ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — ויצא (2026-11-16)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' ויצא
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון פ"ב
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
ותלתא בתר שבתא ,ארבעה וחמשא ומעלי בכח המשכת קדושת שבת לששת
שבתא קמי שבתא .שיום שבת נקודת המרכז ימי המעשה נזכה לגאולה השלימה
הוא שעליה תסוב עגולת ששת ימים ,ולכך בכל
ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה .במדרש
יום ראוי לו לאדם לקדש את עצמו להשפיע
רבה (פס"ח ס"ב) רבי שמואל בר נחמן
מקדושת שבת בו ,ואז נמצא ששת ימי החול בין
פתח (תהלים קכא א) שיר למעלות אשא עיני אל
שני שבתות ,יוצאים משבת ונכנסים בשבת ,ועל
ההרים מאין יבא עזרי ,אליעזר בשעה שהלך
זה אמרו חז"ל אלמלי שמרו ישראל שתי שבתות,
להביא את רבקה מה כתיב ביה ,ויקח העבד
להמשיך קדושת שבת אחת לחברתה ,אז היו
עשרה גמלים וכל טוב אדוניו בידו ,ואני לא נזם
מיד נגאלין ,עכ"ד.
אחד ולא צמיד אחד ,חזר ואמר לית אנא מובד
סברי מן בריי ,עזרי מעם ה' עושה שמים וארץ.
אמנם בספה"ק ייטב פנים (מאמר שם הגדול ויש להבין מעיקרא מאי קסבר יעקב אבינו,
אות ד) הקשה על זה ,דעדיין טעון ובמה נתיישבה דעתו לבסוף ,דחלילה לומר
ביאור מה שייכא ענין המשכת קדושת השבת שעלתה על דעתו להסתפק באמונת השי"ת אף
לששת ימי המעשה ,לענין הגאולה שבזכות זה לרגע.
יהיו מיד נגאלים .וביאר על פי מה שאמרו חז"ל
(סנהדרין צח ).על הפסוק (ישעיה ס כב) אני ה' ואפ"ל בהקדם מה שאמרו חז"ל (שבת קיח):
בעתה אחישנה ,זכו אחישנה ,לא זכו בעתה. אלמלי משמרין ישראל שתי שבתות
והנה להיות בבחינת זכו על ידי אתערותא מיד נגאלין ,ופירש הכוונה בספה"ק ראשית
דלתתא בלי אתערותא דלעילא ,הדבר קשה עד חכמה (שער הקדושה פ"ז) על פי הידוע דאור
מאוד ,כי הדורות מתמעטין ושאור שבעיסה קדושת שבת הוא משפיע ומאיר לכל יום מימי
מעכב .אך בבחינת אתערותא דלעילא להעיר החול ,כי אמרו חז"ל (גיטין עז ).חד בשבא ותרי
ובספה"ק ישמח משה (פ' בשלח) כתב לבבנו לתשובה יכול להיות בכל עת ,כי היד ה'
בענין המשכת קדושת השבת לכל תקצר להטות לבבנו אליו וללכת בדרכיו ולשוב
ששת ימי המעשה ,שצריך תמיד לשמור קדושת אליו באמת ובתמים .אך העצה לזכות לבחינת
שבת העבר ,ולזכור קדושת שבת הבא ,הוא אתערותא דלעילא הוא ,על פי המבואר
מפני ששבת הוא מרכז האמצעי ,וממנה יונקים בספרים הקדושים כי כל המועדים תלויין
כל ששת ימי המעשה ,והנקודה האמצעית היא בקביעות על פי בית דין ,ושבת קודש הוא קדוש
קיום הששה ,וכדכתיב (שמות לא יז) כי ששת מעצמו בלי שום סיוע ממעשה התחתונים ,ולכן
ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ ,ופירש בשבת קודש אין הכוונה בתפלה שעל ידי עובדא
באור החיים הקדוש שהיה העולם רופף דלתתא יתעורר עובדא דלעילא ,כי בשבת קודש
ורועד ,כי בשעת הבריאה לא ברא ה' כח בעולם הכל נעשה למעלה מאליו ,רק כפי מה שנעשה
זולת לעמוד ששת ימים לטעם הנודע לו, למעלה כך היא הכוונה בתפלה .אם כן על ידי
ונתחכם ה' וברא יום אחד הוא יום השבת ,ובו שמירת שבת כהלכתו יכול להמשיך בחינת
ביום חוזר ה' ומשפיע נפש לעולם שיעור אתערותא דלעילא מבלי עובדא דלתתא .אמנם
המקיים עוד ששה ימים ,וכן על זה הדרך, כבר אמרו חז"ל (עירובין מג ).האומר הריני נזיר
וזולת זה היום היה העולם חרב בגמר ששת ביום שבן דוד בא מותר לשתות יין בשבתות
ימים וחוזר לתוהו ובוהו ,ובאמצעות שבת וימים טובים ,דודאי לא אתי משיח בשבת ויום
העולם עומד ,עכ"ד .ולכן מהאי טעמא יש טוב ,דאין אליהו בא בערבי שבתות וערבי ימים
לזכור תמיד את קדושת השבת ,הוא מרכז טובים .ואם כן הרי בשבת שזוכים ישראל לבחינת
האמצעי ,וממנה יונקים כל ששת ימי המעשה, אתערותא דלעילא אי אפשר שיבוא משיח,
עכ"ד. ובשאר ימות השבוע אין הכח שיזכו ישראל
ולפי זה י"ל דהנה איתא במדרש (ב"ר פס"ח לאתערותא דלעילא ,ואיך יזכו ישראל ליגאל,
סי"ג) שכל ענין הליכתו של יעקב אבינו והלא אתערותא דלתתא קשה עד מאוד לעשות.
לבית לבן היתה פועל דמיוני על זמני הגלות ,כי אך על כן צריך להשפיע ממקור קדושת שבת
מעשי אבות סימן לבנים ,ואז היה עליו להעמיד על ימי החול ,ולהמשיך בימי החול בחינת שבת
כח לכלל ישראל שיוכלו לזכות לגאולה השלימה קודש ,כדי שבכח זה יוכלו לזכות לאתערותא
בבחינת אחישנה ,וכמו שכתב בחתם סופר דלעילא אף בימי החול ,מכיון שממשיכים את
בפרשתן בביאור דברי רש"י ,כי מטא יעקב קדושת השבת לימי המעשה .וזה שאמרו אלמלי
לחרן אמר אפשר שעברתי על מקום שהתפללו שמרו ישראל שתי שבתות ,כלומר להשפיע
אבותי ולא התפללתי בו ,יהב דעתיה למהדר מקדושת שבת על ימי החול שיהיו ימי החול
וחזר עד בית אל וקפצה לו הארץ .ולכאורה יוצאים משבת ונכנסים בשבת ,אז מיד היו
מדוע לא קפצה לו הארץ ליעקב כי אם בשובו נגאלין ,כי יזכו לבחינת אתערותא דלעילא גם
להתפלל אל הר המוריה ,ולא בהליכתו אל חרן, בלי עובדא לתתא ,ויכול להיות הגאולה מיד,
כמו שקפצה הארץ לאליעזר עבד אברהם עכ"ד.
