gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar

שבוע: ויצא (2026-11-16)

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫פ' ויצא‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון פ"ב‬ ‫אמרים יקרים ופנינים‬ ‫נחמדים על הפרשה‬ ‫טיב החיים‬ ‫ותלתא בתר שבתא‪ ,‬ארבעה וחמשא ומעלי‬ ‫בכח המשכת קדושת שבת לששת‬ ‫שבתא קמי שבתא‪ .‬שיום שבת נקודת המרכז‬ ‫ימי המעשה נזכה לגאולה השלימה‬ ‫הוא שעליה תסוב עגולת ששת ימים‪ ,‬ולכך בכל‬ ‫ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה‪ .‬במדרש‬ ‫יום ראוי לו לאדם לקדש את עצמו להשפיע‬ ‫רבה (פס"ח ס"ב) רבי שמואל בר נחמן‬ ‫מקדושת שבת בו‪ ,‬ואז נמצא ששת ימי החול בין‬ ‫פתח (תהלים קכא א) שיר למעלות אשא עיני אל‬ ‫שני שבתות‪ ,‬יוצאים משבת ונכנסים בשבת‪ ,‬ועל‬ ‫ההרים מאין יבא עזרי‪ ,‬אליעזר בשעה שהלך‬ ‫זה אמרו חז"ל אלמלי שמרו ישראל שתי שבתות‪,‬‬ ‫להביא את רבקה מה כתיב ביה‪ ,‬ויקח העבד‬ ‫להמשיך קדושת שבת אחת לחברתה‪ ,‬אז היו‬ ‫עשרה גמלים וכל טוב אדוניו בידו‪ ,‬ואני לא נזם‬ ‫מיד נגאלין‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫אחד ולא צמיד אחד‪ ,‬חזר ואמר לית אנא מובד‬ ‫סברי מן בריי‪ ,‬עזרי מעם ה' עושה שמים וארץ‪.‬‬ ‫אמנם בספה"ק ייטב פנים (מאמר שם הגדול‬ ‫ויש להבין מעיקרא מאי קסבר יעקב אבינו‪,‬‬ ‫אות ד) הקשה על זה‪ ,‬דעדיין טעון‬ ‫ובמה נתיישבה דעתו לבסוף‪ ,‬דחלילה לומר‬ ‫ביאור מה שייכא ענין המשכת קדושת השבת‬ ‫שעלתה על דעתו להסתפק באמונת השי"ת אף‬ ‫לששת ימי המעשה‪ ,‬לענין הגאולה שבזכות זה‬ ‫לרגע‪.‬‬ ‫יהיו מיד נגאלים‪ .‬וביאר על פי מה שאמרו חז"ל‬ ‫(סנהדרין צח‪ ).‬על הפסוק (ישעיה ס כב) אני ה'‬ ‫ואפ"ל בהקדם מה שאמרו חז"ל (שבת קיח‪):‬‬ ‫בעתה אחישנה‪ ,‬זכו אחישנה‪ ,‬לא זכו בעתה‪.‬‬ ‫אלמלי משמרין ישראל שתי שבתות‬ ‫והנה להיות בבחינת זכו על ידי אתערותא‬ ‫מיד נגאלין‪ ,‬ופירש הכוונה בספה"ק ראשית‬ ‫דלתתא בלי אתערותא דלעילא‪ ,‬הדבר קשה עד‬ ‫חכמה (שער הקדושה פ"ז) על פי הידוע דאור‬ ‫מאוד‪ ,‬כי הדורות מתמעטין ושאור שבעיסה‬ ‫קדושת שבת הוא משפיע ומאיר לכל יום מימי‬ ‫מעכב‪ .‬אך בבחינת אתערותא דלעילא להעיר‬ ‫החול‪ ,‬כי אמרו חז"ל (גיטין עז‪ ).‬חד בשבא ותרי‬ ‫ובספה"ק ישמח משה (פ' בשלח) כתב‬ ‫לבבנו לתשובה יכול להיות בכל עת‪ ,‬כי היד ה'‬ ‫בענין המשכת קדושת השבת לכל‬ ‫תקצר להטות לבבנו אליו וללכת בדרכיו ולשוב‬ ‫ששת ימי המעשה‪ ,‬שצריך תמיד לשמור קדושת‬ ‫אליו באמת ובתמים‪ .