gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫צום פינטל · פרשת ויצא תשפ״ז · גליון ר״ו‬ ‫א יודישע שטוב‬ ‫דאס איז דער תכלית פון א יוד ווען ער נעמט צוזאמען די בני‬ ‫די גרעסטע זאך איז אויפצושטעלן א יודישע שטוב‪ .‬וויפיל‬ ‫בית ארום זיך‪ ,‬זיי אלע צו פאראייניגן ארום דעם אייבירשטן‪.‬‬ ‫ליגט אין די פאר ווערטער‪ .‬פרנסה‪ ,‬שלום בית‪ ,‬אויפציען די‬ ‫זיי האבן אלע איין משפחה‪ ,‬איין זאך צו וואס זיי אלע געהערן‪.‬‬ ‫קינדער‪ .‬א ארבעט פון א גאנץ לעבן‪ .‬און די נחת וואס קומט‬ ‫איין משפחה‪ ,‬איין לופט ווי יעדער זאל קענען אריינברענגען‬ ‫שפעטער באצאלט זיך כפלי כפליים‪ .‬בשעת מעשה איז‬ ‫זיין חלק‪ .‬דאס ברענגט ארויס די נקודה פון די שטוב‪ ,‬דער‬ ‫שווער‪ ,‬אבער ס׳איז אלעס כדאי‪ .‬דאס איז די טייערסטע זאך‬ ‫אויבערשטער כביכול‪.‬‬ ‫אין לעבן‪ .‬די לעבן אליין‪ .‬אין די יונגע יארן טראגט מען דעם‬ ‫אין פרשת ויצא‪ ,‬זענען דא צוויי יציאות‪ .‬אנהייב פרשה גייט‬ ‫עול פון שטוב אויף די פלייצעס‪ ,‬און אין די שפעטערע יארן‬ ‫יעקב ארויס פון ארץ ישראל צו חרן‪ .‬ביים סוף פרשה גייט ער‬ ‫איז מען זוכה צו שעפן דערפון נחת‪ .‬ווי זאגט די וועלט‪ ,‬דער‬ ‫נאכאמאל ארויס‪ ,‬דאס מאל פון חרן צוריק קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫"עול" ווערט א ״עַ ל״‪ ,‬א קרוין אויפן קאפ‪.‬‬ ‫ָשיו עַ ל‬ ‫די תורה דערציילט‪ ,‬״ ַויָּקָ ם יַ ֲעק ֹב ַו ִּי ָּׂ‬ ‫שא אֶ ת בָּ נָיו וְאֶ ת נ ָׁ‬ ‫א יודישע שטוב בויט זיך נישט אזוי גרינג‪ .‬ס'פארלאנגט זיך‬ ‫הַ ְּגמַ לִּ ים״‪ ,‬און צווישן איין יציאה און דער צווייטער זענען‬ ‫אסאך זאכן אין דער זעלבער צייט‪ .‬יעדער שלעפט פון א‬ ‫אריבער צוואנציג יאר‪ .‬יענע ערשטע נאכט האט ער געדארפט‬ ‫אנדערע זייט‪ ,‬און דער טאטע שטייט אינדערמיט און דארף‬ ‫טרעפן א פלאץ וואו אראפצולייגן דעם קאפ‪ .‬יעצט‪ ,‬ווען ער‬ ‫אפוועגן וויפיל פלאץ צו געבן פאר יעדעם‪ .‬ער קומט אהיים‬ ‫שטייט ארויף צו גיין‪ ,‬נעמט ער מיט א‬ ‫ביינאכט נאך א גאנצן טאג ארבעט‪ .‬אין‬ ‫גאנצע שטוב‪ .‬א יודישע שטוב‪.‬‬ ‫קאפ דרייען זיך נאך די חשבונות וואס‬ ‫יעקב האט שווער געארבעט דאס‬ ‫זענען נישט געווארן מסודר‪ .‬זיין ווייב‬ ‫אויפצושטעלן‪ .‬ער איז אנגעקומען קיין‬ ‫ווארט אים צו דערציילן וואס ס׳איז אויף‬ ‫חרן‪ ,‬האט ער געארבעט זיבן יאר פאר‬ ‫איר אריבער היינט‪ .‬איין קינד דארף אז‬ ‫רחל‪ .‬ווען ער איז געווארן אויסגע'נער'ט‪,‬‬ ‫מ׳זאל חזר'ן מיט אים דאס וואס מ'האט‬ ‫האט ער אויף זיך גענומען צו ארבעטן נאך‬ ‫געלערנט אין חדר‪ .