זאל זיין גרעסער פון כיבוד אב .שרוי בלא מחויב אוועק צו געבן מער ווי א פינפ'טל .אויב די
חומה ,א אשה איז ווי א חומה פאר א מאן ,זי טוט מצוה דארף אים קאסטן מער ווי א פינ פטל פון זיין
אים ארומנעמען פונעם יצר הרע .אין מפרשים פארמעגן ,איז ער נישט מחויב צו געבן מער .דאס
שטייט ,אז דאס איז דער ענין פארוואס ביי א חופה איז ביי א עשה .ביי א לא תעשה איז ער מחויב
גייט די כלה ארום דעם חתן ,אזוי ווי א חומה וואס אוועקצוגעבען כל ממונו ,אבער פאר א עשה איז
נעמט אים ארום ,צו ווייזן אז א אשה דאס איז א מען נישט מחויב אוועקצוגעבן נאר א חומש
חומה פארן מאן ,ער זאל זיין אפגעהיטן פון אן (כתובות נ ,.שו"ע או"ח סימן תרנא סעיף א) .קומט אויס
עבירה .דער יצר הרע האט זיבן נעמען (סוכה נב,). אז פאר כיבוד אב איז ער נישט מחויב
וועגן דעם גייט מען ארום זיבן מאל ,דאס איז די אוועקצוגעבן מער ווי א חומש פון זיין פארמעגן.
חומה אקעגן דעם יצר הרע. און כל שכן אויב איך לערן א ז כיבוד איז נישט משל
בן נאר משל אב ,איז ער גארנישט מחויב
על כל פנים ,די גמרא רעכנט אויס ,אז די חשיבות אוועקצוגעבן אלץ כיבוד אב.
פון נישואין איז זיבן זאכן ,שרוי בלא שמחה ,בלא
ברכה ,בלא טובה ,בלא תורה ,בלא חומה ,בלא שלום, מען געפונט אין די גמרא (יבמות סב ):אויף חתונה
ואינו נקרא אדם .דער זיווג פונעם מענטש ווערט האבן ,מי שאין לו אשה ,רעכנט די גמרא אויס
אנגערופן 'באר שבע' ,א אשה ווערט אנגערופן אין די מערערע זאכן וואס עס פעלט אים .שרוי בלא
פסוקים א 'באר' (עיין כלי יקר בפרשתנו כט-ב) .דאס איז שמחה ,בלא ברכה ,בלא טובה .אז מען האט נישט
'באר שבע' ,עס איז דא זיבן מעלות אין די נשואין. חתונה ,איז נישט דא קיין שמחה ,עס איז נישט דא
קיין ברכה ,עס איז נישט דא קיין טובה ,אין לו שלום,
ויצא יעקב ,דו וועסט פרעגן ווי אזוי איז יעקב ער האט נישט קיין שלום ,קיין צופרידענהייט ,ער
ארויסגעגאנגען און ער האט איבערגעלאזט דעם איז שרוי בלא תורה ,בלא חומה ,עס פעלט אים צו
פאטער ,עס איז דאך דא די מצוה פון כיבוד אב ,באר האבן א חומה פונעם יצר הרע .ער דארף האבן די
שבע ,ער איז געגאנגען וועגן נישואין ,וואס נישואין נישואין ,א זיווג וואס דאס איז א חומה אקעגן דעם
דאס איז 'באר שבע' ,און נישואין קומט פריער פון יצר הרע ,אזוי ווייט ,אז אינו נקרא אדם ,ער ווערט
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
איבער מיין טאטען ,און איך גיי אוועק פון אים. כיבוד אב .וועגן דעם האט יעקב געקענט אוועקגיין
תרח האט נאך געלעבט ,און מען וועט זאגן ,אז א צו לבן אין שטוב.
קינד דארף נישט מכבד זיין א טאטען ,אברהם האט
*
נישט מכבד געווען דעם פאטער ,ער האט אים
איבערגעלאזט .האט אים דער אייבערשטער און יעקב אליין האט מסופק געווען צו ער טוט גוט
געזאגט ,איך פטר דיך פון ד י מצוה פון כיבוד אב ,דו צו נישט ,מען זעהט דאך אז סוף כל סוף איז ער
זאלסט מיך פאלגן ,לך לך מארצך. נענש געווארן אויף די צוויי און צוואנציג יאר וואס
ער איז נישט געווען ביים פאטער ,אז יוסף האט
קומט אויס ,אז איבערלאזן א טאטע ,אפילו ווען עס נאכדעם געפעלט פון אים צוויי און צוואנציג יאר.
