דורותינו - אידיש · Doiroiseini - Yiddish
הטקסט של גיליון זה
צו מנדב זיין א גליון,
פאר הערות ,און צו
באריכטן נייעס ,רופט:
845.237.4779
צו באקומען דעם גליון
אויף בליץ-פאסט שיקט
א אימעיל צו:
Doroiseiny@gmail.com
פאר בריוון און נדבות
Doroiseiny
199 Lee Ave #945
Brooklyn N.Y. 11211
פ' ויצא תשפ"ז לפ"ק | גליון קנ"א
ֶֶאת ִִמי ֵֵח ַַר ְְפ �ָּּת ְְוִגִ ּ �ַּד ְְפ �ָּּת?!:
ניו יארקער אידענטום אויפגעטרייסלט נאך געפערליכע
אינצידענט אינערהאלב פרי סקול אפטיילונג פון היימישע
מוסד אין מאנסי אונטער די גע'אסר'טע יו.פי.קעי .פראגראם!!
רעגירונג פירט דורך אינספעקציע אין מוסד פעסטצושטעלן אויב מען פירט אויס בפועל די קבלה פון הפרדת הדת רח"ל!
געגעבן צו פארטיילן פאר קליינע לערערינ'ס שטרענג אנגעזאגט מוסד פארדעקט "ימים
קינדער געמיינע אויסגעלאסענע געווארן נישט צו דערמאנען דעם טובים" טעוועלעך
ביכער ספעציעל נאכצוקומען אייבירשטענ'ס נאמען ,אדער לערנען און אידישע שילדן
רעגירונג'ס UPKפארלאנגן! מיט די קינדער וועגן אידישקייט רח"ל! פון די ווענט רח"ל!
מסירות נפש'דיגע איינגעשטעלטע קאאפערירן נישט ברוך השם!
ביטערע מציאות פאטשט אין פנים פאר אלע וואס האבן פראבירט צו דערשטיקן וויי געשריי פון גדולי הרבנים שליט"א און ערליכע עלטערן הי"ו
עלטערן פרעגן מיט ווייטאג :עד מתי יהי' זה לנו למוקש?? פארוואס צוטרעט די
הנהלה פסק הלכה ודעת התורה פון גדולי הוראה פון די אייגענע קרייזן??!!
פאר דעם פראגראם .וואס דאן האבן זיך עטליכע לערערינס פרשה מיט די קינדער ,און אויך צודעקן אלע טאוולען וואס דער חרדישער אידענטום איבער גרעיטער ניו יארק איז
ב"ה העלדיש אקעגנגעשטעלט ,און א דאנק דעם איז דאס אנטהאלטן זיך אידישע סימבאלן ווי ברכות ,און מנורה דערציטערט געווארן ווען די וואך דינסטאג איז אפגעהאלטן
נישט צושטאנד געקומען. טאוולען און א בילד פון א תורה .און מען האט גלייכצייטיג געווארן די ערשטע עמטליכע אינספעקציע אויף א חסידישע
די לערערינס זענען ממש פארגליווערט געווארן פאר באהאלטן די אידישע ביכלעך ,ווען אנשטאט דעם האט מוסד אין מאנסי וועלכע האט ליידער נישט געקענט ביישטיין
שרעק פון די אומגלויבליכע פארלאנגן ,און זיך אויסגעדרוקט אריינגעלייגט אין די קלאס צימערן פון די הייליגע אידישע דעם נסיון פון געלט ,און אריינגעגעבן א פארלאנג פאר
שפעטער אז עס האט ממש אויסגעזעהן אזוי ווי די מעשה קינדערלעך טמא'נע גוי'אישע ביכלעך מיט שרעקליך די רעגירונג אז זיי ווילן זיך איינשרייבן צו באקומען פון די
פון חנוכה וואס מען פארציילט פאר די קינדערלעך ,איבער אויסגעלאסענע בילדער און אינהאלט. טריפה'נע גע'אסר'טע UPKגעלטער רח"ל.
די גזירות פון די יוונים ,ווען מען האט געדארפט ספאנטאן און גענוי אזוי ווי דער נס חנוכה וואס האט פאסירט דורך עלטערן און לערערינס אין איינס פון די גרעסטע מוסדות
באהאלטן די אידישע ספרים ווען די יוונים זענען געקומען! די צדיקת יהודית ,און אזוי ווי אין מצרים וואס חז"ל זאגן אז אין מאנסי וואס פאררופן זיך אויפן נאמען פון מרן רביה"ק
עס איז שאקירנד ביז גאר ,אז מען האט זיך דערקייקלט בזכות נשים צדקניות נגאלו אבותינו ממצרים ,האבן זיך איצט מסאטמאר זי"ע ,זענען געכאפט געווארן אין טאטאלע שאק,
צו אזא מצב ,נאכדעם וואס מען האט זיך ליידער מורה היתר אויך טייל לערערינס גענומען דעם קוראזש און זיך אנטזאגט ווען די וואך דינסטאג האט מען פלוצים באקומען א באפעל
געווען צו נעמען דעם יו.פי.קעי .פראגראם וואס די גדולי אויסצופאלגן די שרעקליכע פארלאנגן. צו באהאלטן יעדן זכר פון אידישקייט אין דעם פרי סקול
הרבנים נבג"מ און להבחל"ח שליט"א האבן דאס געאסר'ט און ליידער איז עס געווארן צוגעדעקט דורכ'ן אנפירערין אפטיילונג רח"ל.