‬דער צווייטער דרייט‬ ‫ִיתי‬ ‫זיבן יאר‪ .‬ביים סוף פרשה שטייט ״הָ י ִ‬ ‫זיך שוין ארום א שעה מיט עפעס וואס ער‬ ‫ַב ּיוֹם ֲא ָכ ַלנִי ח ֶֹרב וְקֶ ַרח בַּ ָּל ְילָה ו ִַּתדַּ ד ְׁשנ ִָתי‬ ‫וויל זאגן פארן טאטן‪ .‬און אזוי גייט איין‬ ‫מֵ עֵ ינָי״‪ .‬ווי האט ער געהאט די כוחות אויף דעם‪ ,‬די תורה‬ ‫טאג נאכן צווייטן‪ .‬מ׳דארף ברענגען פרנסה‪ ,‬ס׳דארף זיין שלום‬ ‫זאגט אונז די סוד‪ ,‬״ ַו ִּיהְ יוּ בְ עֵ ינָיו כְּ יָמִ ים אֲחָ ִדים בְּ אַ ֲהבָת ֹו א ֹתָ הּ ״‪,‬‬ ‫בית‪ ,‬און יעדעס קינד דארף וואקסן אויף זיין אייגענעם וועג‬ ‫ער האט געוואוסט פאר וועמען ער ארבעט‪ ,‬ער ארבעט‬ ‫און שפירן אז ער האט א פלאץ אין שטוב‪ .‬יעדע פון די זאכן‬ ‫אויפצושטעלן א יודישע שטוב‪.‬‬ ‫פאדערט פונעם טאטן אנדערע כוחות‪ ,‬אבער אלע אין די‬ ‫און בשעת די אלע שווערע ארבעט‪ ,‬וואקסט די שטוב‪ .‬פון די‬ ‫זעלבע צייט‪.‬‬ ‫נעמען וואס לאה געט‪ ,‬הערט מען ארויס וואס ס׳גייט אלץ‬ ‫א יוד בויט א יודישע שטוב‪ ,‬נעמט ער צוזאם אלע חלקים‬ ‫ישי״‪ ,‬״הַ פַּעַ ם ִי ָּלוֶה‬ ‫אריבער אויף די שטוב‪ .‬״כִּ י עַ ָּתה יֶאֱהָ ַבנִי אִ ִׁ‬ ‫ארום זיך‪ ,‬ער איז דער ראש הבית‪ ,‬און ער מיט אלעמען‬ ‫ישי אֵ לָי״‪ .‬אלעס איז די נושא בויען א יודישע שטוב‪ .‬נאכדעם‬ ‫אִ ִׁ‬ ‫צוזאמען ארום דעם אויבערשטן‪ ,‬דעם אמת׳ן ראש הבית‪.‬‬ ‫די גאנצע פרשה פון רחל האט נישט קיין קינדער‪ ,‬און ס'ווערן‬ ‫לדוגמה‪ ,‬ביי א שבת סעודה‪ .‬אלע זיצן ארום די טאטע און‬ ‫געבוירן די זין פון בלהה און זלפה‪ .‬מ׳ליינט אזוי די זאכן איינס‬ ‫מאמע ביים שבת טיש‪ ,‬מ׳שמועסט און מ׳זינגט זמירות‪ .‬ס׳איז‬ ‫נאכן צווייטן‪ ,‬מ'הייבט אן צו שפירן אביסל וואס ס׳איז געלעגן‬ ‫דא שלום‪ ,‬ס׳איז דא א גוטע לופט‪ .‬די קינדער פאלגן די‬ ‫אויף יעקב אין יענע יארן‪ .‬אינדרויסן האט ער געדארפט שטיין‬ ‫עלטערן‪ ,‬און די עלטערן הערן אויס און געבן פלאץ פאר‬ ‫מיט די שאף אין דער היץ און אין דעם פראסט‪ ,‬און‬ ‫יעדעס קינד‪ .‬און דער עיקר די נקודה‪ ,‬מ׳שפירט דעם‬ ‫אינדערהיים האט ער געדארפט שוקל זיין וויאזוי צו געבן פאר‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬די נשמה און די פינטל פונעם יודישן שטוב‪.‬‬ ‫עמוד ‪1‬‬ ‫צום פינטל · פרשת ויצא תשפ״ז · גליון ר״ו‬ ‫קומט צוריק און טראגט מיט זיך די וואס ער האט געטראגן די‬ ‫יעדן זיין חלק‪ .