ובחרת בחיים ב
להמשיך קדושת השבת לכל ששת ימי המעשה, בהליכתו לחרן להביא את רבקה .אלא כי מעשי
כי השבת היא נקודת המרכז אשר ממנה אבות הוא סימן לבניהם אחריהם ,ובא לרמז
יונקים ששת ימים ,וממילא כאשר ימשיכו את שאם יזכו תהיה הגאולה בבחינת אחישנה ,ולכן
קדושת השבת לששת ימי המעשה ,יזכו בכח זה קפצה לו הארץ כשבא למקום המקדש ,להורות
לאתערותא דלעילא אף אם אין בידם לעשות שאם יזכו ישראל יחיש ה' קץ גאולתם ,ותקפוץ
אתערותא דלתתא ,כי כח השבת היא להמשיך להם הארץ ,עכ"ד .והנה לכך שיזכו ישראל
אתערותא דלעילא. לגאולה בבחינת אחישנה על ידי אתערותא
דלתתא ,קשה עד מאוד בדורות האחרונים,
ולכן היה על יעקב אבינו להעמיד כח שיוכלו בני
בכח התפלה אפשר שיסתלק החולי ישראל לזכות לאתערותא דלעילא ,אף מבלי
אף קודם הזמן שנגזר עליו שיסתלק עובדא דלתתא.
ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש. וזה כוונת דברי המדרש ,שאמר יעקב אשא
פירש"י רבותינו פירשו לשון תפלה עיני אל ההרים מאין יבוא עזרי ,אליעזר
כמו ואל תפגע בי ,ולמדנו שתיקן תפלת בשעה שהלך להביא את רבקה מה כתיב ביה,
ערבית ,ושינה הכתוב ולא כתב ויתפלל ללמדך ויקח העבד עשרה גמלים וכל טוב אדוניו
שקפצה לו הארץ .ויש לדקדק דרש"י לא קאמר בידו ,והיינו שאליעזר היה רומז על הזמן שהיו
דדרש זה שויפגע היינו שקפצה לו הארץ הוא בני ישראל ברום המעלה ,ואז היה בידם כוחות
דרש נוסף ,אלא דויפגע הוא לשון תפלה ,וכתב הקדושה נעלים ואיתנים ,אך אני לא נזם אחד
לשון ויפגע ולא ויתפלל משום שקפצה לו ולא צמיד אחד ,כי יעקב אבינו היה צריך
הארץ ,וצ"ב שייכות קפיצת הארץ לתפלתו של להעמיד כח לכלל ישראל בזמן הגלות ,ואז כל
יעקב. מחמדיה טבועות וגנוזות ,שאין להם לכלל
ונל"פ על פי דברי הרה"ק מהרי"ד מבעלזא ישראל כוחות הקדושה כמקדם ,ואין בידם
זי"ע (מהרי"ד לפסח) לפרש כוונת לזכות לבחינת אתערותא דלתתא ,ואם כן איך
אמרינו (בתפלת נשמת) מלפנים ממצרים יזכו להגאל בבחינת אחישנה .אך חזר ואמר
גאלתנו ה' אלקינו וכו' ומחליים רעים ורבים לית אנא מובד סברי מן בריי ,שאף שאין בידם
ונאמנים דליתנו ,דהנה אמרו חז"ל (עבודה זרה של ישראל לעשות בעצמם אתערותא דלתתא,
נה ).על הפסוק (דברים כח נט) וחליים רעים מכל מקום יזכו להגאל בבחינת אחישנה ,כי
ונאמנים ,נאמנים בשבועתן ,שבשעה שמשגרין עזרי מעם ה' ,שיזכו להארה באתערותא
אותן על האדם משביעין אותן שלא תצאו אלא דלעילא לשוב בתשובה ,עושה שמים וארץ,
ביום פלוני ובשעה פלונית ועל ידי פלוני ועל והיינו שלא אמר הכתוב עש"ה שמים וארץ,
ידי סם פלוני .ותמוה דאם כן איך אפשר אלא עוש"ה שמים וארץ ,כי הקב"ה מחדש
שתועיל התפלה על החולי ,והא יש לה זמן בכל יום השבת מעשה שמים וארץ שיוכלו
שעד אז עליה להיות ,ואיך אפשר שעל ידי לעמוד עוד ששה ימים ,וממילא אפשר
ג ויצא תשפ"ז
הופיע ,שהנקמה של השי"ת הוא במה התפלה תסתלק מקודם .אך זה מיירי דוקא
שמופיע על האדם מגדולתו ,ובראותו את אצל אומות העולם ,אך אצל כלל ישראל יתכן
גדולת הקב"ה ונפלאותיו ,ובזכרו איך שמרד שיסתלק החולי אף קודם הזמן בכח תפלתם.
נגדו ,יבוש ויכלם על מעשיו ,ואין לך צער גדול וזה הכוונה 'מלפנים ממצרים גאלתנו ה'
מזה ,עכ"ד. אלוקינו' ,ומלפני"ם היינו שעוד לפני הזמן
שנגזר עליהם (בראשית טו יג) ועבדום וענו
אכן זה שייך רק כאשר האדם מכיר ויודע אותם ארבע מאות שנה ,כבר יצאו ממצרים,
שכל מה שיש לו הוא מאת הבורא ב"ה, וזה היה כדכתיב (דברים כו ז) ונצעק אל ה'
וכאשר נשפע לו השפעות טובות וחסדים יודע אלקי אבותינו וישמע ה' את קולנו ,שבכח
שמאת ה' היתה זאת ,אז יתעורר לשוב אל ה' התפלה יצאו משם אף לפני הזמן ,ואם כן
מתוך רוב חסדים .ולכן בכח התפלה אפשר 'מחליים רעים ורבים ונאמני"ם דיליתנו' ,דאף
יסתלקו החלאים קודם זמנם ,דהלא היסורים שהם נאמנים בשבועתן ,ויש להם זמן מתי
וחליים שבאים ח"ו על האדם ,הם בסיבת עליהם להסתלק ,מכל מקום בכח התפלה
עוונותיו ,ומטרתם הוא שעל ידם יכנע לבבו אפשר שיסתלקו אף קודם זמנם ,עכ"ד.