‬אך העצה לזכות לבחינת‬ ‫שבת העבר‪ ,‬ולזכור קדושת שבת הבא‪ ,‬הוא‬ ‫אתערותא דלעילא הוא‪ ,‬על פי המבואר‬ ‫מפני ששבת הוא מרכז האמצעי‪ ,‬וממנה יונקים‬ ‫בספרים הקדושים כי כל המועדים תלויין‬ ‫כל ששת ימי המעשה‪ ,‬והנקודה האמצעית היא‬ ‫בקביעות על פי בית דין‪ ,‬ושבת קודש הוא קדוש‬ ‫קיום הששה‪ ,‬וכדכתיב (שמות לא יז) כי ששת‬ ‫מעצמו בלי שום סיוע ממעשה התחתונים‪ ,‬ולכן‬ ‫ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ‪ ,‬ופירש‬ ‫בשבת קודש אין הכוונה בתפלה שעל ידי עובדא‬ ‫באור החיים הקדוש שהיה העולם רופף‬ ‫דלתתא יתעורר עובדא דלעילא‪ ,‬כי בשבת קודש‬ ‫ורועד‪ ,‬כי בשעת הבריאה לא ברא ה' כח בעולם‬ ‫הכל נעשה למעלה מאליו‪ ,‬רק כפי מה שנעשה‬ ‫זולת לעמוד ששת ימים לטעם הנודע לו‪,‬‬ ‫למעלה כך היא הכוונה בתפלה‪ .‬אם כן על ידי‬ ‫ונתחכם ה' וברא יום אחד הוא יום השבת‪ ,‬ובו‬ ‫שמירת שבת כהלכתו יכול להמשיך בחינת‬ ‫ביום חוזר ה' ומשפיע נפש לעולם שיעור‬ ‫אתערותא דלעילא מבלי עובדא דלתתא‪ .‬אמנם‬ ‫המקיים עוד ששה ימים‪ ,‬וכן על זה הדרך‪,‬‬ ‫כבר אמרו חז"ל (עירובין מג‪ ).‬האומר הריני נזיר‬ ‫וזולת זה היום היה העולם חרב בגמר ששת‬ ‫ביום שבן דוד בא מותר לשתות יין בשבתות‬ ‫ימים וחוזר לתוהו ובוהו‪ ,‬ובאמצעות שבת‬ ‫וימים טובים‪ ,‬דודאי לא אתי משיח בשבת ויום‬ ‫העולם עומד‪ ,‬עכ"ד‪ .‬ולכן מהאי טעמא יש‬ ‫טוב‪ ,‬דאין אליהו בא בערבי שבתות וערבי ימים‬ ‫לזכור תמיד את קדושת השבת‪ ,‬הוא מרכז‬ ‫טובים‪ .‬ואם כן הרי בשבת שזוכים ישראל לבחינת‬ ‫האמצעי‪ ,‬וממנה יונקים כל ששת ימי המעשה‪,‬‬ ‫אתערותא דלעילא אי אפשר שיבוא משיח‪,‬‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫ובשאר ימות השבוע אין הכח שיזכו ישראל‬ ‫ולפי זה י"ל דהנה איתא במדרש (ב"ר פס"ח‬ ‫לאתערותא דלעילא‪ ,‬ואיך יזכו ישראל ליגאל‪,‬‬ ‫סי"ג) שכל ענין הליכתו של יעקב אבינו‬ ‫והלא אתערותא דלתתא קשה עד מאוד לעשות‪.‬‬ ‫לבית לבן היתה פועל דמיוני על זמני הגלות‪ ,‬כי‬ ‫אך על כן צריך להשפיע ממקור קדושת שבת‬ ‫מעשי אבות סימן לבנים‪ ,‬ואז היה עליו להעמיד‬ ‫על ימי החול‪ ,‬ולהמשיך בימי החול בחינת שבת‬ ‫כח לכלל ישראל שיוכלו לזכות לגאולה השלימה‬ ‫קודש‪ ,‬כדי שבכח זה יוכלו לזכות לאתערותא‬ ‫בבחינת אחישנה‪ ,‬וכמו שכתב בחתם סופר‬ ‫דלעילא אף בימי החול‪ ,‬מכיון שממשיכים את‬ ‫בפרשתן בביאור דברי רש"י‪ ,‬כי מטא יעקב‬ ‫קדושת השבת לימי המעשה‪ .