‬וויפיל יגיעה גייט אריין ביז יעדער טרעפט זיין‬ ‫אלע יארן‪ ,‬און יעצט זעט מען אין זיי אויך די פירות פון זיין‬ ‫פלאץ‪ ,‬און אלע קענען לעבן אינאיינעם אין איין שטוב‪.‬‬ ‫ארבעט‪.‬‬ ‫ווען עס קומט די צייט ארויסצוגיין פון חרן‪ ,‬רופט יעקב רחל‬ ‫ביים סוף פון זיינע טעג רופט יעקב זיינע קינדער און זאגט‪,‬‬ ‫און לאה ארויס אין פעלד און דערציילט זיי וואס איז אויף אים‬ ‫״הֵ אָ סְ פוּ וְאַ ִּגידָ ה ָלכֶם״‪ ,‬ער נעמט זיי אלע צוזאם ארום זיך‪ ,‬און‬ ‫אריבער ביי זייער טאטן‪ .‬פון זייער תשובה שפירט מען וואס‬ ‫חז״ל דערציילן זייער ענטפער‪ ,‬״כְּ ֵׁשם ֶׁשאֵ ין בְּ לִ בְּ ָך אֶ לָּא אֶ חָ ד‪,‬‬ ‫יעקב האט זוכה געווען זיי קונה צו זיין‪ ,‬צו זיין אינגאנצן אויף‬ ‫ָּך אֵ ין בְּ לִ בֵּנוּ אֶ לָּא אֶ חָ ד״‪ ,‬זיי זאגן אים אלע אז זייער הארץ איז‬ ‫כְ‬ ‫זיין זייט‪ .‬ביידע זאגן‪ ,‬״הֲלוֹא נָכְ ִר ּיוֹת נֶחְ ַׁ‬ ‫שבְ נוּ לוֹ״‪ ,‬לבנ׳ס שטוב‬ ‫געגעבן פארן אויבערשטן פונקט ווי זיין הארץ‪ .‬יעדע קינד‬ ‫איז זיי פרעמד אנטקעגען זייער אייגענע שטוב‪ ,‬אנטקעגען‬ ‫האט באקומען זיין פלאץ און זיין ברכה‪ ,‬און זיי אלע געהערן צו‬ ‫יעקב'ס שטוב‪ .‬יענער שעה זעט מען וואס יעקב איז זוכה‬ ‫איין יודישע משפחה וואס דער אויבערשטער איז איר נקודה‪.‬‬ ‫געווען אויפצושטעלן אין די אלע יארן‪.‬‬ ‫דערפאר האבן זיי געקענט ענטפערן דעם טאטן מיט איין לשון‪,‬‬ ‫שא״‪ ,‬יעקב הייבט אויף‬ ‫און דא קומען מיר צום ארויסגיין‪ ,‬״ ַו ִּי ָּׂ‬ ‫״בְּ לִ בֵּנוּ״‪ ,‬אין אונזער הארץ‪.‬‬ ‫די בני בית‪ .‬ער הייבט זיי ארויף אויף די קעמלען‪ ,‬און ער האט‬ ‫דאס איז יעקב׳ס מיטתו שלמה‪ .‬פון אברהם איז‬ ‫זיי געטראגן אלע יארן ווי א געטרייע טאטע טראגט זיין שטוב‬ ‫ארויסגעקומען ישמעאל‪ ,‬פון יצחק עשו‪ ,‬און ביי יעקב זענען‬ ‫יעדן טאג‪ .‬ער ארבעט שווער אויף פרנסה‪ ,‬הערט וואס זיי‬ ‫אלע צוועלף זין געווארן די שבטי ישראל‪ .‬אין איין שטוב איז‬ ‫דארפן‪ ,‬און שטייט זיי ביי אויך ווען ער אליין איז מיד‪ .‬ווילאנג‬ ‫אויפגעשטעלט געווארן כלל ישראל‪ .‬ווי שטארק ס׳האט זיך‬ ‫די קינדער זענען קליין‪ ,‬גיט ער זיי אוועק אסאך פון זיינע‬ ‫אויסגעצאלט יעקב׳ס ארבעט‪ .‬אין אנהייב איז ישראל געווען‬ ‫כוחות‪ .‬ווען זיי שטייען שוין אויף די אייגענע פיס‪ ,‬זעט ער‬ ‫דער נאמען פון איין מענטש‪ ,‬און שפעטער איז עס געווארן דער‬ ‫וואס ס׳איז ארויסגעוואקסן פון די אלע טעג‪ .‬דורכדעם וואס‬ ‫נאמען פון א גאנץ פאלק‪ ,‬בני ישראל‪ .‬זיינע קינדער און‬ ‫ער האט זיי געטראגן‪ ,‬האט ער זיי געגעבן פלאץ צו וואקסן‪.