הערל וישוב אל ה' .אכן כאשר האדם מתפלל
אל ה' ושופך שיחו לפניו ,הרי בזה הוא קובע
בנפשו שכל מה שיש לו הוא רק מהשי"ת ,ואילו וי"ל בטעמא דמילתא ,על פי דברי מרן
הוא בכוחות עצמו אין יכול כלום ,והרי אז יבוא הבעש"ט הקדוש זי"ע (הובא בתולדות
לידי בושה והכנעה אף כאשר יושפע עליו חסד יעקב יוסף פ' בא) על הכתוב (תהלים צד א) אל
ורחמים ,שישוב אל לבו האיך העיז פניו לחטוא נקמות ה' אל נקמות הופיע ,ולכאורה איך
לפני מלך רחמן כזה הגומל אתו כל טוב ,ושייך שייך בנקמה שם הוי"ה שהוא שם של רחמים.
שיהיה העונש אף על ידי השפעת חסד אלא משל לשר אחד שחטא לפני המלך ,ולפי
ורחמים .ולכן אף אם נגזר עליו איזו חולי או דיני המלכות היה מגיע לו עונש על כך ,אך
עונש לאיזה זמן ,על ידי התפלה אפשר לבטלה המלך התבונן בדעתו כי אם ימיתנו או יענישו,
ולסלקה אף קודם הזמן ,ויבוא העונש באופן יהיה לו הצער רק לפי שעה ,לכן נשאו על כל
של רחמים וחסדים. השרים ועבדי המלך ,דכאשר יראה השר
שהמלך מטיב עמו להרבות לו יקר וגדולה ,על
ולפי זה אפשר לרמז במה שכתב רש"י ,ושינה ידי זה יוגדל צערו הלוך וגדול כל ימיו ,שיבוש
הכתוב ולא כתב ויתפלל ללמדך שקפצה ויכלם האיך העיז פנים נגד מלך רחמן כזה,
לו הארץ ,דנרמז בזה דבכח התפלה אף שיש לה אשר לא די שאינו מייסרו בעונש המגיע לו,
להמחלה זמן מסוים מתי עליה להסתלק ,בכח אלא עוד מתחסד עמו ומנשאו לגדולה .וזה
התפלה אפשר שתהיה בחינת קפיצת הדרך, כוונת הכתוב אל נקמות הוי"ה' ,היינו
שיהיה נקפץ הזמן שעל חולי זה להיות בגופו של שנקמות השי"ת הם על ידי מידת הרחמים,
אדם ,ויסתלק אף מקודם. שלא כמלך בשר ודם ,והוא כי אל נקמות
ובחרת בחיים ד
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק ג' (ב)
ויט שכמו לסבול
'שאינה לא מן היום ולא מן הלילה' דעמאלט א.
קענסטו גיין לערנען חכמת יוונית .ווייל עס איז הולך וגדל עד כי גדל:
נישט דא אזא זאך ווי ליידיגע צייט ,מעיקר הדין
מוז א מענטש לערנען א גאנצן צייט -אויסער
א מענטש דארף כסדר
ווען ער איז עוסק פאר צרכי הגוף וואס עס
שטייגן אין הבנת התורה
פעלט אים אויס .נו ,וואס הייסט ער זאל מוסיף
והולך זיין אין לימוד התורה?!
העכער און העכער
ענטפערט דער רבי זכרונו לברכה :ריכטיג
טאקע אז 'בכמות' איז נישט שייך צו מוסיף זיין, אינעם 'איכות' פונעם לערנען קען
מען כסדר מוסיף זיין עד אין סוף
אבער 'באיכות' איז יא שייך כסדר מוסיף צו זיין!
און דאס איז דער חיוב ,אז א מענטש זאל כסדר ווען א מענטש געוואוינט זיך איין צו נוצן
זיין א מוסיף והולך אין 'איכות הלימוד'! אין דעם קאפ אין תורה מיט אן עיון ,וועט ער כסדר
לערנען אליינס זאל ער בעסער פארשטיין און קענען וואקסן און שטייגן אין 'הבנת התורה',
האבן א שטארקערע הבנה! און דאס איז א זאך ווייל עס האט נישט קיין שיעור ווי טיף מען
וואס ענדיגט זיך קיינמאל נישט; ווי חז"ל זאגן קען אריינגיין אין דער תורה; ווי דער רבי זכרונו
(עירובין נד" :):למה נמשלו דברי תורה כדד וכו' כל לברכה זאגט אין דברי יואל (פ' חיי שרה עמוד תצד)
זמן שאתה ממשמש בהן תמצא בהם טעם" -ווי אויפן מדרש (תנחומא חיי שרה ס"ה)" :אף בתורה
מער א מענטש לערנט תורה מיט אן עיון און 'עמל יהא מוסיף והולך" -א מענטש דארף כסדר זיין
המח' ,הייבט די תורה אויף זיין הבנה אין לערנען! א 'מוסיף והולך' אין תורה .שטעלט זיך דער
ער איז זוכה צו פארשטיין דעם אויבערשטנס רבי :ווי איז שייך צו מוסיף זיין?! מען דארף דאך
תורה אויף אסאך א שטארקערן אופן און טיפערן סייווי אויסניצן יעדע מינוט וואס מען האט צו
אופן! און דאס איז ָָאן קיין עק ,ווי ער זאגט דעם לערנען תורה ,און טאמער נישט איז מען עובר
לשון" :אין לו חקר ותכלית וסוף" -די הבנה אין אויף 'והגית בו יומם ולילה' (יהושע א ,ח) ,נו ,האט
עמקות התורה הקדושה האט נישט קיין ברעג. דאך נישט א מענטש עפעס א צייט וואס ער
דאס איז א חיוב אויף יעדן איד ,אפילו ער איז קען דאס נעמען און 'מוסיף' זיין?! ווי די גמרא
א איד א מתמיד וועלכער זיצט און לערנט א זאגט (מנחות צט ):אז טאמער טרעפסטו א שעה
גאנצן טאג ,טאמער לערנט ער נאר בשטחיות
ה ויצא תשפ"ז
אויב א מענטש לייגט אריין זיין מח אין און לייגט נישט קיין דגוש צו מעיין זיין און זיך
תורה -וועט די תורה אים אויפהייבן צו מייגע זיין צו פארשטיין דעם עומק פון דער
תורה הקדושה -איז ער נישט מקיים דעם 'שיהא
אז א מענטש וויל אז די תורה זאל אים אדם מוסיף והולך'.
