א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
נ
פרשת ויצא תשפ"ז
אידיש
א קוואל
פון חיזוק
מאמר הפרשה • עין טובה • שבת קודש •
הילולא דצדיקיא • טבריא של מעלה
פרנס הגליון
נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל י"ל ע"י מערכת
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא 'פרדס התורה' לכתיבת
זצוקללה"ה מסאטמאר ועריכת שיעורי מורינו
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו הרב שליט"א
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים
•••
הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
= פרנסי חודש כסלו = ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
יון בלשה"ק
נתנדב גל (ההסכמות במילואם נמצא
ע"
בספר 'טבריא של מעלה'
ה
י
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
נתנדב ע"י
הרה"ח ר' אפרים
אקערמאן הי"ו
•••
לרגל הולדת בנו די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
למזל טוב
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
ליון באידיש 97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
נייע נתנדב
קול
חיזוק יומי -צוגא שיעורים פון
ע" גליקליכע ה
אלע וועכנטליכע
שיעורים לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א ביהמ״ד עדת יראים וויען
לעיקוואד
0 1 2 3
י
1350 50 St.
אברהם
נתנדב ע"י
פרדס
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד הדרת קודש
ר'הש"ס
התורה
12 America Ave.
סיפורי צדיקיםהרה"ח עמוד יומי קברי צדיקים - שיעורים על
סדר פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש סוואליווע
אינעם
מעכטיגן
4
בערקוי הי"ו 5 6 7 ביהמ״ד סאטמאר 4801 15 Ave.
זיכוי
ברכה והצלחה לזכות 405 Forest Ave.
הרבים וויליאמסבורג
718.
מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
אפאראט
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים ביהמ״ד צאנז
בכל הענינים בנין בראך למטה
8 9 10 11 קלויזענבורג
לאקער #405
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על 506.
25 Havens Ave.
ביהמ״ד בעלזא
Bedford Cor. Park
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
כתר דזשודעיקא
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12
על הטע 13
חיזוק יומי -צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון 14 15 44 Grove Springs
קול
ליין וועכנטליכע שיעורים פון
801 Bedford Ave.
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
Ct.
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3 מאורות
25
בנין דרך
פרדס
שיעורים לבעלי
החיים
נתנדב ע"י
שמחות
ENGLISH טאמס ריווער 218 Wallabout St.
16יואל 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות MAIN MENU
ביהמ״ד קהל בני יששכר
הרה"ח ר'
התורה מאנסי
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
עמוד רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
4הי"וברוין 5 6 7 1767 Whitesville Rd.
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
000 אינעם
טעגליכע אימעיל
ביהמ״ד זוועהיל
אשריך ואשרי חלקך,
מעכטיגן
זיכוי זכות הרבים יהא תלוי בך! ברכה והצלחה לזכות
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו פלטבוש 101 W Maple Ave.
shiurimlishmo@gmail.comמלוה
הרבים צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
עמודי MB VINEYARD
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
שיינער'ס שול
בכל הענינים
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
600 347.570.0413
shiurimlishmo@gmail.com 8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11 3012 AVE J 18 Forshay Rd.
• • • 506.
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
© 9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
פרדס
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
MAIN MENU
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
והגליונות התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
עמוד רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
000 אינעם
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
4 5 6 7 באימייל, הרב שליט"א
מעכטיגן אשריך ואשרי חלקך,
זיכוי זכות הרבים יהא תלוי בך!
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו
ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.comמלוה
הרבים צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
עמודי shiurimlishmo@gmail.com
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
347.570.0413
600
shiurimlishmo@gmail.com 8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11
506.
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
האנדלט אייך איין א זכות
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4 להצטרפות קבלת הגליונות לבד
ימים ספרי חובות ענינים על
באימייל ,ניתן לפנות:
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15 pardesgilyones@gmail.com
אבד"ק פרדס
עמוד
התורה שליט"א
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
MAIN MENU
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
פ +רדס
פרשת ויצא
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 55 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר הפרשה
אינעם גליון: אז מען לייגט זיך ביינאכט ווי יעקב
3מאמר הפרשה אבינו שטייט מען אויף צופרי צו "והנה
4עין טובה ה' נצב עליו"
5שבת קודש ס'איז דא א מורא'דיגע יעקב אבינו'ס חלום מיט אן
ווארט פונעם הייליגן רבי ר' הקדמה פון הארעווען אין
9הילולא דצדיקיא מאיר'ל פון פרעמישלאן זי"ע. ישיבת שם ועבר
מיר טרעפן צוויי חלומות
אין די תורה הקדושה :יעקב "וַ ִ ּי ְפ ַ ּגע ַ ּב ָּמקוֹ ם ...וַ ִ ּי ְׁש ַּכב ַ ּב ָּמקוֹ ם
12טבריא של מעלה אבינו חלומ'ט פון א לייטער, ַההוּא ...וַ ַ ּי ֲחלֹם וְ ִה ֵנּה ֻס ָּלם ֻמ ָ ּצב
ֹאשוֹ ִמ ִ ּג ַיע
"ס ָּלם ֻמ ָ ּצב ַא ְר ָצה וְ ר ׁ
ֻ צב ָעלָ יו" (בראשית ַא ְר ָצה ...וְ ִה ֵנּה ה' נִ ָ ּ
ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ָמה" ,ער חלומ'ט פון כח ,יא-יג).
מלאכי אלקים און "וְ ִה ֵנּה ה' יעקב אבינו האט זיך צוגעלייגט
ויורדים בו" ,און דעמאלטס שפירט נִ ָ ּצב ָעלָ יו" .עס איז אבער דא נאך ביים מקום המקדש .זאגט רש"י
מען דעם "והנה ה' נצב עליו". א חלום ,פרעה'ס חלומות ,וואו עס הקדוש" :לשון מיעוט ,באותו מקום
אויב אבער ביי טאג פירט מען שטייט אז ער האט געחלומ'ט פון שכב" – נאר אין יענעם פלאץ
זיך אויף אויף אן אופן וואס מען איז זיבן קיען און זיבן זאנגען. האט ער זיך צוגעלייגט" .אבל י"ד
אביסל דערווייטערט פון תורה און האט דער הייליגער רבי ר' שנים ששימש בבית עבר לא שכב
עבודת ה' ,און ביינאכט ווען מען מאיר'ל געזאגט :עס ווענדט זיך בלילה" – אבער די פערצן יאר
לייגט זיך שלאפן איז די קריאת ווי אזוי מען לייגט זיך שלאפן. וואס ער האט געלערנט אין ישיבה
שמע על המטה נישט אזוי ווי עס אויב מען לייגט זיך שלאפן ווי פון שם ועבר ,האט ער זיך בכלל
דארף צו זיין ,דעמאלטס איז עס א יעקב אבינו ,וואס עס איז געווען נישט צוגעלייגט ביינאכט.
בחינה פון חלומ'ן איבער די "שבע א הקדמה דערצו פון פערצן יאר
פרות"... לערנען ביי שם ועבר – מען לייגט נישט חלומ'ן פון "שבע
האט דער הייליגער רבי ר' זיך שלאפן מיט א קריאת שמע פרות"...
מאיר'ל געזאגט ,אז דאס איז מרמז על המטה ,מען לייגט זיך שלאפן
א פסוק ווייטער שטייט" :וַ ַ ּי ֲחלֹם
אינעם שולחן ערוך גלייך ביים נאך א בלאט גמרא מיט תוספות –
ֹאשוֹ ִמ ִ ּג ַיע
וְ ִה ֵנּה ֻס ָּלם ֻמ ָ ּצב ַא ְר ָצה וְ ר ׁ
אנהויב .דער מחבר פאנגט ָאן: דעמאלטס חלומ'ט מען ביינאכט
ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ָמה וְ ִה ֵנּה ַמלְ ֲאכֵ י ֱאל ִֹקים
"יתגבר כארי לעמוד בבוקר לעבודת פון "והנה מלאכי אלקים עולים
עֹלִ ים וְ י ְֹר ִדים ּבוֹ ".
3 פ+רדס ה+תור+ה
דארף א מענטש שפרינגען די וויכטיגקייט פון טון בוראו" ,מען זאל אויפשטיין ווי א
פאר שמחה און זאגן" :רבוש"ע! תשובה מיט שמחה לייב .לכאורה שטעלט זיך א קשיא:
דו ביסט דאך אזא רחום וחנון, ווי אזוי קען א מענטש אויפשטיין
אז אפילו מיין טאג איז געווען ווי און ווי דער הייליגער לובלינער ווי א לייב? אויף דעם זאגט דער
זי"ע זאגט ,אז ווען מען טוט רמ"א" :ובשכבו על משכבו ידע
אזוי עס איז געווען ,קען איך זיך
תשובה פארן שלאפן גיין ביינאכט לפני מי הוא שוכב" – בשעת ער
יעצט צוריקכאפן" .איז אוודאי און
– ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש אז לייגט זיך שלאפן ,זאל ער וויסן
אוודאי טוט מען דאס מיט גרויס
מען דארף זיין א "מרא דחושבנא" פאר וועמען ער לייגט זיך שלאפן.