‬‬ ‫קינדסקינדער ביזן סוף פון אלע דורות‪ .‬אזוי גיין די ווערטער‪,‬‬ ‫יעצט ווערט דער עול וואס איז געלעגן אויף אים א קרוין אויף‬ ‫״כִּ י אִ ם יִשְׂ ָראֵ ל יִהְ יֶה ְׁשמֶ ָך״‪ ,‬און ְּ‬ ‫״פ ֵרה ו ְּרבֵה״‪ ,‬ווייטער מיט זיי‪.‬‬ ‫זיין קאפ‪.‬‬ ‫אויף יעקב זאגן חז״ל‪ ,‬״מַ ה זַּ ְרע ֹו בַּחַ ִּיים אַ ף הוּא בַּחַ ִּיים״‪ ,‬ער‬ ‫אויך נאכדעם וואס יעקב אבינו איז זוכה געווען צו א יודישע‬ ‫לעבט אויף אייביג מכוח זיינע דורות‪ .‬ווען א יוד ארבעט‬ ‫שטוב‪ ,‬זענען נאך אויף אים אריבער אסאך נסיונות‪ ,‬אין‬ ‫אויפצושטעלן א יודישע שטוב‪ ,‬זעט ער פאר זיך די ארבעט פון‬ ‫וועלכע זיין גאנצע שטוב איז געווען אין א סכנה‪ .‬לבן איז אים‬ ‫היינט‪ .‬און יארן שפעטער‪ ,‬ווען ער זעט ווי זיינע קינדער און‬ ‫נאכגעלאפן און האט געוואלט אלעס אויסרייסן‪ .‬עשו איז אים‬ ‫קינדס קינדער שטעלן אויך אויף יודישע שטיבער און לעבן אין‬ ‫אנטקעגן געקומען מיט פיר הונדערט מענטשן‪ .‬ווען ער קומט‬ ‫זיי מיטן אויבערשטן‪ ,‬זעט ער ווי ווייט יענע ארבעט איז‬ ‫שלֵם״‪ ,‬״שלם בבניו״‪,‬‬ ‫אן קיין שכם‪ ,‬זאגט די תורה‪ ,‬״ ַויָּב ֹא יַ ֲעק ֹב ָׁ‬ ‫אנגעקומען‪ .‬דאס לעבן וואס ער האט אריינגעגעבן אין זיין‬ ‫ער איז אנגעקומען בשלום מיט זיינע קינדער‪ .‬ווען ער איז‬ ‫שטוב גייט יעצט ווייטער אין זייערע שטיבער‪ ,‬און זיי וועלן עס‬ ‫ארויס קיין חרן‪ ,‬איז ער געגאנגען אליין‪ .‬יעצט קומט ער מיט‬ ‫איבערגעבן פאר זייערע קינדער‪ .‬דאס איז די נחת וואס‬ ‫זיינע קינדער בשלום‪ ,‬און זייער שלום איז א חלק פון זיין‬ ‫באצאלט זיך כפלי כפליים‪ .‬יעקב האט געטראגן זיין שטוב‪,‬‬ ‫שא‬‫אייגענער שלימות‪ .‬אין מדרש שטייט‪ ,‬״בֹּא יָב ֹא בְ ִרנָּה נֹ ֵׂ‬ ‫און זיין שטוב טראגט אים ביז היינט‪.‬‬ ‫ֲא ֻלמֹּתָ יו״‪ ,‬וואס זענען די אלומות? זיינע זין און טעכטער‪ .‬ער‬ ‫עמוד ‪2‬‬ ‫צום פינטל · פרשת ויצא תשפ״ז · גליון ר״ו‬ ‫איך בין ערשט יעצט אויפגעשטאנען‬ ‫דאקטער‪ ,‬און וויפיל פון די זאכן זענען אים קיינמאל נישט‬ ‫אן עסקן דערציילט‪ :‬צען אזייגער אינדערפרי האב איך געשיקט‬ ‫איינגעפאלן‪.‬‬ ‫א מעסעדזש פאר א יוד וואס איך קען‪ .‬איך האב געוואוסט אז ער‬ ‫״איך האב אנגעהויבן נאכצוגיין די מולטי בליאנען דאלערדיגע‬ ‫איז אמאל אריבער א שוועריקייט אין נפש‪ ,‬און איך האב‬ ‫אינדעסטרי‪ .‬טויזנטער מענטשן האבן דערפון פרנסה‪ .‬איך האב‬ ‫געטראכט אז אפשר קען ער מיר העלפן אין אן ענין וואס איך בין‬ ‫אנגעהויבן הערן עדות‪ .