אויפהייבן ,דארף ער כסדר מוסיף והולך זיין
אין תורה ,וואס דאס איז נאר דורך 'יגיעת
גדולי ישראל זענען אנגעקומען צו זייער
התורה' מיטן גאנצן מח .אבער טאמער ער גדלות דורך 'עמל המח' אויף תורה
לערנט אויבערפלעכליך ,אז עס איז אים נישט
קיין גרויסע נפקא מינא צווישן דער קשיא פון דאס איז א זאך וואס מען זעט בחוש -ווען
דער גמרא ביזן תירוץ' ,וואס איז געווען די מען קוקט אין די ספרים פון פריערדיגע גדולים
הוה אמינא און וואס איז די מסקנת הגמרא', -אז דער עיקר פון זייער 'עמל התורה' ,אויסער
ער לערנט א מחלוקת הראשונים -דער האלט דעם פשוט'ן חלק פון 'עמל הגוף' ,וואס זיי זענען
אזוי און דער האלט אזוי ,און ער פארשטייט געזיצן און געלערנט יומם ולילה ,איז געווען
נישט אין וואס זיי זענען מחולק; 'וואס האט דער 'עמל המח' און 'יגיעת המח' ,וואס זיי
תוספות געהאלטן אין דער קשיא ,און וואס זענען געזיצן גאנצע נעכט און זיך מייגע געווען
האט תוספות געהאלטן אין דער תירוץ'; 'וואס אויף בלויז איין קשיא וואס זיי האבן נישט
פארשטייט ער מער און וואו וואלט זיין סברא פארשטאנען! זיי זענען ממש נישט געווען אויף
נוטה געווען'; ער שטעלט זיך נישט אפ פאר דער וועלט פון גרויס אנשטרענגונג!
א מינוט" :איז עס עפעס א חידוש וואס מען
לערנט דא ,אדער איז די פשוט'ע סברא אזוי עס איז דא א ש"ך אין הלכות טריפות ,סימן
מחייב?!" .טאמער ער איז זיך נישט מייגע ל"ד אין נקודות הכסף" :אתמול למדתי במה
דעם מח צו פארשטיין וואס דא שטייט ,דאן שהקשה בני משה יצ"ו כמו שלשה שעות בלילה" -
איז דאס נישט קיין שלימות פון לימוד התורה. נעכטן נאכט בין איך געזיצן און מעיין געווען אין
דער אופן וויאזוי די תורה הייבט אויף דעם דער קשיא פאר דריי שעה .דערנאך שרייבט ער
מענטש ,איז בעיקר ווען עס איז מיט 'יגיעת ווייטער" :אבל עכשיו קמתי בהשכמה כשני שעות"
המח'. -יעצט זיץ איך שוין צוויי שעה פארטאגס און
איך בין ווייטער מעיין אין דער קשיא .מן הסתם
אבער טאקע פארדעם ,וויבאלד דאס איז אזא איז נישט געבליבן קיין סאך שעות צו שלאפן
וויכטיגער יסוד ,דערפאר איז דא דערויף אזא אינצווישן .ווען מיר לערנען עס ,זעט עס אויס
שטארקער התגברות היצר! עס קומט נישט ָָאן ווי עפעס א קלייניגקייט ,אבער דער ש"ך איז
אזוי לייכט! און יעדער קען אוודאי באשטיין זיך געזיצן גאנצע נעכט און זיך געמוטשעט ביז ער
אויסצוקלויבן דאס לייכטערע .אבער מען דארף האט אויסגעארבעט דעם תירוץ .אויך אין דער
וויסן ,אז דוקא אין דעם איז תלוי די הצלחה! הקדמה ברענגט דער ש"ך ארויס די געוואלדיגע
דוקא דאס הייבט אויף דעם מענטש אין אלע יגיעה וואס ער האט אריינגעלייגט אין זיין חיבור.
הינזיכטן! מען דארף האבן שכל און דורכברעכן אזוי איז געווען ביי אלע גדולי ישראל ,וואס דאס
אלע שוועריגקייטן ,און זיך שטארק אריינלייגן אלעס וואס זיי זענען אנגעקומען אזוי גרויס ,איז
אין תורה ,סיי מיט א 'יגיעת הגוף' און סיי מיט געווען דורך דעם ענין פון יגיעת התורה' .יגעת
א 'יגיעת המח'. ומצאת תאמין'.
ובחרת בחיים ו
נישט מעגליך אז ב.
א מענטש -וואס ווי מער א עמל: אתה ובתורה
זיין שכל איז א
מענטש לערנט
גשמיות'דיגער
תורה מיט אן
'עמל עיון און ווען א מענטש
שכל -זאל קענען המח' ,הייבט הארעוועט אויף
צוטרעפן צום אמת די תורה אויף תורה באקומט ער
פון דער תורה! ווי זיין הבנה אין מתנות פון הימל
דער בני יששכר (סיון לערנען! ער
מאמר א אות ז) גיבט איז זוכה צו
א משל דערצו ,אז פארשטיין דעם בדרך הטבע קלעבט נישט די
פונקט ווי מען קען אויבערשטנס תורה צו א מענטשליכן שכל
נישט אויסלערנען תורה אויף
פאר פיש צו קענען אסאך א חכמינו ז"ל זאגן (מגילה ו" :):אם יאמר
פליען ווי די פייגל, שטארקערן לך אדם יגעתי ומצאתי" -טאמער
ווייל דאס איז נישט אופן און טיפערן א מענטש זאגט דיר 'איך האב זיך
זייער טבע ,פונקט אופן! געמוטשעט אויף תורה און איך בין
אזוי -און נאך אסאך אנגעקומען צו א הצלחה'" ,תאמין"
אסאך מער ָָאן א -זאלסטו אים גלייבן .אבער טאמער
שיעור מאל -איז ער זאגט "לא יגעתי ומצאתי" -איך בין
אוממעגליך אויסצולערנען ולא "יגעתי אנגעקומען ָָאן הארעווען ,אדער
פאר א בשר ודם די תורה הקדושה! ווייל די בין איך און געהארעוועט מצאתי" -איך האב
תורה הקדושה איז דאך 'חכמתו של הקדוש זאלסטו דאס - תאמין" "אל נישט אנגעקומען,
ברוך הוא'; ווי די גמרא זאגט (שבת קה' :).אנכי' אים נישט גלייבן ,ווייל אזא זאך קען נישט זיין.
איז ראשי תיבות" :א'נא נ'פשי כ'תבית י'הבית"
עס איז באקאנט די קשיא וואס אלע
-איך האב מיך כביכול אראפגעשריבן אין דער
פרעגן :אויב ביסטו אנגעקומען דערצו דורכן
תורה און דאס געגעבן פאר אידן .דער גוף
הארעווען ,איז דאך דאס נישט קיין 'מציאה',
גשמי פארמאגט בכלל נישט אזא סארט טבע
ווייל 'מציאה' מיינט אז א מענטש טרעפט
פון קענען ארייננעמען אין זיך די 'חכמתו של
עפעס אן אוצר בהיסח הדעת ,ער האט זיך נישט
הקדוש ברוך הוא'! 'רוחניות' קלעבט נישט צו א
געמוטשעט דערויף און עס איז אנגעקומען
'גשמיות'!