שמחה. – זאגט דער הייליגער לובלינער אז
מען דארף עס טון מיט שמחה. קרי"ש שעל המטה אלס א
אויפשטיין מיט פרישקייט
ווי מיר האבן שוין כמה פעמים געלעגנהייט פאר תשובה
דורך א ריכטיגע הכנה גערעדט ,תשובה איז א מצות עשה,
ביינאכט בעצם האט אונז דער הייליגער
און מען דארף עס טון בשמחה. רבי מאיר'ל פרעמישלאנער דא
אויב מען זאגט יעצט ביינאכט אזוי שטייט פונעם הייליגן רבינו געגעבן א מורא'דיגע עצה .ווייל
קריאת שמע על המטה מיט שמחה יונה ,פונעם הייליגן רמ"ק ,פונעם אויב עס איז דא איינער וואס
הייליגן 'תפארת שלמה' ,און פונעם האט זיך דורכאויסן טאג נישט
און מיט יראת שמים ,אזוי ווי עס
הייליגן שינאווער רב .תשובה איז א אויפגעפירט ווי עס דארף צו זיין,
שטייט אינעם רמ"א "ובשכבו על
מצות עשה און מען דארף עס טון ער איז נישט געווען ביי די בחינה
משכבו ידע לפני מי הוא שוכב"
מיט שמחה. פון יעקב אבינו פון "י"ד שנה בשם
– וואס דאס איז מרמז אויפן ענין
והעולה על כולנה ,אפילו אויב ועבר" ,און ביינאכט האט ער אפילו
פון קריאת שמע על המטה –
א גאנצן טאג האט מען זיך נישט פארפאסט זיין חברותא – האט
דעמאלטס וועסטו זוכה זיין אז
אויפגעפירט ווי עס דארף צו זיין, אונז דער הייליגער רבי מאיר'ל
אינדערפרי וועסטו אויפשטיין אין ביינאכט האט מען פארפאסט די מגלה געווען :כאטשיג ווען דו
א גוטע גיסטע ,און קענען מקיים חברותא ,מען האט נישט געלערנט לייגסט דיך שלאפן ,זאלסטו ערליך
זיין דעם "התגבר כארי לעמוד דעם עמוד גמרא אדער דעם זאגן קריאת שמע על המטה; זיי
לבוקר" .ער וועט אויפשטיין מיט שולחן ערוך וואס מען לערנט מקיים דעם "ובשכבו על משכבו
פרייליכקייט ,מיט חיזוק און מיט געווענליך – יעצט ביי קריאת שמע ידע לפני מי הוא שוכב" .ווען דו
א ברען ,און בעזרת השם וועט ער על המטה האסטו די מעגליכקייט וועסט אזוי זאגן קריאת שמע,
פון דארט גיין "ילכו מחיל אל חיל"! תשובה צו טון. וועסטו תשובה טון.
עין טובה
בויען ביי זיך אן 'עין טובה' און דערגרייכן דעם מדרגה פון
'שמח בחלקו' -ווי אזוי?
דער הייליגער 'חידושי הרי"ם' נאך זיבעצן יאר האט ער זוכה מידת עין טובה פון דער
זי"ע האט געזאגט אז ער האט געווען דערצו. הייליגער "חידושי הרי"ם" זי"ע
ער זאגט ווייטער ,אז נאכדעם אין ספר 'מאיר עיני הגולה' (חלק געהארעוועט און געדאווענט ער
א' ,אות ד"ש) ,ברענגט ער אראפ אז זאל זוכה זיין צו אן עין טובה ,און וואס ער האט זוכה געווען צו
פ+רדס ה+תור+ה 4
דו דארפסט וויסן אז דער מיט זיין חלק .וואס איז דער פשט? די מדה פון עין טובה ,האט ער
אייבערשטער האט באשאפן יעדן א מענטש זעט ווי זיין חבר האט געשפירט א געוואלדיגע סייעתא
איינעם מיט זיין אייגענעם חלק, א ריזיגע הויז און א געוואלדיגע דשמיא אין אלע זיינע ענינים ,און
ווי דער חובת הלבבות אין שער עשירות ,אדער ווער רעדט נאך ער האט עס תולה געווען אין די
הבטחון (אין די הקדמה) איז מסביר: ווען זיין חבר איז מצליח אין מדה .ער האט אויך געזאגט ,אז
דער רבוש”ע זאגט פאר יעדן רוחניות; ווי אזוי קען ער טאקע זיין נישט נאר סייעתא דשמיא אין
מענטש :דו וועסט נאר זיין פרייליך א "שמח בחלקו"? ענינים גשמיים האט ער געהאט,
און רואיג ווען דו וועסט האבן דיין נאר אפילו אין עניני עבודה האט
פריוואטע חלק וואס איך געב דיר, פרייליך און רואיג נאר מיט ער געשפירט ווי די מדה פון עין
און נאר דעמאלטס וועסטו שפירן דיין פריוואטע חלק! טובה גייט פאר אים און איז מלמד
א געשמאק אין לעבן .טאמער זכות אויף אים.
וועסטו האבן דיין חבר'ס חלק, דער תירוץ איז זייער פשוט.
טאמער וועסטו וואוינען אין דיין לאמיר נעמען א משל ,א דוגמא זוכה זיין צו עין טובה -ווי
חבר'ס הויז ,אדער אפילו האבן פון עסן :ווען א מענטש זעט אז אזוי?
דיין חבר'ס מדריגות אין רוחניות, זיין חבר עסט א געוואלד מיט עסן,
וועסטו זיך נישט שפירן פרייליך אבער ס'איז עסן וואס ער אליין פארשטייט זיך ,יעדער וועט
און גליקליך. האט נישט ליב -למשל זיין חבר פרעגן :ווי אזוי קען מען טאקע
פונקט ווי דו ווערסט נישט זאט עסט א געוויסע פיש אדער פלייש זוכה זיין צו אזא מדה?
און דו פילסט נישט קיין טעם אין וואס ער האט פערזענליך נישט אוי פארשטייט זיך אליין ,אונזער
דעם עסן וואס דיין חבר עסט ווייל שטארק ליב -דעמאלטס פארגינט כוונה איז נישט צו זוכה זיין
דו האסט ליב א צווייטע סארט ער עס זיין חבר מיט א ברייטקייט... בשלימות אדער צו קלעטערן אין
עסן ,די זעלבע זאך איז דא: ער טראכט ביי זיך" :די עסן וואס הימל און זוכה זיין צו די מדה פון
זאט אדער דו וועסט נישט ווערן ַ מיין חבר עסט וואלט מיך דאך עין טובה פונקט ווי דער חידושי
שפירן קיין געשמאק דורך דעם נישט געמאכט צופרידן און נישט הרי"ם; מ'רעדט אבער כאטש פון א
וואס דו וועסט האבן דיין חבר'ס געמאכט זאט ,ווייל איך האב עס קליינע נגיעה דערין.
זאכן! נישט ליב" ,ממילא פארגינט ער דער תירוץ אויף דעם איז ,ווי די
דאס איז אן עצה וואס איז א עס אים מיט'ן גאנצן הארץ. משנה זאגט אין אבות (ד ,א)" :איזהו
דבר השוה לכל נפש צו קונה זיין דאס קומט אונז די משנה עשיר? השמח בחלקו" .ווער איז
אט די מדה פון 'עין טובה'. אויסלערנען ,לגלות סוד זה. אן עושר? דער וואס איז פרייליך
שבת קודש
ווי אזוי האבן די גדולי הדור מחנך געווען זייערע קינדער? •
דער סוד ֿפון "סיפורי צדיקים" ביים שבת טיש
יעדער איינער האט זיך זיין סדר זיין סדר; די קינדערלעך ,די שבת קודש :די צייט
פון תלמוד תורה ,מיידל שולע הייליגע תינוקות של בית רבן, איבערצוגעבן יסודות היהדות
אדער מתיבתא ,יעדער האט זיך די מיידעלעך ,די טייערע בנות א גאנצע וואך איז מען מורא'דיג
זיין מהלך הלימוד .צומאל האבן ציון ,די עלטערע אין שטוב - פארנומען ,יעדער איינער מיט
5 פ+רדס ה+תור+ה
טויזנטער תלמידים .הונדערטער און דא קומט א בריליאנט די עלטערן צייט צו טון עבודת
פון זיי זענען שפעטער געווארן וואס מען כאפט נישט :וויבאלד די הבית און זיי קענען איבערחזר'ן
גדולי ראשי ישיבות ,רבנים, קינדערלעך זענען אכציג-ניינציג די לימודים מיט די קינדער ,אבער
דיינים און מרביצי תורה .זיי האבן פראצענט אין אזא מין מצב רוח אז דורכ'ן וואך קומט נישט אויס אזוי
געשריבן ספרים אויף סדרי קדשים זיי זענען גרייט מקבל צו זיין פון די פיל וויפיל טאטע-מאמע קענען
און אויף אלע מקצועות התורה. עלטערן ,און דא בלייבט מען שטיל איבערגעבן די יסודות היהדות
האט ער געפרעגט דעם און מען נעמט עס נישט ווייטער... פאר די קינדער.