באיסור חמור. פון די פראגראם און אנשטאט דעם אויפגעהאנגען סעקולארע דאס איז פארגעקומען אין באצוג צו א באזוך פון די
די עלטערן זענען שרעקליך אויפגעברויזט הלמאי מען בילדער וואס איז אין צוזאמענהאנג מיט די טריפה'נע ביכער אינספעקטארן אין די מיידל שולע פרי-סקול ,נאכצוקוקן
פאלגט נישט אויס דעם אייגענעם פסק פון דעם גאב"ד ונשיא רח''ל. אויב מען קומט נאך די אונטער-נעמונגען פאר די געאסרט'ע
המוסד שליט"א וועלכע האט פאר בערך צוואנציג יאר צוריק דאס האט נאכגעפאלגט דאס וואס איז שוין באריכטעט יו .פי .קעי .פראגראם.
זעלבסט באפוילן פאר די אדמיניסטראציע דאס אפצוזאגן, געווארן אין דורותינו פ' נח ,ווען מען האט פארלאנגט פון די די אנפירערין פון דעם פראגראם האט באפוילן פאר
נאך וואס עס איז אנטשטאנען אויך דאן א פארזעצונג אויף זייט 2 לערערינס אנטייל צו נעמען אין א לערן-קורס פון שיקסעס די לערערינס אז מען טאר נישט דאווענען און פארציילן
בפועל אויספירן דעם שרעקליכן פארלאנג טומעל אין פארזעצונג פון זייט 1שערורי' און
פון הפרדת הדת ,נאר אפילו אויב דאס שטאט איבער דעם.
בעזהשי"ת
אלתגעובמשיחי וואלט בכלל נישט געקומען לידי מעשה, דאס קומט נאך דעם וואס פאר א צייט
הנהגדוליישראלנ"עזקנישאריתהפליטהיסדוכאןבארה"במוסדותהתורהלחינוךהבניםוהבנותשיחיו ,עלדרךהסלולה איז די עצם קבלה פון הפרדת הדת א זאך צוריק ,ווען דער מוסד האט זיך אנגעהויבן
והמקובללנומרבותינוהקדושיםזי"ע,ורקבזהאפשרלהתורהשתתקייםבישראל,והיאהמקורוכחקיומינובגלותהמרהזה . וואס איז קלאר גע'אסר'ט געווארן דורך אריינצוברענגען דעם פראגראם ,זענען פילע
ותלי"תשאנוחייםתחתמלכותשלחסדשמניחיןלחנךבנינוובנותינושיחיוע"דאבותינוורבותינוהק'זי"ע,אבלמוצאהשטן
מקוםלרקדברציכסףשחולקיןהממשלה,שיש"פראגראמען"כאלושצריכיןלקבלעלעצמםהפרדתהדתמהחינוך.ועד"זיש
אלע גדולי הרבנים [הגם דאן איז דאס נוגע עלטערן און קהילה אנהענגער דערציטערט
"פראגראם")הנקרא (U.P.K.שמקבליןעלעצמםשבכלזמןמשךהפראגראם ,דהיינושתישעותומחצהבכליום ,להפריד געווע דאן פאר בלויז צוויי אהאלב שעה געווארן דערפון ,און ווען זיי האבן אנגעפרעגט
הדתמהחינוך,וכלהדבריםשישלהםשייכותלדתתוה"קצריכיןלהעבירםאולכסותםבאותןשתישעותומחצה,וכרוכיםבזה
איסוריםחמורים,וישבזהסכנהחמורהלהחינוךהטהור .
טעגליך ,ווען היינט צוטאגס קען מען דאס דערויף ,איז געקומען א ליצנות'דיגער אנטווארט
ע"כבאנולהודיעבשערבתרביםחוותדעתינודעתתוה"קשאסורבהחלטלמוסדותהתורהלהיותלהםשייכותלכל באקומען פאר 'פול-דעי' ,פאר פינף שעה, פון די אחראים לפשע מיט פטפוטי הבל ,ווי
"פראגראמען" כאלו ,וכלהראשיםוהמנהליםוהמנהיגיםשלמוסדותהתורהלחינוךהבניםוהבנותיזהרומליתןידבמעלהזה וואס ביי קליינע קינדערלעך איז דאס רוב זיי האבן אוועקגעמאכט דעם חומר הענין מיט
בכלצורהשהוא.ולהשומעיםיונעםותבאעליהםברכתטוב .
וגםההוריםמחוייביםלהזהרבזה,ולמזהירולנזהרשלומיםיתןה'כמינהר . לערן טאג] און ווי זיי שרייבן די לשון אין דברים של מה בכך ,און גאר געזאגט אז מען
הק'פנחסשלום
בהה"צמוויזניץשליט"א
משהוואלפסאן
אבד"קאמונתישראל
יעקביצחקשפיגעל
אדמו"רמאסטראווקאלושין
חייםאלעזרפריעדמאן
אבד"קטענקא
די קול קורא: דארף זיך כלומר'שט גארנישט אונטערנעמען,
אלימלךיחזקאלשרגאגאלד אהרןישעי'פעקעטע אברהםהכהןכ"ץ אביגדורדניאלפיש
אבד"קשעריחסדמאנסי אבד"קהעלמעץ אבד"קמשכנותלאביריעקב אבד"קהאדאס יש "פראגראם" הנקרא יו .פי .קעי. און מען דארף גארנישט טוישן וכו'.