צו אים אומגערישט .אבער טאמער ער האט
געארבעט שווער אנצוקומען דערצו ,ביז ער
א מענטש קען פארשטיין חכמתו קיין איז טאקע אנגעקומען -הייסט דאס נישט
של הקב"ה -נאר דורך א 'מציאה' .איז פארוואס שטייט 'יגעתי ומצאתי'?!
מתנה פונעם אויבערשטן
דאס צו פארענטפערן זאגן די ספרים
נו ,אויב אזוי איז דאך טאקע שווער ,וויאזוי הקדושים א מורא'דיגן יסוד :די תורה הקדושה
קענען מיר לערנען ,פארשטיין און געדענקען איז איינס מיטן אויבערשטן אליינס! עס איז א
תורה?! דער תירוץ איז :עס איז א נס! עס איז רוחניות'דיגער שכל! ממילא ,בדרך הטבע איז
ז ויצא תשפ"ז
'כל התורה כולה' ,אבער טאמער איז ער נישט קעגן דער טבע! דער אויבערשטער איז א 'כל יכול'
געווען קיין 'ירא שמים מרבים' ווי עס דארף צו און ער האט געוואלט אז מיר זאלן לערנען תורה.
זיין -האט מען אים קיינמאל נישט געפרעגט דעריבער האט ער אונז געגעבן א פלא'דיגע
קיין שאלה און מען האט זיך נישט פארלאזט מתנה ,אז מיר -מיט אונזער גשמיות'דיגן שכל
אויף אים אין הלכה! ווייל כאטש ער וועט אפשר -קענען טראכטן און פארשטיין זיין 'רצון' און
בעסער קענען נאכזאגן פון אויסנווייניג וואס 'חכמה' כביכול!
עס שטייט אין שולחן ערוך ,אבער ער וועט נישט
מכוון זיין לאמיתה של תורה! דאס איז געווען א דער פשט דערפון איז :עס קען זיין אז עס
שטארקער יסוד ביי ערליכע אידן ,ווייל זיי האבן זענען פארהאן גוים וועלכע לערנען תורה.
געוואוסט אז די תורה הקדושה איז נישט סתם אבער וויבאלד זיי האבן נישט קיין נשמה ,און
א קלוגע חכמה ,נאר דאס איז חכמתו של הקדוש דער אויבערשטער האט זיי נישט געגעבן די
ברוך הוא! און כדי צו דערהערן דעם אמת פון דער מתנה פון תורה -פארשטייען זיי נישט באמת
תורה הקדושה מוז מען זוכה זיין צו באקומען א וואס דא שטייט! זיי זענען נישט יורד לעומקן
מתנה פון הימל! און די מתנה איז געוואנדן אין של דברים! זיי קענען אפשר איבערזאגן די
יראת שמים' ,יראת חטאו קודמת לחכמתו'. ווערטער וואס עס שטייט אין דער תורה ,אבער
זיי זענען בכלל נישט משיג וואס עס ליגט
דערין! און אפילו אויב עס דאכט זיך זיי אז זיי
צו באקומען די מתנה פונעם
אויבערשטן מוז מען הארעווען פארשטייען -איז עס בלויז דמיונות! זיי דמיונ'ען
אז זיי פארשטייען ,אבער זיי הייבן נישט אן צו
דערפאר ,אפילו נאכן זיך מוטשען מיט א יגיעה פארשטיין דעם עצם הענין!
רבה -רופט זיך דאס נאכאלץ א 'מציאה' ,ווייל
אפילו טאמער דער מענטש האט זיך געפלאגט אפילו ביי אידישע קינדער אליינס ,איז אויך
מיט זיין אייגענעם שכל ,ביז ער איז דערגאנגען דא געוויסע תנאים וואס מען דארף האבן כדי
די סברא פון תוספות ,ער האט גע'חזר'ט און צו זוכה זיין צו דעם דאזיגן 'נס' אז זיין שכל זאל
גע'חזר'ט ביז ער געדענקט בלעטער גמרא - קענען ריכטיג דערהערן 'שכל התורה'; ווי חז"ל
איז עס נאכאלץ א געוואלדיגע מציאה וואס זאגן (אבות פ"ג מ"ט)" :כל שאין יראת חטאו קודמת
דער מענטש האט גארנישט געארבעט דערויף! לחכמתו אין חכמתו מתקיימת" -טאמער א
ווייל זיין ארבעט מיטן גשמיות'דיגן שכל ,האט מענטש לערנט תורה אן קיין 'יראת שמים' ,ער
נישט קיין שייכות מיט דער מציאה פון קענען לערנט עס סתם 'לשם חכמה' ,וועט ער נישט
פארשטיין און געדענקען תורה! דאס איז אן געדענקען די תורה ,ער וועט נישט אנקומען
אוצר וואס דער אויבערשטער האט אים געגעבן צום 'עומק התורה' און עס וועט גארנישט
אומגערישט. בלייבן דערפון .דערפאר האט מען אייביג
געוואוסט ביי ערליכע אידן ,אז ווען מען דארף
וועט א מענטש מיינען :טאמער איז עס אנפרעגן א הלכה'דיגע שאלה ,האט מען דוקא
נישט מער ווי א 'מציאה' און א 'מתנה' וואס געפרעגט פון א רב וועלכער איז אויך 'מופלג
מען באקומט נישט מיט קיין טבע'דיגע כוחות, ביראה' ,און עס איז נישט געווען גענוג אז ער
נאר עס קומט בדרך נס ,נו ,אויב אזוי וועל איך קען אסאך לערנען .עס האט געקענט זיין אין
זיך נישט פלאגן און מוטשען אויף תורה ,נאר שטאט א תלמיד חכם וועלכער האט געדענקט
איך וועל זיצן מיט צוזאמגעלייגטע הענט און
ובחרת בחיים ח
מחלוקת פון תנאים און אמוראים ,א קשיא און ווארטן אז דער נס זאל פאסירן .קומען חז"ל און
א תירוץ פון א תוספות ,א רשב"א צי א מחלוקת זאגן :ניין! 'אל תאמין'! גלייב נישט אז אזא זאך
הראשונים ,אין יעדער זאך ליגט באהאלטן וועט אמאל פאסירן! טאמער דו ווילסט זוכה זיין
'אורות עליונים עד אין חקר'. צו דער 'מציאה' און 'מתנה' -מוזטו זיך פלאגן און
מוטשען! ווייל נאר דורך 'יגיעה' קען מען טרעפן
נישט נאר די 'סתרי תורה' און באהאלטענע די 'מציאה'!