איז אויסגעהאלטן ,דער אייבערשטער האט געזאגט אבער על פי הלכה האט יעקב אבינו מברר געווען,
לך לך מארצך ,איז דא א ענין פון חילול ה' .סוף כל אז נישואין קומט פריער ,האט ער איבערגעלאזט
סוף די גאס וועט אנקוקן אז ער האט איבערגעלאזט דעם פאטער און ער איז אוועקגעגאנגען צו לבן.
דעם פאטער ,און ער איז אוועקגעגאנגען .פון דעם
חילול ה' האט יעקב אויך מורא געהאט .אפילו עס צו בארוהיגן יעקב אז זיין וועג איז אויסגעהאלטן על
איז אויסגעהאלטן וואס ער גייט אוועק ,אבער עס פי תורה .כאטש ער לאזט איבער כיבוד אב ,ער לאזט
איז א חילול ה' וואס מען וועט זאגן ,אז ער האט איבער דעם פאטער ,פון דעסטוועגן דאך מעג ער
איבערגעלאזט דעם פאטער. אוועקגיין וועגן נישואין .האט דער אייבערשטער
געמאכט אז ער זאל האבן קפיצת הארץ .אויף א דבר
די משנה זאגט אין אבות (ה-ט) ,חיה רעה בא על עבירה איז נישט דא קיין קפיצת הארץ .די קפיצת
חילול ה' ,אויף חילול ה' איז דער עונש אז עס קומט הארץ האט אים איבערגעצייגט ,אז דאס וואס ער
א חיה רעה .אזוי ווי יעקב אבינו האט מורא געהאט איז אוועקגעגאנגען ,איז אויסגעהאלטן על פי הלכה.
פון א חיה רעה ,וועגן דעם האט ער גענומען מאבני
המקום ,און ער האט געמאכט א מרזב סביב לראשו, וישא יעקב רגליו ,קודם איז פאר יעקב געווען
שהיה ירא מפני חיות רעות ,ער האט מורא געהאט שווער דאס גיין ,איך לאז דאך איבער כיבוד אב ,ווער
פון חיות רעות .די מורא פון חיות רעות איז געווען, ווייסט אפשר איז כיבוד אב פריער פון נישואין ,און
ווייל חיות רעות קומט אויף חילול ה' ,אפשר איז דא ער לאזט איבער דעם פאטער .אבער אז ער האט
א חילול ה' אין דעם וואס ער גייט אוועק ,וועגן דעם געזעהן אז וילך ארצה בני קדם ,אז די ארצה בני קדם
האט ער זיך געמאכט א מרזב ארום זיך – .און דער איז געגאנגען ,ווי דער אור החיים הק' זאגט ,אז עס
אייבערשטער האט אים געוויזן אין חלום ,והנה אנכי איז געווען קפיצת הארץ .אז עס איז געווען קפיצת
עמך ושמרתיך בכל אשר תלך ,וואו דו וועסט גיין, הארץ ,וישא יעקב רגליו ,איז ער געגאנגען מיט א
וועל איך דיך אפהיטן. חשק ,ער האט געוואוסט אז ער טוט די ריכטיגע
זאך .ווייל ווען ער טוט נישט די ריכטיגע זאך ,וואלט
*
נישט געווען קיין קפיצת הארץ.