‬וזה שאמרו אלמלי‬ ‫לחרן אמר אפשר שעברתי על מקום שהתפללו‬ ‫שמרו ישראל שתי שבתות‪ ,‬כלומר להשפיע‬ ‫אבותי ולא התפללתי בו‪ ,‬יהב דעתיה למהדר‬ ‫מקדושת שבת על ימי החול שיהיו ימי החול‬ ‫וחזר עד בית אל וקפצה לו הארץ‪ .‬ולכאורה‬ ‫יוצאים משבת ונכנסים בשבת‪ ,‬אז מיד היו‬ ‫מדוע לא קפצה לו הארץ ליעקב כי אם בשובו‬ ‫נגאלין‪ ,‬כי יזכו לבחינת אתערותא דלעילא גם‬ ‫להתפלל אל הר המוריה‪ ,‬ולא בהליכתו אל חרן‪,‬‬ ‫בלי עובדא לתתא‪ ,‬ויכול להיות הגאולה מיד‪,‬‬ ‫כמו שקפצה הארץ לאליעזר עבד אברהם‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫להמשיך קדושת השבת לכל ששת ימי המעשה‪,‬‬ ‫בהליכתו לחרן להביא את רבקה‪ .‬אלא כי מעשי‬ ‫כי השבת היא נקודת המרכז אשר ממנה‬ ‫אבות הוא סימן לבניהם אחריהם‪ ,‬ובא לרמז‬ ‫יונקים ששת ימים‪ ,‬וממילא כאשר ימשיכו את‬ ‫שאם יזכו תהיה הגאולה בבחינת אחישנה‪ ,‬ולכן‬ ‫קדושת השבת לששת ימי המעשה‪ ,‬יזכו בכח זה‬ ‫קפצה לו הארץ כשבא למקום המקדש‪ ,‬להורות‬ ‫לאתערותא דלעילא אף אם אין בידם לעשות‬ ‫שאם יזכו ישראל יחיש ה' קץ גאולתם‪ ,‬ותקפוץ‬ ‫אתערותא דלתתא‪ ,‬כי כח השבת היא להמשיך‬ ‫להם הארץ‪ ,‬עכ"ד‪ .‬והנה לכך שיזכו ישראל‬ ‫אתערותא דלעילא‪.‬‬ ‫לגאולה בבחינת אחישנה על ידי אתערותא‬ ‫דלתתא‪ ,‬קשה עד מאוד בדורות האחרונים‪,‬‬ ‫ולכן היה על יעקב אבינו להעמיד כח שיוכלו בני‬ ‫בכח התפלה אפשר שיסתלק החולי‬ ‫ישראל לזכות לאתערותא דלעילא‪ ,‬אף מבלי‬ ‫אף קודם הזמן שנגזר עליו שיסתלק‬ ‫עובדא דלתתא‪.‬‬ ‫ויפגע במקום וילן שם כי בא השמש‪.‬‬ ‫וזה כוונת דברי המדרש‪ ,‬שאמר יעקב אשא‬ ‫פירש"י רבותינו פירשו לשון תפלה‬ ‫עיני אל ההרים מאין יבוא עזרי‪ ,‬אליעזר‬ ‫כמו ואל תפגע בי‪ ,‬ולמדנו שתיקן תפלת‬ ‫בשעה שהלך להביא את רבקה מה כתיב ביה‪,‬‬ ‫ערבית‪ ,‬ושינה הכתוב ולא כתב ויתפלל ללמדך‬ ‫ויקח העבד עשרה גמלים וכל טוב אדוניו‬ ‫שקפצה לו הארץ‪ .‬ויש לדקדק דרש"י לא קאמר‬ ‫בידו‪ ,‬והיינו שאליעזר היה רומז על הזמן שהיו‬ ‫דדרש זה שויפגע היינו שקפצה לו הארץ הוא‬ ‫בני ישראל ברום המעלה‪ ,‬ואז היה בידם כוחות‬ ‫דרש נוסף‪ ,‬אלא דויפגע הוא לשון תפלה‪ ,‬וכתב‬ ‫הקדושה נעלים ואיתנים‪ ,‬אך אני לא נזם אחד‬ ‫לשון ויפגע ולא ויתפלל משום שקפצה לו‬ ‫ולא צמיד אחד‪ ,‬כי יעקב אבינו היה צריך‬ ‫הארץ‪ ,‬וצ"ב שייכות קפיצת הארץ לתפלתו של‬ ‫להעמיד כח לכלל ישראל בזמן הגלות‪ ,‬ואז כל‬ ‫יעקב‪.