gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בים‬ ‫בסיעתא דשמיא‬ ‫הר‬ ‫כות‬ ‫גליון פרדס התורה‬ ‫ב לז‬ ‫תנד‬ ‫נ‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ז‬ ‫אידיש‬ ‫א קוואל‬ ‫פון חיזוק‬ ‫מאמר הפרשה • עין טובה • שבת קודש •‬ ‫הילולא דצדיקיא • טבריא של מעלה‬ ‫פרנס הגליון‬ ‫נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל‬ ‫י"ל ע"י מערכת‬ ‫בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא‬ ‫'פרדס התורה' לכתיבת‬ ‫זצוקללה"ה מסאטמאר‬ ‫ועריכת שיעורי מורינו‬ ‫ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים‬ ‫•••‬ ‫הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי‬ ‫= פרנסי חודש כסלו =‬ ‫ישראל בארץ הקודש‪ ,‬דייני העדה‬ ‫החרדית‪ ,‬וגדולי רבני ארה"ב‬ ‫יון בלשה"ק‬ ‫נתנדב‬ ‫גל‬ ‫(ההסכמות במילואם נמצא‬ ‫ע"‬ ‫בספר 'טבריא של מעלה'‬ ‫ה‬ ‫י‬ ‫שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫הרה"ח ר' אפרים‬ ‫אקערמאן הי"ו‬ ‫•••‬ ‫לרגל הולדת בנו‬ ‫די גליונות קען מען באקומען‬ ‫ביי די פאלגענדיגע לאקאלן‪:‬‬ ‫למזל טוב‬ ‫קרית יואל‬ ‫בארא פארק‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד שומרי שבת‬ ‫ליון באידיש‬ ‫‪97 Acres Rd.‬‬ ‫‪5302 13 Ave.‬‬ ‫נייע נתנדב‬ ‫קול‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוגא‬ ‫שיעורים פון‬ ‫ע"‬ ‫גליקליכע ה‬ ‫אלע‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים‬ ‫לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫ביהמ״ד עדת יראים וויען‬ ‫לעיקוואד‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫י‬ ‫‪1350 50 St.‬‬ ‫אברהם‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫פרדס‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד הדרת קודש‬ ‫ר'הש"ס‬ ‫התורה‬ ‫‪12 America Ave.‬‬ ‫סיפורי צדיקיםהרה"ח עמוד יומי‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫סדר‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫סוואליווע‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫‪4‬‬ ‫בערקוי הי"ו‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫ביהמ״ד סאטמאר‬ ‫‪4801 15 Ave.‬‬ ‫זיכוי‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫‪405 Forest Ave.‬‬ ‫הרבים‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫‪718.‬‬ ‫מלוה‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫אפאראט‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫ביהמ״ד צאנז‬ ‫בכל הענינים‬ ‫בנין בראך למטה‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪11‬‬ ‫קלויזענבורג‬ ‫לאקער ‪#405‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫‪506.‬‬ ‫‪25 Havens Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד בעלזא‬ ‫‪Bedford Cor. Park‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫על הטע‬ ‫‪13‬‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪44 Grove Springs‬‬ ‫קול‬ ‫ליין‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫‪801 Bedford Ave.‬‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫‪Ct.‬‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫מאורות‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫פרדס‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫טאמס ריווער‬ ‫‪218 Wallabout St.‬‬ ‫‪16‬יואל‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫ביהמ״ד קהל בני יששכר‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫התורה‬ ‫מאנסי‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫‪ 4‬הי"ו‬‫ברוין‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪1767 Whitesville Rd.‬‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫ביהמ״ד זוועהיל‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫מעכטיגן‬ ‫זיכוי‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫פלטבוש‬ ‫‪101 W Maple Ave.‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫הרבים‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫עמודי‬ ‫‪MB VINEYARD‬‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫שיינער'ס שול‬ ‫בכל הענינים‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪600‬‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪3012 AVE J‬‬ ‫‪18 Forshay Rd.‬‬ ‫• • • ‪506.‬‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫© ‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫קול‬ ‫אלע נייע‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צו א‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫פרדס‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫להצטרפות קבלת שיעורי מורינו‬ ‫והגליונות התורה‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫עמוד‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫‪4‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫באימייל‪,‬‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫מעכטיגן‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫זיכוי‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫הרבים‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫עמודי‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪600‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪506.‬‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫להצטרפות קבלת הגליונות לבד‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫באימייל‪ ,‬ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪pardesgilyones@gmail.com‬‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫פ ‪+‬רדס‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שיעורי‬ ‫הרה''ג רבי יששכר יהודה‬ ‫ה ‪+‬ת ור‪+‬ה‬ ‫גליון ‪55‬‬ ‫בערקוי שליט''א‬ ‫אב''ד פרדס התורה‬ ‫מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי‬ ‫זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה‬ ‫נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון‪,‬‬ ‫אידיש‬ ‫והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫מאמר הפרשה‬ ‫אינעם גליון‪:‬‬ ‫אז מען לייגט זיך ביינאכט ווי יעקב‬ ‫‪ 3‬מאמר הפרשה‬ ‫אבינו שטייט מען אויף צופרי צו "והנה‬ ‫‪ 4‬עין טובה‬ ‫ה' נצב עליו"‬ ‫‪ 5‬שבת קודש‬ ‫ס'איז דא א מורא'דיגע‬ ‫יעקב אבינו'ס חלום מיט אן‬ ‫ווארט פונעם הייליגן רבי ר'‬ ‫הקדמה פון הארעווען אין‬ ‫‪ 9‬הילולא דצדיקיא‬ ‫מאיר'ל פון פרעמישלאן זי"ע‪.‬‬ ‫ישיבת שם ועבר‬ ‫מיר טרעפן צוויי חלומות‬ ‫אין די תורה הקדושה‪ :‬יעקב‬ ‫"וַ ִ ּי ְפ ַ ּגע ַ ּב ָּמקוֹ ם‪ ...‬וַ ִ ּי ְׁש ַּכב ַ ּב ָּמקוֹ ם‬ ‫‪ 12‬טבריא של מעלה‬ ‫אבינו חלומ'ט פון א לייטער‪,‬‬ ‫ַההוּא‪ ...‬וַ ַ ּי ֲחלֹם וְ ִה ֵנּה ֻס ָּלם ֻמ ָ ּצב‬ ‫ֹאשוֹ ִמ ִ ּג ַיע‬ ‫"ס ָּלם ֻמ ָ ּצב ַא ְר ָצה וְ ר ׁ‬ ‫ֻ‬ ‫צב ָעלָ יו" (בראשית‬ ‫ַא ְר ָצה‪ ...‬וְ ִה ֵנּה ה' נִ ָ ּ‬ ‫ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ָמה"‪ ,‬ער חלומ'ט פון‬ ‫כח‪ ,‬יא‪-‬יג)‪.‬‬ ‫מלאכי אלקים און "וְ ִה ֵנּה ה'‬ ‫יעקב אבינו האט זיך צוגעלייגט‬ ‫ויורדים בו"‪ ,‬און דעמאלטס שפירט‬ ‫נִ ָ ּצב ָעלָ יו"‪ .‬עס איז אבער דא נאך‬ ‫ביים מקום המקדש‪ .‬זאגט רש"י‬ ‫מען דעם "והנה ה' נצב עליו"‪.