ווען יעקב אבינו איז אויפגעשטאנען האט ער
*
געזאגט ,מה נורא המקום הזה ,אין זה כי אם בית
אלקים ,וזה שער השמים (בראשית כח-טז) .עס איז ווען ער האט זיך שפעטער געלייגט ,זאגט די תורה
באקאנט וואס עס שטייט פון בעל שם טוב הק' (בראשית כח-יא) ,אז ער האט גענומען מאבני המקום
(בפרשתנו ,כתר שם טוב ח"ב דף ה) ,אז יעקב אבינו איז וישם מראשותיו .רש"י טייטשט ,ער האט געמאכט
דאך דער עמוד התורה ,ער איז געזעסן אין בית כמין מרזב סביב לראשו .ער האט מורא געהאט
המדרש אלע יארן ,זיבעציג יאר וואס ער איז שוין מפני חיות רעות ,האט ער זיך ארומגענומען מיט א
געזעסן אין בית המדרש און עוסק געווען בתורה, מרזב ארום דעם קאפ (ב"ר סח-יא) .מען געפונט אין
און ער האט געוואוסט די געוואלדיגע חשיבות פון מדרש (ב"ר לט-ז) ,ווען דער אייבערשטער האט
תורה .יעצט האט זיך דער אייבערשטער מתגלה געהייסן פאר אברהם אבינו לך לך מארצך ,האט
געווארן ,מה נורא המקום הזה ,עס איז געפאלן אויף אברהם אבינו געזאגט פארן אייבערשטען ,עס וועט
אים א געוואלדיגע יראה ,די יראת ה' וואס ער האט זיין א חילול ה' אז אויף דער עלטער לאז איך
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
געוואלט ארויסברענגען ,אז דורכדעם וואס איך בין זוכה געווען דארט פונעם מקום המקדש ,איז געווען
געזעסן אין בית המדרש און געלערנט די אלע יארן, זייער א הויכע מדריגה.
בין איך צוגעקומען דערצו ,אז איך זאל צוקומען צו
דעם בית. ווען ער האט זוכה געווען צו די מדריגה פון יראת ה',
האט ער געזעהן אז דער עיקר איז נישט תורה ,דער
***
עיקר איז יראת ה' טהורה וואס דאס איז עומדת לעד
דער הייליגער חתם סופר (בתורת משה בפרשתנו קיג). (תהלים יט-י) .און די גמרא (שבת לא ):רופט עס אן ,חבל
זאגט ,אז די מראה וואס יעקב אבינו האט דא על דלית ליה דרתא ,ותרעא לדרתא עביד ,א שאד
געהאט ,איז געווען פרייטאג צו נאכטס .דער וועג פאר דעם וואס האט נישט קיין דירה ,ער האט נישט
וואו ער איז געגאנגען אויף חרן ,איז געווען פרייטאג, דעם הויז וואו מען וואוינט אינעווייניג ,און ער מאכט
און קפצה לו הר המוריה כנגדו ,דאס איז געווען א שער פאר די דירה .דאס גייט ארויף ,זאגט די
פרייטאג נאכמיטאג ,פרייטאג נאכמיטאג איז ער גמרא ,אז ווען איינער יש בו תורה ,ואין בו יראת
אנגעקומען אויף הר המוריה .ער האט געוואלט שמים ,ער האט א שער ,ווייל דער שער ווערט
אוועקגיין פרייטאג פארנאכטס ,און וישכב במקום אנגערופן תורה ,און דער בית פעלט אים ,די יראת ה'
ההוא ,דער אייבערשטער האט געמאכט אז די זון איז נישט דא.
זאל אונטערגיין ,איז ער געבליבן דארט נעכטיגן ,און
די מראה פון דעם חלום איז געווען פרייטאג צו ווען יעקב אבינו איז אויפגעשטאנען ,און ער האט
נאכטס. געזעהן די געוואלדיגע יראת ה' וואס איז דא במקום
הזה .האט ער געזאגט ,אין זה כי אם 'בית' אלקים,
עס שטייט אין שלחן ערוך (או"ח סימן רסז סעיף ב') אז דער יראת שמים וואס דאס איז דאך דער עיקר בית,
פרייטאג צו נאכטס קען מען דאווענען מעריב פון דא איז דער פלאץ .די יראת שמים דאס איז דער
פלג המנחה .אפילו די וואס דאווענען נישט אן בית .וזה ,און דעם פלאץ וואו איך בין ביז יעצט
אנדערס מאל מעריב נאר ביינאכט ,אבער ערב שבת געווען ,אין בית המדרש פון עבר ,דאס איז נאר 'שער
קען מען מקדים זיין ,און דאווענען פון פלג המנחה השמים' ,דאס איז נאר דער שער ,דאס איז נאר די
אן .עס שטייט אין שלחן ערוך ,מקדימין ,מען איז טויער אז מען זאל קענען צוקומען דערצו .אבער
מקדים צו דאווענען מעריב פריער .דער מגן אברהם דער עיקר בית ,דאס איז יראה .אזוי שטייט פון בעל
(סק"א) זאגט ,אז דער טעם דערפון איז ,ווייל אזוי ווי שם טוב הק'.