‬‬ ‫מחמדיה טבועות וגנוזות‪ ,‬שאין להם לכלל‬ ‫ונל"פ על פי דברי הרה"ק מהרי"ד מבעלזא‬ ‫ישראל כוחות הקדושה כמקדם‪ ,‬ואין בידם‬ ‫זי"ע (מהרי"ד לפסח) לפרש כוונת‬ ‫לזכות לבחינת אתערותא דלתתא‪ ,‬ואם כן איך‬ ‫אמרינו (בתפלת נשמת) מלפנים ממצרים‬ ‫יזכו להגאל בבחינת אחישנה‪ .‬אך חזר ואמר‬ ‫גאלתנו ה' אלקינו וכו' ומחליים רעים ורבים‬ ‫לית אנא מובד סברי מן בריי‪ ,‬שאף שאין בידם‬ ‫ונאמנים דליתנו‪ ,‬דהנה אמרו חז"ל (עבודה זרה‬ ‫של ישראל לעשות בעצמם אתערותא דלתתא‪,‬‬ ‫נה‪ ).‬על הפסוק (דברים כח נט) וחליים רעים‬ ‫מכל מקום יזכו להגאל בבחינת אחישנה‪ ,‬כי‬ ‫ונאמנים‪ ,‬נאמנים בשבועתן‪ ,‬שבשעה שמשגרין‬ ‫עזרי מעם ה'‪ ,‬שיזכו להארה באתערותא‬ ‫אותן על האדם משביעין אותן שלא תצאו אלא‬ ‫דלעילא לשוב בתשובה‪ ,‬עושה שמים וארץ‪,‬‬ ‫ביום פלוני ובשעה פלונית ועל ידי פלוני ועל‬ ‫והיינו שלא אמר הכתוב עש"ה שמים וארץ‪,‬‬ ‫ידי סם פלוני‪ .‬ותמוה דאם כן איך אפשר‬ ‫אלא עוש"ה שמים וארץ‪ ,‬כי הקב"ה מחדש‬ ‫שתועיל התפלה על החולי‪ ,‬והא יש לה זמן‬ ‫בכל יום השבת מעשה שמים וארץ שיוכלו‬ ‫שעד אז עליה להיות‪ ,‬ואיך אפשר שעל ידי‬ ‫לעמוד עוד ששה ימים‪ ,‬וממילא אפשר‬ ‫ג‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫הופיע‪ ,‬שהנקמה של השי"ת הוא במה‬ ‫התפלה תסתלק מקודם‪ .‬אך זה מיירי דוקא‬ ‫שמופיע על האדם מגדולתו‪ ,‬ובראותו את‬ ‫אצל אומות העולם‪ ,‬אך אצל כלל ישראל יתכן‬ ‫גדולת הקב"ה ונפלאותיו‪ ,‬ובזכרו איך שמרד‬ ‫שיסתלק החולי אף קודם הזמן בכח תפלתם‪.‬‬ ‫נגדו‪ ,‬יבוש ויכלם על מעשיו‪ ,‬ואין לך צער גדול‬ ‫וזה הכוונה 'מלפנים ממצרים גאלתנו ה'‬ ‫מזה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫אלוקינו'‪ ,‬ומלפני"ם היינו שעוד לפני הזמן‬ ‫שנגזר עליהם (בראשית טו יג) ועבדום וענו‬ ‫אכן זה שייך רק כאשר האדם מכיר ויודע‬ ‫אותם ארבע מאות שנה‪ ,‬כבר יצאו ממצרים‪,‬‬ ‫שכל מה שיש לו הוא מאת הבורא ב"ה‪,‬‬ ‫וזה היה כדכתיב (דברים כו ז) ונצעק אל ה'‬ ‫וכאשר נשפע לו השפעות טובות וחסדים יודע‬ ‫אלקי אבותינו וישמע ה' את קולנו‪ ,‬שבכח‬ ‫שמאת ה' היתה זאת‪ ,‬אז יתעורר לשוב אל ה'‬ ‫התפלה יצאו משם אף לפני הזמן‪ ,‬ואם כן‬ ‫מתוך רוב חסדים‪ .