חייםאברהםדובערפלאהר הק'ארי'צביטויב אפריםצבישמילאוויטש הק'אליעזרחייםבלום
ראה"כזכרוןמנחםמאנסי אבד"קעץפריבעהוץ אבד"קקרעמניץ אבד"קקאשוי שמקבלין על עצמם שבכל זמן משך אבער ליידער את אשר יגורנו בא ,ווען
יוסףחייםמאסקאוויטש הק'יואלמארגענשטערן יהודהירחמיאלהלויגרובער חייםיוסףלייטנער
אבד"קשאץ אבד"קשארמאשיצ"ו ראב"דאורחתמשפט אבד"קמאנטעווידעא הפראגראם ,דהיינו שתי שעות ומחצה בכל די וואך האט זיך אנגעפאנגן א סעריע
הק'יעקבמשהלעבאוויטש
ר"מישיבתביתהילל
יעקבזיידה
דומ"ץצמחצדיקוויזניץוויליאמסבורג
הק'יחזקאלשרגאטייטלבוים
דומ"ץדקהליטבלבקליימערסט.
יוסףיהושעהעשלבלום
דומ"ץקריתקאשוי
יום ,להפריד הדת מהחינוך ,וכל הדברים שיש אינספעקשענס פון די רעגירונג ,און מען
ישראלדודהארפענעס
אבד"קישראלוהזמנים
יקותיאליהודאראזענבערגער
אבד"קסוליצא
הק'יצחקשטיין
דומ"ץפאלטישאןוראב"דקארלסבורג
יצחקיעקבאיליאוויטש
אבד"קיעמרינג
להם שייכות לדת תוה"ק צריכין להעבירם או האט בשאט נפש ארויסגעשליידערט דעם
הק'מנשהפילאפף
דומ"צבביתהוראהדקיט"לדסאטמארוומס"ב
מנחםמענדלהלויהיימליך
אבד"קקאראד
מנחםמאירווייסמאנדל
אבד"קנייטראמאנסי
הק'מאיריודאטענענבוים
אב"דור"מד'טשאטה
לכסותם באותן שתי שעות ומחצה ,וכרוכים אייבירשטען'ס נאמען רח"ל ,און פארטוישט
הק'משהיודאשאולמייזעלס
אבד"קאבנישלמה
הק'מרדכישטיין
אבד"קפאלטישאןיצ"ו
מרדכיצבישטיינער
אבד"קביתמרדכימאנסי
מרדכיהכהןבעק
ר"מתפארתמשה
בזה איסורים חמורים ,ויש בזה סכנה חמורה אויף סעקולארע פארלאנגן ה"י.
עזריאלמאירחייםקאהן
אבד"קסענדזשארץ
נתןדודראזענבערגער
חברהבד"ץדהתאחדותהרבנים
משהמרדכיפאללאק
אבד"קוואדקערטראב"דמשפטשלום
משהמאירבריעף
אבד"קאיבראן
להחינוך הטהור .ע''כ באנו להודיע בשער עס דארף באטאנט ווערן ,אז געוויס וועלן
הק'שמואלבערגער
אבד"קמישקאלץ
שלמהצבישטערן
אבד"קדעברעציןיצ"ו
הק'שלמההכהןקאהן
אבד"קתהלותישראל
קלונימוסקלמןזאבהכהןגראס
אבד"קמעשילמלךווייטצען
בת רבים חוות דעתינו דעת תוה"ק שאסור די אחראים לדבר אצינד אפירקומען מיט
שמעוןיואלוויינבערגער
דומ"ץסקולען
הק'שמחהישראלבלום
אבד"קתולדותרפאלקאשוי
שמואלזאנווילאקערמאן
דומ"ץוראה"כנועםאלימלךליזענסק
בהחלט למוסדות התורה להיות להם שייכות פארשידענע סארט אויסריידן ,ווי צ.ב.ש.
לכל "פראגראמען" כאלו ,וכל הראשים אז עטליכע פון די געשעענישן איז געווען
בוודאיהדברחמורמאד,ופוגעביסודעיקריהאמונה ,וחלילהלקבלתנאיזהבשוםפניםואופן. והמנהלים והמנהיגים של מוסדות התורה בטעות ...עס וועט מער נישט פארקומען...