‬‬ ‫א חלום‪ ,‬פרעה'ס חלומות‪ ,‬וואו עס‬ ‫הקדוש‪" :‬לשון מיעוט‪ ,‬באותו מקום‬ ‫אויב אבער ביי טאג פירט מען‬ ‫שטייט אז ער האט געחלומ'ט פון‬ ‫שכב" – נאר אין יענעם פלאץ‬ ‫זיך אויף אויף אן אופן וואס מען איז‬ ‫זיבן קיען און זיבן זאנגען‪.‬‬ ‫האט ער זיך צוגעלייגט‪" .‬אבל י"ד‬ ‫אביסל דערווייטערט פון תורה און‬ ‫האט דער הייליגער רבי ר'‬ ‫שנים ששימש בבית עבר לא שכב‬ ‫עבודת ה'‪ ,‬און ביינאכט ווען מען‬ ‫מאיר'ל געזאגט‪ :‬עס ווענדט זיך‬ ‫בלילה" – אבער די פערצן יאר‬ ‫לייגט זיך שלאפן איז די קריאת‬ ‫ווי אזוי מען לייגט זיך שלאפן‪.‬‬ ‫וואס ער האט געלערנט אין ישיבה‬ ‫שמע על המטה נישט אזוי ווי עס‬ ‫אויב מען לייגט זיך שלאפן ווי‬ ‫פון שם ועבר‪ ,‬האט ער זיך בכלל‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬דעמאלטס איז עס א‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬וואס עס איז געווען‬ ‫נישט צוגעלייגט ביינאכט‪.‬‬ ‫בחינה פון חלומ'ן איבער די "שבע‬ ‫א הקדמה דערצו פון פערצן יאר‬ ‫פרות"‪...‬‬ ‫לערנען ביי שם ועבר – מען לייגט‬ ‫נישט חלומ'ן פון "שבע‬ ‫האט דער הייליגער רבי ר'‬ ‫זיך שלאפן מיט א קריאת שמע‬ ‫פרות‪"...‬‬ ‫מאיר'ל געזאגט‪ ,‬אז דאס איז מרמז‬ ‫על המטה‪ ,‬מען לייגט זיך שלאפן‬ ‫א פסוק ווייטער שטייט‪" :‬וַ ַ ּי ֲחלֹם‬ ‫אינעם שולחן ערוך גלייך ביים‬ ‫נאך א בלאט גמרא מיט תוספות –‬ ‫ֹאשוֹ ִמ ִ ּג ַיע‬ ‫וְ ִה ֵנּה ֻס ָּלם ֻמ ָ ּצב ַא ְר ָצה וְ ר ׁ‬ ‫אנהויב‪ .‬דער מחבר פאנגט ָאן‪:‬‬ ‫דעמאלטס חלומ'ט מען ביינאכט‬ ‫ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ָמה וְ ִה ֵנּה ַמלְ ֲאכֵ י ֱאל ִֹקים‬ ‫"יתגבר כארי לעמוד בבוקר לעבודת‬ ‫פון "והנה מלאכי אלקים עולים‬ ‫עֹלִ ים וְ י ְֹר ִדים ּבוֹ "‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫דארף א מענטש שפרינגען‬ ‫די וויכטיגקייט פון טון‬ ‫בוראו"‪ ,‬מען זאל אויפשטיין ווי א‬ ‫פאר שמחה און זאגן‪" :‬רבוש"ע!‬ ‫תשובה מיט שמחה‬ ‫לייב‪ .‬לכאורה שטעלט זיך א קשיא‪:‬‬ ‫דו ביסט דאך אזא רחום וחנון‪,‬‬ ‫ווי אזוי קען א מענטש אויפשטיין‬ ‫אז אפילו מיין טאג איז געווען ווי‬ ‫און ווי דער הייליגער לובלינער‬ ‫ווי א לייב? אויף דעם זאגט דער‬ ‫זי"ע זאגט‪ ,‬אז ווען מען טוט‬ ‫רמ"א‪" :‬ובשכבו על משכבו ידע‬ ‫אזוי עס איז געווען‪ ,‬קען איך זיך‬ ‫תשובה פארן שלאפן גיין ביינאכט‬ ‫לפני מי הוא שוכב" – בשעת ער‬ ‫יעצט צוריקכאפן"‪ .‬איז אוודאי און‬ ‫– ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש אז‬ ‫לייגט זיך שלאפן‪ ,‬זאל ער וויסן‬ ‫אוודאי טוט מען דאס מיט גרויס‬ ‫מען דארף זיין א "מרא דחושבנא"‬ ‫פאר וועמען ער לייגט זיך שלאפן‪.‬‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫– זאגט דער הייליגער לובלינער אז‬ ‫מען דארף עס טון מיט שמחה‪.‬‬ ‫קרי"ש שעל המטה אלס א‬ ‫אויפשטיין מיט פרישקייט‬ ‫ווי מיר האבן שוין כמה פעמים‬ ‫געלעגנהייט פאר תשובה‬ ‫דורך א ריכטיגע הכנה‬ ‫גערעדט‪ ,‬תשובה איז א מצות עשה‪,‬‬ ‫ביינאכט‬ ‫בעצם האט אונז דער הייליגער‬ ‫און מען דארף עס טון בשמחה‪.‬‬ ‫רבי מאיר'ל פרעמישלאנער דא‬ ‫אויב מען זאגט יעצט ביינאכט‬ ‫אזוי שטייט פונעם הייליגן רבינו‬ ‫געגעבן א מורא'דיגע עצה‪ .‬ווייל‬ ‫קריאת שמע על המטה מיט שמחה‬ ‫יונה‪ ,‬פונעם הייליגן רמ"ק‪ ,‬פונעם‬ ‫אויב עס איז דא איינער וואס‬ ‫הייליגן 'תפארת שלמה'‪ ,‬און פונעם‬ ‫האט זיך דורכאויסן טאג נישט‬ ‫און מיט יראת שמים‪ ,‬אזוי ווי עס‬ ‫הייליגן שינאווער רב‪ .‬תשובה איז א‬ ‫אויפגעפירט ווי עס דארף צו זיין‪,‬‬ ‫שטייט אינעם רמ"א "ובשכבו על‬ ‫מצות עשה און מען דארף עס טון‬ ‫ער איז נישט געווען ביי די בחינה‬ ‫משכבו ידע לפני מי הוא שוכב"‬ ‫מיט שמחה‪.‬‬ ‫פון יעקב אבינו פון "י"ד שנה בשם‬ ‫– וואס דאס איז מרמז אויפן ענין‬ ‫והעולה על כולנה‪ ,‬אפילו אויב‬ ‫ועבר"‪ ,‬און ביינאכט האט ער אפילו‬ ‫פון קריאת שמע על המטה –‬ ‫א גאנצן טאג האט מען זיך נישט‬ ‫פארפאסט זיין חברותא – האט‬ ‫דעמאלטס וועסטו זוכה זיין אז‬ ‫אויפגעפירט ווי עס דארף צו זיין‪,‬‬ ‫אונז דער הייליגער רבי מאיר'ל‬ ‫אינדערפרי וועסטו אויפשטיין אין‬ ‫ביינאכט האט מען פארפאסט די‬ ‫מגלה געווען‪ :‬כאטשיג ווען דו‬ ‫א גוטע גיסטע‪ ,‬און קענען מקיים‬ ‫חברותא‪ ,‬מען האט נישט געלערנט‬ ‫לייגסט דיך שלאפן‪ ,‬זאלסטו ערליך‬ ‫זיין דעם "התגבר כארי לעמוד‬ ‫דעם עמוד גמרא אדער דעם‬ ‫זאגן קריאת שמע על המטה; זיי‬ ‫לבוקר"‪ .‬ער וועט אויפשטיין מיט‬ ‫שולחן ערוך וואס מען לערנט‬ ‫מקיים דעם "ובשכבו על משכבו‬ ‫פרייליכקייט‪ ,‬מיט חיזוק און מיט‬ ‫געווענליך – יעצט ביי קריאת שמע‬ ‫ידע לפני מי הוא שוכב"‪ .‬ווען דו‬ ‫א ברען‪ ,‬און בעזרת השם וועט ער‬ ‫על המטה האסטו די מעגליכקייט‬ ‫וועסט אזוי זאגן קריאת שמע‪,‬‬ ‫פון דארט גיין "ילכו מחיל אל חיל"!‬ ‫תשובה צו טון‪.‬‬ ‫וועסטו תשובה טון‪.‬‬ ‫עין טובה‬ ‫בויען ביי זיך אן 'עין טובה' און דערגרייכן דעם מדרגה פון‬ ‫'שמח בחלקו' ‪ -‬ווי אזוי?‬ ‫דער הייליגער 'חידושי הרי"ם' נאך זיבעצן יאר האט ער זוכה‬ ‫מידת עין טובה פון דער‬ ‫זי"ע האט געזאגט אז ער האט געווען דערצו‪.‬‬ ‫הייליגער "חידושי הרי"ם" זי"ע‬ ‫ער זאגט ווייטער‪ ,‬אז נאכדעם‬ ‫אין ספר 'מאיר עיני הגולה' (חלק געהארעוועט און געדאווענט ער‬ ‫א'‪ ,‬אות ד"ש)‪ ,‬ברענגט ער אראפ אז זאל זוכה זיין צו אן עין טובה‪ ,‬און וואס ער האט זוכה געווען צו‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪4‬‬ ‫דו דארפסט וויסן אז דער‬ ‫מיט זיין חלק‪ .‬וואס איז דער פשט?‬ ‫די מדה פון עין טובה‪ ,‬האט ער‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן יעדן‬ ‫א מענטש זעט ווי זיין חבר האט‬ ‫געשפירט א געוואלדיגע סייעתא‬ ‫איינעם מיט זיין אייגענעם חלק‪,‬‬ ‫א ריזיגע הויז און א געוואלדיגע‬ ‫דשמיא אין אלע זיינע ענינים‪ ,‬און‬ ‫ווי דער חובת הלבבות אין שער‬ ‫עשירות‪ ,‬אדער ווער רעדט נאך‬ ‫ער האט עס תולה געווען אין די‬ ‫הבטחון (אין די הקדמה) איז מסביר‪:‬‬ ‫ווען זיין חבר איז מצליח אין‬ ‫מדה‪ .‬ער האט אויך געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫דער רבוש”ע זאגט פאר יעדן‬ ‫רוחניות; ווי אזוי קען ער טאקע זיין‬ ‫נישט נאר סייעתא דשמיא אין‬ ‫מענטש‪ :‬דו וועסט נאר זיין פרייליך‬ ‫א "שמח בחלקו"?‬ ‫ענינים גשמיים האט ער געהאט‪,‬‬ ‫און רואיג ווען דו וועסט האבן דיין‬ ‫נאר אפילו אין עניני עבודה האט‬ ‫פריוואטע חלק וואס איך געב דיר‪,‬‬ ‫פרייליך און רואיג נאר מיט‬ ‫ער געשפירט ווי די מדה פון עין‬ ‫און נאר דעמאלטס וועסטו שפירן‬ ‫דיין פריוואטע חלק!‬ ‫טובה גייט פאר אים און איז מלמד‬ ‫א געשמאק אין לעבן‪ .‬טאמער‬ ‫זכות אויף אים‪.‬‬ ‫וועסטו האבן דיין חבר'ס חלק‪,‬‬ ‫דער תירוץ איז זייער פשוט‪.‬‬ ‫טאמער וועסטו וואוינען אין דיין‬ ‫לאמיר נעמען א משל‪ ,‬א דוגמא‬ ‫זוכה זיין צו עין טובה ‪ -‬ווי‬ ‫חבר'ס הויז‪ ,‬אדער אפילו האבן‬ ‫פון עסן‪ :‬ווען א מענטש זעט אז‬ ‫אזוי?‬ ‫דיין חבר'ס מדריגות אין רוחניות‪,‬‬ ‫זיין חבר עסט א געוואלד מיט עסן‪,‬‬ ‫וועסטו זיך נישט שפירן פרייליך‬ ‫אבער ס'איז עסן וואס ער אליין‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬יעדער וועט‬ ‫און גליקליך‪.‬‬ ‫האט נישט ליב ‪ -‬למשל זיין חבר‬ ‫פרעגן‪ :‬ווי אזוי קען מען טאקע‬ ‫פונקט ווי דו ווערסט נישט זאט‬ ‫עסט א געוויסע פיש אדער פלייש‬ ‫זוכה זיין צו אזא מדה?‬ ‫און דו פילסט נישט קיין טעם אין‬ ‫וואס ער האט פערזענליך נישט אוי‬ ‫פארשטייט זיך אליין‪ ,‬אונזער‬ ‫דעם עסן וואס דיין חבר עסט ווייל‬ ‫שטארק ליב ‪ -‬דעמאלטס פארגינט‬ ‫כוונה איז נישט צו זוכה זיין‬ ‫דו האסט ליב א צווייטע סארט‬ ‫ער עס זיין חבר מיט א ברייטקייט‪...