מעריב איז דאך אקעגן די אברים ופדרים וואס איז
געווען אויפן מזבח (ברכות כו .):א גאנצע וואך האט אבער עס ליגט אין דעם ,אמת טאקע אז יעקב אבינו
מען געקענט ארויפלייגן די אברים ופדרים אפילו האט זוכה געווען צו גרויסע גילויים וואס ער האט
ביינאכט אויך ,ווייל עס איז נישט קיין עבודה ,עס געהאט ,אבער כדי ער זאל קענען צוקומען צו די
איז נישט מעכב .אבער ערב שבת האט מען נישט גילויים ,אן תורה קומט מען נישט צו ,צו די יראת ה'.
געקענט ארויפלייגן שבת די קרבנות של חול ,עולת מען זאל זוכה זיין צו מה נורא המקום הזה ,צו אזא
שבת בשבתו (במדבר כח-י) ,אבער עולת חול קען מען גילוי ,צו דעם האט ער געדארפט האבן קודם
נישט ארויפלייגן (שבת כד ,):איז יעדן פרייטאג האט זיבעציג יאר צו זיצן אין בית המדרש און לערנען,
מען געמוזט ארויפלייגן די אברים ופדרים שוין פון דעמאלטס קען מען זוכה זיין צו דעם גילוי .ווייל די
פרייטאג ,ממילא פון פלג המנחה אן ,קען מען שוין תורה דאס איז דער שער ,אן א שער קען מען נישט
דאווענען מעריב. אריינגיין אין קיין בית .יעדע בית האט א שער ,און אז
דער שער איז פארמאכט ,קען מען נישט אריינגיין
אויב אזוי קומט דאך אויס ,אז ווען יעקב אבינו אינעם בית .האט יעקב אבינו געזאגט ,אמת אין זה כי
האט דעמאלטס געדאווענט תפלת מעריב ,וואס ער אם בית אלקים ,דאס איז טאקע דער בית ,אבער וזה,
האט דעמאלטס מתקן געווען תפלת ערבית ,איז דארט וואו איך האב ביז יעצט געלערנט ,שער
נישט געווען ביינאכט .עס איז נאך געווען ערב השמים ,דאס איז דער שער איך זאל קענען אהער
שבת .יעקב אבינו האט געדאווענט די תפלה ביי קומען .ער האט נישט מתאונן געווען אויף די יארן
פלג המנחה .קומט אויס ,וויבאלד די גאנצע תפלה וואס ער האט געלערנט .נאר אדרבה ,ער האט
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ו~ שיחות ודברות קודש -וויען
יעקב אבינו האט נאר צוגעגעבן ,אז כאטש א תפלה פון יעקב האט זיך נישט אנגעהויבן ביינאכט ,יעקב
בעת צרה ,דארף מען דאך נאר דאווענען אויף די אבינו' ס תפלה האט זיך אנגעהויבן ביי פלג המנחה,
צרה ,מען איז נישט מחויב צו דאווענען דעמאלטס ממילא איז דער זמן פון תפלת ערבית לויט רבי
אנדערע תפלות .האט יעקב אבינו מתקן געווען יהודא אויך פון פלג המנחה ,ווייל יעקב אבינו'ס
דעמאלטס א געהעריגע שמונה עשרה פון אכצן תפלה פון פרייטאג צו נאכט ,איז נישט געווען ווען
ברכות ,וואס דארט בעהט מען אויף אלע בקשות. עס איז געווען ביינאכט ,עס איז געווען פון פלג
ער האט מתקן געווען ,אז יעדן מעריב זאל מען אזוי המנחה אן - .עס איז אמת אז יעדע זאך וואס עס
דאווענען .אבער די שורש פונעם תפלה דעמאלטס האט צו טון מיט נאכט ,הייבט זיך הערשט אן
איז נישט געווען יעקב'ס תפלה ,ווייל בעת צרה איז ביינאכט .אבער די תפלת ערבית פון יעקב איז אויך
דא א חיוב אז מען דארף דאווענען .יעקב האט נאר נישט געווען קיין נאכט'יגע תפלה ,עס איז געווען א
צוגעגעבן צו די עת צרה וואס מען איז מחויב מן פלג המנחה'דיגע תפלה ,וועגן דעם קען מען שוין
התורה ,אז עס זאל זיין א געהעריגע תפלה. דאווענען מעריב ,פון פלג המנחה אן.