הק'צביהירשמייזליש שמואלזאבליכטער משהגרין הק'יחזקאלראטה ישראלחייםמנשהפרידמאן
אבד"קשאפראן
חייםדודכ"ץ
אבד"קכוונתהלב
יקותיאליהודהפילאפף
ראשישיבתדמאנסי גאב"דקארלסבורג
שלמהיהודהוויינבערגער
ראב"דדקהליטבלבדסאטמאר
הללוויינבערגער
לחינוך הבנים והבנות יזהרו מליתן יד במעל א.א.וו .אבער די אלע סארט תירוצים קענען
דומ"ץקיט"לב"פוחברהביד"ץדקיט"לדסאטמאר חברהביד"צדקהליטבלבדסאטמאר אבד"קפאיעוחברהביד"צדקיט"לדסאטמאר אבד"קסערדאהעלי
הזה בכל צורה שהוא. נישט פארשטילן דעם ווייטאג פון די עלטערן
רשימתדבריםמביקוראצלכ"קאדמו"רמוויזניץשליט"א
הנהידועשכ"קאדמו"רמוויזניץשליט"אהורהלכלמוסדותיוהקדושיםדיבכלאתרואתר"שלאליקחה'פראגראמעןU.P.K.הנ"ל.וביוםד'שלחתשע"בהעעל"טנסעתי
עס איז צום האפן אז דער דאזיגער
לעירמאנסיונכנסתיאלהקודשפנימה,והצעתיעניןהנ"ל,וקראתילפניוהקולקוראהנ"לבמתינותמלהבמלה,ובעתשקראתיהמילים"שמקבליןעלעצמןוכו'וכלהדברים און פון ערליכע אידן שלומי אמוני ישראל,
שישלהםשייכותלדתתוה"קצריכיםלהעבירםאולכסותן" נרתתכלגופובקולאנחות ,וכשסיימתיאמר "שהואמצטרףלהקולקורא" ,ובקשתי שיבואגםכןעלהחתום,
אינצידענט זאל שוין ענדליך אויפוואכן
אמרשכברהואבאבשניםואינוחותםעודשוםדבר.ואח"כאמרתישבעזהי"תאודיעלכלמוסדותהתורהשאסורליקחפראגראמעןכאלו,וגםאלושכברהתחילוליקח
אשתדלשיפסיקומליקחעוד,ואמרשדברגדולהוא.ובתוךדבריואמרלי"אשריחלקך",ובירךאותיבברכתברכהוהצלחה .
דעם עם חכם ונבון ,וועלכע געדענקען אז
אברהםלויפעראבד"קדאראג דעם גאנצן חרדי'שן אידנטום ,איבער 'עד
די אלע זאכן האט מען שוין פון פאראויס
היכן הדברים מגיעים' ווען מען שטייט געווארנט דורך אלע ערליכע עסקנים ,אז
נישט על המשמר זיך אפצושאקלען פון סיי דאס און ענליכע וועלן פארקומען מיט
א הייליגע לעכטיגע רוחניות'דיגע חינוך פאר וועלכע אומאויסגעהאלטענע געלטער .און צו שיקן אין מוסדות על טהרת הקודש וואס אזעלכע מוסדות וואס נעמען זיך אונטער די
די קינדער .די הנהלה וויל דעקן די דעפיציטן אולי וועט דאס גאר באוועגן די הנהלה זיך זענען בכלל נישט אנגעבינדן אין די רעגירונג, סארט אונטערנעמונגען.
און בודזשעט ,און נאר אין א מוסד על טהרת איינזעענדיג; אז ווען א מוסד איז אנגעוויזן אפצושאקלן פון די טמא'נעם פראגראם. דאס איז אויסער וואס לאמיתו של דברים,
הקודש איז צו ערווארטן אז די צוויי רצונות און ווי אויך האט עס ערוועקט ביי פילע אויף פראגראמען ,זענען זיי נישט אויפן איז דער איסור פון נעמען די טריפה'נע
קענען גיין ביינעזאם! .וחפץ ה' בידם יצליח. עלטערן אז עס איז שוין די העכסטע צייט זעלבן בלאט ווי די עלטערן .די עלטערן ווילן געלטער פון UPKנישט נאר אויב מען טוט
האט גע'פסק'נט אז מען קען נישט וואס די צייטונג האט פארלאנגט מען
צווינגען עלטערן צו מחנך זיין זייערע זאל זיי ארויסגעבן די דאקומענטן ,אז די
קינדער אקעגן זייער רעליגיע ,וואס
דאס האט דאן שטארק באפעסטיגט די
סיטי DOEאיז מחוייב ארויסצוגעבן די
דאקומענטן וואס זיי פארמאגן אין זייער געריכטליכע נייעס:
רעכטן פון רעליגיעזע שולעס אנטקעגן באזיץ איבער די נושא.
די שטאטישע פארלאנגן ,וואס האט
אנגעהאלטן ביז די תקופת גזירת החינוך.