‬איך האב געהערט איין עדות דערקעגן‪,‬‬ ‫געווען פארנומען דערמיט‪ .‬ער האט גוטע כשרונות‪ ,‬און ס׳זענען‬ ‫נאך איינס‪ ,‬און איך האב אנגעהויבן באקומען אביסל א בילד פון‬ ‫דא זאכן וואס ער פארשטייט צוליב דעם וואס ער איז אליין‬ ‫יענער זייט‪ .‬שפעטער האב איך געטראפן גאנצע וועבסייטס קעגן‬ ‫אריבער‪ .‬צוויי אזייגער נאכמיטאג באקום איך פון אים א קול‬ ‫פילן‪ ,‬מיט מסודר׳דיגע עדות פון מענטשן וואס דערציילן אז די‬ ‫מעסעדזש‪ .‬איך האב גלייך דערקענט זיין קול‪ ,‬אבער דאס מאל‬ ‫פילן האבן זיי געפירט ממש אין שאול תחתית אריין‪ .‬זיי האבן‬ ‫איז ער געווען זייער הייזעריג‪.‬‬ ‫זיך קיינמאל נישט גע׳חלומ׳ט ווי ווייט עס וועט זיי פירן‪ .‬איך‬ ‫״זיי מוחל וואס איך ענטפער דיר ערשט יעצט״‪ ,‬זאגט ער‪ .‬״איך‬ ‫האב אויך געטראפן גאנצע ספרים וואס‬ ‫בין ערשט יעצט אויפגעשטאנען‪ .‬איך בין‬ ‫זענען שוין ארויסגעקומען קעגן דער מגיפה‬ ‫אויף שווערע פילן‪ .‬איך שלאף פשוט און‬ ‫פון די פילן‪.‬״‬ ‫שלאף‪ .‬איך האף אז נעקסטן מאל וועט דער‬ ‫צווישן די סיפורים וואס ער האט געליינט‬ ‫פסיכיאטער מיר אראפלאזן די דאזע‪.‬״‬ ‫איז געווען אן עדות פון א בחור וואס האט‬ ‫דערנאך איז ער צוריק געקומען צום ענין‬ ‫דערציילט וועגן זיין ישיבה‪ .‬ס׳איז אים‬ ‫פארוואס איך האב זיך געוואנדן צו אים‪.‬‬ ‫שווער געגאנגען דארט‪ ,‬און דער משגיח‬ ‫״איך קען זיך יעצט אליין קוים אן עצה‬ ‫האט אים געברענגט צו א פסיכיאטער אן‬ ‫געבן‪ .‬וויאזוי קען איך העלפן א צווייטן?״‬ ‫דעם וואס זיינע עלטערן זאלן וויסן‪ .‬דער‬ ‫און מיט דעם האט זיך דער שמועס‬ ‫בחור האט באקומען צוויי פילן צו נעמען יעדן טאג‪ .‬לויט ווי ער‬ ‫געענדיגט‪.‬‬ ‫דערציילט‪ ,‬האט מען אים געזאגט אז ס׳איז א סכנה אויב ער‬ ‫״איך האב רחמנות געהאט אויף אים״‪ ,‬דערציילט דער עסקן‪.‬‬ ‫נעמט זיי נישט‪ .‬נאך א חודש האט ער זיך דערפון געפילט‬ ‫״איך ווייס וואס ער קען‪ .‬וועגן דעם האב איך אים דאך געפרעגט‪.‬‬ ‫געפערלעך‪ .‬ער האט באשלאסן אז עפעס טויג נישט‪ ,‬און איז‬ ‫איך האב געוואוסט אז ער האט א שוועריקייט אין נפש‪ ,‬אבער‬ ‫אליין געגאנגען צו אן אנדער דאקטער‪ .‬יענער דאקטער האט אים‬ ‫ווען איך האב אים געשיקט דעם מעסעדזש אינדערפרי‪ ,‬האב איך‬ ‫אונטערזוכט‪ ,‬און לויט זיין דעת האט ער עס נישט געדארפט‪.‬‬ ‫נאך געטראכט וויפיל כח ער האט צו העלפן א צווייטן‪ .‬צוויי‬ ‫מסתמא האט דער וועג ווי דער משגיח האט געקוקט אויפן בחור‬ ‫אזייגער האב איך פון אים געהערט ווי שווער ס׳איז אים זיך‬ ‫אסאך צוגעגעבן צום גאנצן ענין‪ ,‬טראכט דער עסקן‪.