סודות פון תורה זענען 'עד אין חקר' ,נאר אפילו
אין די פשוט'ע 'נגלות התורה' קען מען זוכה
זיין צו שפירן דערין א געוואלדיגע ליכטיגקייט אין די תורה איז אלס פארהאן
'עד אין חקר'! צוויי מענטשן קענען לערנען די טיפער -דאס צו דערגרייכן איז
א מתנה פונעם אויבערשטן
זעלבע סוגיא ,די זעלבע מחלוקת הראשונים,
ביידע פרעגן די זעלבע קשיא און קומען אן צום
דער רבי זכרונו לברכה אין א פתיחה דרשה
זעלבן תירוץ ,אבער דער ערשטער לערנט עס אפ
(דברי יואל פ' לך עמוד רנט) שמועסט אויס דעם
פשוט ,א קשיא און א תירוץ און געגאנגען ווייטער,
ענין מיט נאך א טיפקייט .אז בעצם איז די תורה
און דער צווייטער זעט דא עפעס א געוואלדיגע
הקדושה מצד עצמה "ארוכה מארץ מדה ורחבה
ליכטיגקייט! עס עפנט זיך אים אויף א טעם און
מני ים" (איוב יא ,ט) -עס איז ברייטער פון דער
מתיקות אין דער סוגיא! ווייל אין דער תורה ליגט
גאנצער וועלט און טיפער פונעם ים ,און עס
באהאלטן אן א שיעור 'איכות'' ,עמוקה מני ים'.
איז נישט מעגליך אז א מענטש זאל זוכה זיין
אבער דאס קען אמאל גורם זיין אז א מענטש אריינצוגיין אין דער טיפקייט פונעם מכוון פון
זאל ווערן צובראכן ,א מענטש קען זאגן" :וואס דער תורה הקדושה און מכוין זיין צום אמת פון
האב איך מיט דעם?! איך ווייס דאך וויאזוי איך דער תורה .ער איז מסביר ווי אין יעדעס ווארט,
קוק אויס ,נו ,ווי קען איך אנקומען צו שפירן יעדער ענין און יעדן חלק פון דער תורה וואס א
עפעס אן 'אור התורה?!" ,אויף דעם זאגט דער מענטש לערנט -אפילו טאמער ער איז יא זוכה צו
רבי ווייטער" :אל יפול האדם ברוחו ,אלא יעשה עפעס א טיפקייט און אמת -זעט ער אבער אליינס
המוטל עליו לייגע בתורה לפי כוחו והשגתו, איין אז עס איז נאכאלץ פארהאן דערין אזא עומק
והבורא יתברך עוזרו ומשפיע לו שפע חכמה לפנים מעומק ,ממש ווי א טיפער ים .דער 'איכות
להבין ולהשכיל דברי התורה" -דו טו דיינס! דו התורה' איז ָָאן קיין סוף ,עס איז אייביג דא נאך א
מוטשע זיך אין תורה וויפיל דו קענסט לויט דיין טיפערן עומק און נאך א טיפערן עומק .דעריבער
מצב ,און דער אויבערשטער וועט שוין העלפן איז נישט דא קיין מעגליכקייט אז דער מענטש
בדרך 'מציאה' אז עס וועט זיך דיר עפענען א מצד עצמו זאל קענען זוכה זיין צו פארשטיין
'שפע חכמה' און דו וועסט אנהייבן פארשטיין א די תורה הקדושה .זאגט ער א מורא'דיג לשון:
טיפערן עומק אין תורה! "באמת אין בכח שכל אנושי להשיג בטבע אף
אפס קצהו כי קצרה דעת האדם להשיג חכמת
אלקים דברי אלקים חיים אשר בכל אות וקוץ
'יגיעה' פון איין זייט און 'מציאה'
פונעם צווייטן זייט גנוזין וטמורין אורות עליונים עד אין חקר" -
אין יעדן אות און אין יעדן פינטל פון דער תורה
קומט אויס פונעם גאנצן שמועס ,אז א הקדושה ליגט אזויפיל ליכטיגקייט אן א שיעור!
מענטש דארף וויסן און געדענקען צוויי יסודות. אז א מענטש לערנט איין שטיקל גמרא ,א
ט ויצא תשפ"ז
דערפאר שטייט ביידע' :יגעתי ומצאתי'. פון איין זייט דארף ער וויסן אז תורה איז א
ווייל טאמער עס וואלט נאר געשטאנען 'מתנה' און א 'מציאה' ,ווייל וויפיל מען זאל זיך
'יגעתי' ,וואלט מען געמיינט אז מען רעדט דא נאר מוטשען אויף תורה -פאסט נאכאלץ נישט צו
פון א זאך וואס מען קען אנקומען דערצו מצד זאגן אז דאס האט מען קונה געווען דורך די יגיעה!
הטבע ,דערפאר שטייט 'ומצאתי' ,אז דאס איז ווייל מצד הטבע וואלט מען אפילו מיט דער
נישט טבע'דיג ,נאר דאס איז עפעס העכער גרעסטער יגיעה נישט געקענט אנקומען! און אזוי
פון טבע .אבער טאמער עס וואלט געשטאנען זאגט דארט דער רבי דאס לשון" :כללות ידיעת
נאר 'ומצאתי' ,וואלט מען געמיינט אז מען התורה אי אפשר לזכות כי אם דרך מציאה מן
קען אנקומען דערצו אויך דורכן לערנען השמים קא זכו ליה מציאה זו ,זולת זה לא היה
מיט א באקוועמליכקייט ,דערפאר שטייט בכח להשיגו" .א מענטש וואלט נישט געקענט
'יגעתי' ,אז דו מוזט זיך מוטשען דערויף! אבער אנקומען צו דעם -אפילו מיט דער גרעסטער
נאכן מוטשען זאלסטו נישט מיינען אז דאס אנשטרענגונג און יגיעת השכל ,נאר דאס איז א
איז א נארמאלע תוצאה פון דער יגיעה ,נאר דו מתנה.
וועסט זען אז עס וועט זיך דיר עפענען אזעלכע
ליכטיגקייטן ,וואס נישט די האראוואניע אליינס פונעם צווייטן זייט אבער ,דארף א מענטש
האט עס געברענגט ,נאר דאס איז א 'מתנה' וויסן אז קיינער קומט נישט ָָאן צו קיין הצלחה
וואס דער אויבערשטער ברוב רחמיו גיבט - ָָאן זיך מוטשען! וויפיל דאס איז טאקע א מתנה,
לויט וויפיל מען איז זיך מייגע! ווי מער פלאג דארף ער אבער וויסן אז מען מוז הארעווען!