בריסקער רב :ווי אזוי האט איר ווען מיר האבן שכל און מיר עס קומט אבער שבת קודש ,איז
דאס זוכה געווען? נעמען די מעגליכקייט -וויבאלד דא א נאטורליכקייט אין די לופט.
מען דארף דא צולייגן אז רוב די קינדערלעך זענען שוין אכציג- עס איז דא א נאטורליכקייט ווי אזוי
קינדער פון בריסקער רב האבן ניינציג פראצענט נכנע און ווילן דער שבת טיש איז אויסגעשטעלט,
חתונה געהאט אין ארץ ישראל. הערן פון אונז -און מיר נעמען אז אלע קינדערלעך זענען גרייט
דאס איין טריט ווייטער ,קענען מקבל צו זיין פון דעם טאטן און
נאך מער פון דעם ,רבי דוד
מיר דערגרייכן גאר גרויסע זאכן. פון דער מאמען ,אפילו מען האט
סאלאווייטשיק האט געזאגט
דאס איז ווען דער טאטע פארציילט גארנישט געטון ספעציעל.
אז די טיפסטע חידושים פון זיין
טאטן זענען געזאגט געווארן ביי "סיפורי צדיקים" .סיפורי צדיקים,
עס צו מאכן אינטערעסאנט,
די נאטורליכע הכנעה און
די צווייטע וועלט מלחמה ,ווען מען
געשמאק און לעכטיג פאר די דרך ארץ ביים טיש
איז געלאפן פון בונקער צו בונקער
בשעת די באמבעס זענען געפלויגן קינדער ,וועט אריינברענגען אין פון דעם אנהייב פון "שלום
אין די לופטן! בשעת די מלחמה זיי א נייע מין לעכטיגקייט. עליכם" ווארטן שוין אלע קינדער
האט דער בריסקער רב געהאט צו הערן ווי אזוי דער טאטע זינגט.
אלע זיינע קינדערלעך ארום זיך די מעשה נורא פונעם ווען דער טאטע פאנגט אן שלום
-זיי זענען דעמאלטס געווען בריסקער רב עליכם ,פאנגט אלעס אן .ווען דער
בחורים -און מיט זיי איז ער ארויף איך האב געהערט א מעשה טאטע מאכט קידוש ,איז אלעס
קיין ארץ ישראל. נורא פון הגה"צ רבי ישראל חיים שטיל און יעדער קוקט אויף דעם
ווען דער בריסקער רב איז טאטן .ביי די מאכלי שבת פאנגט
אשרי שליט"א (מח"ס 'שיח זקנים'),
אנגעקומען קיין ארץ הקודש קיינער נישט אן צו עסן פאר'ן
וואס ער האט מקבל געווען איש
זענען כמעט נישט געווען קיין טאטן ,און דער טאטע איז דער
מפי איש א מעשה:
וואס פירט אן מיט די זמירות ביים
ישיבות ,דעמאלטס האט דער ווען דער גרויסער זקן ראשי טיש.
בריסקער רב מחנך געווען זיינע הישיבות רבי איסר זלמן מעלצער
קינדער וואס זענען געווארן די עס קומט אויס אז עס איז דא א
זי"ע -וואס איז געווען א תלמיד
צוקונפטיגע גדולי הדור. נאטורליכקייט ווי די קינדערלעך
פון רבי חיים בריסקער און פונעם
קוקן ארויף אויף דעם טאטן .עס
אויף דעם האט רבי איסר זלמן נצי"ב ,און א חבר פונעם הייליגן איז דא א נאטורליכקייט אז די
געפרעגט" :ווי אזוי האט איר דאס בריסקער רב -איז געווען ביים קינדערלעך ווייסן אז דער טאטע
באוויזן?" האט דער בריסקער רב בריסקער רב אין שטוב ,האט זיצט אויף זיין פלאץ און קיינער
געזאגט" :מיט אסאך תהלים זאגן, ער אים געפרעגט מיט טרערן זיצט נישט דארט .עס איז דא א
און מיט'ן פארציילן פונעם טאטן אין די אויגן :ווי אזוי האט איר נאטורליכקייט אז יעדער ווייסט
און פונעם זיידן" .מיט'ן 'טאטן' האט זוכה געווען צו אזעלכע גרויסע אז דא איז דער מאמע'ס פלאץ און
ער געמיינט רבי חיים בריסקער, לעכטיגע קינדער ,תלמידי חכמים קיינער זיצט נישט דארט .די דרך
און מיט'ן 'זיידן' האט ער געמיינט וגדולי הדור? ארץ איז אין די לופט! די הכנעה פון
דעם בית הלוי. מיר ווייסן אז די קינדער פון די קינדערלעך צו די עלטערן קען
הגה"צ ר' ישראל חיים אשרי בריסקער רב -הגאון רבי אברהם מען ממש טאפן מיט די הענט.
שליט"א האט דאס ווייטער יהושע ,הגאון רבי דוד ,הגאון רבי
דערציילט" :איך האב געהערט מאיר און הגאון רבי יצחק -זענען אויסנוצן די גרייטקייט פון די
די מעשה איש מפי איש ,און איך אלע געווען תופסי ישיבה פון קינדער מיט "סיפורי צדיקים"
פ+רדס ה+תור+ה 6
געשיינט צו אברהם אבינו. "שהיה שליט ביצרו כמותו" בין געגאנגען איבערפרעגן רבי
זאגט דער מדרש ווייטער: דוד סאלאווייטשיק און רבי יצחק
זאגט דער מדרש אויף די סאלאווייטשיק צו באשטעטיגן צי
"המושל בכל אשר לו" -פשוט פשט
ווערטער אין פסוק "זְ ַקן ֵ ּביתוֹ " די מעשה איז אמת ,און זיי האבן
מיינט עס אז ער האט געוועלטיגט,
(בראשית כד ,ב)" :שהיה זיו איקונין עס מאשר געווען".
ער איז געווען דער בן בית" ,בן
שלו דומה לאברהם" -דאס פנים
ביתי הוא דמשק אליעזר" ,ווי עס זיי האבן צוגעלייגט" :דער
פון אליעזר איז געווען ענליך צו
שטייט אין די פאריגע וואכעדיגע טאטע פלעגט זאגן :איך האב
אברהם .די לעכטיגקייט וואס
סדרה ,ער איז געווען דער וואס איז געהאלטן די שטוב מיט מעשיות.
האט געשיינט פון זיין פנים איז
געווען ממונה איבער אלע אוצרות א שאד קינדערלעך ,איר האט נישט
געווען ממש ווי ביי אברהם אבינו.
פון אברהם אבינו. געקענט דעם זיידן!" (דאס מיינט אז עס
מענטשן זענען געגאנגען אין די איז א שאד אז זיי האבן נישט געקענט רבי חיים
אבער אין מדרש שטייט נאך א גאס און צוגעלאפן צו אליעזר:
זאך" :שהיה שליט ביצרו כמותו" בריסקער זי"ע).
"געב מיר א ברכה ,ר' אברהם ,ר'
-ער האט שולט געווען און לעניננו:
אברהם ,געב אונז א ברכה!" האט
געוועלטיגט איבער דעם יצר הרע. אליעזר געזאגט" :אנטשולדיגט, ווען עס קומט א שבת טיש,
אליעזר האט געהאט דעם יצר איך בין נישט אברהם אבינו ,איך האבן מיר ממש א גרויסן שליסל
הרע אין זיין האנט! און מען רעדט בין אליעזר ,איך בין נאר דער ראש וואס קען עפענען די טויערן צו
דא פון א יצר הרע וואס ער האט ישיבה "...האבן זיי געזאגט" :בסדר, אונזערע קינדערלעך .מיר האבן
געהאט אין זיך נאך פון זיין טאטן מיר ווילן א ברכה פונעם ראש א בריליאנט וואס מיר קענען געבן
נמרוד ,דאך האט ער עס געהאט ישיבה". פאר אונזערע קינדער :סיפורי
אינגאנצן אין די האנט ,פונקט אזוי צדיקים.
אבער זיי זענען אוועקגעגאנגען
ווי אברהם אבינו. ערשטוינט :וואס טוט זיך דא?
זאגט יעצט אברהם אבינו" :איך אליעזר עבד אברהם ווערט
אליעזר דער ראש ישיבה ,דער
דארף האבן א געוואלדיגן שליח, זון פון נמרוד? אליעזר ,דער
געשיקט צו רבקה אמינו -
און איך האב פונקט געטראפן דעם זון פון דעם מענטש וואס איז פארוואס?
ריכטיגן קאנדידאט .זאגט דער געגאנגען מאכן א מרידה קעגן לאמיר גיין א טריט ווייטער.