‬‬ ‫אליין צו האלטן‪ .‬ער האט שוין געהאט איין זאך מיט וואס זיך צו‬ ‫דער עסקן האט געליינט עדות פון אסאך מענטשן וואס האבן‬ ‫ספראווען‪ .‬יעצט‪ ,‬ווי ער האט מיר דערציילט‪ ,‬איז אפילו‬ ‫דערציילט פון קרובים און גוטע פריינט‪ .‬זיי זענען געווען פול מיט‬ ‫אויפצושטיין און אנהייבן דעם טאג געווארן ביי אים א שווערע‬ ‫חיות‪ ,‬און נאך א צייט האט מען געזען ביי זיי אזא גרויסן שינוי‪,‬‬ ‫זאך‪.‬״‬ ‫אז מ׳האט זיי קוים געקענט דערקענען‪ .‬די מענטשן האבן עס‬ ‫וואס איז שוין א פיל?‬ ‫צוגעשריבן צו די פילן וואס זיי האבן אנגעהויבן נעמען‪.‬‬ ‫דער עסקן האט באשלאסן זיך אריינצולייגן טיפער אין דער‬ ‫מאכן דעם גאנצן חשבון‬ ‫זאך‪ .‬ער דערציילט אז אין אנהייב פלעגט ער אליין טראכטן‪,‬‬ ‫״לאמיר זאגן פאר א מינוט״‪ ,‬זאגט דער עסקן‪ ,‬״אז אין דער‬ ‫״וואס איז שוין א פיל? א מענטש נעמט א פיל פאר א קאפ וויי‪,‬‬ ‫ערשטער שעה זעט אונז טאקע אויס אז ס׳איז נישט דא קיין‬ ‫א פיל פארן רוקן‪ ,‬א פיל פאר אלערליי זאכן‪ .‬אז ס׳איז א זאך אין‬ ‫ברירה‪ .‬דער מצב איז זייער שווער‪ ,‬און איינער שטייט און זאגט‪,‬‬ ‫נפש וועט ער אויך נעמען א פיל‪ ,‬און אין אפאר וואכן וועט ער‬ ‫מ׳דארף אים ראטעווען דעם רגע ממש‪ .‬איך פארשטיי וויאזוי‬ ‫צוריקגיין צום דאקטער און זאגן וויאזוי ס׳גייט‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬״‬ ‫מ׳שפירט אין יענער שעה‪ .‬אבער איך וויל וויסן וואס ס׳וועט זיין‬ ‫ווען ער האט אנגעהויבן ליינען‪ ,‬האט ער געזען וויפיל ס׳קען‬ ‫דעם טאג דערויף‪ .‬ווי לאנג וועט עס אים נעמען זיך אויסצוקומען‬ ‫אריבערגיין אויף א מענטש ביז ער קומט נאכאמאל צום‬ ‫עמוד ‪3‬‬ ‫צום פינטל · פרשת ויצא תשפ״ז · גליון ר״ו‬ ‫אין אלע ארום אים‪ ,‬ווען מ׳מישט זיך אריין אזוי טיף אין זיין‬ ‫מיטן ערשטן שטאפל‪ ,‬פשוט מיטן ערשטן שטאפל? ס׳זענען דא‬ ‫פריוואטן לעבן?‬ ‫מענטשן וואס דערציילן פון חדשים און יארן וואס זיי פראבירן צו‬ ‫דער עסקן זאגט ווייטער‪ :‬״לויט די חשבונות וואס איך האב‬ ‫פארשטיין וואס ס׳גייט אויף זיי אריבער‪ .‬אמאל איז מען משנה די‬ ‫געמאכט‪ ,‬אפילו ווען מ׳זאגט אז ס׳איז געווארן בעסער מיט די‬ ‫דאזע‪ ,‬אמאל ווארט מען אויפן קומענדיגן אפוינטמענט‪ .‬דערווייל‬ ‫פילן‪ ,‬קוק גוט וועסטו זען אז ניינציג פראצענט פון דער הקלה‬ ‫דארף דער מענטש אויפשטיין‪ ,‬לערנען אדער ארבעטן‪ ,‬זיצן מיט‬ ‫איז ביי די מענטשן ארום אים‪ .