*
קומט אויס ,וועגן דעם קען מען זיך דינגען ,צו די
תפלה פון יעקב אבינו איז א חוב צו א רשות .ווען א יעקב האט דעמאלטס מתקן געווען תפלת ערבית.
מענטש דאווענט היינט מעריב ווען ער איז נישט אין עס איז דא א חילוק צווישן די תפלה פון יעקב ,און
א עת צרה ,ער דאווענט נאר אלץ חיוב פון תפלת די תפלה פון די איבריגע אבות .אברהם און יצחק
ערבית ,איז עס נישט דומה צו די תפלה פון יעקב האבן מתפלל געווען זייערע תפלות ,ווען עס איז
אבינו .יעקב אבינו האט געדאווענט בשעת ער איז געווען שלום ביי זיי אין שטוב ,זיי זענען געווען ברום
געווען אין א עת צרה ,און ער איז געווען מחויב צו המעלה .אברהם אבינו איז געווען ביי די מעשה פון
דאווענען ,האט ער צוגעגעבן א תפלת ערבית .אבער סדום ,וישכם אברהם בבוקר אל המקום אשר עמד
א מענטש וואס איז נישט אין קיין עת צרה ,און ער שם את פני ה' (בראשית יט-כז) ,ער איז שוין געווען
דאווענט תפלת ערבית ,אויף דעם איז דא א דיעה אין דעמאלטס ברום המעלה .דער אייבערשטער האט
די גמרא (ברכות כז ,):אז תפלת ערבית איז נאר א רשות. אים צוגעזאגט ואברכך ,איך וועל דיך בענטשן ,און
די אלע ברכות וואס ער האט געהאט .יצחק ,ויצא
יעקב אבינו האט דאך ממשיך געווען קדושת ארץ יצחק לשוח בשדה (בראשית כד-סג) איז ער אויך
ישראל שלא במקומה .יעקב אבינו'ס כח איז געווען, געווען דעמאלטס ברום המעלה ,עס האט אים
אז וואו ער איז געגאנגען ,האט ער געקענט ממשיך גארנישט געפעלט ,און אזוי האט ער מתקן געווען די
זיין מיט זיך קדושת הארץ .עס שטייט אין קדושת תפלה.
לוי (בפרשתנו) ,ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה
(בראשית כח-י) ,איבעראל וואו מען רעדט פון ארץ יעקב אבינו ,בשעת ער האט מתקן געווען תפלת
ישראל ,אז מען גייט אויף חוץ לארץ ,שטייט אלץ א ערבית ,איז ער געווען אין א עת צרה .ער האט
לשון פון ירידה ,וירד (רש"י דברים א-כה) ,ארץ ישראל געדארפט אנטלויפן פון עשו וואס מתנחם להרגך.
איז דאך גבוה מכל הארצות (קידושין סט ,).עס איז דא ער האט איבערגעלאזט דעם פאטערס שטוב,
א ירידה ,מען גייט אראפ .ווען מען גייט אויף ארץ געדארפט גיין צו לבן אין שטוב ,ער געפונט זיך
ישראל ,ווערט עס אלץ אנגערופן אין פסוק ,מען יעצט אויף א פלאץ פון חיות ,ער דארף מאכן א
גייט ארויף ,עלו זה בנגב (במדבר יג-יז) .פארוואס מרזב בראשו .די הלכה איז ,אפילו תפלה איז נאר א
שטייט ויצא יעקב ,עס וואלט געדארפט שטיין וירד, דרבנן (ברכות כא ,).אבער בעת צרה איז תפלה א חיוב
ער איז אוועק פון באר שבע ,און ער איז דאורייתא ,מן התורה איז מען מחויב צו דאווענען
אראפגעגאנגען אויף חרן .זאגט דער הייליגער ווען עס איז א צרה (רמב"ן בספר המצות עשה ה) .איז
קדושת לוי ,ווייל יעקב אבינו האט מיטגענומען מיט באמת יעקב אבינו'ס תפלה יעצט ,נישט קיין תיקון
זיך ארץ ישראל ,וואו ער איז געגאנגען האט ער וואס ער האט מתקן געווען די תפלה ,ער איז געווען
געהאט מיט זיך קדושת הארץ ,דאס איז געווען דער מחויב צו דאווענען דעמאלטס .ער איז געווען אין אן
כח פון יעקב ,אז ער האט ממשיך געווען קדושת עת צרה ,און אין א עת צרה איז דא א חיוב פון
ארץ ישראל שלא במקומה. תפלה ,מען איז מחויב צו דאווענען.