‬‬ ‫בשלימות אדער צו קלעטערן אין‬ ‫עסן‪ ,‬די זעלבע זאך איז דא‪:‬‬ ‫ער טראכט ביי זיך‪" :‬די עסן וואס‬ ‫הימל און זוכה זיין צו די מדה פון‬ ‫זאט אדער‬ ‫דו וועסט נישט ווערן ַ‬ ‫מיין חבר עסט וואלט מיך דאך‬ ‫עין טובה פונקט ווי דער חידושי‬ ‫שפירן קיין געשמאק דורך דעם‬ ‫נישט געמאכט צופרידן און נישט‬ ‫הרי"ם; מ'רעדט אבער כאטש פון א‬ ‫וואס דו וועסט האבן דיין חבר'ס‬ ‫געמאכט זאט‪ ,‬ווייל איך האב עס‬ ‫קליינע נגיעה דערין‪.‬‬ ‫זאכן!‬ ‫נישט ליב"‪ ,‬ממילא פארגינט ער‬ ‫דער תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווי די‬ ‫דאס איז אן עצה וואס איז א‬ ‫עס אים מיט'ן גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫משנה זאגט אין אבות (ד‪ ,‬א)‪" :‬איזהו‬ ‫דבר השוה לכל נפש צו קונה זיין‬ ‫דאס קומט אונז די משנה‬ ‫עשיר? השמח בחלקו"‪ .‬ווער איז‬ ‫אט די מדה פון 'עין טובה'‪.‬‬ ‫אויסלערנען‪ ,‬לגלות סוד זה‪.‬‬ ‫אן עושר? דער וואס איז פרייליך‬ ‫שבת קודש‬ ‫ווי אזוי האבן די גדולי הדור מחנך געווען זייערע קינדער? •‬ ‫דער סוד ֿפון "סיפורי צדיקים" ביים שבת טיש‬ ‫יעדער איינער האט זיך זיין סדר‬ ‫זיין סדר; די קינדערלעך‪ ,‬די‬ ‫שבת קודש‪ :‬די צייט‬ ‫פון תלמוד תורה‪ ,‬מיידל שולע‬ ‫הייליגע תינוקות של בית רבן‪,‬‬ ‫איבערצוגעבן יסודות היהדות‬ ‫אדער מתיבתא‪ ,‬יעדער האט זיך‬ ‫די מיידעלעך‪ ,‬די טייערע בנות‬ ‫א גאנצע וואך איז מען מורא'דיג‬ ‫זיין מהלך הלימוד‪ .‬צומאל האבן‬ ‫ציון‪ ,‬די עלטערע אין שטוב ‪-‬‬ ‫פארנומען‪ ,‬יעדער איינער מיט‬ ‫‪5‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫טויזנטער תלמידים‪ .‬הונדערטער‬ ‫און דא קומט א בריליאנט‬ ‫די עלטערן צייט צו טון עבודת‬ ‫פון זיי זענען שפעטער געווארן‬ ‫וואס מען כאפט נישט‪ :‬וויבאלד די‬ ‫הבית און זיי קענען איבערחזר'ן‬ ‫גדולי ראשי ישיבות‪ ,‬רבנים‪,‬‬ ‫קינדערלעך זענען אכציג‪-‬ניינציג‬ ‫די לימודים מיט די קינדער‪ ,‬אבער‬ ‫דיינים און מרביצי תורה‪ .‬זיי האבן‬ ‫פראצענט אין אזא מין מצב רוח אז‬ ‫דורכ'ן וואך קומט נישט אויס אזוי‬ ‫געשריבן ספרים אויף סדרי קדשים‬ ‫זיי זענען גרייט מקבל צו זיין פון די‬ ‫פיל וויפיל טאטע‪-‬מאמע קענען‬ ‫און אויף אלע מקצועות התורה‪.‬‬ ‫עלטערן‪ ,‬און דא בלייבט מען שטיל‬ ‫איבערגעבן די יסודות היהדות‬ ‫האט ער געפרעגט דעם‬ ‫און מען נעמט עס נישט ווייטער‪...‬‬ ‫פאר די קינדער‪.‬‬ ‫בריסקער רב‪ :‬ווי אזוי האט איר‬ ‫ווען מיר האבן שכל און מיר‬ ‫עס קומט אבער שבת קודש‪ ,‬איז‬ ‫דאס זוכה געווען?‬ ‫נעמען די מעגליכקייט ‪ -‬וויבאלד‬ ‫דא א נאטורליכקייט אין די לופט‪.‬‬ ‫מען דארף דא צולייגן אז רוב‬ ‫די קינדערלעך זענען שוין אכציג‪-‬‬ ‫עס איז דא א נאטורליכקייט ווי אזוי‬ ‫קינדער פון בריסקער רב האבן‬ ‫ניינציג פראצענט נכנע און ווילן‬ ‫דער שבת טיש איז אויסגעשטעלט‪,‬‬ ‫חתונה געהאט אין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫הערן פון אונז ‪ -‬און מיר נעמען‬ ‫אז אלע קינדערלעך זענען גרייט‬ ‫דאס איין טריט ווייטער‪ ,‬קענען‬ ‫מקבל צו זיין פון דעם טאטן און‬ ‫נאך מער פון דעם‪ ,‬רבי דוד‬ ‫מיר דערגרייכן גאר גרויסע זאכן‪.‬‬ ‫פון דער מאמען‪ ,‬אפילו מען האט‬ ‫סאלאווייטשיק האט געזאגט‬ ‫דאס איז ווען דער טאטע פארציילט‬ ‫גארנישט געטון ספעציעל‪.‬‬ ‫אז די טיפסטע חידושים פון זיין‬ ‫טאטן זענען געזאגט געווארן ביי‬ ‫"סיפורי צדיקים"‪ .‬סיפורי צדיקים‪,‬‬ ‫עס צו מאכן אינטערעסאנט‪,‬‬ ‫די נאטורליכע הכנעה און‬ ‫די צווייטע וועלט מלחמה‪ ,‬ווען מען‬ ‫געשמאק און לעכטיג פאר די‬ ‫דרך ארץ ביים טיש‬ ‫איז געלאפן פון בונקער צו בונקער‬ ‫בשעת די באמבעס זענען געפלויגן‬ ‫קינדער‪ ,‬וועט אריינברענגען אין‬ ‫פון דעם אנהייב פון "שלום‬ ‫אין די לופטן! בשעת די מלחמה‬ ‫זיי א נייע מין לעכטיגקייט‪.‬‬ ‫עליכם" ווארטן שוין אלע קינדער‬ ‫האט דער בריסקער רב געהאט‬ ‫צו הערן ווי אזוי דער טאטע זינגט‪.‬‬ ‫אלע זיינע קינדערלעך ארום זיך‬ ‫די מעשה נורא פונעם‬ ‫ווען דער טאטע פאנגט אן שלום‬ ‫‪ -‬זיי זענען דעמאלטס געווען‬ ‫בריסקער רב‬ ‫עליכם‪ ,‬פאנגט אלעס אן‪ .‬ווען דער‬ ‫בחורים ‪ -‬און מיט זיי איז ער ארויף‬ ‫איך האב געהערט א מעשה‬ ‫טאטע מאכט קידוש‪ ,‬איז אלעס‬ ‫קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫נורא פון הגה"צ רבי ישראל חיים‬ ‫שטיל און יעדער קוקט אויף דעם‬ ‫ווען דער בריסקער רב איז‬ ‫טאטן‪ .‬ביי די מאכלי שבת פאנגט‬ ‫אשרי שליט"א (מח"ס 'שיח זקנים')‪,‬‬ ‫אנגעקומען קיין ארץ הקודש‬ ‫קיינער נישט אן צו עסן פאר'ן‬ ‫וואס ער האט מקבל געווען איש‬ ‫זענען כמעט נישט געווען קיין‬ ‫טאטן‪ ,‬און דער טאטע איז דער‬ ‫מפי איש א מעשה‪:‬‬ ‫וואס פירט אן מיט די זמירות ביים‬ ‫ישיבות‪ ,‬דעמאלטס האט דער‬ ‫ווען דער גרויסער זקן ראשי‬ ‫טיש‪.‬‬ ‫בריסקער רב מחנך געווען זיינע‬ ‫הישיבות רבי איסר זלמן מעלצער‬ ‫קינדער וואס זענען געווארן די‬ ‫עס קומט אויס אז עס איז דא א‬ ‫זי"ע ‪ -‬וואס איז געווען א תלמיד‬ ‫צוקונפטיגע גדולי הדור‪.‬‬ ‫נאטורליכקייט ווי די קינדערלעך‬ ‫פון רבי חיים בריסקער און פונעם‬ ‫קוקן ארויף אויף דעם טאטן‪ .‬עס‬ ‫אויף דעם האט רבי איסר זלמן‬ ‫נצי"ב‪ ,‬און א חבר פונעם הייליגן‬ ‫איז דא א נאטורליכקייט אז די‬ ‫געפרעגט‪" :‬ווי אזוי האט איר דאס‬ ‫בריסקער רב ‪ -‬איז געווען ביים‬ ‫קינדערלעך ווייסן אז דער טאטע‬ ‫באוויזן?" האט דער בריסקער רב‬ ‫בריסקער רב אין שטוב‪ ,‬האט‬ ‫זיצט אויף זיין פלאץ און קיינער‬ ‫געזאגט‪" :‬מיט אסאך תהלים זאגן‪,‬‬ ‫ער אים געפרעגט מיט טרערן‬ ‫זיצט נישט דארט‪ .‬עס איז דא א‬ ‫און מיט'ן פארציילן פונעם טאטן‬ ‫אין די אויגן‪ :‬ווי אזוי האט איר‬ ‫נאטורליכקייט אז יעדער ווייסט‬ ‫און פונעם זיידן"‪ .‬מיט'ן 'טאטן' האט‬ ‫זוכה געווען צו אזעלכע גרויסע‬ ‫אז דא איז דער מאמע'ס פלאץ און‬ ‫ער געמיינט רבי חיים בריסקער‪,‬‬ ‫לעכטיגע קינדער‪ ,‬תלמידי חכמים‬ ‫קיינער זיצט נישט דארט‪ .‬די דרך‬ ‫און מיט'ן 'זיידן' האט ער געמיינט‬ ‫וגדולי הדור?‬ ‫ארץ איז אין די לופט! די הכנעה פון‬ ‫דעם בית הלוי‪.‬‬ ‫מיר ווייסן אז די קינדער פון‬ ‫די קינדערלעך צו די עלטערן קען‬ ‫הגה"צ ר' ישראל חיים אשרי‬ ‫בריסקער רב ‪ -‬הגאון רבי אברהם‬ ‫מען ממש טאפן מיט די הענט‪.‬‬ ‫שליט"א האט דאס ווייטער‬ ‫יהושע‪ ,‬הגאון רבי דוד‪ ,‬הגאון רבי‬ ‫דערציילט‪" :‬איך האב געהערט‬ ‫מאיר און הגאון רבי יצחק ‪ -‬זענען‬ ‫אויסנוצן די גרייטקייט פון די‬ ‫די מעשה איש מפי איש‪ ,‬און איך‬ ‫אלע געווען תופסי ישיבה פון‬ ‫קינדער מיט "סיפורי צדיקים"‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪6‬‬ ‫געשיינט צו אברהם אבינו‪.‬‬ ‫"שהיה שליט ביצרו כמותו"‬ ‫בין געגאנגען איבערפרעגן רבי‬ ‫זאגט דער מדרש ווייטער‪:‬‬ ‫דוד סאלאווייטשיק און רבי יצחק‬ ‫זאגט דער מדרש אויף די‬ ‫סאלאווייטשיק צו באשטעטיגן צי‬ ‫"המושל בכל אשר לו" ‪ -‬פשוט פשט‬ ‫ווערטער אין פסוק "זְ ַקן ֵ ּביתוֹ "‬ ‫די מעשה איז אמת‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫מיינט עס אז ער האט געוועלטיגט‪,‬‬ ‫(בראשית כד‪ ,‬ב)‪" :‬שהיה זיו איקונין‬ ‫עס מאשר געווען"‪.‬‬ ‫ער איז געווען דער בן בית‪" ,‬בן‬ ‫שלו דומה לאברהם" ‪ -‬דאס פנים‬ ‫ביתי הוא דמשק אליעזר"‪ ,‬ווי עס‬ ‫זיי האבן צוגעלייגט‪" :‬דער‬ ‫פון אליעזר איז געווען ענליך צו‬ ‫שטייט אין די פאריגע וואכעדיגע‬ ‫טאטע פלעגט זאגן‪ :‬איך האב‬ ‫אברהם‪ .‬די לעכטיגקייט וואס‬ ‫סדרה‪ ,‬ער איז געווען דער וואס איז‬ ‫געהאלטן די שטוב מיט מעשיות‪.‬‬ ‫האט געשיינט פון זיין פנים איז‬ ‫געווען ממונה איבער אלע אוצרות‬ ‫א שאד קינדערלעך‪ ,‬איר האט נישט‬ ‫געווען ממש ווי ביי אברהם אבינו‪.