פסוק" :וַ ּיֹ ֶ
אמר ַא ְב ָר ָהם ֶאל ַע ְבדּ וֹ זְ ַקן דעם אייבערשטן ,זאל זוכה זיין אז עס איז דא א מורא'דיגע רש"י אין
ֵ ּביתוֹ ַה ּמֹ ׁ ֵשל ְ ּבכָ ל ֲא ֶׁשר לוֹ " ,ער זאגט זיין פנים זאל זיין ענליך צו אברהם פרשת חיי שרה :אברהם אבינו
אים" :איך שיק דיך דו זאלסט זיין אבינו? מענטשן האבן דאס נישט זוכט א כלה פאר יצחק אבינו .דער
דער שליח .דו ווייסט פארוואס? געקענט פארשטיין. הייליגער 'שם משמואל' זי"ע און
ווייל דיין פנים שיינט ווי מיינס, אברהם אבינו זוכט א כלה פאר אנדערע רעדן ארום באריכות אז
ווייל דו ביסט א שליט ביצרו ,נאר יצחק ,ער דארף שיקן א שליח ,א דא גייט מען אוועקשטעלן כלל
דיך קען איך שיקן .איך בעט דיך: גדול הדור .ער דארף שיקן א שליח ישראל ,מען דארף ברענגען רבקה
"שים נא ידך תחת ירכי" ,שווער וואס זאל קענען מלחמה האלטן אמינו ,און מען קען נישט שיקן
מיר אז דו גייסט פאלגן אלעס וואס מיט די קליפה פון בתואל און לבן, סתם עמיצער ,מען דארף שיקן
איך הייס דיך ,און ברענג מיר צוריק ארויסצונעמען די הייליגע רבקה איינעם וואס איז גאר גרויס.
א כלה פאר יצחק". אמינו .זאגט דער שם משמואל, נאך א נקודה :רבקה אמינו
אז ער האט געטראפן נאר אליעזר; געפינט זיך צווישן די טיפסטע
"לפי שהוא דבוק נקוד זקן" וויבאלד אליעזר איז געווען אויף קליפות ,די קליפות הטמאות פון
קומט רש"י און זאגט אונז דא אזעלכע הויכע מדרגות ,האט בתואל און לבן .מען דארף דא
א מורא'דיגן סוד .רש"י זאגט" :זְ ַקן אברהם געזאגט" :נאר אים קען שיקן ממש אן ענק שבענקים
ֵ ּביתוֹ " -לכאורה איז שווער צו איך שיקן". ארויסצונעמען רבקה אמינו פון
פארשטיין ,פארוואס שטייט די יא! דעם זון פון נמרוד ,וואס דארט .וועם גייט מען שיקן?
'זקן' מיט א פתח? עס וואלט ווארט ַ קומט פון דעם נידריגסטן פלאץ, אברהם אבינו האט מחליט
דאך געדארפט שטיין מיט א קמץ: אים גייט מען שיקן ,ווייל ער האט געווען צו שיקן אליעזר .פארוואס
"זָ ֵקן ביתו"? זוכה געווען אז זיין פנים האט אליעזר?
7 פ+רדס ה+תור+ה
אזוי ער האט זוכה געווען צו אלע אנקוקן .דא ביסטו א משנה למלך, זאגט רש"י" :לפי שהוא דבוק
מדרגות פון א 'זקן' " -זקן זה קנה דו גייסט איבערנעמען מיין מלוכה נקוד זקן" -ווייל די ווערטער "זקן
חכמה" ,זיין זיו איקונין איז געווען און זיין א מושל בכיפה איבער די ביתו" דארפן גיין צוזאמען ,דארף
דומה צו אברהם ,און ווי דער פסוק גאנצע וועלט!" עס לויט די כללי הדקדוק שטיין
זאגט ווייטער" :מושל בכל אשר האט אליעזר געזאגט" :עס איז מיט א פתח.
לו" ,ער איז געווען א מושל ביצרו. בעסער צו זיין א עבד ביי אברהם, דער הייליגער 'דברי ישראל'
אפילו א עבד וואס האט אין זיך דעם זי"ע פון מאדזשיץ פרעגט א
דאס איבערגעלאזטע ירושה 'ארור' ,ווי איידער איבערצונעמען מורא'דיגע קשיא אויף דעם ,און
פון "סיפורי צדיקים" אלס א די גאנצע מלוכה פון נמרוד!" לאמיר עס אביסל מרחיב זיין:
וועגווייזער פאר די קינדער קומט אויס אז אליעזר האט אוודאי ברענגט רש"י אסאך
אט די געוואלדיגע ירושה צו מחליט געווען אז ער גייט זיין דבוק מאל דקדוק ,אבער מיר ווייסן אז
זיין דבוק אין צדיקים ,האט אליעזר צו א צדיק ,ער גייט זיין דבוק צו אן ווען רש"י זאגט דקדוק איז עס
עבד אברהם אונז איבערגעלאזט א ערליכן איד און צו תלמידי חכמים, נאר ווען מען קען ממש נישט
ירושה. און נאכגיין זייערע וועגן .ווען א פארשטיין דעם פשוט'ן פשט פון די
מענטש איז מחליט צו ווערן דבוק פסוקים אן דעם .אבער סתם אזוי
מיר לעבן אין א דור וואס מען
אין א צדיק ,קען ער אפילו פון דעם איז רש"י'ס פירוש אויף די תורה
דארף נישט מפרש זיין ווי אזוי מען
נידריגסטן שטאפל פון א נמרוד נישט געמאכט געווארן בלויז פאר
קען זיין דבוק צו צדיקים .נאך די
ווערן א "זיו איקונין דומה לשל דקדוק; רש"י איז געקומען מפרש
צווייטע וועלט מלחמה ,סיי אין
אברהם" ,און זיין א "מושל ביצרו" זיין די הייליגע תורה ,און נאר ווען
ארץ הקודש און סיי אין אמעריקע,
פונקט ווי אברהם אבינו. מען קען נישט פארשטיין ברענגט
האט אונז דער אייבערשטער ער אראפ דקדוק .עס מוז זיין אז דא
איבערגעלאזט צדיקים ,גדולי דער סוד פון רש"י אינעם ליגט א סוד.
עולם און ענקי רוח .סיי אין ארץ ווארט "זקן"
הקודש סיי אין חוץ לארץ .זיי זאגט דער דברי ישראל א
האבן אונז אלע איבערגעלאזט דאס האט רש"י געבאדערט: מורא'דיגע זאך :אויף "זקן ביתו"
א מורא'דיגן וועג .אלע האבן אברהם אבינו קלויבט יעצט זאגן אונז חז"ל גרויסע זאכן איבער
אליעזר פאר די גרעסטע שליחות אליעזר " -זיו איקונין שלו דומה
אויפגעשטעלט ישיבות ,תלמוד
פון וואו כלל ישראל קומט ארויס? לשל אברהם"" ,מושל בכל אשר
תורה'ס ,מיידל שולעס ,כוללים
ער קלויבט אים אויס צו האלטן לו".
און בתי מדרשות .אלע האבן
איבערגעלאזט ספרים הקדושים מלחמה מיט די גרעסטע קליפות, וואס טוט זיך דא?
און חידושים ,הן בהלכה און הן מיט בתואל און לבן? ווי אזוי ווי אזוי האט ער זוכה געווען
באגדה ,און זיי האבן אונז באלאכטן ארבעט דאס ,אליעזר איז דאך א דערצו?
דעם וועג. זון פון נמרוד? ווי אזוי קען זיין אז א זון פון
אבער נאך מער פון דעם ,זיי זאגט רש"י" :לפי שהיה דבוק" נמרוד ,וואס האט געמאכט א
האבן אונז אלע איבערגעלאזט -ער איז געווען דבוק צו אברהם מרידה אינעם אייבערשטן ,זאל
א מתנה וואס איז אומשאצבאר: אבינו .זאגט רש"י ווייטער" :נקוד אלעס אפלאזן?
דאס זענען די טויזנטער סיפורי זקן" -דאס ווארט 'זקן' איז אזוי דער מדרש פארציילט ,ווען
צדיקים פון זיי אליין און פון יעדן געפינטלט; ווען מען פינטלט א אברהם אבינו איז געגאנגען און
צדיק .יעדער רבי ,יעדער ראש ווארט מיינט עס "קוק אריין טיף", אריינגעטאנצן אין כבשן האש און
ישיבה און יעדער רב וואס האט קוק וואס דער מדרש זאגט דארט, ארויסגעקומען מיט א שמחה ,האט
אידישקייט אוועקגעשטעלט גיי אריין דערין און דו וועסט זען צו אליעזר געזאגט פאר זיין טאטן
נאך די וועלט מלחמה ,האט מען וואס ער האט זוכה געווען. נמרוד אז ער גייט צו אברהם אבינו.