‬ולכן בכח התפלה אפשר‬ ‫'מחליים רעים ורבים ונאמני"ם דיליתנו'‪ ,‬דאף‬ ‫יסתלקו החלאים קודם זמנם‪ ,‬דהלא היסורים‬ ‫שהם נאמנים בשבועתן‪ ,‬ויש להם זמן מתי‬ ‫וחליים שבאים ח"ו על האדם‪ ,‬הם בסיבת‬ ‫עליהם להסתלק‪ ,‬מכל מקום בכח התפלה‬ ‫עוונותיו‪ ,‬ומטרתם הוא שעל ידם יכנע לבבו‬ ‫אפשר שיסתלקו אף קודם זמנם‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫הערל וישוב אל ה'‪ .‬אכן כאשר האדם מתפלל‬ ‫אל ה' ושופך שיחו לפניו‪ ,‬הרי בזה הוא קובע‬ ‫בנפשו שכל מה שיש לו הוא רק מהשי"ת‪ ,‬ואילו‬ ‫וי"ל בטעמא דמילתא‪ ,‬על פי דברי מרן‬ ‫הוא בכוחות עצמו אין יכול כלום‪ ,‬והרי אז יבוא‬ ‫הבעש"ט הקדוש זי"ע (הובא בתולדות‬ ‫לידי בושה והכנעה אף כאשר יושפע עליו חסד‬ ‫יעקב יוסף פ' בא) על הכתוב (תהלים צד א) אל‬ ‫ורחמים‪ ,‬שישוב אל לבו האיך העיז פניו לחטוא‬ ‫נקמות ה' אל נקמות הופיע‪ ,‬ולכאורה איך‬ ‫לפני מלך רחמן כזה הגומל אתו כל טוב‪ ,‬ושייך‬ ‫שייך בנקמה שם הוי"ה שהוא שם של רחמים‪.‬‬ ‫שיהיה העונש אף על ידי השפעת חסד‬ ‫אלא משל לשר אחד שחטא לפני המלך‪ ,‬ולפי‬ ‫ורחמים‪ .‬ולכן אף אם נגזר עליו איזו חולי או‬ ‫דיני המלכות היה מגיע לו עונש על כך‪ ,‬אך‬ ‫עונש לאיזה זמן‪ ,‬על ידי התפלה אפשר לבטלה‬ ‫המלך התבונן בדעתו כי אם ימיתנו או יענישו‪,‬‬ ‫ולסלקה אף קודם הזמן‪ ,‬ויבוא העונש באופן‬ ‫יהיה לו הצער רק לפי שעה‪ ,‬לכן נשאו על כל‬ ‫של רחמים וחסדים‪.‬‬ ‫השרים ועבדי המלך‪ ,‬דכאשר יראה השר‬ ‫שהמלך מטיב עמו להרבות לו יקר וגדולה‪ ,‬על‬ ‫ולפי זה אפשר לרמז במה שכתב רש"י‪ ,‬ושינה‬ ‫ידי זה יוגדל צערו הלוך וגדול כל ימיו‪ ,‬שיבוש‬ ‫הכתוב ולא כתב ויתפלל ללמדך שקפצה‬ ‫ויכלם האיך העיז פנים נגד מלך רחמן כזה‪,‬‬ ‫לו הארץ‪ ,‬דנרמז בזה דבכח התפלה אף שיש לה‬ ‫אשר לא די שאינו מייסרו בעונש המגיע לו‪,‬‬ ‫להמחלה זמן מסוים מתי עליה להסתלק‪ ,‬בכח‬ ‫אלא עוד מתחסד עמו ומנשאו לגדולה‪ .‬וזה‬ ‫התפלה אפשר שתהיה בחינת קפיצת הדרך‪,‬‬ ‫כוונת הכתוב אל נקמות הוי"ה'‪ ,‬היינו‬ ‫שיהיה נקפץ הזמן שעל חולי זה להיות בגופו של‬ ‫שנקמות השי"ת הם על ידי מידת הרחמים‪,‬‬ ‫אדם‪ ,‬ויסתלק אף מקודם‪.‬‬ ‫שלא כמלך בשר ודם‪ ,‬והוא כי אל נקמות‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת החיים‬ ‫יסודי החיים‬ ‫פרק ג' (ב)‬ ‫ויט שכמו לסבול‬ ‫'שאינה לא מן היום ולא מן הלילה' דעמאלט‬ ‫א‪.