‬‬ ‫פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫געקענט דעם זיידן!" (דאס מיינט אז עס‬ ‫מענטשן זענען געגאנגען אין די‬ ‫איז א שאד אז זיי האבן נישט געקענט רבי חיים‬ ‫אבער אין מדרש שטייט נאך א‬ ‫גאס און צוגעלאפן צו אליעזר‪:‬‬ ‫זאך‪" :‬שהיה שליט ביצרו כמותו"‬ ‫בריסקער זי"ע)‪.‬‬ ‫"געב מיר א ברכה‪ ,‬ר' אברהם‪ ,‬ר'‬ ‫‪ -‬ער האט שולט געווען און‬ ‫לעניננו‪:‬‬ ‫אברהם‪ ,‬געב אונז א ברכה!" האט‬ ‫געוועלטיגט איבער דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫אליעזר געזאגט‪" :‬אנטשולדיגט‪,‬‬ ‫ווען עס קומט א שבת טיש‪,‬‬ ‫אליעזר האט געהאט דעם יצר‬ ‫איך בין נישט אברהם אבינו‪ ,‬איך‬ ‫האבן מיר ממש א גרויסן שליסל‬ ‫הרע אין זיין האנט! און מען רעדט‬ ‫בין אליעזר‪ ,‬איך בין נאר דער ראש‬ ‫וואס קען עפענען די טויערן צו‬ ‫דא פון א יצר הרע וואס ער האט‬ ‫ישיבה‪ "...‬האבן זיי געזאגט‪" :‬בסדר‪,‬‬ ‫אונזערע קינדערלעך‪ .‬מיר האבן‬ ‫געהאט אין זיך נאך פון זיין טאטן‬ ‫מיר ווילן א ברכה פונעם ראש‬ ‫א בריליאנט וואס מיר קענען געבן‬ ‫נמרוד‪ ,‬דאך האט ער עס געהאט‬ ‫ישיבה"‪.‬‬ ‫פאר אונזערע קינדער‪ :‬סיפורי‬ ‫אינגאנצן אין די האנט‪ ,‬פונקט אזוי‬ ‫צדיקים‪.‬‬ ‫אבער זיי זענען אוועקגעגאנגען‬ ‫ווי אברהם אבינו‪.‬‬ ‫ערשטוינט‪ :‬וואס טוט זיך דא?‬ ‫זאגט יעצט אברהם אבינו‪" :‬איך‬ ‫אליעזר עבד אברהם ווערט‬ ‫אליעזר דער ראש ישיבה‪ ,‬דער‬ ‫דארף האבן א געוואלדיגן שליח‪,‬‬ ‫זון פון נמרוד? אליעזר‪ ,‬דער‬ ‫געשיקט צו רבקה אמינו ‪-‬‬ ‫און איך האב פונקט געטראפן דעם‬ ‫זון פון דעם מענטש וואס איז‬ ‫פארוואס?‬ ‫ריכטיגן קאנדידאט‪ .‬זאגט דער‬ ‫געגאנגען מאכן א מרידה קעגן‬ ‫לאמיר גיין א טריט ווייטער‪.‬‬ ‫פסוק‪" :‬וַ ּיֹ ֶ‬ ‫אמר ַא ְב ָר ָהם ֶאל ַע ְבדּ וֹ זְ ַקן‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬זאל זוכה זיין אז‬ ‫עס איז דא א מורא'דיגע רש"י אין‬ ‫ֵ ּביתוֹ ַה ּמֹ ׁ ֵשל ְ ּבכָ ל ֲא ֶׁשר לוֹ "‪ ,‬ער זאגט‬ ‫זיין פנים זאל זיין ענליך צו אברהם‬ ‫פרשת חיי שרה‪ :‬אברהם אבינו‬ ‫אים‪" :‬איך שיק דיך דו זאלסט זיין‬ ‫אבינו? מענטשן האבן דאס נישט‬ ‫זוכט א כלה פאר יצחק אבינו‪ .‬דער‬ ‫דער שליח‪ .‬דו ווייסט פארוואס?‬ ‫געקענט פארשטיין‪.‬‬ ‫הייליגער 'שם משמואל' זי"ע און‬ ‫ווייל דיין פנים שיינט ווי מיינס‪,‬‬ ‫אברהם אבינו זוכט א כלה פאר‬ ‫אנדערע רעדן ארום באריכות אז‬ ‫ווייל דו ביסט א שליט ביצרו‪ ,‬נאר‬ ‫יצחק‪ ,‬ער דארף שיקן א שליח‪ ,‬א‬ ‫דא גייט מען אוועקשטעלן כלל‬ ‫דיך קען איך שיקן‪ .‬איך בעט דיך‪:‬‬ ‫גדול הדור‪ .‬ער דארף שיקן א שליח‬ ‫ישראל‪ ,‬מען דארף ברענגען רבקה‬ ‫"שים נא ידך תחת ירכי"‪ ,‬שווער‬ ‫וואס זאל קענען מלחמה האלטן‬ ‫אמינו‪ ,‬און מען קען נישט שיקן‬ ‫מיר אז דו גייסט פאלגן אלעס וואס‬ ‫מיט די קליפה פון בתואל און לבן‪,‬‬ ‫סתם עמיצער‪ ,‬מען דארף שיקן‬ ‫איך הייס דיך‪ ,‬און ברענג מיר צוריק‬ ‫ארויסצונעמען די הייליגע רבקה‬ ‫איינעם וואס איז גאר גרויס‪.‬‬ ‫א כלה פאר יצחק"‪.‬‬ ‫אמינו‪ .‬זאגט דער שם משמואל‪,‬‬ ‫נאך א נקודה‪ :‬רבקה אמינו‬ ‫אז ער האט געטראפן נאר אליעזר;‬ ‫געפינט זיך צווישן די טיפסטע‬ ‫"לפי שהוא דבוק נקוד זקן"‬ ‫וויבאלד אליעזר איז געווען אויף‬ ‫קליפות‪ ,‬די קליפות הטמאות פון‬ ‫קומט רש"י און זאגט אונז דא‬ ‫אזעלכע הויכע מדרגות‪ ,‬האט‬ ‫בתואל און לבן‪ .‬מען דארף דא‬ ‫א מורא'דיגן סוד‪ .‬רש"י זאגט‪" :‬זְ ַקן‬ ‫אברהם געזאגט‪" :‬נאר אים קען‬ ‫שיקן ממש אן ענק שבענקים‬ ‫ֵ ּביתוֹ " ‪ -‬לכאורה איז שווער צו‬ ‫איך שיקן"‪.‬‬ ‫ארויסצונעמען רבקה אמינו פון‬ ‫פארשטיין‪ ,‬פארוואס שטייט די‬ ‫יא! דעם זון פון נמרוד‪ ,‬וואס‬ ‫דארט‪ .‬וועם גייט מען שיקן?‬ ‫'זקן' מיט א פתח? עס וואלט‬ ‫ווארט ַ‬ ‫קומט פון דעם נידריגסטן פלאץ‪,‬‬ ‫אברהם אבינו האט מחליט‬ ‫דאך געדארפט שטיין מיט א קמץ‪:‬‬ ‫אים גייט מען שיקן‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫געווען צו שיקן אליעזר‪ .‬פארוואס‬ ‫"זָ ֵקן ביתו"?‬ ‫זוכה געווען אז זיין פנים האט‬ ‫אליעזר?‬ ‫‪7‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫אזוי ער האט זוכה געווען צו אלע‬ ‫אנקוקן‪ .‬דא ביסטו א משנה למלך‪,‬‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬לפי שהוא דבוק‬ ‫מדרגות פון א 'זקן' ‪" -‬זקן זה קנה‬ ‫דו גייסט איבערנעמען מיין מלוכה‬ ‫נקוד זקן" ‪ -‬ווייל די ווערטער "זקן‬ ‫חכמה"‪ ,‬זיין זיו איקונין איז געווען‬ ‫און זיין א מושל בכיפה איבער די‬ ‫ביתו" דארפן גיין צוזאמען‪ ,‬דארף‬ ‫דומה צו אברהם‪ ,‬און ווי דער פסוק‬ ‫גאנצע וועלט!"‬ ‫עס לויט די כללי הדקדוק שטיין‬ ‫זאגט ווייטער‪" :‬מושל בכל אשר‬ ‫האט אליעזר געזאגט‪" :‬עס איז‬ ‫מיט א פתח‪.‬‬ ‫לו"‪ ,‬ער איז געווען א מושל ביצרו‪.‬‬ ‫בעסער צו זיין א עבד ביי אברהם‪,‬‬ ‫דער הייליגער 'דברי ישראל'‬ ‫אפילו א עבד וואס האט אין זיך דעם‬ ‫זי"ע פון מאדזשיץ פרעגט א‬ ‫דאס איבערגעלאזטע ירושה‬ ‫'ארור'‪ ,‬ווי איידער איבערצונעמען‬ ‫מורא'דיגע קשיא אויף דעם‪ ,‬און‬ ‫פון "סיפורי צדיקים" אלס א‬ ‫די גאנצע מלוכה פון נמרוד!"‬ ‫לאמיר עס אביסל מרחיב זיין‪:‬‬ ‫וועגווייזער פאר די קינדער‬ ‫קומט אויס אז אליעזר האט‬ ‫אוודאי ברענגט רש"י אסאך‬ ‫אט די געוואלדיגע ירושה צו‬ ‫מחליט געווען אז ער גייט זיין דבוק‬ ‫מאל דקדוק‪ ,‬אבער מיר ווייסן אז‬ ‫זיין דבוק אין צדיקים‪ ,‬האט אליעזר‬ ‫צו א צדיק‪ ,‬ער גייט זיין דבוק צו אן‬ ‫ווען רש"י זאגט דקדוק איז עס‬ ‫עבד אברהם אונז איבערגעלאזט א‬ ‫ערליכן איד און צו תלמידי חכמים‪,‬‬ ‫נאר ווען מען קען ממש נישט‬ ‫ירושה‪.‬‬ ‫און נאכגיין זייערע וועגן‪ .‬ווען א‬ ‫פארשטיין דעם פשוט'ן פשט פון די‬ ‫מענטש איז מחליט צו ווערן דבוק‬ ‫פסוקים אן דעם‪ .‬אבער סתם אזוי‬ ‫מיר לעבן אין א דור וואס מען‬ ‫אין א צדיק‪ ,‬קען ער אפילו פון דעם‬ ‫איז רש"י'ס פירוש אויף די תורה‬ ‫דארף נישט מפרש זיין ווי אזוי מען‬ ‫נידריגסטן שטאפל פון א נמרוד‬ ‫נישט געמאכט געווארן בלויז פאר‬ ‫קען זיין דבוק צו צדיקים‪ .‬נאך די‬ ‫ווערן א "זיו איקונין דומה לשל‬ ‫דקדוק; רש"י איז געקומען מפרש‬ ‫צווייטע וועלט מלחמה‪ ,‬סיי אין‬ ‫אברהם"‪ ,‬און זיין א "מושל ביצרו"‬ ‫זיין די הייליגע תורה‪ ,‬און נאר ווען‬ ‫ארץ הקודש און סיי אין אמעריקע‪,‬‬ ‫פונקט ווי אברהם אבינו‪.‬‬ ‫מען קען נישט פארשטיין ברענגט‬ ‫האט אונז דער אייבערשטער‬ ‫ער אראפ דקדוק‪ .‬עס מוז זיין אז דא‬ ‫איבערגעלאזט צדיקים‪ ,‬גדולי‬ ‫דער סוד פון רש"י אינעם‬ ‫ליגט א סוד‪.‬‬ ‫עולם און ענקי רוח‪ .‬סיי אין ארץ‬ ‫ווארט "זקן"‬ ‫הקודש סיי אין חוץ לארץ‪ .‬זיי‬ ‫זאגט דער דברי ישראל א‬ ‫האבן אונז אלע איבערגעלאזט‬ ‫דאס האט רש"י געבאדערט‪:‬‬ ‫מורא'דיגע זאך‪ :‬אויף "זקן ביתו"‬ ‫א מורא'דיגן וועג‪ .‬אלע האבן‬ ‫אברהם אבינו קלויבט יעצט‬ ‫זאגן אונז חז"ל גרויסע זאכן איבער‬ ‫אליעזר פאר די גרעסטע שליחות‬ ‫אליעזר ‪" -‬זיו איקונין שלו דומה‬ ‫אויפגעשטעלט ישיבות‪ ,‬תלמוד‬ ‫פון וואו כלל ישראל קומט ארויס?‬ ‫לשל אברהם"‪" ,‬מושל בכל אשר‬ ‫תורה'ס‪ ,‬מיידל שולעס‪ ,‬כוללים‬ ‫ער קלויבט אים אויס צו האלטן‬ ‫לו"‪.‬‬ ‫און בתי מדרשות‪ .‬אלע האבן‬ ‫איבערגעלאזט ספרים הקדושים‬ ‫מלחמה מיט די גרעסטע קליפות‪,‬‬ ‫וואס טוט זיך דא?‬ ‫און חידושים‪ ,‬הן בהלכה און הן‬ ‫מיט בתואל און לבן? ווי אזוי‬ ‫ווי אזוי האט ער זוכה געווען‬ ‫באגדה‪ ,‬און זיי האבן אונז באלאכטן‬ ‫ארבעט דאס‪ ,‬אליעזר איז דאך א‬ ‫דערצו?‬ ‫דעם וועג‪.‬‬ ‫זון פון נמרוד?‬ ‫ווי אזוי קען זיין אז א זון פון‬ ‫אבער נאך מער פון דעם‪ ,‬זיי‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬לפי שהיה דבוק"‬ ‫נמרוד‪ ,‬וואס האט געמאכט א‬ ‫האבן אונז אלע איבערגעלאזט‬ ‫‪ -‬ער איז געווען דבוק צו אברהם‬ ‫מרידה אינעם אייבערשטן‪ ,‬זאל‬ ‫א מתנה וואס איז אומשאצבאר‪:‬‬ ‫אבינו‪ .