באשריבן ספרים איבער זיין לעבן, רש"י זאגט" :לפי שהיה דבוק" זאגט אים דער טאטע" :דו ביסט אן
זיין מסירות נפש ,און ווי אזוי ער -ווייל ער איז געווען מקושר צו ארור ,דו קומסט פון כנען; אויב דו
האט אויפגעבויט אידישקייט פון אברהם אבינו ,ממילא שטייט גייסט צו אברהם וועסטו דארט זיין
דאס ניי. "זקן" .יעצט וועסטו פארשטיין ווי גארנישט ,קיינער וועט דיך נישט
פ+רדס ה+תור+ה 8
סיפורי צדיקים פון די גדולי הדור אריינברענגען אזא ליכטיגקייט, די סיפורי צדיקים דארפן מיר
וואס האבן אוועקגעשטעלט אזוי ווי דער בריסקער רב האט איבערגעבן שבת ביים טיש ,און
אידישקייט נאך די צווייטע וועלט געזאגט פאר רבי איסר זלמן דאס וועט ווייזן אונזערע קינדער
מלחמה .פארציילן זייער מסירת מעלצער" :מיט אסאך תהלים א וועג .בפרט נאך די צווייטע
נפש ,זייער גדלות בתורה ,זייער זאגן ,און מיט'ן פארציילן פונעם וועלט מלחמה ,ווען מיר האבן דא
קדושה ,זייער טהרת המדות ,און טאטן און פונעם זיידן" .מיר האבן אנגעהויבן א נייע יסוד און א נייע
דאך אזוי סאך צו פארציילן פון וועלט מיט אלטע יסודות ,עס
זייער השקפת החיים וואס זיי
אונזערע רבי'ס ,פון אונזערע איז אלץ געווען דורך די צדיקים.
האבן געוואלט פון אונז.
ראשי ישיבות ,און פון אונזערע אונזערע עלטערן און זיידעס
און ווען מיר וועלן דאס צדיקים. האבן געקענט די צדיקים ,ממילא
איבערגעבן פאר די קינדערלעך, האבן אונזערע קינדער נאך אלץ א
און ביי א שבת טיש ,ווען
וועלן מיר זוכה זיין — אזוי ווי דער מורא'דיגן קשר און א טיפן געפיל
אלע אונזערע קינדערלעך קוקן
בריסקער רב האט געזאגט — אז דערצו.
ארויף אויפ'ן טאטן ,אלע ווארטן
דאס איז געווען די סיבה פאר די צו הערן קידוש פונעם טאטן,
גדלות פון זיינע קינדער. אריינברענגען ליכטיגקייט
און אלע ווארטן אז דער טאטע
דער אייבערשטער זאל העלפן דורכ'ן שבת טיש
זאל אנפאנגען די זמירות ,די
מיר זאלן האבן א זיסן און לעכטיגן אלע קינדערלעך ווארטן אז דער און ווען מיר פארציילן דאס
שבת! טאטע זאל אנפאנגען צו פארציילן איבער ביים שבת טיש ,וועט עס
הילולא דצדיקיא
הרה"ק רבי אברהם דוב בן הרה"ק רבי דוד זי"ע מאווריטש -
בעמח"ס "בת עין"
יומדה"ק י"ב כסלו -א' וישלח
דער מקור פונעם טאהשער זיין זיידע ,און זיין עלטער-זיידע דער מקור המנהג פון
רבי'ן זי"ע זענען דארט געווען ,און ער האט מאכן א סעודה פון הרה"ק
זיך געווייקט ביי אסאך זקני מראחמיסטריווקא זי"ע
נאך א מקור פאר די סעודות ירושלים ,ווי אויך ביי אנדערע
פונעם יומא דהילולא געפינט זיך זקנים פון צפת און פון טבריא - עס איז מקובל ביי כלל ישראל,
אין ספר 'עבודת עבודה' פונעם זאגט ער אז ער האט געהערט פון און עס איז געווארן מורא'דיג
טאהשער רבי'ן זי"ע ,אין פרשת די זקנים אין צפת ,אז ביי די יומא נפוץ ,אז מען מאכט סעודות ביי
ויצא ,אין די שיחה פון מוצאי שבת, דהילולא פונעם בת עין איז געווען די יארצייט פונעם הייליגן 'בת עין'
וואו ער זאגט דארט א פלא'דיגע אזוי ווי א יום טוב אין גאנץ צפת. זי"ע.
זאך. מען האט געקאכט און געבאקן אין ספר 'אמרות טהורות'
ער דערציילט אז אין שנת לכבוד די סעודת הילולא ,און מען פונעם ראחמיסטריווקער רבי'ן
תשל"א ,ווען ער איז געווען אין האט געמאכט די סעודות ברוב זי"ע -וואס ער איז דאך געווען
ארץ ישראל ,האט ער זוכה געווען עם. א יליד ארץ הקודש ,זיין טאטע,
9 פ+רדס ה+תור+ה
דאס מקבל געווען ,האט זיך אלעס זיך משתטח צו זיין אויף ציון איז דער טאהשער רבי געווארן
איבערגעדרייט .די פרנסה האט זיך הקדוש פון הייליגן בת עין .ער אזוי פארקאכט אין דעם ספר בת
געטוישט לטובה ,און אלע קינדער האט אויסגעזאגט גאנץ תהילים עין.
וואס זענען נישט געווען געזונט, אין די מערה .דארט אין צפת האט
האבן פלוצלינג געהאט א רפואה!
די מעשה מיט די משפחה אין ער געטראפן עטליכע 'זקנים' וואס
צפת און די ישועה דורך די האבן אים דערציילט פלא'דיגע
דער טאהשער רבי דערציילט מעשיות.
סעודה
אז אין שנת תשל"א זענען די בני איידער מיר גייען ווייטער ,וועט
המשפחה געקומען צו אים און אים וואס איז געווען די מעשה מיט
דאך א מענטש פרעגן :ווי אזוי
דערציילט די גאנצע מעשה ווי אזוי די סעודות?
קומט עס אז דער טאהשער רבי
אלעס האט זיך איבערגעדרייט. עס איז דארט געווען א זאל זיין אזוי פארקאכט אינעם ספר
דער טאהשער רבי פירט דארט בת עין? געווענליך זענען צדיקים משפחה אין צפת ,וואס איז געווען
וואס קומען פון א געוויסן פלאץ א משפחה בלעה"ר געבענטשט
אויס ,אז פון דעם זעט מען די
דבוק אין די תלמידי בעל שם פון מיט קינדער ,ווי מען זאגט ,א
גרויסע זאך פון מאכן א סעודה
יענעם געגנט; די וואס קומען פון טיפישע ארץ ישראל'דיגע שטוב
ביומא דהילולא. אונגארן זענען דבוק אין די תלמידי מיט ארום צען-צוועלף קינדער.
כ"ג כסלו ,ווען עס איז געווען בעל שם פון אונגארן ,און די פון אבער נעבעך מיט פרנסה איז
די יארצייט פון טאהשער רבי'נס ּפוילן אין די תלמידי בעל שם פון זיי זייער נישט גוט געגאנגען ,זיי
זיידע ,הרה"ק רבי אלימלך פוילן .ווי אזוי קומט עס טאקע אז האבן קוים געהאט לחם לאכול.
טאהשער זי"ע ,האט ער געזאגט: דער טאהשער רבי איז געווען אזוי דערצו האבן זיי געהאט עטליכע
"איך מאך יעצט אויך א סעודה ,ווייל קינדער וואס זענען ממש נישט פארקאכט אינעם ספר בת עין?
פון דא זעט מען אז א סעודה ביומא שרייבט ער דארט און געזונט געווען.
דהילולא ברענגט אלע השפעות". איינמאל האבן זיי זיך געכאפט דערציילט ,אז זיין טאטע פלעגט
יעדן שבת אינדערפרי פארן אז עס קומט די הילולא פונעם
דאס איז דער צווייטער מקור
דאווענען הארעווען אין דעם ספר הייליגן בת עין ,און היות מען
פארן מאכן סעודות ביומא בת עין .ער זאגט דארט צו ,אז נישט מאכט דאך סעודות ,זענען זיי
דהילולא ,און פונעם טאהשער אזוי ווי היינטיגע צייטן וואס דער געגאנגען מנדב זיין א סעודה .זיי
רבי'נס מקור זעט מען נאך א ספר איז געדרוקט מיט גרויסע האבן מקבל געווען אויף זיך צו
נקודה :אז נישט נאר מען מאכט אותיות ,איז עס דעמאלטס געווען מאכן א סעודה בכל שנה ושנה
סעודות ,נאר די סעודות זענען מיט קליינע אותיות און עס איז ביומא דהילולא פונעם בת עין .און
מסוגל פאר ישועות. געווען שווער צו ליינען .דורך דעם פון דעמאלטס ָאן וואס זיי האבן
די השתלשלות פונעם ספר בת עין און די עבודה פונעם צדיק
נאכט לערנען גייט ער יעצט עסן און געלערנט די גאנצע נאכט .די פון הינדל מיט לאקשן ווערט
א מגושם'דיגע מאכל? ,איז ער באבע האט געהאט אזוי פיל נחת מען נישט א גוטער איד...