‬‬ ‫קענסטו גיין לערנען חכמת יוונית‪ .‬ווייל עס איז‬ ‫הולך וגדל עד כי גדל‪:‬‬ ‫נישט דא אזא זאך ווי ליידיגע צייט‪ ,‬מעיקר הדין‬ ‫מוז א מענטש לערנען א גאנצן צייט ‪ -‬אויסער‬ ‫א מענטש דארף כסדר‬ ‫ווען ער איז עוסק פאר צרכי הגוף וואס עס‬ ‫שטייגן אין הבנת התורה‬ ‫פעלט אים אויס‪ .‬נו‪ ,‬וואס הייסט ער זאל מוסיף‬ ‫והולך זיין אין לימוד התורה?!‬ ‫העכער און העכער‬ ‫ענטפערט דער רבי זכרונו לברכה‪ :‬ריכטיג‬ ‫טאקע אז 'בכמות' איז נישט שייך צו מוסיף זיין‪,‬‬ ‫אינעם 'איכות' פונעם לערנען קען‬ ‫מען כסדר מוסיף זיין עד אין סוף‬ ‫אבער 'באיכות' איז יא שייך כסדר מוסיף צו זיין!‬ ‫און דאס איז דער חיוב‪ ,‬אז א מענטש זאל כסדר‬ ‫ווען א מענטש געוואוינט זיך איין צו נוצן‬ ‫זיין א מוסיף והולך אין 'איכות הלימוד'! אין‬ ‫דעם קאפ אין תורה מיט אן עיון‪ ,‬וועט ער כסדר‬ ‫לערנען אליינס זאל ער בעסער פארשטיין און‬ ‫קענען וואקסן און שטייגן אין 'הבנת התורה'‪,‬‬ ‫האבן א שטארקערע הבנה! און דאס איז א זאך‬ ‫ווייל עס האט נישט קיין שיעור ווי טיף מען‬ ‫וואס ענדיגט זיך קיינמאל נישט; ווי חז"ל זאגן‬ ‫קען אריינגיין אין דער תורה; ווי דער רבי זכרונו‬ ‫(עירובין נד‪" :):‬למה נמשלו דברי תורה כדד וכו' כל‬ ‫לברכה זאגט אין דברי יואל (פ' חיי שרה עמוד תצד)‬ ‫זמן שאתה ממשמש בהן תמצא בהם טעם" ‪ -‬ווי‬ ‫אויפן מדרש (תנחומא חיי שרה ס"ה)‪" :‬אף בתורה‬ ‫מער א מענטש לערנט תורה מיט אן עיון און 'עמל‬ ‫יהא מוסיף והולך" ‪ -‬א מענטש דארף כסדר זיין‬ ‫המח'‪ ,‬הייבט די תורה אויף זיין הבנה אין לערנען!‬ ‫א 'מוסיף והולך' אין תורה‪ .‬שטעלט זיך דער‬ ‫ער איז זוכה צו פארשטיין דעם אויבערשטנס‬ ‫רבי‪ :‬ווי איז שייך צו מוסיף זיין?! מען דארף דאך‬ ‫תורה אויף אסאך א שטארקערן אופן און טיפערן‬ ‫סייווי אויסניצן יעדע מינוט וואס מען האט צו‬ ‫אופן! און דאס איז ָָאן קיין עק‪ ,‬ווי ער זאגט דעם‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬און טאמער נישט איז מען עובר‬ ‫לשון‪" :‬אין לו חקר ותכלית וסוף" ‪ -‬די הבנה אין‬ ‫אויף 'והגית בו יומם ולילה' (יהושע א‪ ,‬ח)‪ ,‬נו‪ ,‬האט‬ ‫עמקות התורה הקדושה האט נישט קיין ברעג‪.