‬זאגט רש"י ווייטער‪" :‬נקוד‬ ‫אלעס אפלאזן?‬ ‫דאס זענען די טויזנטער סיפורי‬ ‫זקן" ‪ -‬דאס ווארט 'זקן' איז אזוי‬ ‫דער מדרש פארציילט‪ ,‬ווען‬ ‫צדיקים פון זיי אליין און פון יעדן‬ ‫געפינטלט; ווען מען פינטלט א‬ ‫אברהם אבינו איז געגאנגען און‬ ‫צדיק‪ .‬יעדער רבי‪ ,‬יעדער ראש‬ ‫ווארט מיינט עס "קוק אריין טיף"‪,‬‬ ‫אריינגעטאנצן אין כבשן האש און‬ ‫ישיבה און יעדער רב וואס האט‬ ‫קוק וואס דער מדרש זאגט דארט‪,‬‬ ‫ארויסגעקומען מיט א שמחה‪ ,‬האט‬ ‫אידישקייט‬ ‫אוועקגעשטעלט‬ ‫גיי אריין דערין און דו וועסט זען צו‬ ‫אליעזר געזאגט פאר זיין טאטן‬ ‫נאך די וועלט מלחמה‪ ,‬האט מען‬ ‫וואס ער האט זוכה געווען‪.‬‬ ‫נמרוד אז ער גייט צו אברהם אבינו‪.‬‬ ‫באשריבן ספרים איבער זיין לעבן‪,‬‬ ‫רש"י זאגט‪" :‬לפי שהיה דבוק"‬ ‫זאגט אים דער טאטע‪" :‬דו ביסט אן‬ ‫זיין מסירות נפש‪ ,‬און ווי אזוי ער‬ ‫‪ -‬ווייל ער איז געווען מקושר צו‬ ‫ארור‪ ,‬דו קומסט פון כנען; אויב דו‬ ‫האט אויפגעבויט אידישקייט פון‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ממילא שטייט‬ ‫גייסט צו אברהם וועסטו דארט זיין‬ ‫דאס ניי‪.‬‬ ‫"זקן"‪ .‬יעצט וועסטו פארשטיין ווי‬ ‫גארנישט‪ ,‬קיינער וועט דיך נישט‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪8‬‬ ‫סיפורי צדיקים פון די גדולי הדור‬ ‫אריינברענגען אזא ליכטיגקייט‪,‬‬ ‫די סיפורי צדיקים דארפן מיר‬ ‫וואס האבן אוועקגעשטעלט‬ ‫אזוי ווי דער בריסקער רב האט‬ ‫איבערגעבן שבת ביים טיש‪ ,‬און‬ ‫אידישקייט נאך די צווייטע וועלט‬ ‫געזאגט פאר רבי איסר זלמן‬ ‫דאס וועט ווייזן אונזערע קינדער‬ ‫מלחמה‪ .‬פארציילן זייער מסירת‬ ‫מעלצער‪" :‬מיט אסאך תהלים‬ ‫א וועג‪ .‬בפרט נאך די צווייטע‬ ‫נפש‪ ,‬זייער גדלות בתורה‪ ,‬זייער‬ ‫זאגן‪ ,‬און מיט'ן פארציילן פונעם‬ ‫וועלט מלחמה‪ ,‬ווען מיר האבן דא‬ ‫קדושה‪ ,‬זייער טהרת המדות‪ ,‬און‬ ‫טאטן און פונעם זיידן"‪ .‬מיר האבן‬ ‫אנגעהויבן א נייע יסוד און א נייע‬ ‫דאך אזוי סאך צו פארציילן פון‬ ‫וועלט מיט אלטע יסודות‪ ,‬עס‬ ‫זייער השקפת החיים וואס זיי‬ ‫אונזערע רבי'ס‪ ,‬פון אונזערע‬ ‫איז אלץ געווען דורך די צדיקים‪.‬‬ ‫האבן געוואלט פון אונז‪.‬‬ ‫ראשי ישיבות‪ ,‬און פון אונזערע‬ ‫אונזערע עלטערן און זיידעס‬ ‫און ווען מיר וועלן דאס‬ ‫צדיקים‪.‬‬ ‫האבן געקענט די צדיקים‪ ,‬ממילא‬ ‫איבערגעבן פאר די קינדערלעך‪,‬‬ ‫האבן אונזערע קינדער נאך אלץ א‬ ‫און ביי א שבת טיש‪ ,‬ווען‬ ‫וועלן מיר זוכה זיין — אזוי ווי דער‬ ‫מורא'דיגן קשר און א טיפן געפיל‬ ‫אלע אונזערע קינדערלעך קוקן‬ ‫בריסקער רב האט געזאגט — אז‬ ‫דערצו‪.‬‬ ‫ארויף אויפ'ן טאטן‪ ,‬אלע ווארטן‬ ‫דאס איז געווען די סיבה פאר די‬ ‫צו הערן קידוש פונעם טאטן‪,‬‬ ‫גדלות פון זיינע קינדער‪.‬‬ ‫אריינברענגען ליכטיגקייט‬ ‫און אלע ווארטן אז דער טאטע‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫דורכ'ן שבת טיש‬ ‫זאל אנפאנגען די זמירות‪ ,‬די‬ ‫מיר זאלן האבן א זיסן און לעכטיגן‬ ‫אלע קינדערלעך ווארטן אז דער‬ ‫און ווען מיר פארציילן דאס‬ ‫שבת!‬ ‫טאטע זאל אנפאנגען צו פארציילן‬ ‫איבער ביים שבת טיש‪ ,‬וועט עס‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫הרה"ק רבי אברהם דוב בן הרה"ק רבי דוד זי"ע מאווריטש ‪-‬‬ ‫בעמח"ס "בת עין"‬ ‫יומדה"ק י"ב כסלו ‪ -‬א' וישלח‬ ‫דער מקור פונעם טאהשער‬ ‫זיין זיידע‪ ,‬און זיין עלטער‪-‬זיידע‬ ‫דער מקור המנהג פון‬ ‫רבי'ן זי"ע‬ ‫זענען דארט געווען‪ ,‬און ער האט‬ ‫מאכן א סעודה פון הרה"ק‬ ‫זיך געווייקט ביי אסאך זקני‬ ‫מראחמיסטריווקא זי"ע‬ ‫נאך א מקור פאר די סעודות‬ ‫ירושלים‪ ,‬ווי אויך ביי אנדערע‬ ‫פונעם יומא דהילולא געפינט זיך‬ ‫זקנים פון צפת און פון טבריא ‪-‬‬ ‫עס איז מקובל ביי כלל ישראל‪,‬‬ ‫אין ספר 'עבודת עבודה' פונעם‬ ‫זאגט ער אז ער האט געהערט פון‬ ‫און עס איז געווארן מורא'דיג‬ ‫טאהשער רבי'ן זי"ע‪ ,‬אין פרשת‬ ‫די זקנים אין צפת‪ ,‬אז ביי די יומא‬ ‫נפוץ‪ ,‬אז מען מאכט סעודות ביי‬ ‫ויצא‪ ,‬אין די שיחה פון מוצאי שבת‪,‬‬ ‫דהילולא פונעם בת עין איז געווען‬ ‫די יארצייט פונעם הייליגן 'בת עין'‬ ‫וואו ער זאגט דארט א פלא'דיגע‬ ‫אזוי ווי א יום טוב אין גאנץ צפת‪.‬‬ ‫זי"ע‪.‬‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫מען האט געקאכט און געבאקן‬ ‫אין ספר 'אמרות טהורות'‬ ‫ער דערציילט אז אין שנת‬ ‫לכבוד די סעודת הילולא‪ ,‬און מען‬ ‫פונעם ראחמיסטריווקער רבי'ן‬ ‫תשל"א‪ ,‬ווען ער איז געווען אין‬ ‫האט געמאכט די סעודות ברוב‬ ‫זי"ע ‪ -‬וואס ער איז דאך געווען‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬האט ער זוכה געווען‬ ‫עם‪.‬‬ ‫א יליד ארץ הקודש‪ ,‬זיין טאטע‪,‬‬ ‫‪9‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫דאס מקבל געווען‪ ,‬האט זיך אלעס‬ ‫זיך משתטח צו זיין אויף ציון איז דער טאהשער רבי געווארן‬ ‫איבערגעדרייט‪ .‬די פרנסה האט זיך‬ ‫הקדוש פון הייליגן בת עין‪ .‬ער אזוי פארקאכט אין דעם ספר בת‬ ‫געטוישט לטובה‪ ,‬און אלע קינדער‬ ‫האט אויסגעזאגט גאנץ תהילים עין‪.‬‬ ‫וואס זענען נישט געווען געזונט‪,‬‬ ‫אין די מערה‪ .‬דארט אין צפת האט‬ ‫האבן פלוצלינג געהאט א רפואה!‬ ‫די מעשה מיט די משפחה אין‬ ‫ער געטראפן עטליכע 'זקנים' וואס‬ ‫צפת און די ישועה דורך די‬ ‫האבן אים דערציילט פלא'דיגע‬ ‫דער טאהשער רבי דערציילט‬ ‫מעשיות‪.‬‬ ‫סעודה‬ ‫אז אין שנת תשל"א זענען די בני‬ ‫איידער מיר גייען ווייטער‪ ,‬וועט‬ ‫המשפחה געקומען צו אים און אים‬ ‫וואס איז געווען די מעשה מיט‬ ‫דאך א מענטש פרעגן‪ :‬ווי אזוי‬ ‫דערציילט די גאנצע מעשה ווי אזוי‬ ‫די סעודות?‬ ‫קומט עס אז דער טאהשער רבי‬ ‫אלעס האט זיך איבערגעדרייט‪.‬‬ ‫עס איז דארט געווען א‬ ‫זאל זיין אזוי פארקאכט אינעם ספר‬ ‫דער טאהשער רבי פירט דארט‬ ‫בת עין? געווענליך זענען צדיקים משפחה אין צפת‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫וואס קומען פון א געוויסן פלאץ א משפחה בלעה"ר געבענטשט‬ ‫אויס‪ ,‬אז פון דעם זעט מען די‬ ‫דבוק אין די תלמידי בעל שם פון מיט קינדער‪ ,‬ווי מען זאגט‪ ,‬א‬ ‫גרויסע זאך פון מאכן א סעודה‬ ‫יענעם געגנט; די וואס קומען פון טיפישע ארץ ישראל'דיגע שטוב‬ ‫ביומא דהילולא‪.‬‬ ‫אונגארן זענען דבוק אין די תלמידי מיט ארום צען‪-‬צוועלף קינדער‪.‬‬ ‫כ"ג כסלו‪ ,‬ווען עס איז געווען‬ ‫בעל שם פון אונגארן‪ ,‬און די פון אבער נעבעך מיט פרנסה איז‬ ‫די יארצייט פון טאהשער רבי'נס‬ ‫ּפוילן אין די תלמידי בעל שם פון זיי זייער נישט גוט געגאנגען‪ ,‬זיי‬ ‫זיידע‪ ,‬הרה"ק רבי אלימלך‬ ‫פוילן‪ .‬ווי אזוי קומט עס טאקע אז האבן קוים געהאט לחם לאכול‪.‬‬ ‫טאהשער זי"ע‪ ,‬האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫דער טאהשער רבי איז געווען אזוי דערצו האבן זיי געהאט עטליכע‬ ‫"איך מאך יעצט אויך א סעודה‪ ,‬ווייל‬ ‫קינדער וואס זענען ממש נישט‬ ‫פארקאכט אינעם ספר בת עין?‬ ‫פון דא זעט מען אז א סעודה ביומא‬ ‫שרייבט ער דארט און געזונט געווען‪.‬‬ ‫דהילולא ברענגט אלע השפעות"‪.‬‬ ‫איינמאל האבן זיי זיך געכאפט‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז זיין טאטע פלעגט‬ ‫יעדן שבת אינדערפרי פארן אז עס קומט די הילולא פונעם‬ ‫דאס איז דער צווייטער מקור‬ ‫דאווענען הארעווען אין דעם ספר הייליגן בת עין‪ ,‬און היות מען‬ ‫פארן מאכן סעודות ביומא‬ ‫בת עין‪ .‬ער זאגט דארט צו‪ ,‬אז נישט מאכט דאך סעודות‪ ,‬זענען זיי‬ ‫דהילולא‪ ,‬און פונעם טאהשער‬ ‫אזוי ווי היינטיגע צייטן וואס דער געגאנגען מנדב זיין א סעודה‪ .