געגאנגען און זיך געגעבן א בייס אז דער יתום וואס זי האדעוועט
אין זיין האנט! עס איז געווען א אויף הארעוועט אריין א גאנצן א מורא'דיגע מעשה ווערט
שטארקע ביס וואס האט גוט וויי ליל שישי ,האט זי אים אנגעגרייט געברענגט אין 'אמרות טהורות',
געטון... א מורא'דיגע געשמאקע מאכל וואס ער האט מקבל געווען פון זיין
שפעטער האט דער בת עין יענעם ערב שבת. שווער ,דער סקווירער רבי זי"ע:
דערציילט די מעשה פאר זיינע דער הייליגער בת עין האט דער הייליגער בת עין איז דאך
תלמידים און געזאגט" :פארוואס זיך אבער געהארעוועט אויף געווען א יתום .ער איז אויפגעצויגן
דערצייל איך אייך דאס? כדי איר קדושה און זיך מורא'דיג מסגף געווארן ביי זיין באבע ,א
זאלט נישט מיינען אז פון הינדל געווען .ער האט געהאט גרויס גרויסע צדיקת .איינמאל איז ער
מיט לאקשן ווערט מען א גוטער צער ,טראכטנדיג אז נאך א גאנצע אויפגעווען א גאנצן ליל שישי
פ+רדס ה+תור+ה 10
האט ער שנעל געשריבן א בריוו דער נאמען פונעם ספר: איד"...
צום הייליגן בת עין קיין צפת ,צו "תולדות אדם" אדער "בת עין" דאס דינט אלס אן הקדמה
דערציילן וואס דא גייט פאר. ווען מיר דערציילן די געוואלדיגע
האט דער בת עין אים ווען רבי ישראל פאלטיטשאנער גדלות און די מופתים וואס דער
זאכן. צוויי צוריקגעשריבן איז אריינגעקומען צו רבי הייליגער בת עין האט אפגעטון,
ערשטנס האט ער געזאגט ,אז מאטעלע טשערנאבילער ,איז רבי דארף מען וויסן אז דאס קומט
וויבאלד דער הייליגער רבי מאטעלע טשערנאבילער געווארן נישט סתם אזוי ,מען מוז הארעווען
מאטעלע טשערנאבילער האט אזוי בשמחה ,ער שרייבט" :כל דערפאר! עס זענען דא אסאך
געהייסן עס דרוקן ,וועט ער עס עצמותיו גיל וחדוה נתמלאו" .ממש מענטשן וואס מיינען אז צדיקים
דרוקן .הגם ,זאגט ער" ,מעולם רבי מאטעלע טשערנאבילער ווערן געבוירן אויפ'ן בארג ,אבער
לא עלה בדעתי להדפיסו" ,אבער איז געווארן אויפגעשאקלט פאר אפילו אויב זיי זענען יא אזוי
"לעשות רצון צדיק מי יבוא אחר שמחה ,און ער האט אים גוזר געבוירן ,האבן זיי זיך דאך געמוזט
המלך" ,און "מאן מלכי רבנן" ,מען געווען אז ער מוז דרוקן דעם ספר מורא'דיג הארעווען אין קדושה.
טאר חלילה נישט מבטל זיין דעם לזכות את הרבים.
רצון פון זיינע יראים .איך קען מאטעלע רבי האט די התקשרות מיט די צדיקים
נישט גיין קעגן רבי מאטעלע געפרעגט טשערנאבילער לבית טשערנאביל
טשערנאבילער ,אבער איך רבי ישראל פאלטיטשאנער:
אין די הקדמה פונעם ספר
בעט איין זאך ,אז רבי מאטעלע "וואסערע נאמען פלאנסטו צו
בת עין ברענגט זיין פלומעניק
טשערנאבילער זאל איבערקוקן געבן פארן ספר?" ווייל דער פשט
אראפ די השתלשלות ווי אזוי
דעם גרעסטן טייל פונעם גאנצן איז געווען אזוי ,פונעם בת עין
דער ספר איז געדרוקט געווארן,
ספר. אליין האט נישט אויסגעקוקט
און עס זענען דא דארט מורא'דיג
די צווייטע זאך איז געווען אז ער וויל בכלל מען זאל דרוקן
אינטערעסאנטע ענינים .ער
בנוגע דעם נאמען .ווען איך דעם ספר ,עס איז נאר געווען רבי
ברענגט דארט אז רבי ישראל פון
וואלט געוואוסט אז רבי מאטעלע ישראל פאלטיטשאנער וואס האט
פאלטיטשאן זי"ע האט געוואוינט
טשערנאבילער וויל דעם נאמען עס אפגעשריבן פאר זיך.
אין ארץ הקודש און פלעגט
פונעם ספר ,און ער וויל אז זיין האט רבי ישראל געזאגט: אפשרייבן די הייליגע תורות
נאמען זאל אויך זיין דערין ,וואלט "איך טראכט 'תולדות אדם' ,ווייל פונעם בת עין ,און דער הייליגער
איך זיכער געטון זיין רצון קדשו. אד"ם איז ראשי תיבות אברהם בת עין אליין פלעגט איבערקוקן
אבער וואס זאל איך טון ,זאגט ער, דוב אוורוטש" .ווען רבי מאטעלע יעדעס ווארט און עס מגיה זיין.
איך האב שוין געגעבן א נאמען דאס האט טשערנאבילער בשנת תקצ"ז איז ער
פארן ספר ,אז ווען מען וועט עס געהערט ,האט ער געזאגט" :עס ארויסגעפארן קיין חוץ לארץ
דרוקן נאך מאה ועשרים זאל עס איז א זייער שיינער נאמען ,ווייל צום הייליגן רבי מאטעלע
הייסן "בת עין" .פארוואס? ווייל איך וועל דיר זאגן ,מיין נאמען טשערנאבילער זי"ע .דאס איז נאך
'בת עין' איז בגימטריא 'אברהם 'מרדכי' איז אויך מרומז אין דעם געווען בחיים חיותו פונעם בת
דוב בער' .ער זאגט אז ער האט נאך נאמען פונעם ספר ,ווייל אד"ם עין ,ווייל דער בת עין איז ערשט
א טעם ,אבער למעשה איז דער איז ראשי תיבות אברהם דוב און נסתלק געווארן אין יאר תר"א.
צווייטער טעם פארגעסן געווארן. מרדכי".
דער הייליגער בת עין איז
למעשה איז רבי ישראל ער האט אויסגעפירט" :גם געווען א תלמיד מובהק פונעם
צוריק פאלטיטשאנער לנפשי יש חלק בספר הזה" ,רבי הייליגן 'מאור עינים' זי"ע .ווען דער
אריינגעגאנגען צו רבי מאטעלע מאטעלע טשערנאבילער האט מאור עינים איז נסתלק געווארן,
טשערנאבילער ,און רבי מאטעלע געזאגט אז זיין נפש האט א חלק האט ער זיך מכניע געווען און זיך
האט מסכים געווען און געשריבן א אין דעם ספר. מבטל געווען צו רבי מאטעלע
הסכמה אויפן ספר בת עין .למעשה ישראל רבי ווי אזוי ער אבער טשערנאבילער,
האבן מיר עס נישט ,ער שרייבט אז איז פאלטיטשאנער שרייבט אויף אים "ידידי" .אבער
עס איז פארלוירן געווארן. ארויסגעגאנגען מקודש פנימה פונדעסטוועגן האט ער זיך מבטל
קומט אויס א מורא'דיגע זאך, פון רבי מאטעלע טשערנאבילער, געווען צו אים.
11 פ+רדס ה+תור+ה
רוזשינער ,האט אים דער הייליגער געווארן. אז דעם הייליגן ספר בת עין האט
רוזשינער געזאגט א דבר פלא" :דו רבי ישראל פאלטיטשאנער סיי דער הייליגער בת עין אליין
דארפסט עס גיין דרוקן ,אבער איך איז דעמאלטס געווען אין צפת איבערגעקוקט יעדעס ווארט ,און
בעט דיר ,איך וויל נישט דו זאלסט וואו ער האט געוואוינט ,אבער עס סיי רבי מאטעלע טשערנאבילער.
עס דרוקן אין חוץ לארץ ,איך וויל זענען געווען גאר שווערע צייטן, ווען רבי ישראל פאלטיטשאנער
אז דו זאלסט דרוקן דעם ספר נאר און מחמת דעם וואס ער איז ממש איז שפעטער אנגעקומען קיין
אין ארץ הקדש" .א פלא'דיגע זאך! געקומען צו "הגיעו מים עד נפש" ארץ ישראל ,האט דער בת עין אים
ישראל רבי שרייבט און ער האט נישט געהאט קיין געבעטן ער וויל נאכאמאל זען די
פאלטיטשאנער ,אז ווען ער איז געלט פאר זיין חיונה ,איז ער צוריק כתבים ,און ער דערציילט אז דער
צוריקגעגאנגען קיין ארץ ישראל, ארויס קיין חוץ לארץ זאמלען בת עין איז איבערגעגאנגען די
האט מען זיך גענומען דרוקן דעם געלט. כתבים א צווייטע מאל.