מען לייגט אריין ,אלץ מער איז מען זוכה דער אויבערשטער גיבט נישט קיין מתנות
אנצוקומען צו די אורות עליונים וואס עס ליגט פאר אומזיסט! נאר טאמער מען הארעוועט -
אין תורה. באקומט מען א מתנה און א מציאה פון תורה.
תוצאות חיים
.אמען דארף כסדר זיין א 'מוסיף והולך' אין תורה -נישט נאר אין 'כמות' ,נאר בעיקר
אינעם 'איכות' פונעם לערנען .אנשטאט לערנען אויבערפלעכליך ,דארף מען אריינלייגן
דעם קאפ און זיך פלאגן אויף יעדער קשיא און סברא ,ווייל דוקא דורך 'יגיעת המח'
הייבט די תורה אויף דעם מענטש העכער און העכער.
.בעס איז נישט מעגליך משיג צו זיין די תורה מיטן אייגענעם שכל ,ווייל די תורה
איז חכמתו של הקדוש ברוך הוא .נאר יעדע זאך וואס מען פארשטייט איז א 'מתנה'
פון הימל ,און כדי צו באקומען די מתנה מוז מען זיך מוטשען און פלאגן -דעמאלטס
טרעפט מען די 'מציאה' און מען איז זוכה צו שפירן די זיסקייט און די ליכטיגקייט פון
דער תורה הקדושה.
ובחרת בחיים י
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
אראפגעלייגט די גרויסע עבודה ביי לבן מיט די
ויעקב הלך לדרכו:
'רועה צאן' וואו ער האט געארבעט אז אלעס זאל כסדר שטייגן העכער -אפילו מען
זיין בקדושה ,האט ער מיט דעם אוועקגעשטעלט איז עוסק בעניני גשמיות
א כח פאר אידישע קינדער אויף אלע דורות אז מען
זאל כסדר קענען זיין א 'הולך' -נישט אז מען זאל עס איז דא א באקאנטער שמועס פונעם רבי'ן זכרונו
חלילה גיין ארויף און אראפ ,נאר אלס זאל מען זיין לברכה וואס ער האט מערערע מאל ארומגערעדט
א 'הולך' -די תורה ומצוות זאלן צוהעלפן פאר די פון דעם ,אז א איד דארף דאך כסדר זיין א 'הולך' און
ענינים גשמיים ,און די ענינים גשמיים זאלן צוהעלפן שטייגן העכער" ,מעלין בקודש ואין מורידין" (ברכות
פאר די תורה ומצוות. כח ,).איז ווי קען דאס זיין אז ווען מען איז עוסק בתורה
ובתפילה גייט מען טאקע אויף ארויף ,אבער ווען מען
מיט דעם קען מען אויך פארשטיין דעם המשך
עסט ,מען שלאפט און מען טוט עניני הגוף ,גייט
ֹלִקים" -אפילו די
פונעם פסוקַ" :וַ ִּי ְְּפְּגּעּו בֹו ַַמְלְ ֲֲאֵכֵ י ֱֱא ִ
מען כסדר אויף צוריק? גייט מען דאך כסדר הלוך
אלע מלאכים פון דין זענען אויך נתהפך געווארן
ושוב -איין טריט פאראויס און איין טריט צוריק?!
לרחמים ,ווי דער בעל הטורים זאגט דארט אויף
עס קען דאך נישט זיין אזא זאך ,א מענטש דארף
"ַוַ ִּיּ ְׁשַׁלַ ח ֲַיֲַעֹקֹב ַַמְלְ ָָאִכִ ים ְלְ ָָפָנָ יו" ,אז "מאותו חיל נטל
דאך כסדר שטייגן העכער אן קיין ירידות.
יעקב מלאכים" -יעקב האט גענומען שליחים דוקא
פון די 'מלאכי אלקים' ,און זיי האבן געהאלפן ביי דער נאר ווען א מענטש איז עוסק אין עניני הגוף מיט א
מלחמה מיט עשו .עשו ווייזט דאך אויף אלע דינים, קבלת עול מלכות שמים ,איז אין א געוויסן זין הייבט
און דא זעט מען אז אלע דינים זענען נמתק געווארן אים דאס נאכמער אויף ווי די תורה ותפילה אליין.
דוקא דורך די 'מלאכי אלקים' אליין ,ווייל ווען א איד ביי תורה ותפילה איז נישט אזא גרויסע רבותא אז ער
הייבט אויף די גשמיות צו קדושה ,ווערן אפילו די טוט דאס און ער טראכט במחשבה פונעם באשעפער,
'מלאכי אלקים' נתהפך! דער 'דין' גופא ווערט נתהפך ווייל דעמאלט איז ער דאך אין א רוחניות'דיגע
לרחמים ,דורך דעם כח פון 'מעלין בקודש'. סביבה; אבער טאמער אפילו ווען ער איז עוסק אין
אנדערע גשמיות'דיגע זאכן געדענקט ער אויך דעם
אויבערשטן ,טוט ער מאיר זיין די קדושה ,און דאס
הייבט אים נאכמער אויף .במילא ,גייט דאס אלעס
ויגל את האבן מעל פי הבאר: צוזאמען :ווען מען לערנט ,איז דאס א סיוע אז מען
אראפנעמען דעם 'לב האבן' און זאל אלעס קענען טון מיט א קבלת עול מלכות שמים;
ארויסברענגען די כוחות הקדושה און ווען דאס עסן און דאס שלאפן ווערן געטון אזויווי
עס דארף צו זיין לשם שמים ,העלפט דאס אז דאס
דער ישמח משה (בדרושי חודש אלול) ברענגט אראפ
דאווענען זאל קענען זיין אזויווי עס דארף צו זיין.
דעם שער המלך אויף דעם וואס עס שטייט "ְוְ ֶנֶ ֶֶא ְְספּו
דורכדעם איז מען כסדר אין א בחינה פון 'מעלין
ָׁׁש ָּּמה ָכָ ל ָָה ֲֲע ָָד ִִרים ְוְ ָגָ ְלְ לּו ֶֶאת ָָה ֶֶא ֶֶבן ֵֵמ ַַעל ִּּפי ַַהְּב ֵֵּאר"
בקודש' ,אפילו בשעת די גשמיות'דיגע מעשים.
(בראשית כט ,ג) .אין מדרש (בראשית רבה ע ,ח) שטייט דאך,
אז דער 'באר'מיינט א בית המדרש וואו אידן נעמען דאס איז פשט אין דעם פסוק "ְוְ ַיַ ֲֲעֹקֹב ָָהַלַ ְך ְלְ ַַד ְְרּכֹו"
זיך צוזאם צו דינען דעם אויבערשטן .זאגט דער שער (בראשית לב ,ב) -יעקב אבינו ,נאכדעם וואס ער האט
אי ויצא תשפ"ז
איז דא אן אבן למטה איז דא אן אבן למעלה ,א באר המלך ,אז דאס וואס עס שטייט 'וגללו את האבן
למטה און א באר למעלה. מעל פי הבאר' מיינט אראפצונעמען דעם 'לב האבן'.