‬זיי‬ ‫רבי'נס מקור זעט מען נאך א‬ ‫ספר איז געדרוקט מיט גרויסע האבן מקבל געווען אויף זיך צו‬ ‫נקודה‪ :‬אז נישט נאר מען מאכט‬ ‫אותיות‪ ,‬איז עס דעמאלטס געווען מאכן א סעודה בכל שנה ושנה‬ ‫סעודות‪ ,‬נאר די סעודות זענען‬ ‫מיט קליינע אותיות און עס איז ביומא דהילולא פונעם בת עין‪ .‬און‬ ‫מסוגל פאר ישועות‪.‬‬ ‫געווען שווער צו ליינען‪ .‬דורך דעם פון דעמאלטס ָאן וואס זיי האבן‬ ‫די השתלשלות פונעם ספר בת עין און די עבודה פונעם צדיק‬ ‫נאכט לערנען גייט ער יעצט עסן‬ ‫און געלערנט די גאנצע נאכט‪ .‬די‬ ‫פון הינדל מיט לאקשן ווערט‬ ‫א מגושם'דיגע מאכל?‪ ,‬איז ער‬ ‫באבע האט געהאט אזוי פיל נחת‬ ‫מען נישט א גוטער איד‪...‬‬ ‫געגאנגען און זיך געגעבן א בייס‬ ‫אז דער יתום וואס זי האדעוועט‬ ‫אין זיין האנט! עס איז געווען א‬ ‫אויף הארעוועט אריין א גאנצן‬ ‫א מורא'דיגע מעשה ווערט‬ ‫שטארקע ביס וואס האט גוט וויי‬ ‫ליל שישי‪ ,‬האט זי אים אנגעגרייט‬ ‫געברענגט אין 'אמרות טהורות'‪,‬‬ ‫געטון‪...‬‬ ‫א מורא'דיגע געשמאקע מאכל‬ ‫וואס ער האט מקבל געווען פון זיין‬ ‫שפעטער האט דער בת עין‬ ‫יענעם ערב שבת‪.‬‬ ‫שווער‪ ,‬דער סקווירער רבי זי"ע‪:‬‬ ‫דערציילט די מעשה פאר זיינע‬ ‫דער הייליגער בת עין האט‬ ‫דער הייליגער בת עין איז דאך‬ ‫תלמידים און געזאגט‪" :‬פארוואס‬ ‫זיך אבער געהארעוועט אויף‬ ‫געווען א יתום‪ .‬ער איז אויפגעצויגן‬ ‫דערצייל איך אייך דאס? כדי איר‬ ‫קדושה און זיך מורא'דיג מסגף‬ ‫געווארן ביי זיין באבע‪ ,‬א‬ ‫זאלט נישט מיינען אז פון הינדל‬ ‫געווען‪ .‬ער האט געהאט גרויס‬ ‫גרויסע צדיקת‪ .‬איינמאל איז ער‬ ‫מיט לאקשן ווערט מען א גוטער‬ ‫צער‪ ,‬טראכטנדיג אז נאך א גאנצע‬ ‫אויפגעווען א גאנצן ליל שישי‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪10‬‬ ‫האט ער שנעל געשריבן א בריוו‬ ‫דער נאמען פונעם ספר‪:‬‬ ‫איד‪"...‬‬ ‫צום הייליגן בת עין קיין צפת‪ ,‬צו‬ ‫"תולדות אדם" אדער "בת עין"‬ ‫דאס דינט אלס אן הקדמה‬ ‫דערציילן וואס דא גייט פאר‪.‬‬ ‫ווען מיר דערציילן די געוואלדיגע‬ ‫האט דער בת עין אים‬ ‫ווען רבי ישראל פאלטיטשאנער‬ ‫גדלות און די מופתים וואס דער‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫צוויי‬ ‫צוריקגעשריבן‬ ‫איז אריינגעקומען צו רבי‬ ‫הייליגער בת עין האט אפגעטון‪,‬‬ ‫ערשטנס האט ער געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫מאטעלע טשערנאבילער‪ ,‬איז רבי‬ ‫דארף מען וויסן אז דאס קומט‬ ‫וויבאלד דער הייליגער רבי‬ ‫מאטעלע טשערנאבילער געווארן‬ ‫נישט סתם אזוי‪ ,‬מען מוז הארעווען‬ ‫מאטעלע טשערנאבילער האט‬ ‫אזוי בשמחה‪ ,‬ער שרייבט‪" :‬כל‬ ‫דערפאר! עס זענען דא אסאך‬ ‫געהייסן עס דרוקן‪ ,‬וועט ער עס‬ ‫עצמותיו גיל וחדוה נתמלאו"‪ .‬ממש‬ ‫מענטשן וואס מיינען אז צדיקים‬ ‫דרוקן‪ .‬הגם‪ ,‬זאגט ער‪" ,‬מעולם‬ ‫רבי מאטעלע טשערנאבילער‬ ‫ווערן געבוירן אויפ'ן בארג‪ ,‬אבער‬ ‫לא עלה בדעתי להדפיסו"‪ ,‬אבער‬ ‫איז געווארן אויפגעשאקלט פאר‬ ‫אפילו אויב זיי זענען יא אזוי‬ ‫"לעשות רצון צדיק מי יבוא אחר‬ ‫שמחה‪ ,‬און ער האט אים גוזר‬ ‫געבוירן‪ ,‬האבן זיי זיך דאך געמוזט‬ ‫המלך"‪ ,‬און "מאן מלכי רבנן"‪ ,‬מען‬ ‫געווען אז ער מוז דרוקן דעם ספר‬ ‫מורא'דיג הארעווען אין קדושה‪.‬‬ ‫טאר חלילה נישט מבטל זיין דעם‬ ‫לזכות את הרבים‪.‬‬ ‫רצון פון זיינע יראים‪ .‬איך קען‬ ‫מאטעלע‬ ‫רבי‬ ‫האט‬ ‫די התקשרות מיט די צדיקים‬ ‫נישט גיין קעגן רבי מאטעלע‬ ‫געפרעגט‬ ‫טשערנאבילער‬ ‫לבית טשערנאביל‬ ‫טשערנאבילער‪ ,‬אבער איך‬ ‫רבי ישראל פאלטיטשאנער‪:‬‬ ‫אין די הקדמה פונעם ספר‬ ‫בעט איין זאך‪ ,‬אז רבי מאטעלע‬ ‫"וואסערע נאמען פלאנסטו צו‬ ‫בת עין ברענגט זיין פלומעניק‬ ‫טשערנאבילער זאל איבערקוקן‬ ‫געבן פארן ספר?" ווייל דער פשט‬ ‫אראפ די השתלשלות ווי אזוי‬ ‫דעם גרעסטן טייל פונעם גאנצן‬ ‫איז געווען אזוי‪ ,‬פונעם בת עין‬ ‫דער ספר איז געדרוקט געווארן‪,‬‬ ‫ספר‪.‬‬ ‫אליין האט נישט אויסגעקוקט‬ ‫און עס זענען דא דארט מורא'דיג‬ ‫די צווייטע זאך איז געווען‬ ‫אז ער וויל בכלל מען זאל דרוקן‬ ‫אינטערעסאנטע ענינים‪ .‬ער‬ ‫בנוגע דעם נאמען‪ .‬ווען איך‬ ‫דעם ספר‪ ,‬עס איז נאר געווען רבי‬ ‫ברענגט דארט אז רבי ישראל פון‬ ‫וואלט געוואוסט אז רבי מאטעלע‬ ‫ישראל פאלטיטשאנער וואס האט‬ ‫פאלטיטשאן זי"ע האט געוואוינט‬ ‫טשערנאבילער וויל דעם נאמען‬ ‫עס אפגעשריבן פאר זיך‪.‬‬ ‫אין ארץ הקודש און פלעגט‬ ‫פונעם ספר‪ ,‬און ער וויל אז זיין‬ ‫האט רבי ישראל געזאגט‪:‬‬ ‫אפשרייבן די הייליגע תורות‬ ‫נאמען זאל אויך זיין דערין‪ ,‬וואלט‬ ‫"איך טראכט 'תולדות אדם'‪ ,‬ווייל‬ ‫פונעם בת עין‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫איך זיכער געטון זיין רצון קדשו‪.‬‬ ‫אד"ם איז ראשי תיבות אברהם‬ ‫בת עין אליין פלעגט איבערקוקן‬ ‫אבער וואס זאל איך טון‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫דוב אוורוטש"‪ .‬ווען רבי מאטעלע‬ ‫יעדעס ווארט און עס מגיה זיין‪.‬‬ ‫איך האב שוין געגעבן א נאמען‬ ‫דאס‬ ‫האט‬ ‫טשערנאבילער‬ ‫בשנת תקצ"ז איז ער‬ ‫פארן ספר‪ ,‬אז ווען מען וועט עס‬ ‫געהערט‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬עס‬ ‫ארויסגעפארן קיין חוץ לארץ‬ ‫דרוקן נאך מאה ועשרים זאל עס‬ ‫איז א זייער שיינער נאמען‪ ,‬ווייל‬ ‫צום הייליגן רבי מאטעלע‬ ‫הייסן "בת עין"‪ .‬פארוואס? ווייל‬ ‫איך וועל דיר זאגן‪ ,‬מיין נאמען‬ ‫טשערנאבילער זי"ע‪ .‬דאס איז נאך‬ ‫'בת עין' איז בגימטריא 'אברהם‬ ‫'מרדכי' איז אויך מרומז אין דעם‬ ‫געווען בחיים חיותו פונעם בת‬ ‫דוב בער'‪ .‬ער זאגט אז ער האט נאך‬ ‫נאמען פונעם ספר‪ ,‬ווייל אד"ם‬ ‫עין‪ ,‬ווייל דער בת עין איז ערשט‬ ‫א טעם‪ ,‬אבער למעשה איז דער‬ ‫איז ראשי תיבות אברהם דוב און‬ ‫נסתלק געווארן אין יאר תר"א‪.‬‬ ‫צווייטער טעם פארגעסן געווארן‪.‬‬ ‫מרדכי"‪.‬‬ ‫דער הייליגער בת עין איז‬ ‫למעשה איז רבי ישראל‬ ‫ער האט אויסגעפירט‪" :‬גם‬ ‫געווען א תלמיד מובהק פונעם‬ ‫צוריק‬ ‫פאלטיטשאנער‬ ‫לנפשי יש חלק בספר הזה"‪ ,‬רבי‬ ‫הייליגן 'מאור עינים' זי"ע‪ .‬ווען דער‬ ‫אריינגעגאנגען צו רבי מאטעלע‬ ‫מאטעלע טשערנאבילער האט‬ ‫מאור עינים איז נסתלק געווארן‪,‬‬ ‫טשערנאבילער‪ ,‬און רבי מאטעלע‬ ‫געזאגט אז זיין נפש האט א חלק‬ ‫האט ער זיך מכניע געווען און זיך‬ ‫האט מסכים געווען און געשריבן א‬ ‫אין דעם ספר‪.‬‬ ‫מבטל געווען צו רבי מאטעלע‬ ‫הסכמה אויפן ספר בת עין‪ .‬למעשה‬ ‫ישראל‬ ‫רבי‬ ‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫ער‬ ‫אבער‬ ‫טשערנאבילער‪,‬‬ ‫האבן מיר עס נישט‪ ,‬ער שרייבט אז‬ ‫איז‬ ‫פאלטיטשאנער‬ ‫שרייבט אויף אים "ידידי"‪ .‬אבער‬ ‫עס איז פארלוירן געווארן‪.‬‬ ‫ארויסגעגאנגען מקודש פנימה‬ ‫פונדעסטוועגן האט ער זיך מבטל‬ ‫קומט אויס א מורא'דיגע זאך‪,‬‬ ‫פון רבי מאטעלע טשערנאבילער‪,‬‬ ‫געווען צו אים‪.‬‬ ‫‪11‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫רוזשינער‪ ,‬האט אים דער הייליגער‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫אז דעם הייליגן ספר בת עין האט‬ ‫רוזשינער געזאגט א דבר פלא‪" :‬דו‬ ‫רבי ישראל פאלטיטשאנער‬ ‫סיי דער הייליגער בת עין אליין‬ ‫דארפסט עס גיין דרוקן‪ ,‬אבער איך‬ ‫איז דעמאלטס געווען אין צפת‬ ‫איבערגעקוקט יעדעס ווארט‪ ,‬און‬ ‫בעט דיר‪ ,‬איך וויל נישט דו זאלסט‬ ‫וואו ער האט געוואוינט‪ ,‬אבער עס‬ ‫סיי רבי מאטעלע טשערנאבילער‪.‬‬ ‫עס דרוקן אין חוץ לארץ‪ ,‬איך וויל‬ ‫זענען געווען גאר שווערע צייטן‪,‬‬ ‫ווען רבי ישראל פאלטיטשאנער‬ ‫אז דו זאלסט דרוקן דעם ספר נאר‬ ‫און מחמת דעם וואס ער איז ממש‬ ‫איז שפעטער אנגעקומען קיין‬ ‫אין ארץ הקדש"‪ .‬א פלא'דיגע זאך!