ספר .אין שנת תר"ז ,כ"ח מנחם אב, ער איז אנגעקומען צום
האט ער געענדיגט מסדר זיין דעם די הסתלקות און דאס דרוקן
הייליגן רוזשינער זי"ע ,ווען דער
ספר ,און מען האט עס געדרוקט רוזשינער האט שוין געוואוינט אין
דעם ספר אין ארץ ישראל
אין ירושלים עיר הקודש. סאדיגורא .ווען ער איז אנגעקומען אום י"ב כסלו שנת תר"א ,איז
זכותו יגן עלינו וכל ישראל אמן. קיין סאדיגורא צום הייליגן דער הייליגער בת עין נסתלק
די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה' ,א
בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב ,און
די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן טבריא של מעלה
די מעשה פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים ויטאל
מיט די בארה של מרים
חלק ב'
איינקלאנג מיט אומבאשרייבליכע האט כסדר גערופן רבי חיים ויטאל דער סוד פון 'בארה של מרים'
"יגיעת התורה" .אפילו דער אר"י אין חלום פון דמשק ,זאגענדיג אז אין טבריא ,און דער אמת'ער
הקדוש אליין האט מעיד געווען "ער איז נאר אראפגעקומען אויף וועג צו השגת התורה
אז יעדן שטיקל זוהר האט ער זיך דער גלגול פאר די נשמה פון אים
געמוטשעט 'עד קצה האחרון' א -רבי חיים" .נאך 3חדשים איז רבי סיכום פונעם פאריגן גליון:
חיים אנגעקומען קיין צפת צום
וואך אדער צוויי ,ביד אליהו הנביא מיר האבן געזעהן ווי דער אר"י
האט אים באשטעטיגט דעם אמת'ן אר"י הקדוש ,און דורך רבי חיים הקדוש האט אראפגענומען דעם
ויטאל'ס מסירות נפש מיט א זאק
פשט. הייליגן רבי חיים ויטאל קיין טבריא
און אש ביז ער איז געווארן דעם און אים געגעבן צו טרינקען פון די
דער אלשיך הקדוש :דורך אר"י הקדוש'ס תלמיד מובהק. בארה של מרים אינעם כנרת קעגן
די בארה של מרים האבן דאס לערנט אונז אויס א טיפע די אלטע עמודים פונעם ביהמ"ד,
געוואקסן אלע מיני זאכן אין יסוד: האבן זיך אים אויפגעעפנט די
דער חיד"א און דער אריז"ל מעיינות החכמה און ער האט זוכה
מדבר געווען צו משיג זיין אויסטערלישע
אליין זאגן אונז אז מען טאר
אצינד ,לאמיר זעהן די ווערטער נישט מיינען אז סגולות און השגות אין סודות התורה.
וואסער אליין טוען די ארבעט .פונעם הייליגן אלשיך הקדוש - די דאזיגע מעשה נפלא האט זיך
דער גאנצער השגה קומט נאר אין וואס איז געווען א תלמיד פונעם אנגעהויבן פון דעם ווי דער אר"י
פ+רדס ה+תור+ה 12
פארוואס די ָ"מן" און "באר" לכאורה ,ווי אזוי קען מען מקריב הייליגן אר"י הקדוש און דער רבי
זענען אייביג געגאנגען מיט זיין פון מעשי נסים? מען האט פונעם הייליגן רבי חיים ויטאל -
כלל ישראל; "תורה שבכתב" דאך געדארפט האבן 'מנחות' מיט וואס ער איז אויך מבאר די קשר
'נסכים'? צווישן די 'בארה של מרים' מיט
און "תורה שבעל פה" 'השגות און סודות התורה'.
דער תירוץ איז ,אז דורך די
דער אלשיך הקדוש איז מסביר בארה של מרים האבן געוואקסן (עס איז באקאנט פון 'שם הגדולים'
אז עס איז דא 'תורה שבכתב' און ווייץ ,פירות און אלע מיני זאכן. להחיד"א ,אז דער הייליגער רבי חיים ויטאל
האט באקומען סמיכה פונעם הייליגן אלשיך
'תורה שבעל פה' .דורך דעם וואס
הקדוש ,וועלכער האט באקומען סמיכה פונעם
די אידישע קינדער האבן געגעסן "מששתו מן הבאר נעשו בני הייליגן 'בית יוסף' ,וואס דער הייליגער בית יוסף
די ָ'מן' ,וואס איז א 'מאכל של עליה" האט באקומען סמיכה פון זיין הייליגן רבי'ן ,דער
מלאכי השרת' און 'לחם אבירים' מהר"י בירב).
(ווי עס שטייט אין תהלים עח ,כה" :לֶ ֶחם ַא ִ ּב ִירים פרעגט דער אלשיך הקדוש:
וואס איז דער ביאור הענין? דער הייליגער אלשיך אין
ָאכַ ל ִא ׁיש") ,האבן זיי זוכה געווען צו
וואס איז דער סוד וואס גייט דא פרשת חקת (קאפיטל כ ,אות יג) פרעגט:
תורה שבכתב.
פאר? פארוואס איז דער באר וואס איז דער ענין אז דער באר איז
די גמרא זאגט" :רבי יוחנן אמר, מיטגעגאנגען איבעראל וואו די
מיטגעגאנגען מיט די אידן אין
דבר שנבלע ברמ"ח איברים" ,דאס אידישע קינדער זענען געגאנגען?
מדבר? און פארוואס איז געווען אן
איז א זאך וואס ווערט נבלע אין וואס איז געווען די סיבה דערצו?
ענין אז עס זאל זיין צעטיילט צו די
די רמ"ח איברים" .אמר רבי נחמן
צוועלף שבטים? דער מדרש דערציילט אז אין
בר יצחק ,תנו רבנן ,לחם אבירים
זאגט דער הייליגער אלשיך יעדן פלאץ וואו די בארה של מרים
אכל איש" ,דאס איז "לחם שנבלע
הקדוש א מורא'דיגן יסוד :די איז אנגעקומען און מען האט זיך
ברמ"ח איברים".
אידישע קינדער האבן געגעסן אפגעשטעלט צו א מקום מנוחה,
שטייט דא אין די גמרא אז די מן מן אין מדבר און געטרונקען פון איז יעדער נשיא פון די צוועלף
איז געווען נבלע אין די איברים ,עס בארה של מרים ,דאס אלעס איז שבטים געגאנגען און געמאכט
איז געווען א רוחניות'דיגע מאכל, געווען כדי אידן זאלן זוכה זיין צו א קריץ ביז'ן ארט פון זיין שבט,
די סיבה פארוואס אידישע קינדער השגות אין די תורה הקדושה. און דאס וואסער האט אנגעהויבן
האבן געגעסן אזא הייליגע עסן איז פליסן ווי א נחל מים; אזוי זענען
מען וועט מקדים זיין א מדרש
מבואר אין חז"ל ,וואס זאגן" :לא געווארן צוועלף נחלים.
'שוחר טוב' אויף תהלים (שם) ,דארט
ניתנה תורה אלא לאוכלי המן" ,די דער מדרש דערציילט ווייטער,
זאגט דער מדרש" :אמר דוד" ,דוד
תורה איז נאר געגעבן געווארן פאר אז ווען כלל ישראל איז געווען אין
המלך ע"ה האט געזאגט ,אז ביז די
די וואס עסן די מן .קומט אויס ,אז מדבר ,זענען זיי געווען אזוי ווי
אידישע קינדער האבן געטרונקען
דורך דעם וואס די אידישע קינדער אויף צוועלף אינזלען ,און ווען איין
פון די באר ,פלעגן זיי פרעגן "היש
האבן געגעסן די מן ,האבן זיי זוכה פרוי האט געוואלט רעדן מיט איר
ה' בקרבנו?" .דאס טייטש ,זיי האבן
געווען משיג צו זיין תורה שבכתב. חבר'טע ,איז זי געפארן פון איין
נאך נישט געהאט די געוואלדיגע
אבער ,זאגט דער הייליגער השגה און האבן געפרעגט "היש שבט צום צווייטן מיט שיפלעך.
אלשיך הקדוש ,תורה שבכתב ָאן ה' בקרבנו" ,און דעמאלטס איז זאגט דער מדרש ,דאס איז דער
תורה שבעל פה קען נישט האבן געקומען עמלק; דאס איז געווען פשט פונעם פסוק אין תהלים (קה,
קיין קיום .אויף דעם האבן זיי נאך פאר מתן תורה .אבער "הלְ כ ּו ַ ּב ִ ּצ ּיוֹ ת נָ ָהר" ,אז זיי זענען
מא) ָ
געהאט די בארה של מרים ,וואס "מששתו מן הבאר" ,איינמאל זיי געגאנגען מיט שיפלעך אין די
ווען זיי האבן געטרונקען דערפון, האבן געטרונקען פון די בארה וואסער.