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ז~ שיחות ודברות קודש -וויען
געווען די מצות ה' ,אבער אין חוץ לארץ האבן זיי די זעלבע האט ער ממשיך געווען די קדושה פון בית
נישט מקיים געווען אלעס .והא ראיה ,יעקב האט המקדש ,יהב דעתיה למיהדר ,איז קפצה לו הר
גענומען רחל מיט לאה .מען טאר נישט נעמען קיין המוריה ,הר המוריה איז געקומען אויף חוץ לארץ .ער
שתי אחיות ,און ער האט יא גענומען ,ווייל אין חוץ איז געווען אין חרן ,און ער האט געברענגט דעם הר
לארץ האט ער נישט מקיים געווען די תורה .ווען ער המוריה .נישט ער איז אנגעקומען אויף הר המוריה,
איז צוריק געקומען אויף ארץ ישראל ,איז מתה עלי נאר ער האט געברענגט דעם הר המוריה אהין אויף
רחל (בראשית מח-ז) ,רחל איז טאקע אוועק ,און ער איז חרן .דאס איז געווען דער כח פון יעקב אבינו ,אז ער
געבליבן מיט לאה אליין ,ווייל אין חוץ לארץ האבן זיי האט געקענט ממשיך זיין די קדושה שלא במקומה.
נישט מקיים געווען די גאנצע תורה.
אויף דעם מקום המקדש איז דאך נישט געווען קיין
זאגט אבער דער הייליגער רמב"ן ,און עס איז א
מקדש ,אבער בית המקדש שלמעלה איז מכוון נגד
מוסר השכל ,יוסף הצדיק האט אויך מקיים געווען
בית המקדש שלמטה (מכילתא שמות טו-יז) ,עס איז
כל התורה ,און מען געפונט אז ווען ער איז געווען
מכוון איינס אקעגן דאס אנדערע .די גמרא (פסחים
אין מצרים ,ווען ער איז געווען אין חוץ לארץ ,האט
פח ).זאגט ,אברהם האט גערופן דעם מקום המקדש
ער געהאלטן שבת .יוסף שמר את השבת (ב"ר צב-ד),
'הר' .יצחק האט עס גערופן 'שדה' ,יעקב קראו 'בית'.
וטבוח טבח והכן (בראשית מג-טז) ,מען האט
וואס איז טייטש קראו בית ,עס איז נישט געווען קיין
צוגעגרייט די סעודה .אין חוץ לארץ האט מען דאך
בית ,ווי אזוי האט ער עס גערופן 'בית' .יעקב אבינו
נישט געהאלטן די תורה ,פארוואס האט ער
האט ממשיך געווען דעם בית המקדש שלמעלה
געהאלטן שבת אין מצרים .זאגט דער הייליגער
אראפ אונטען אויפן בית המקדש של מטה ,און ווען
רמב"ן ,ווייל שבת דאס איז אמונת אלקי עולם .יעדע
ער האט געדאווענט ,האט ער געדאווענט אין א בית,
שבת איז א יוד מעיד ,אז עס איז דא א באשעפער
ער האט געדאווענט אינעווייניג - .איז ממילא נישט
אויף די וועלט ,און דער אייבערשטער האט באשאפן
דא די קשיא פון ויפגע במקום ,ווי אזוי יעקב האט
די וועלט ,כי ששת ימים עשה ה' את השמים ואת
געקענט דאווענען ,חציף עלי מאן דמצלי בבקתא.
הארץ ,וביום השביעי שבת וינפש (שמות לא-יז).
ער האט נישט געדאווענט בביקתא .אז יעקב קראו
זאגט דער הייליגער רמב"ן ,יוסף איז געווען אין בית ,ער האט עס גערופן בית ,האט יעקב
מצרים ,צווישן עובדי עבודה זרה ,און דארט דארף געדאווענט אין דעם בית המקדש שלמעלה ,און
ער ערציען זיינע קינדער מנשה מיט אפרים .אויב ער דארט האט ער מתקן געווען תפלת ערבית.
וועט נישט האלטן קיין שבת אין מצרים ,וועלן זיינע
***
קינדער נישט געדענקן אז עס איז דא א באשעפער
אויף די וועלט .אפילו ער איז נישט געווען מחויב דער אייבערשטער האט געוויזן פאר יעקב אבינו דעם
געווען צו האלטן שבת ,און ער האט נישט געהאלטן באר בשדה ,והנה שם שלשה עדרי צאן רובצים עליה.