‬ ‫געקומען צו "הגיעו מים עד נפש"‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬האט דער בת עין אים‬ ‫ישראל‬ ‫רבי‬ ‫שרייבט‬ ‫און ער האט נישט געהאט קיין‬ ‫געבעטן ער וויל נאכאמאל זען די‬ ‫פאלטיטשאנער‪ ,‬אז ווען ער איז‬ ‫געלט פאר זיין חיונה‪ ,‬איז ער צוריק‬ ‫כתבים‪ ,‬און ער דערציילט אז דער‬ ‫צוריקגעגאנגען קיין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫ארויס קיין חוץ לארץ זאמלען‬ ‫בת עין איז איבערגעגאנגען די‬ ‫האט מען זיך גענומען דרוקן דעם‬ ‫געלט‪.‬‬ ‫כתבים א צווייטע מאל‪.‬‬ ‫ספר‪ .‬אין שנת תר"ז‪ ,‬כ"ח מנחם אב‪,‬‬ ‫ער איז אנגעקומען צום‬ ‫האט ער געענדיגט מסדר זיין דעם‬ ‫די הסתלקות און דאס דרוקן‬ ‫הייליגן רוזשינער זי"ע‪ ,‬ווען דער‬ ‫ספר‪ ,‬און מען האט עס געדרוקט‬ ‫רוזשינער האט שוין געוואוינט אין‬ ‫דעם ספר אין ארץ ישראל‬ ‫אין ירושלים עיר הקודש‪.‬‬ ‫סאדיגורא‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‬ ‫אום י"ב כסלו שנת תר"א‪ ,‬איז‬ ‫זכותו יגן עלינו וכל ישראל אמן‪.‬‬ ‫קיין סאדיגורא צום הייליגן‬ ‫דער הייליגער בת עין נסתלק‬ ‫די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה'‪ ,‬א‬ ‫בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב‪ ,‬און‬ ‫די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן‬ ‫טבריא של מעלה‬ ‫די מעשה פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים ויטאל‬ ‫מיט די בארה של מרים‬ ‫חלק ב'‬ ‫איינקלאנג מיט אומבאשרייבליכע‬ ‫האט כסדר גערופן רבי חיים ויטאל‬ ‫דער סוד פון 'בארה של מרים'‬ ‫"יגיעת התורה"‪ .‬אפילו דער אר"י‬ ‫אין חלום פון דמשק‪ ,‬זאגענדיג אז‬ ‫אין טבריא‪ ,‬און דער אמת'ער‬ ‫הקדוש אליין האט מעיד געווען‬ ‫"ער איז נאר אראפגעקומען אויף‬ ‫וועג צו השגת התורה‬ ‫אז יעדן שטיקל זוהר האט ער זיך‬ ‫דער גלגול פאר די נשמה פון אים‬ ‫געמוטשעט 'עד קצה האחרון' א‬ ‫‪ -‬רבי חיים"‪ .‬נאך ‪ 3‬חדשים איז רבי‬ ‫סיכום פונעם פאריגן גליון‪:‬‬ ‫חיים אנגעקומען קיין צפת צום‬ ‫וואך אדער צוויי‪ ,‬ביד אליהו הנביא‬ ‫מיר האבן געזעהן ווי דער אר"י‬ ‫האט אים באשטעטיגט דעם אמת'ן‬ ‫אר"י הקדוש‪ ,‬און דורך רבי חיים‬ ‫הקדוש האט אראפגענומען דעם‬ ‫ויטאל'ס מסירות נפש מיט א זאק‬ ‫פשט‪.‬‬ ‫הייליגן רבי חיים ויטאל קיין טבריא‬ ‫און אש ביז ער איז געווארן דעם‬ ‫און אים געגעבן צו טרינקען פון די‬ ‫דער אלשיך הקדוש‪ :‬דורך‬ ‫אר"י הקדוש'ס תלמיד מובהק‪.‬‬ ‫בארה של מרים אינעם כנרת קעגן‬ ‫די בארה של מרים האבן‬ ‫דאס לערנט אונז אויס א טיפע‬ ‫די אלטע עמודים פונעם ביהמ"ד‪,‬‬ ‫געוואקסן אלע מיני זאכן אין‬ ‫יסוד‪:‬‬ ‫האבן זיך אים אויפגעעפנט די‬ ‫דער חיד"א און דער אריז"ל‬ ‫מעיינות החכמה און ער האט זוכה‬ ‫מדבר‬ ‫געווען צו משיג זיין אויסטערלישע‬ ‫אליין זאגן אונז אז מען טאר‬ ‫אצינד‪ ,‬לאמיר זעהן די ווערטער‬ ‫נישט מיינען אז סגולות און‬ ‫השגות אין סודות התורה‪.‬‬ ‫וואסער אליין טוען די ארבעט‪ .‬פונעם הייליגן אלשיך הקדוש ‪-‬‬ ‫די דאזיגע מעשה נפלא האט זיך‬ ‫דער גאנצער השגה קומט נאר אין וואס איז געווען א תלמיד פונעם‬ ‫אנגעהויבן פון דעם ווי דער אר"י‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪12‬‬ ‫פארוואס די ָ"מן" און "באר"‬ ‫לכאורה‪ ,‬ווי אזוי קען מען מקריב‬ ‫הייליגן אר"י הקדוש און דער רבי‬ ‫זענען אייביג געגאנגען מיט‬ ‫זיין פון מעשי נסים? מען האט‬ ‫פונעם הייליגן רבי חיים ויטאל ‪-‬‬ ‫כלל ישראל; "תורה שבכתב"‬ ‫דאך געדארפט האבן 'מנחות' מיט‬ ‫וואס ער איז אויך מבאר די קשר‬ ‫'נסכים'?‬ ‫צווישן די 'בארה של מרים' מיט‬ ‫און "תורה שבעל פה"‬ ‫'השגות און סודות התורה'‪.‬‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬אז דורך די‬ ‫דער אלשיך הקדוש איז מסביר‬ ‫בארה של מרים האבן געוואקסן‬ ‫(עס איז באקאנט פון 'שם הגדולים'‬ ‫אז עס איז דא 'תורה שבכתב' און‬ ‫ווייץ‪ ,‬פירות און אלע מיני זאכן‪.‬‬ ‫להחיד"א‪ ,‬אז דער הייליגער רבי חיים ויטאל‬ ‫האט באקומען סמיכה פונעם הייליגן אלשיך‬ ‫'תורה שבעל פה'‪ .‬דורך דעם וואס‬ ‫הקדוש‪ ,‬וועלכער האט באקומען סמיכה פונעם‬ ‫די אידישע קינדער האבן געגעסן‬ ‫"מששתו מן הבאר נעשו בני‬ ‫הייליגן 'בית יוסף'‪ ,‬וואס דער הייליגער בית יוסף‬ ‫די ָ'מן'‪ ,‬וואס איז א 'מאכל של‬ ‫עליה"‬ ‫האט באקומען סמיכה פון זיין הייליגן רבי'ן‪ ,‬דער‬ ‫מלאכי השרת' און 'לחם אבירים'‬ ‫מהר"י בירב)‪.‬‬ ‫(ווי עס שטייט אין תהלים עח‪ ,‬כה‪" :‬לֶ ֶחם ַא ִ ּב ִירים‬ ‫פרעגט דער אלשיך הקדוש‪:‬‬ ‫וואס איז דער ביאור הענין?‬ ‫דער הייליגער אלשיך אין‬ ‫ָאכַ ל ִא ׁיש")‪ ,‬האבן זיי זוכה געווען צו‬ ‫וואס איז דער סוד וואס גייט דא‬ ‫פרשת חקת (קאפיטל כ‪ ,‬אות יג) פרעגט‪:‬‬ ‫תורה שבכתב‪.‬‬ ‫פאר? פארוואס איז דער באר‬ ‫וואס איז דער ענין אז דער באר איז‬ ‫די גמרא זאגט‪" :‬רבי יוחנן אמר‪,‬‬ ‫מיטגעגאנגען איבעראל וואו די‬ ‫מיטגעגאנגען מיט די אידן אין‬ ‫דבר שנבלע ברמ"ח איברים"‪ ,‬דאס‬ ‫אידישע קינדער זענען געגאנגען?‬ ‫מדבר? און פארוואס איז געווען אן‬ ‫איז א זאך וואס ווערט נבלע אין‬ ‫וואס איז געווען די סיבה דערצו?‬ ‫ענין אז עס זאל זיין צעטיילט צו די‬ ‫די רמ"ח איברים‪" .‬אמר רבי נחמן‬ ‫צוועלף שבטים?‬ ‫דער מדרש דערציילט אז אין‬ ‫בר יצחק‪ ,‬תנו רבנן‪ ,‬לחם אבירים‬ ‫זאגט דער הייליגער אלשיך‬ ‫יעדן פלאץ וואו די בארה של מרים‬ ‫אכל איש"‪ ,‬דאס איז "לחם שנבלע‬ ‫הקדוש א מורא'דיגן יסוד‪ :‬די‬ ‫איז אנגעקומען און מען האט זיך‬ ‫ברמ"ח איברים"‪.‬‬ ‫אידישע קינדער האבן געגעסן‬ ‫אפגעשטעלט צו א מקום מנוחה‪,‬‬ ‫שטייט דא אין די גמרא אז די מן‬ ‫מן אין מדבר און געטרונקען פון‬ ‫איז יעדער נשיא פון די צוועלף‬ ‫איז געווען נבלע אין די איברים‪ ,‬עס‬ ‫בארה של מרים‪ ,‬דאס אלעס איז‬ ‫שבטים געגאנגען און געמאכט‬ ‫איז געווען א רוחניות'דיגע מאכל‪,‬‬ ‫געווען כדי אידן זאלן זוכה זיין צו‬ ‫א קריץ ביז'ן ארט פון זיין שבט‪,‬‬ ‫די סיבה פארוואס אידישע קינדער‬ ‫השגות אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫און דאס וואסער האט אנגעהויבן‬ ‫האבן געגעסן אזא הייליגע עסן איז‬ ‫פליסן ווי א נחל מים; אזוי זענען‬ ‫מען וועט מקדים זיין א מדרש‬ ‫מבואר אין חז"ל‪ ,‬וואס זאגן‪" :‬לא‬ ‫געווארן צוועלף נחלים‪.‬‬ ‫'שוחר טוב' אויף תהלים (שם)‪ ,‬דארט‬ ‫ניתנה תורה אלא לאוכלי המן"‪ ,‬די‬ ‫דער מדרש דערציילט ווייטער‪,‬‬ ‫זאגט דער מדרש‪" :‬אמר דוד"‪ ,‬דוד‬ ‫תורה איז נאר געגעבן געווארן פאר‬ ‫אז ווען כלל ישראל איז געווען אין‬ ‫המלך ע"ה האט געזאגט‪ ,‬אז ביז די‬ ‫די וואס עסן די מן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫מדבר‪ ,‬זענען זיי געווען אזוי ווי‬ ‫אידישע קינדער האבן געטרונקען‬ ‫דורך דעם וואס די אידישע קינדער‬ ‫אויף צוועלף אינזלען‪ ,‬און ווען איין‬ ‫פון די באר‪ ,‬פלעגן זיי פרעגן "היש‬ ‫האבן געגעסן די מן‪ ,‬האבן זיי זוכה‬ ‫פרוי האט געוואלט רעדן מיט איר‬ ‫ה' בקרבנו?"‪ .‬דאס טייטש‪ ,‬זיי האבן‬ ‫געווען משיג צו זיין תורה שבכתב‪.‬‬ ‫חבר'טע‪ ,‬איז זי געפארן פון איין‬ ‫נאך נישט געהאט די געוואלדיגע‬ ‫אבער‪ ,‬זאגט דער הייליגער‬ ‫השגה און האבן געפרעגט "היש‬ ‫שבט צום צווייטן מיט שיפלעך‪.‬‬ ‫אלשיך הקדוש‪ ,‬תורה שבכתב ָאן‬ ‫ה' בקרבנו"‪ ,‬און דעמאלטס איז‬ ‫זאגט דער מדרש‪ ,‬דאס איז דער‬ ‫תורה שבעל פה קען נישט האבן‬ ‫געקומען עמלק; דאס איז געווען‬ ‫פשט פונעם פסוק אין תהלים (קה‪,‬‬ ‫קיין קיום‪ .‬אויף דעם האבן זיי‬ ‫נאך פאר מתן תורה‪ .‬אבער‬ ‫"הלְ כ ּו ַ ּב ִ ּצ ּיוֹ ת נָ ָהר"‪ ,‬אז זיי זענען‬ ‫מא) ָ‬ ‫געהאט די בארה של מרים‪ ,‬וואס‬ ‫"מששתו מן הבאר"‪ ,‬איינמאל זיי‬ ‫געגאנגען מיט שיפלעך אין די‬ ‫ווען זיי האבן געטרונקען דערפון‪,‬‬ ‫האבן געטרונקען פון די בארה‬ ‫וואסער‪.