האבן זיי זוכה געווען צו תורה של מרים" ,נעשו בני עליה ,והיו זאגט דער מדרש ווייטער ,אז
שבעל פה. יודעים בגבורתו של הקדוש ברוך עס האבן דארט געוואקסן ביימער
זאגט דער הייליגער אלשיך הוא ,ואמרו' :כל אשר דבר ה' נעשה מיט פירות ,און די מפרשים זענען
הקדוש :די מן איז געווען 'לחם', ונשמע" .דאס מיינט ,אז די בארה מסביר ,אז אזוי ווי עס שטייט אין
דאס איז די 'לחמה של תורה' ,ווי של מרים האט געהאט א כח אז מדרש אז מען האט גענומען פון
דער פסוק זאגט אין משלי (ט ,ה) דורך'ן טרינקען דערפון ,איז מען דארט די 'נסכים' .ווייל אין אמת'ן
"לְ כ ּו לַ ֲחמ ּו ְבלַ ְח ִמי" .און דורך די זוכה געווען צו הויכע השגות. אריין דארף דאך פארשטיין,
13 פ+רדס ה+תור+ה
מען וואלט געלערנט איין פרק פון תורה שבעל פה ,נאר די באר וואסער פון די באר וואס זיי האבן
אדער איין הלכה ,וואלט די בארה של מרים איז אויך מיוחד פאר די געטרונקען ,האבן זיי זוכה געווען
של מרים געגעבן וואסער בלויז 'סודות' פון תורה שבעל פה. צו תורה שבעל פה ,ווי די גמרא
דורך דעם לערנען אליין! ,למעשה זאגט אין מסכת תענית (ז ,א) אז דער
נאך די צוויי הקדמות האט משה רבינו געשלאגן דעם פסוק אין ישעיה (נה ,א) שטעלט
שטיין( .וכדוע איז דער אור החיים הקדוש צו די תורה צו וואסער ,ווייל עס
עכ"פ ,נאך די צוויי הקדמות:
די ערשטע הקדמה (וואס מיר האבן
מאריך צו מסביר זיין וואס דער פשט דערפון שטייט "הוֹ י ָּכל ָצ ֵמא לְ כ ּו לַ ַּמיִ ם".
איז). קומט אויס ,זאגט דער הייליגער
געברענגט אינעם פאריגן גליון) פונעם
הייליגן חיד"א ,אז מען זאל וויסן אז זאגט דער הייליגער אלשיך אלשיך הקדוש ,אז דער רבוש"ע
טרינקען פון באר של מרים אליין הקדוש :היות די גאנצע סיבה פון האט געוואלט אז די אידישע
איז נישט גענוג ,נאר מען דארף בארה של מרים איז געווען מען קינדער ,דער 'דור דעה' ,זאלן
הארעווען אין די תורה הקדושה. זאל זוכה זיין צו הלכות פון די זוכה זיין צו די גרעסטע השגות
און מיט די הקדמה פונעם אלשיך תורה הקדושה און תורה שבעל אין תורה שבכתב און תורה שבעל
הקדוש אז דער מן איז געווען כדי פה ,האט דער רבוש"ע געזאגט פה ,דעריבער האבן זיי געמוזט
משיג צו זיין תורה שבכתב ,און די פאר משה רבינו אז ער זאל רעדן האבן סיי די מן און סיי די באר :די
באר איז געווען משיג צו זיין תורה מיט אהרן איין פרק אדער איין מן פאר תורה שבכתב און די באר
שבעל פה און סודות התורה - הלכה ,און דוקא אין 'תורה שבעל פאר תורה שבעל פה .דערפאר,
יעצט פארשטיין מיר זייער קלאר פה' ,ווייל אזוי ווי די בארה של איבעראל וואו אידישע קינדער
די סיפור וואס איז געווען ביי רבי מרים איז מרמז אויף תורה שבעל זענען געגאנגען ,איז די מן און די
חיים ויטאל מיט'ן הייליגן אר"י פה ,וואלט דאס וואסער דורך דעם באר מיטגעגאנגען מיט זיי.
הקדוש. אנגעהויבן פליסן.
דער אלשיך הקדוש איז דארט יעדער "שבט" לויט זייער דרך
די געוואלדיגע טיפקייט און מאריך מורא'דיג ,מיר וועלן נאר און השגה
"אין סופית" פון די תורה צוצייכענען עטליכע שורות פונעם
יעצט ,פארוואס האט עס
מיר וועלן צוענדיגן דעם פרק אלשיך הקדוש וואס איז מורא'דיג
נוגע צו די מעשה פונעם הייליגן געדארפט זיין צעטיילט צו
מיט א שטיקל פון דער הייליגער צוועלף שבטים? פארוואס האבן
רבי חיים ויטאל אין זיין הקדמה אר"י הק'.
די נשיאים געדארפט מאכן יעדער
צו 'שער ההקדמות' ,בנוגע דאס "כן השקה יתברך מים רוחניים זיין אייגענעם קריץ אז דאס
לערנען סודות התורה. מאיכות משתלשל מרוחניות תורה וואסער זאל קומען צו זיין שבט?
ער זאגט אז די תורה איז די שבעל פה למעלה" .דאס מיינט,
אז די באר של מרים איז געקומען ווייל עס איז באקאנט אז יעדער
שמות פונעם אייבערשטן און שבט האט געהאט זיין אייגענע
זי ווערט גערופן 'תורה' מלשון פון אויבן ,פונקט ווי דער מן .אזוי
ווי דער מן איז געווען א מאכל פון השגה אין די תורה הקדושה.
'הוראה' ,ווייל זי לערנט אונז אויס דעריבער האט יעדער נשיא
ווי אזוי זיך צו מדבק זיין אינעם מלאכי השרת ,איז די באר אויך
געקומען פון אויבן ,פון וואו עס געלערנט מיט זיין שבט לויט זיין
בורא יתברך ,סיי דורך לערנען
קומט די תורה שבעל פה .און דער ספעציפישן דרך און השגה אין
די תורה הקדושה און סיי דורך
אלשיך הקדוש לייגט צו" :ומה גם לערנען.
מצוות.
ער זאגט דארט ווייטער" ,כמו לחכמי האמת היודעים מהו באר".
דער סוד פון בארה של מרים
שהוא יתברך אין לו רשות סוף", דער אלשיך הקדוש לייגט צו אז די
חכמי האמת ווייסן וואס דער באר און תורה שבעל פה
פונקט ווי דער רבוש"ע איז 'אין
סוף'" ,כן אין לתורה קצבה" ,אזוי איז. זאגט דער הייליגער אלשיך
אויך האט זיין תורה נישט קיין דער אלשיך הקדוש אליין איז הקדוש ווייטער :דער מדרש אין
עק און קיין גרעניץ ,ווי דער פסוק עס נישט מפרש ,אבער יעצט 'ילקוט' (אות תשס"ג) זאגט אויפ'ן
"אר ּוכָ ה ֵמ ֶא ֶרץ ִמ ָ ּדה
(איוב יא ,ט) זאגט ֲ וועלן מיר זען אז די באר של פסוק (במדבר כ ,ח) "וְ ִד ַ ּב ְר ֶּתם ֶאל
ו ְּר ָח ָבה ִמ ִנּי יָ ם" .רבי חיים ויטאל מרים איז נישט בלויז מיוחד פאר ַה ֶּסלַ ע" ,אזוי" :על ידי פרק אחד או
וויל אונז זאגן :מיינט נישט אז דאס תורה שבעל פה ,דער חלק הנגלה הלכה אחת" .דאס מיינט ,אז ווען
פ+רדס ה+תור+ה 14
מרים. כתבי האר"י ,דארף ער זיך גוט וואס איך שרייב דא אראפ וועט
כידוע האט רבי חיים ויטאל מתבונן זיין און צוגיין דערצו איר גלייך פארשטיין ,עס איז דאך
אליין געזאגט אז ער איז בלויז מיט פחד ורעדה ,נאכן באקומען אן א שיעור טיף.
"מגלה טפח ומכסה אלפיים", רשות פון זיינע רבי'ס .ווי דער מיר ווייסן אז רבי חיים ויטאל
ער אנטפלעקט איין טפח און הייליגער 'בן איש חי' שרייבט אין איז געווען פון די גרעסטע גאונים
זיין באקאנטע תשובה אין 'שו"ת און האט באקומען סמיכה פונעם
פארדעקט צוויי טויזנט.
תורה לשמה' ,אז מען דארף וויסן הייליגן אלשיך ,און פונדעסטוועגן
דער אייבערשטער זאל העלפן אז נאכן גאנצן לערנען פארשטייט האט ער נישט זוכה געווען צו
בזכות דעם וואס מיר דערציילן מען גארנישט ,ווייל ווער עס זאגט פארשטיין די חכמה נאר נאך זיין
סיפורי צדיקים און מיר זענען אז ער פארשטייט ,דער פארשטייט געוואלדיגע יגיעה ,און נאר ווייל
משתוקק צו גיין אין זייערע וועגן, זיכער נישט .דא זעען מיר ווי ער האט געלערנט פונעם אר"י
זאלן מיר זוכה זיין ללמוד וללמד, טיף די הייליגע חכמה איז ,אז הקדוש און געטרונקען פון בארה
לשמור ולעשות ולקיים את כל אפילו נאך אלע יגיעות האט מען של מרים.
דברי תלמוד תורתך באהבה. געדארפט צוקומען צו בארה של ממילא ,ווען א מענטש לערנט
15 פ+רדס ה+תור+ה
פ+רדס ה+תור+ה 16