אלע אנדערע מצות פון די תורה ,אבער שבת האט יעקב אבינו גייט יעצט ארויס פון ארץ ישראל ,פון א
ער געהאלטן אין מצרים ,כדי די קינדער זאלן זעהן בית המדרש ,וואס כל ימיו איז ער געזעסן באהלה של
און געדענקן אז עס איז דא א באשעפער וואס האט תורה ,און ער גייט יעצט ארויס צו א לבן אין שטוב,
באשאפן די וועלט ,עס איז דא א בורא עולם .און אז וואו ער וועט דארפן ארבעטן צוואנציג יאר ,מיט צאן
מען ווייסט אז עס איז דא א בורא עולם ,איז א ובקר .אן אנדערע סארט עבודה הייבט זיך אים אן ,ער
מענטש מחויב זיך צוצושטעלן צו דעם דארף זיך דרייען צווישן עובדי עבודה זרה.
אייבערשטען'ס וועלט ,מיט וואס דער אייבערשטער
פארלאנגט פון אים .ער געפונט זיך אין עולמו של די אבות האבן מקיים געווען כל התורה כולה עד שלא
הקב"ה ,דאס האט ער געדארפט מקיים זיין ,אפילו ניתנה (יומא כח ,):עקב אשר שמע אברהם בקולי,
ווען ער איז געווען אין מצרים .זאגט דער הייליגער וישמור משמרתי מצותי חוקותי ותורתי (בראשית כו-ה).
רמב"ן ,אפילו אין חוץ לארץ ,וואו מען איז נישט דער רמב"ן שרייבט (פרשת תולדות שם) ,זיי זענען נישט
מקיים אלע אנדערע מצוות ,אבער שבת דאס איז געווען מחויב צו האלטן די תורה ,זיי האבן עס נאר
דער יסוד אז מען זאל קענען מגדל זיין ערליכע מקיים געווען אין ארץ ישראל .די תורה איז פארבינדן
קינדער ,אמונה בה' .מען ווייסט אז דער טאטע מיט ארץ ישראל ,אין ארץ ישראל האבן זיי מקיים
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
דאווענט אין די גאנצע וואך .שטייט אין הייליגע האלט שבת ,ווייל עס איז דא א באשעפער וואס
ספרים ,שלא יהא דיבורך של שבת כדיבורך של חול האט באשאפן די וועלט ,כי ששת ימים עשה ה' את
(שבת קיג ,):די תפלות פון שבת זאל נישט זיין אזוי ווי השמים ואת הארץ ,דאס ברענגט אריין אמונה אין די
מען דאווענט אינדערוואכן .שבת קלויבט ער זיך קינדער ,אז זיי זאלן זיך קענען האלטן .יוסף ,אפילו
צוזאם אמונה אינעם אייבערשטען ,און בטחון וואס ער ער האט נישט מקיים געווען אלע מצות אין חוץ
פארלאזט זיך אויפן באשעפער .כי מן הבאר ההוא לארץ ,אבער שבת האט ער געהאלטן.
ישקו העדרים ,מען דארף אזוי אפפירן דעם שבת,
אריינצוברענגען אין די עדרים אמונת אלקי עולם. יעקב אבינו גייט אוועק פון באר שבע ,וואס דארט
והאבן גדולה על פי הבאר ,עס איז טאקע דא אן אבן האט ער דאך מקיים געווען כל התורה כולה ,ער גייט
גדולה ,אבער ווען עס קומט שבת ,וגללו את האבן מעל יעצט אויף חרן ,וואס אין חרן וועט ער נישט האלטן
פי הבאר ,דעמאלטס איז די צייט וואס מען נעמט די תורה ,אין חוץ לארץ איז נישט געווען דער ענין
אוועק דעם אבן מעל פי הבאר .און ווען מען האלט אז ער זאל האלטן די מצות התורה ,וועגן דעם האט
נאך שבת ,והשיבו את האבן על פי הבאר ,עס וועט ער דאך גענומען שתי אחיות .האט אים דער
טאקע צוריק קומען ,אבער דער שבת האט אייבערשטער געוויזן ,דו זאלסט וויסן ,אז שבת
איבערגעלאזט א רשימא דקדושה אויף די גאנצע וואך. זאלסטו האלטן אפילו ווען דו וועסט זיין אין חוץ
לארץ .אפילו דו וועסט זיין אויף א פלאץ אויסער
זאל דער אייבערשטער געבן ,מען זאל קענען ארץ ישראל ,דו דרייסט זיך צווישן עובדי עבודה
ארויסנעמען פונעם שבת וואס א יוד דארף זרה ,דארט דארפסטו געדענקן דעם שבת .פונעם
ארויסצונעמען .און ווי מען האט פריער גערעדט, שבת נעמט א מענטש כח פאר א גאנצע וואך ,אז די
יעקב האט דאך מתקן געווען תפלת ערבית ,אין אמונה זאל ביי אים לייכטן .שבת דאס ברענגט
הייליגע ספרים שטייט ,עס איז דא שחרית ,און עס אמונה פאר די גאנצע וואך.