דאס איז סך הכל איין פונקט פון
צווישן ניינצן פונקטן זאכן וואס די געריכט אורטייל אז די סיטי מוז ארויסגעבן
ווי פארשטענדליך איז דער יעצטיגע צייטונג האט אויסגערעכנט אין זייער
ארגינעלע FOILפארלאנג ,וואס דארט געוויסע דאקומענטן איבער איר צוגאנג צו
בתי חינוך ביז די תקופה פון גזירת החינוך
פסק נוגע נאר אויב די סיטי פארמאגט
טאקע אזעלכע סארט דאקומענטאציע. פארלאנגן זיי צו באקומען פון די סיטי
און אוודאי טוט דער אפעלאט פסק אלע דאקומענטן וואס טוען אפשפיגלען
גארנישט אריינרעדן און גארנישט טוישן סיי וואספארא סארט אפעקט עס האט
קיין שום געזעץ בנוגע די גזירת החינוך, 'וויסקאנסין\יָאדער' קעיס
ָ געהאט די
און עס איז נאר דן אויף א זייטיגע ענין פארשידענע לעגאלע אויסריידן ,דאן איז בנוגע די התחייבות פון 'קאמפאלסערי אין די פרעסע ווערט באריכטעט א
אז די סיטי איז מחוייב ארויסצוגעבן די צייטונג אריין אין געריכט אקעגן די עדיוקעשאן' ,און וואס דאס טוט מיינען נייעס די וואך ,בנוגע א געראנגל פון
די פארלאנגטע דאקומענטן איבער די סיטי ,וואו זיי האבן גענצליך פארלוירן כלפי די התחייבות פון פריוואטע שולעס. א געוויסע לאקאלע 'אנגלא-אידישע'
ספעציפישע נושא .ווי אויך איז בכלל 'יָאדער-קעיס' איז א באקאנטער דער ָ אין די נידריגע געריכט די סופרים קאורט צייטונג מיט די די ניו יארק סיטי
נישט קלאר וואס וועט זיין אויב די פון קינגס קאונטי ,אבער זיי האבן דאס געפעכט ,ווי די רעגירונג האט פרובירט דעפארטמענט אף עדיוקעשאן (,)DOE
סיטי פארמאגט יא אין באזיץ אזעלכע צו צווינגן די 'אמיש' סעקטע -א אפיעלט צום אפעלאט דיוויזיע. וואס גייט שוין אן איבער פינף יאר,
סארט דאקומענטן און יא אויספאלגן וואך גוי'אישע רעליגיעזע סעקטע -זיי זאלן פארגאנגענע די איז וואס די 'דזשואיש פרעס' צייטונג האט
דעם אורטייל צו ארויסגעבן אט די ארויסגעקומען דער אורטייל אין די מוזן שיקן זייערע קינדער אין שולע ביי פארלאנגט פון די סיטי ארויסצובאקומען
דאקומענטן ,צו דארט וועט בכלל זיין קעיס ,ווי דער געריכט האט געשאנקן א די יארגענג פון היי סקול ,און זיי האבן מערערע דאקומענטן לויטן 'פרייהייט פון
עפעס וואס קען גענוצט ווערן לטובה קליינעם געווינס פאר די צייטונג ,און זיי זיך געשלאגן דערויף ,און די רעגירונג אינפארמאציע' געזעץ ,און די סיטי האט
אינעם קאמפ אקעגן דעם גזירת החינוך. האבן גע'פסק'נט אויף איינע פון די זאכן האט דאן פארלוירן ווען דאס געריכט אפגעווארפן זייערע פארלאנגען מיט
פון הרב ד .בוים -ירושלים
געדאנקען
יא! -אבער 'נאר' ביזן
סתם כי הקרה לפני ,ארויסנעמען דעם אייבערשטנ'ס
נאמען.
ארויסנעמען חלילה דעם
אפילו נישט ארויסנעמען אינגאנצן ,נאר אזוי ווי אין
די מגילת אסתר ,וואס דעם אייבערשטנ'ס נאמען איז
מרומז אין א ראשי תיבות ,אין א סופי תיבות ,ניטאמאל
אייבירשטענ'ס נאמען
דאס האט ער געטון.
דעם אייבערשטנ'ס נאמען איז שגור בפיו ,און דאס
וועט ער נישט אויפגעבן פאר כל חללא דעלמא ,זאל
דער גאנצער פלאן צוזאמפאלן .אבער אזא פלאן!
ארויסנעמען דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,באקומען אומזיסט ,עס האט אבער אויסגעפעלט דערפאר צו די וואכן לערנען מיר די איבער די הייליגע התנהגות
ברכות דורך ארויסנעמען דעם אייבערשטנ'ס נאמען. האבן א שטאטישע אדרעס ווי כאילו מען וואוינט דארט. פון יעקב אבינו ,דער מקור פון מדת האמת ,ווי עס
דאס קען נישט זיין ,בשום אופן נישט ,והבאתי עלי קללה, שטייט תתן אמת ליעקב .דער מקור האמת פאר אלע
ער האט געוואוסט אז טאמער וועט ער ארויסנעמען דעם אמאל פאר א געבורט פון א קינד איז רבי חיים שליט"א
געווען פארלוירן וואס צו טאן ,מען קען דאך נישט דורות .אלע צדיקים וואס האבן געציטערט ארויסצוזאגן
אייבערשטנ'ס נאמען און ער וועט מיט דעם באקומען די א שקר פון מויל ,אלעס קומט פון יעקב אבינו.
ברכות ,דאס איז ביי אים נישט קיין ברכות ,דאס איז א קללה זאגן ליגענט ...אבער אפשר קען מען זיך צייטווייליג
טאמער נעמט מען ארויס דעם אייבערשטנ'ס נאמען. אריבערציען אין יענע געגענט פאר אזא וויכטיגע זאך... דאס וואס דער הייליגער צאנזער רב האט געקענט
סך הכל זאגט מען אז מען וואוינט אין די געגענט ...און שרייבן אויפ'ן הייליגן שינאווער רב" :בני ר' יחזקאל שרגא,
ממילא האט יעקב אבינו פאר קיין געלט נישט ,נישט מען קען שפארן אסאך געלט. אפילו יהבי ליה כל חללא דעלמא" וועט ער נישט משנה
געוואלט אפילו בלויז מרמז זיין ,אפשר זאל ער מרמז איז ער כדרכו אריין בקודש פנימה צו כ"ק מרן רביה"ק זיין בדיבורו .דער הייליגער שינאווער רב האט נישט
זיין דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,..ס'זאל זיין גענוג בערך... מסאטמאר זי"ע אנפרעגן חוות דעתו הקדושה .דער רבי דערהויבן אז ס'ליגט אויפ'ן טיש אפילו א לייכטער וואס
אביסל ,...ניין! בשום אופן נישט ,ארויסצונעמען דעם האט אים געזאגט ער זאל בשום אופן נישט ארויסזאגן קיין איז סילווער פלעיטעד ...ס'איז איבערגעדעקט מיט
אייבערשטנ'ס נאמען און דורך דעם באקומען ברכות, שקר פון מויל! און תיכף געגעבען א עצה ,ווי מען קען זילבער! .ווייל ס'פאפט אויס ,ס'נארט אויס מיט שקר.