‬אין ישיבה גייט דער סדר ווי‬ ‫זיינע בני בית און טון אלעס וואס דאס לעבן פאדערט פון אים‪.‬‬ ‫געהעריג‪ ,‬און אלעס איז דארט שטיל‪ .‬אינדערהיים שרייט מען‬ ‫די צייט דארף אויך אריינגיין אינעם חשבון‪.‬״‬ ‫שוין נישט‪ .‬די עסקנים זאגן אז די זאך איז שוין מסודר‪ .‬על כל‬ ‫חז״ל זאגן‪ ,‬״בתר עניא אזלא עניותא״‪ ,‬נאך דעם ארעמען גייט‬ ‫פנים פון זייער זייט‪ .‬יעצט נעם דעם זעלבן יוד צו וועמען איך‬ ‫די ארעמקייט‪ .‬אן ארעמער דארף זיך היטן פון מאכן גרויסע‬ ‫האב געשיקט א מעסעדזש‪ .‬צוויי אזייגער נאכמיטאג בעט ער‬ ‫שינויים‪ .‬זיי צופרידן מיט דאס ביסל וואס דו האסט און פריי דיך‬ ‫נאך איבער ווייל ער איז ערשט יעצט אויפגעשטאנען‪ .‬ווען איך‬ ‫דערמיט‪ ,‬ווייל ס׳איז א גרויסער פחד צו פאלן נאך נידריגער און‬ ‫וואלט געפרעגט די מענטשן ארום אים‪ ,‬וואלטן זיי מיר אפשר‬ ‫נאך נידריגער‪ .‬דא האט א יוד א שוועריקייט‪ ,‬א פחד׳דיגע‬ ‫געזאגט אז ער איז שוין אין באהאנדלונג און ער האט אן‬ ‫שוועריקייט‪ ,‬און מ׳גיט אים פילן‪ ,‬און דאס שלעפט אים צו נאך‬ ‫אפוינטמענט‪ .‬פון אים האב איך געהערט וויאזוי דער טאג גייט‬ ‫און נאך שוועריקייטן‪ ,‬בגוף ובנפש‪ .‬צום ביישפיל‪ ,‬פעטקייט‪.‬‬ ‫אויף אים אריבער‪.‬״‬ ‫וויפיל שוועריקייטן ברענגט עס א מענטש בגוף ובנפש‪ .‬ער איז‬ ‫איידער מ׳זאגט ״דו מוזט״‬ ‫יעצט פלוצלינג געווארן פעטער ווי ער איז געווען אלע יארן‪ .‬ער‬ ‫שפירט זיך נישט ווי זיך אליין‪ .‬ער קען נישט קוקן אויף זיך און‬ ‫״זייט איך בין אריין טיפער אין דער זאך״‪ ,‬זאגט דער עסקן‪,‬‬ ‫שעמט זיך פון יעדן ווי ער איז פלוצלינג געווארן אזוי פעט‪.‬‬ ‫״קוק איך שוין אנדערש אויף אלעם‪ .‬דאס איז א גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫און איך פארשטיי וויפיל מ׳דארף זיך היטן דערין‪ .‬זיך היטן‬ ‫די אלע סימפטאמען און שוואכקייטן זענען גארנישט קעגן דער‬ ‫בכלל‪ ,‬און כל שכן זיך היטן פון כפייה‪ .‬מ׳קען צווינגען מיט א‬ ‫שוועריקייט אראפצוגיין פון די פילן‪ .‬״איך האב געליינט פון‬ ‫מעשה‪ ,‬און מ׳קען צווינגען מיט סטראשענישן פון די מענטשן‬ ‫מענטשן וואס פראבירן אראפצוגיין פון די פילן״‪ ,‬דערציילט דער‬ ‫ארום‪ .‬מ׳וועט דיך נישט לאזן אין ישיבה‪ ,‬דו וועסט דארפן זיך‬ ‫עסקן‪ .‬״איך האב געשפירט אז ביז יעצט האב איך כמעט נישט‬ ‫גט׳ן און אוועקגיין פון שטוב‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ .‬איבער אלעם‬ ‫פארשטאנען ווי ווייט די זאך גייט‪ .