דערפאר שטייט 'וגללו את האבן' -אז א איד דארף אידן קומען טאקע אריין אין בית המדרש ,זיי ווילן
טון מה שמוטל עליו אוועקצונעמען דעם לב האבן, דאווענען און זיי ווילן לערנען ,אבער אמאל מאכט
לערנען דברי מוסר און דברי התעוררות' ,ודברתם זיך אז דאס הארץ איז פארשטאפט ,דער לב האבן
"ּוַמְלְ ֶּּתם ֵֵאת ָָע ְְרַלַ ת ְלְ ַַב ְְבֶכֶ ם" (דברים י ,טז),
אל הסלע'ַ , שטערט פונעם דאווענען און עס שטערט פון קענען
זיך מוסר זאגן און זען אויפצואוועקן דאס הארץ .און ארויסברענגען א ווארעם ווארט פארן באשעפער .נו,
אפילו ווען מען זאגט בלויז די תיבות התפילה מיט אן וואס איז די עצה? 'ונאספו שמה כל העדרים' -מען
ערנסטקייט און מען לייגט אריין אין די ווערטער דאס נעמט זיך צוזאם מיט חברים ובני תורה ,און דורך דעם
הארץ און די נשמה ,איז דאס אליין שוין מסוגל אויף קען מען זוכה זיין צו 'וגללו את האבן' -אראפצונעמען
פתיחת הלב ,דורכדעם עפענט מען דעם באר למעלה די שטיינער פונעם הארץ .ער זאגט דארט ווייטער,
אויך ,און דאס איז ממשיך אלע השפעות טובות. אז חלילה אויב דאס העלפט נאכנישט ,איז די עצה
"ְוְ ִִדַּב ְְּר ֶּּתם ֶאֶ ל ַַה ֶּּסַלַ ע" (במדבר כ ,ח) -מען דארף רעדן
קען זיין אז דאס איז פשט וואס עס שטייט צום הארץ דברי התעוררות ,לערנען דברי מוסר און
ַּכֲּאֶׁשׁ ר ָָר ָָאה ַיַ ֲֲעֹקֹב ֶֶאת ָָר ֵֵחל ַּבּ ת ָלָ ָָבן נאכדעםַ" :וַ ְיְ ִִהי ֲ רעדן צו דעם 'לב האבן' ,ביז מען ברעכט עס אדורך.
ֲֲא ִִחי ִִאּמֹו ְוְ ֶֶאת ֹצֹאן ָלָ ָָבן ֲֲא ִִחי ִִאּמֹו" (בראשית כט ,י). דעמאלט ווערט 'וגללו את האבן מעל פי הבאר' ,און
ווען יעקב אבינו האט געזען די 'צאן לבן' -וואס דאס הארץ ווערט ווי א קוואל וואס מען קען שעפן
כידוע זענען דאך אלע נשמות ישראל געווען אין פון דעם פרישע כוחות הקדושה.
די צאן לבן -האט ער צוגעזען ווי שווער עס וועט
זיין פאר אידישע קינדער אין די שפעטערע דורות דער ישמח משה לייגט צו א מורא'דיגע זאך :אז
אוועקצונעמען דעם לב האבן ,און מיט זייערע פונקט ווי עס איז דא א 'באר למטה' ,אזוי איז דא
אייגענע כוחות אליין וועלן זיי עס נישט קענען א 'באר למעלה' ,וואס פון דעם ווערן משפיע אלע
בייקומען ,דערפאר "ַוַ ִּיַּּגּׁש ַיַ ֲֲעֹקֹב ַוַ ָּיֶּגֶ ל ֶֶאת ָָה ֶֶא ֶֶבן ֵֵמ ַַעל השפעות טובות פאר אידן .אבער אויף דעם באר
ִּּפי ַַהְּב ֵֵּאר" -ער האט אראפגענומען דעם שטיין, למעלה ליגט אויך אן 'אבן' -א שטיין וואס פארשטעלט
דאס איז מרומז אויף דעם ,אז יעקב אבינו העלפט די השפעות און לאזט נישט נעמען פון דעם באר .און
צו פאר יעדן איד וואס וויל נאר זיך דערנענטערן צום די זעלבע זאך איז דא ביי דער באר למטה ,וואס דאס
אויבערשטן! אפילו נאר ווען א איד שטעלט זיך "ַמִיִם ֲֲע ֻֻמ ִּּקים
איז יעדעס אידישע הארץ ,ווי עס שטייט ַ
דאווענעןַ" ,וַ ִּי ְְּפַּגּ ע ַּּב ָּּמקֹום" (שם כח ,יא) ,אפילו עס איז ֵֵע ָָצה ְְבֶלֶ ב ִִאיׁש" (משלי כ ,ה) -יעדער איד פארמאגט אין
נאך דא ביי אים דער לב האבן ,שטייט יעקב אבינו דער טיפעניש פון זיין הארץ א שטארקע תשוקה און
און ער העלפט אים צו אז עס זאל זיין דער 'ויגל את בענקעניש צום באשעפער .טאמער איז ער זוכה צו
האבן'! ער ברענגט אריין אין אים א חיות אז ער זאל "ְוְ ִִאיׁש ְּתּ בּונֹות ְִיְִדֶלֶ ָּנּ ה" -דאס ארויסצונעמען ,דינט ער
ֶׁשָׁהָיָה ָלָ נּו" (תהלים לעבן מיט דער הכרה פון "לּוֵלֵ י ה' ָ דערמיט דעם אויבערשטן און ער גייט העכער .דער
קכד ,א) ,ער זאל וויסן און שפירן דעם גודל הנחת פראבלעם איז אז דער לב האבן פארדעקט די באר ,און
רוח וואס ער טוט כסדר פארן באשעפער ,און מכח דער מענטש שפירט עס אפילו נישט און ער ווייסט
דעם גייט ער צו צו יעדער מצוה און צו יעדן דבר אליין נישט פון דער תשוקה וואס ליגט באהאלטן
שבקדושה נישט מיט קיין סתימת הלב ,נאר מיט אן ביי אים אין הארץ .אבער דער כלל איז 'באתערותא
אמת'ער פתיחת הלב -וואס דאס נעמט אוועק דעם דלתתא אתער לעילא' ,און ווען א איד נעמט אוועק
לב האבן .דאס איז דער כח וואס יעקב אבינו האט דעם 'אבן' פון זיין הארץ ,פון דער באר למטה ,נעמט
אונז איינגעפלאנצט לדורות. דאס אוועק דעם 'אבן' למעלה אויך .פונקט ווי עס
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים בי