דאס קומט נישט אין באטראכט! זיך ווענדן אפילו אין אפסטעיט מען זאל דאס קענען אלעס איז געקומען פון יעקב אבינו ,יעקב אבינו איז דער
ערלעדיגן! מקור פון מדת האמת.
זאל צוזאמפאלן דער גאנצער פלאן ,אפילו זיין טאטע
וועט אים פארווארפן חלילה פון ביידע וועלטן ,והבאתי על אחת כמה וכמה ,ווען ס'איז געקומען צו יעקב און די זעלבע ,דאס וואס מ'פארציילט אז דער
עלי קללה ,דער טאטע וועט אים חלילה שעלטן" :ביסט אבינו דער מקור האמת ,איז דאך נישט געווען ביי אים הייליגער ר' רפאל בערשידער איז נסתלק געווארן צוליב
א פאפער ,דו האסט מיר אויסגענארט ,איך זע דאך ,דו קיין נדנוד מחשבה ,פון עפעס וואס האט נאר א שייכות זיין שטארקע מדת האמת ,ווען מ'האט אים געהייסן
זאגסט דאך כי הקרה ה' אלקיך לפני!" דאס ער האט מיט שקר. ער זאל קומען עדות זאגן אויף א איד אז ער איז נישט
אלעס איינגעשטעלט ,אבי נישט אוועקנעמען דעם שולדיג און מ'דארף אים נישט הרג'ענען .און מ'האט
און ווען ער האט געדארפט פאלגן זיין מאמע
אייבערשטנ'ס נאמען חלילה ,בלויז פאר איין מאל! ,איין זיך פארלאזט אויף ר' רפאל בערשידער'ס א ווארט,
אויסצוכאפן די ברכות פון עשו ,ווייל די תורה הייסט און
מאל אפילו נישט דערמאנען דעם אייבערשטנ'ס נאמען. ר' רפאל האט נישט געוואלט גיין עדות זאגן ,ווייל ער
די מאמע האט געהאט א נבואה ,דאן האט יעקב אבינו
האט געוואוסט אז ס'איז א שקר .האט ער געהאט א
ער האט נישט געשפילט די שפיל אויף דעם וועג. מקיים געווען דעם תתן אמת ליעקב אויף אן אנדערע
פראבלעם ,ווייל טאמער זאגט ער עדות ,זאגט ער דאך
דאס קען מען נישט בשום אופן .ער האט אויפגעגעבן די וועג ,אז איצט פארלאנגט די תוה"ק צו נוצן דעם וועג,
עדות שקר .און טאמער וועט ער נישט גיין עדות זאגן,
בעסטע וואס ער האט נאר געקענט ,אבער אויפגעבן אבער מיט וואס פאר א בושה און צובראכנקייט יעקב
וועט דאך א איד וועגן אים שטארבן .קומט אויס אז ער
דעם דערמאנען דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,דאס פאר אבינו האט דאס געטון ,אזוי ווי עס שטייט אין מדרש
איז דא א מכריע ,אדער וועט ער זאגן שקר אדער וועט
קיין געלט נישט ,פאר קיין ברכות נישט ,דאס איז נישט ווי צובראכן יעקב אבינו איז געווען אז ער דארף גיין
א איד געהרג'עט ווערן .האט ער יענע נאכט מתפלל
ווערד גארנישט. אויספאפן דעם טאטן ,וואס איז געווען עשיו'ס מדה.
געווען א גאנצע נאכט און געבעטן דעם אייבערשטן אז
אבער איצט דארף מען זארגן און טון השתדלות ,אז
ס'איז א פחד נורא וואס מ'זעט דא פון אונזער ער זאל אוועקגיין פון דער וועלט ,ער זאל חלילה נישט
ס'זאל נישט גיין די ברכות צו עשו ,ס'זאל אריבערגיין צו
הייליגער טאטע יעקב אבינו ,ווי אזוי מ'דארף קוקן ווען זאגן קיין שקר .און אזוי איז טאקע געווען ,ער איז אוועק
יעקב.
מ'וויל חלילה ארויסנעמען דעם אייבערשטנ'ס נאמען. פון דער וועלט.
אבער מיט דעם אלעם וואס יעקב אבינו האט דאס
און בפרט דא האט זיך דאס גערעדט ביי יעקב אבינו, געטון ,וויבאלד דאס איז געווען זיין פליכט און זיין דאס אלעס איז געקומען פון דעם מקור מדת האמת,
וואס האט געדארפט פאלגן די נבואה פון זיין מאמע, אחריות יעצט ,אז ער דארף יעצט נעמען די ברכות, דער תתן אמת ליעקב.