‬‬ ‫האבן זיי זוכה געווען צו תורה‬ ‫של מרים‪" ,‬נעשו בני עליה‪ ,‬והיו‬ ‫זאגט דער מדרש ווייטער‪ ,‬אז‬ ‫שבעל פה‪.‬‬ ‫יודעים בגבורתו של הקדוש ברוך‬ ‫עס האבן דארט געוואקסן ביימער‬ ‫זאגט דער הייליגער אלשיך‬ ‫הוא‪ ,‬ואמרו‪' :‬כל אשר דבר ה' נעשה‬ ‫מיט פירות‪ ,‬און די מפרשים זענען‬ ‫הקדוש‪ :‬די מן איז געווען 'לחם'‪,‬‬ ‫ונשמע"‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬אז די בארה‬ ‫מסביר‪ ,‬אז אזוי ווי עס שטייט אין‬ ‫דאס איז די 'לחמה של תורה'‪ ,‬ווי‬ ‫של מרים האט געהאט א כח אז‬ ‫מדרש אז מען האט גענומען פון‬ ‫דער פסוק זאגט אין משלי (ט‪ ,‬ה)‬ ‫דורך'ן טרינקען דערפון‪ ,‬איז מען‬ ‫דארט די 'נסכים'‪ .‬ווייל אין אמת'ן‬ ‫"לְ כ ּו לַ ֲחמ ּו ְבלַ ְח ִמי"‪ .‬און דורך די‬ ‫זוכה געווען צו הויכע השגות‪.‬‬ ‫אריין דארף דאך פארשטיין‪,‬‬ ‫‪13‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫מען וואלט געלערנט איין פרק פון תורה שבעל פה‪ ,‬נאר די באר‬ ‫וואסער פון די באר וואס זיי האבן‬ ‫אדער איין הלכה‪ ,‬וואלט די בארה של מרים איז אויך מיוחד פאר די‬ ‫געטרונקען‪ ,‬האבן זיי זוכה געווען‬ ‫של מרים געגעבן וואסער בלויז 'סודות' פון תורה שבעל פה‪.‬‬ ‫צו תורה שבעל פה‪ ,‬ווי די גמרא‬ ‫דורך דעם לערנען אליין!‪ ,‬למעשה‬ ‫זאגט אין מסכת תענית (ז‪ ,‬א) אז דער‬ ‫נאך די צוויי הקדמות‬ ‫האט משה רבינו געשלאגן דעם‬ ‫פסוק אין ישעיה (נה‪ ,‬א) שטעלט‬ ‫שטיין‪( .‬וכדוע איז דער אור החיים הקדוש‬ ‫צו די תורה צו וואסער‪ ,‬ווייל עס‬ ‫עכ"פ‪ ,‬נאך די צוויי הקדמות‪:‬‬ ‫די ערשטע הקדמה (וואס מיר האבן‬ ‫מאריך צו מסביר זיין וואס דער פשט דערפון‬ ‫שטייט "הוֹ י ָּכל ָצ ֵמא לְ כ ּו לַ ַּמיִ ם"‪.‬‬ ‫איז)‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬זאגט דער הייליגער‬ ‫געברענגט אינעם פאריגן גליון) פונעם‬ ‫הייליגן חיד"א‪ ,‬אז מען זאל וויסן אז‬ ‫זאגט דער הייליגער אלשיך‬ ‫אלשיך הקדוש‪ ,‬אז דער רבוש"ע‬ ‫טרינקען פון באר של מרים אליין‬ ‫הקדוש‪ :‬היות די גאנצע סיבה פון‬ ‫האט געוואלט אז די אידישע‬ ‫איז נישט גענוג‪ ,‬נאר מען דארף‬ ‫בארה של מרים איז געווען מען‬ ‫קינדער‪ ,‬דער 'דור דעה'‪ ,‬זאלן‬ ‫הארעווען אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫זאל זוכה זיין צו הלכות פון די‬ ‫זוכה זיין צו די גרעסטע השגות‬ ‫און מיט די הקדמה פונעם אלשיך‬ ‫תורה הקדושה און תורה שבעל‬ ‫אין תורה שבכתב און תורה שבעל‬ ‫הקדוש אז דער מן איז געווען כדי‬ ‫פה‪ ,‬האט דער רבוש"ע געזאגט‬ ‫פה‪ ,‬דעריבער האבן זיי געמוזט‬ ‫משיג צו זיין תורה שבכתב‪ ,‬און די‬ ‫פאר משה רבינו אז ער זאל רעדן‬ ‫האבן סיי די מן און סיי די באר‪ :‬די‬ ‫באר איז געווען משיג צו זיין תורה‬ ‫מיט אהרן איין פרק אדער איין‬ ‫מן פאר תורה שבכתב און די באר‬ ‫שבעל פה און סודות התורה ‪-‬‬ ‫הלכה‪ ,‬און דוקא אין 'תורה שבעל‬ ‫פאר תורה שבעל פה‪ .‬דערפאר‪,‬‬ ‫יעצט פארשטיין מיר זייער קלאר‬ ‫פה'‪ ,‬ווייל אזוי ווי די בארה של‬ ‫איבעראל וואו אידישע קינדער‬ ‫די סיפור וואס איז געווען ביי רבי‬ ‫מרים איז מרמז אויף תורה שבעל‬ ‫זענען געגאנגען‪ ,‬איז די מן און די‬ ‫חיים ויטאל מיט'ן הייליגן אר"י‬ ‫פה‪ ,‬וואלט דאס וואסער דורך דעם‬ ‫באר מיטגעגאנגען מיט זיי‪.‬‬ ‫הקדוש‪.‬‬ ‫אנגעהויבן פליסן‪.‬‬ ‫דער אלשיך הקדוש איז דארט‬ ‫יעדער "שבט" לויט זייער דרך‬ ‫די געוואלדיגע טיפקייט און‬ ‫מאריך מורא'דיג‪ ,‬מיר וועלן נאר‬ ‫און השגה‬ ‫"אין סופית" פון די תורה‬ ‫צוצייכענען עטליכע שורות פונעם‬ ‫יעצט‪ ,‬פארוואס האט עס‬ ‫מיר וועלן צוענדיגן דעם פרק‬ ‫אלשיך הקדוש וואס איז מורא'דיג‬ ‫נוגע צו די מעשה פונעם הייליגן‬ ‫געדארפט זיין צעטיילט צו‬ ‫מיט א שטיקל פון דער הייליגער‬ ‫צוועלף שבטים? פארוואס האבן‬ ‫רבי חיים ויטאל אין זיין הקדמה‬ ‫אר"י הק'‪.‬‬ ‫די נשיאים געדארפט מאכן יעדער‬ ‫צו 'שער ההקדמות'‪ ,‬בנוגע דאס‬ ‫"כן השקה יתברך מים רוחניים‬ ‫זיין אייגענעם קריץ אז דאס‬ ‫לערנען סודות התורה‪.‬‬ ‫מאיכות משתלשל מרוחניות תורה‬ ‫וואסער זאל קומען צו זיין שבט?‬ ‫ער זאגט אז די תורה איז די‬ ‫שבעל פה למעלה"‪ .‬דאס מיינט‪,‬‬ ‫אז די באר של מרים איז געקומען‬ ‫ווייל עס איז באקאנט אז יעדער‬ ‫שמות פונעם אייבערשטן און‬ ‫שבט האט געהאט זיין אייגענע‬ ‫זי ווערט גערופן 'תורה' מלשון‬ ‫פון אויבן‪ ,‬פונקט ווי דער מן‪ .‬אזוי‬ ‫ווי דער מן איז געווען א מאכל פון‬ ‫השגה אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫'הוראה'‪ ,‬ווייל זי לערנט אונז אויס‬ ‫דעריבער האט יעדער נשיא‬ ‫ווי אזוי זיך צו מדבק זיין אינעם‬ ‫מלאכי השרת‪ ,‬איז די באר אויך‬ ‫געקומען פון אויבן‪ ,‬פון וואו עס‬ ‫געלערנט מיט זיין שבט לויט זיין‬ ‫בורא יתברך‪ ,‬סיי דורך לערנען‬ ‫קומט די תורה שבעל פה‪ .‬און דער‬ ‫ספעציפישן דרך און השגה אין‬ ‫די תורה הקדושה און סיי דורך‬ ‫אלשיך הקדוש לייגט צו‪" :‬ומה גם‬ ‫לערנען‪.‬‬ ‫מצוות‪.‬‬ ‫ער זאגט דארט ווייטער‪" ,‬כמו‬ ‫לחכמי האמת היודעים מהו באר"‪.‬‬ ‫דער סוד פון בארה של מרים‬ ‫שהוא יתברך אין לו רשות סוף"‪,‬‬ ‫דער אלשיך הקדוש לייגט צו אז די‬ ‫חכמי האמת ווייסן וואס דער באר‬ ‫און תורה שבעל פה‬ ‫פונקט ווי דער רבוש"ע איז 'אין‬ ‫סוף'‪" ,‬כן אין לתורה קצבה"‪ ,‬אזוי‬ ‫איז‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער אלשיך‬ ‫אויך האט זיין תורה נישט קיין‬ ‫דער אלשיך הקדוש אליין איז‬ ‫הקדוש ווייטער‪ :‬דער מדרש אין‬ ‫עק און קיין גרעניץ‪ ,‬ווי דער פסוק‬ ‫עס נישט מפרש‪ ,‬אבער יעצט‬ ‫'ילקוט' (אות תשס"ג) זאגט אויפ'ן‬ ‫"אר ּוכָ ה ֵמ ֶא ֶרץ ִמ ָ ּדה‬ ‫(איוב יא‪ ,‬ט) זאגט ֲ‬ ‫וועלן מיר זען אז די באר של‬ ‫פסוק (במדבר כ‪ ,‬ח) "וְ ִד ַ ּב ְר ֶּתם ֶאל‬ ‫ו ְּר ָח ָבה ִמ ִנּי יָ ם"‪ .‬רבי חיים ויטאל‬ ‫מרים איז נישט בלויז מיוחד פאר‬ ‫ַה ֶּסלַ ע"‪ ,‬אזוי‪" :‬על ידי פרק אחד או‬ ‫וויל אונז זאגן‪ :‬מיינט נישט אז דאס‬ ‫תורה שבעל פה‪ ,‬דער חלק הנגלה‬ ‫הלכה אחת"‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬אז ווען‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪14‬‬ ‫מרים‪.‬‬ ‫כתבי האר"י‪ ,‬דארף ער זיך גוט‬ ‫וואס איך שרייב דא אראפ וועט‬ ‫כידוע האט רבי חיים ויטאל‬ ‫מתבונן זיין און צוגיין דערצו‬ ‫איר גלייך פארשטיין‪ ,‬עס איז דאך‬ ‫אליין געזאגט אז ער איז בלויז‬ ‫מיט פחד ורעדה‪ ,‬נאכן באקומען‬ ‫אן א שיעור טיף‪.‬‬ ‫"מגלה טפח ומכסה אלפיים"‪,‬‬ ‫רשות פון זיינע רבי'ס‪ .‬ווי דער‬ ‫מיר ווייסן אז רבי חיים ויטאל‬ ‫ער אנטפלעקט איין טפח און‬ ‫הייליגער 'בן איש חי' שרייבט אין‬ ‫איז געווען פון די גרעסטע גאונים‬ ‫זיין באקאנטע תשובה אין 'שו"ת‬ ‫און האט באקומען סמיכה פונעם‬ ‫פארדעקט צוויי טויזנט‪.‬‬ ‫תורה לשמה'‪ ,‬אז מען דארף וויסן‬ ‫הייליגן אלשיך‪ ,‬און פונדעסטוועגן‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫אז נאכן גאנצן לערנען פארשטייט‬ ‫האט ער נישט זוכה געווען צו‬ ‫בזכות דעם וואס מיר דערציילן‬ ‫מען גארנישט‪ ,‬ווייל ווער עס זאגט‬ ‫פארשטיין די חכמה נאר נאך זיין‬ ‫סיפורי צדיקים און מיר זענען‬ ‫אז ער פארשטייט‪ ,‬דער פארשטייט‬ ‫געוואלדיגע יגיעה‪ ,‬און נאר ווייל‬ ‫משתוקק צו גיין אין זייערע וועגן‪,‬‬ ‫זיכער נישט‪ .‬דא זעען מיר ווי‬ ‫ער האט געלערנט פונעם אר"י‬ ‫זאלן מיר זוכה זיין ללמוד וללמד‪,‬‬ ‫טיף די הייליגע חכמה איז‪ ,‬אז‬ ‫הקדוש און געטרונקען פון בארה‬ ‫לשמור ולעשות ולקיים את כל‬ ‫אפילו נאך אלע יגיעות האט מען‬ ‫של מרים‪.‬‬ ‫דברי תלמוד תורתך באהבה‪.‬‬ ‫געדארפט צוקומען צו בארה של‬ ‫ממילא‪ ,‬ווען א מענטש לערנט‬ ‫‪15‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪16‬‬