‬ווי טיף דער גרוב איז‪.‬‬ ‫דארף מען וויסן אז ס׳איז דא א תקוה‪ .‬ס׳איז דא נאך א וועג‪.‬‬ ‫איינמאל מ׳פאלט אריין‪ ,‬׳כל באיה לא ישובון׳‪ ,‬אזוי שפירט מען‬ ‫אסאך מענטשן האבן זיך געעפנט און זיך געטוישט‪ .‬זיי האבן‬ ‫עס‪ .‬מ׳האט נוראות׳דיגע יסורים ביים אראפגיין‪ .‬אפילו ווען‬ ‫מסכים געווען צו זען זייערע שוואכקייטן‪ ,‬זיך צו זען ווי זיי זענען‪.‬‬ ‫מ׳גייט אראפ ווי מ׳דארף‪ ,‬שטאטעלעך‪ ,‬איז עס זייער שווער‪.‬״‬ ‫יא‪ ,‬ס׳איז דא א תקוה‪.‬״‬ ‫״דאס איז א געשריי ביזן הימל״‪ ,‬זאגט ער‪ .‬״א מענטש וויל‬ ‫ווייטערגיין מיט זיין לעבן‪ .‬ער האט זאכן וואס ער וויל אויפבויען‪.‬‬ ‫דער עסקן פירט אויס‪ :‬״ענוה איז גרעסער פון אלעם‪ .‬ווער‬ ‫און שוין א לאנגע צייט גייט זיין גאנצער כח אריין אין די פילן‬ ‫ס׳קומט העלפן דארף מודה זיין ווי ווייניג ער ווייסט וואס ס׳גייט‬ ‫וואס פארדרייען אים דאס גאנצע לעבן‪.‬״‬ ‫אריבער אויפן צווייטן‪ .‬און ווי קליין און שוואך איך בין אליין‬ ‫אמאל‪ ,‬און ווי שטארק איך דארף אז איינער זאל זיך אוועקזעצן‬ ‫איבער אלעם‪ ,‬זאגט דער עסקן‪ ,‬איז דא דער חשבון פון כפייה‪.‬‬ ‫לעבן מיר‪ ,‬מיך אויסהערן און מיר אפגעבן כבוד‪.‬״‬ ‫אוי ואבוי ווען דער בחור כאפט אז מ׳האט אים געצוואונגען צו‬ ‫נעמען פילן קעגן זיין רצון‪ ,‬און באמת האט ער עס נישט‬ ‫״איך קום אמאל צוריק צו יענעם קול מעסעדזש וואס דער יוד‬ ‫געדארפט‪ ,‬לויט ווי אן אנדער פסיכיאטער זאגט‪ .‬ליידער וויפיל‬ ‫האט מיר איבערגעלאזט אויפן טעלעפאן‪ .‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫ירידה מן הדרך קומט דערפון‪ .‬וויפיל שפירן אז אלע ארום זיי‬ ‫מיטן ווארט ׳סליחה׳‪ .‬ער האט געטראכט אז ער דארף מיר‬ ‫צווינגען זיי שלא כדין‪ ,‬אדער כאטש עפעס נישט ווי ס׳דארף צו‬ ‫מסביר זיין פארוואס ער האט ערשט געענטפערט צוויי אזייגער‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬די מענטשן ארום אים קענען אים נישט אויסהאלטן ווי ער‬ ‫און איך טראכט ווי ווייניג איך האב געוואוסט פון אים צען‬ ‫איז‪ .‬פארוואס? ווייל זיי האבן געוואלט אז אלעס ארום זיי זאל‬ ‫אזייגער‪ ,‬ווען איך בין געווען אזוי זיכער אז ער איז דער מענטש‬ ‫זיין אין ארדענונג‪ .‬זיי האבן געוואלט אז אלעס זאל זיי גיין גרינג‪,‬‬ ‫וואס קען מיר העלפן‪.‬״‬ ‫און אזוי ווייטער‪ .‬וויפיל צוטרוי פארלירט אזא בחור אדער אברך‬ ‫מכון מישרים · שלום לאנגסאם · ‪ · shalomlangs@gmail.com · 8452743516‬קול הלשון פרטי‪6053136803 :‬‬ ‫עמוד ‪4‬‬