און ער האט געדארפט מקיים זיין כיבוד אם ,דאך ,דאס דאך זעט מען אז ער האט געטון איין זאך וואס האט גאר שטארק באקאנט מיטן מדת האמת איז געווען
קומט נישט אין באטראכט. איינגעשטעלט אז די גאנצע פלאן זאל חרוב ווערן ,און הגה"ק רבי יענקע'לע פון פשעווארסק זי"ע וואס אין די
איז דאך אוודאי און אוודאי ווען מ'וויל נהנה זיין געלטער דאדורך בלייבן א פאפער ביי זיין טאטן. לעצטערע טעג איז געווען זיין יומא דהילולא.
פון א שולחן איזבל ,פון געלטער וואס קומט פון די וואס דאס איז די איינע זאך וואס ער האט געזאגט כי הקרה ר' יענקעלע האט אמאל געפרעגט איינעם" :האסטו
ווילן עוקר זיין חינוך ,און מ'וויל ארויסנעמען פון די לערן ה' אלוקיך לפני ,ער האט דערמאנט דעם אייבערשטנ'ס מיך געהערט אמאל זאגן א שקר?!"
מאטריאל דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,ווי שטארק דארפן נאמען ,ס'איז געווען שם שמים שגור בפיו. און אזוי אויך אלע צדיקי אמת האבן נישט
מיר נעמען דעם לימוד פון דעם ,און ווערן דערשראקן פון דא איז געווארן די גאנצע זאך איינגעשטעלט .ווייל ארויסגעזאגט קיין שקר .ווי ס'איז אויך באקאנט די
אזעלכע געלט ,ווערן דערשראקן פון אזעלכע מעשים, דא האט יצחק אנגעהויבן צו מורא האבן ,הקול קול גרויסע מסירות נפש פון מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע
ס'זאל נישט זיין קיין הוה אמינא אפילו ,פאר איין מאל יעקב ,דער קול איז יעקב .זאגט רש"י ,ווייל ס'איז שם ארויסצוזאגן דעם אמת אויף יעדן פרייז.
אפילו מזלזל זיין אין דעם. שמים שגור בפיו .און דאס האט געברענגט אז יצחק זאל אזוי ווי עס דערציילט הגה"צ הישיש רבי חיים פלאהר
זאל דער אייבערשטער העלפן ,אז מיר וועלן מיט אנהויבן חוקר צו זיין אז עפעס איז דא נישט גלאטיג. שליט"א ראה"כ זכרון מנחם אז אין די ערשטע יארן נאך
מסירות נפש אנהאלטן דעם 'בשם השם אלקינו נזכיר', קומט אויס אז יעקב אבינו ,נאכדעם וואס ער האט זיין חתונה איז נישט געווען אין מאנסי קיין קליניק ,און
וועט מקויים ווערן דער "המה כרעו ונפלו ואנחנו קמנו שוין אלעס אוועקגעגעבן ,האט ער פארט איין זאך נישט עס האט געקאסט געלט צו געניסן פון די שפיטאל,
ונתעודד" אמן. געקענט אוועקגעבן :נישט זאגן כי הקרה ה' אלקיך .זאגן אבער אין די שטאט האט מען יא געקענט האבן
ווייטערדיגע באריכטן איבער פעטוועי סעזאן:
איסט ראמאפא סקול דיסטריקט שיקט
ארויס פעטוועי סורוועיס פאר ראקלענד-
מאנסי'ער מוסדות אריינצוגעבן פעטוועי
אויסוואל ביז היינטיגן פרייטאג ויצא.
ווערט ערווארטעט אז די מוסדות וועלן אנהאלטן דעם פעסטן איגנארירונג-סטאטוס
און ווידעראמאל נישט אויסקלויבן קיין שום פעטוועי כהוראת הרבנים שליט"א
וואס האבן פאראיאר גארנישט געקליבן קיין פעטוועי, אויף זייערע פראגראמען .וואס דער דעדליין דאס די איסט ראמאפא סקול דיסטריקט וואס פארטרעט
זאלן זיך ווייטער האלטן להוראת הרבנים הגאונים אריינצוגעבן איז דעם קומענדיגן דעצעמ 1 .למספ' וואס די מאנסי אומגעגנט ,האט דעם פארגאנגענעם פרייטאג
שליט"א ,און חלילה נישט ווייזן קיין שום הודאה פאר געפאלט אויס כ"א כסלו הבעל"ט. פ' תולדות ארויסגעשיקט זייער פארלאנג פאר די
די רעגירונג'ס פארלאנגן צו טוישן אונזער חינוך דורך מוסדות אונטער זייער דיסטריקט ,אז זיי זאלן אריינגעבן
אין דעם סורוועי ברויכן אלע מוסדות אצינד פריש
אויסקלויבן א פעטוועי חס ושלום .נאר מען האפט אז די היי יעריגע פעטוועי אויסוואל ,געבנדיג דערביי אן
עס זאלן זיך בעזהשי"ת אנשליסן נאך מוסדות וואס באשטעטיגן זייער יערליכע פעטוועי אויסוואל ,כדי צו איין וואך אולטימאטום דאס צו ענטפערן ביז די וואך
וועלן זיך פאראייניגן אלס א מעכטיגע באזע אנטקעגן בשטעטיגן אז זיי גייען נאכקומען רח"ל די רעגירונג'ס פרייטאג פר' ויצא.