איז דא מנחה .ווען פאר דעם מענטש גייט גוט ,דאס האט אים דער אייבערשטער געוויזן א באר' ,באר' איז
איז שחרית ,מנחה איז ווען עס הייבט אן צו ווערן א רמז אויפן שבת ,וואס דער שבת איז כל ברכאן
אביסל טונקל ,און אויף דעם האבן אברהם און יצחק דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין (זוה"ק ח"ב פח,):
מתקן געווען זייערע תפלות .אמאל איז דא ערבית, שבת איז דער באר ,א ברינעם וואס פון דארט איז
עס איז אזוי ביטער ,עס איז אזוי טונקל ,עס איז נישט ישקו העדרים ,פון דארט טוט מען נעמען שפע אויף
דא קיין טראפ ליכטיגקייט ,מען זעהט נישט פון וואו די גאנצע וואך .און ער האט אים געוויזן א באר
עס זאל קומען די ישועה .און א מענטש טאר זיך בשדה' ,שדה' ווייזט דאך אויף חקל תפוחין קדישין
נישט פארלירן ,אייביג דארף מען מתפלל זיין .יעקב (שם) .והנה שם שלשה עדרי צאן רובצים עליה ,ער
אבינו האט מתפלל געווען תפלת ערבית ווען ער איז האט אים געוויזן די דריי סעודות פון שבת ,וואס דאס
געווען אין א זמן צרה .עס איז נישט גענוג אז מען איז די שלשה עדרי צאן ,וואס מען עסט בשר ביי די
דאווענט אויף די צרה אליין ,ער האט מתקן געווען סעודות פון שבת .כי מן הבאר ההוא ישקו העדרים ,דו
תפלת ערבית .תפלה נוצט אייביג ,תפלה האט א גייסט אויפשטעלן עדרים ,דו וועסט אויפשטעלן
געוואלדיגן כח ,אפילו בערבית ,אפילו ווען ער זעהט קינדער ,די י"ב שבטי י-ה וואס מען וועט אויפשטעלן
נישט א טראפ ליכטיגקייט ,דארף א יוד אויך אין חוץ לארץ ,דארפסטו האלטן שבת ,אפילו ווען דו
דאווענען .יודען זענען אין א עת צרה ,זאל דער גייסט ארויס אויף חוץ לארץ ,ווייל דער שבת דאס
באשעפער העלפן אי"ה מען זאל ארויסגיין מאפילה גיט דעם כח פאר די גאנצע וואך.
לאורה .אפילו עס איז ערבית ,אונז פארשטיי מיר
נישט די דרכי ה' ,פון דעסטוועגן דאך דארף א יוד והאבן גדולה על פי הבאר ,עס איז דאך דא דער אבן
נישט אויפהערן מתפלל זיין ,און נישט מיד ווערן פון גדולה ,דער יצר הרע איז גרויס ,אבער דאס ווענדט זיך
דאווענען .דער באשעפער זאל מקבל זיין אלע תפלות אלץ 'על פי הבאר' .ווען א מענטש נוצט אויס דעם
לרחמים ולרצון ,און מיר זאלן זוכה זיין אינאיינעם שבת ,עס איז ביי אים קודש לה' ,הייליג פארן
אקעגן צו גיין משיח צדקינו ,במהרה בימינו אמן. אייבערשטען ,זיין דאווענען איז אנדערש שבת ,ווי ער
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 1.84..44.141
פרשת ויצא תשפ"ד לפ"ק -חלק ב' ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