די רעגירונס פארלאנגן אין אונזערע הייליגע בתי חינוך. גזירת החינוך היל"ת ,כדי צו קענען געניסן געהעריג פון
דאס פאלגט נאך דאס וואס מיר האבן שוין
די שטאטישע פראגראמען,
און אין זכות פון מסירות נפש פארן חינוך הטהור, באריכטעט אז די ניו יארק סיטי DOEהאבן פאריגע
וועלן די מוסדות וואקסן און בליען לשם ולתפארת דאס יהדות החרדית איבער גאנץ ניו יארק קוקט וואך ארויסגעשיקט זייער פעטוועי סורוועיס אנפראגע
בהצלחה וסייעתא דשמיא. ארויס מיט שטארקע האפענונג אז נישט נאר די מוסדות פאר אלע שטאטישע מוסדות וואס זענען אנגעוויזן
טהרת הקודש אריינבליק:
וויליאמסבורגער אידן האבן זיך באטייליגט אין די מאסן דעם מוצאי שבת קודש ביים יערליכן
דינער 'הפלא ופלא' לטובת מוסדות תורה ויראה בני יואל דסאטמאר על טהרת הקודש
נתמנה געווארן דורך רביה"ק בעיר קרית פון די פריערדיגע. חינוך ריין ,און זיך נישט דערשרעקן דעם פארגאנגענעם מוצש"ק פרשת תולדות
דער דינער האט געצויגן פולע מאסן פון יואל יצ"ו, פון גיין א קעגן דעם שטראם איז פארגעקומען אין וומ"ס דער יערליכער
תלמידי וחסידי מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע, האט משה ר' ובפרט ביי עניני חינוך מלוה מלכה פאר די צענטראלער מוסדות
וואס די הייליגע מוסדות זענען געגרינדעט ערשטמאליג היסטאריש הבנים והבנות ,וואס דער בני יואל אין קרית יואל אין די זאלן פון
אויפגעוויקלט זכרונות געווארן מיט מסירות נפש אנצוהאלטן זיין ציבור הצמאים לדבר קאנטינענטאל.
וואס ער האט זוכה הייליגע הדרכה ,און האט שוין מעמיד געווען ה' האט געשלינגן מיט די לעגענדארע מוסדות בני יואל פארמאגט
געווען פערזענדליך טויזנטער תלמידים ותלמידות כ"י ההולכים דארשט. כהיום א ריזיגער באזע פון בתי חינוך לבנים
בייצולעבן אלס לאורו. דער ריזיגער ולבנות ,פון קינדערגארטן ביז צו די ישיבה,
כלי ראשון בצל פארזאמעלטער וועלכע זענען באקאנט מיט דעם זעלטענעם
די שטארקע אנערקענונג און שעצונג פאר הקודש 'ביים רבי'ן עולם איז געזעסן חינוך אויפן הייליגן אויסגעטרעטענעם וועג
אין שטוב' ,וואס די הייליגע מוסדות האט זיך נאכמער געהויבן ווי צוגעשמידט צו די וואס מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע האט
האט געהאלטן גאר זינט די הייליגע מוסדות האבן זיך גענצליך ערטער פאר א לענגערע אוועקגעשטעלט.
שטארק געשפאנט דער אפגעזאגט פון אלע רעגירונגס פראגראמען, צייט בעת דעם זעלטענעם אלס אורח הכבוד האט אויפטרעטן הרה"ג
גאנצן ציבור הצמאים לשמוע זינט די רעגירונג האט זיך אנגעהויבן אויפטריט פון דעם רבינ'ס מלהיב לבבן של ישראל רבי מיכאל יוסף
את דבר המלך ודתו ולילך בדרכיו אריינצומישן אין די בתי חינוך ,כמשנתו של מרן גענעראל ,הרה"ח ר' משה פריעדמאן שווארץ שליט"א ר"מ במתיבתא בני יואל,
זי"ע איבער די זהירות פון כח הפועל בנפעל. הקדושים!. [ראה"ק] שליט"א ,דער געטרייער שליח ואב"ד ק"ק תפלה למשה בקרית יואל וואס
און עס האט זיך טאקע אנגעזעהן א מאסן ווי אויך האט דער חשובער ראה"ק שליט"א נאמן לעשות רצון צדיק צושטאנד צוברענגן האט אויפגעפלאמט די הערצער נאכזאגענדיג
ארויסגעברענגט זיין בליק איבער דעם חינוך באטיילוגונג וואס זענען געקומען ארויסווייזן דעם אויפבוי פונעם עיר הצדק 'קרית יואל' ,און פלאמעדיגע שטיקלעך פון גדולי הדורות
וואס מ'דערקענט אויף די תלמידים יוצאי בני סאלדיאריטעט און שטיצע פאר אזא הייליגע איז דער לעצט-פארבליבענער -החיים אתנו שעבר ובפרט פון ספרי דבי רב פון מרן רביה"ק
יואל מיט זייער תמימות מקבל צו זיין די וועג אימפעריע פון תורה ויראה ע"ד ישראל סבא. לאויוש"ט -פון די ז' טובי העיר וואס זענען מסאטמאר זי"ע איבערן חיוב פון האלטן דעם