‬‬ ‫דאך נישט א מענטש עפעס א צייט וואס ער‬ ‫דאס איז א חיוב אויף יעדן איד‪ ,‬אפילו ער איז‬ ‫קען דאס נעמען און 'מוסיף' זיין?! ווי די גמרא‬ ‫א איד א מתמיד וועלכער זיצט און לערנט א‬ ‫זאגט (מנחות צט‪ ):‬אז טאמער טרעפסטו א שעה‬ ‫גאנצן טאג‪ ,‬טאמער לערנט ער נאר בשטחיות‬ ‫ה‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫אויב א מענטש לייגט אריין זיין מח אין‬ ‫און לייגט נישט קיין דגוש צו מעיין זיין און זיך‬ ‫תורה ‪ -‬וועט די תורה אים אויפהייבן‬ ‫צו מייגע זיין צו פארשטיין דעם עומק פון דער‬ ‫תורה הקדושה ‪ -‬איז ער נישט מקיים דעם 'שיהא‬ ‫אז א מענטש וויל אז די תורה זאל אים‬ ‫אדם מוסיף והולך'‪.‬‬ ‫אויפהייבן‪ ,‬דארף ער כסדר מוסיף והולך זיין‬ ‫אין תורה‪ ,‬וואס דאס איז נאר דורך 'יגיעת‬ ‫גדולי ישראל זענען אנגעקומען צו זייער‬ ‫התורה' מיטן גאנצן מח‪ .‬אבער טאמער ער‬ ‫גדלות דורך 'עמל המח' אויף תורה‬ ‫לערנט אויבערפלעכליך‪ ,‬אז עס איז אים נישט‬ ‫קיין גרויסע נפקא מינא צווישן דער קשיא פון‬ ‫דאס איז א זאך וואס מען זעט בחוש ‪ -‬ווען‬ ‫דער גמרא ביזן תירוץ‪' ,‬וואס איז געווען די‬ ‫מען קוקט אין די ספרים פון פריערדיגע גדולים‬ ‫הוה אמינא און וואס איז די מסקנת הגמרא'‪,‬‬ ‫‪ -‬אז דער עיקר פון זייער 'עמל התורה'‪ ,‬אויסער‬ ‫ער לערנט א מחלוקת הראשונים ‪ -‬דער האלט‬ ‫דעם פשוט'ן חלק פון 'עמל הגוף'‪ ,‬וואס זיי זענען‬ ‫אזוי און דער האלט אזוי‪ ,‬און ער פארשטייט‬ ‫געזיצן און געלערנט יומם ולילה‪ ,‬איז געווען‬ ‫נישט אין וואס זיי זענען מחולק; 'וואס האט‬ ‫דער 'עמל המח' און 'יגיעת המח'‪ ,‬וואס זיי‬ ‫תוספות געהאלטן אין דער קשיא‪ ,‬און וואס‬ ‫זענען געזיצן גאנצע נעכט און זיך מייגע געווען‬ ‫האט תוספות געהאלטן אין דער תירוץ'; 'וואס‬ ‫אויף בלויז איין קשיא וואס זיי האבן נישט‬ ‫פארשטייט ער מער און וואו וואלט זיין סברא‬ ‫פארשטאנען! זיי זענען ממש נישט געווען אויף‬ ‫נוטה געווען'; ער שטעלט זיך נישט אפ פאר‬ ‫דער וועלט פון גרויס אנשטרענגונג!‬ ‫א מינוט‪" :‬איז עס עפעס א חידוש וואס מען‬ ‫לערנט דא‪ ,‬אדער איז די פשוט'ע סברא אזוי‬ ‫עס איז דא א ש"ך אין הלכות טריפות‪ ,‬סימן‬ ‫מחייב?!"‪ .‬טאמער ער איז זיך נישט מייגע‬ ‫ל"ד אין נקודות הכסף‪" :‬אתמול למדתי במה‬ ‫דעם מח צו פארשטיין וואס דא שטייט‪ ,‬דאן‬ ‫שהקשה בני משה יצ"ו כמו שלשה שעות בלילה" ‪-‬‬ ‫איז דאס נישט קיין שלימות פון לימוד התורה‪.‬‬ ‫נעכטן נאכט בין איך געזיצן און מעיין געווען אין‬ ‫דער אופן וויאזוי די תורה הייבט אויף דעם‬ ‫דער קשיא פאר דריי שעה‪ .‬דערנאך שרייבט ער‬ ‫מענטש‪ ,‬איז בעיקר ווען עס איז מיט 'יגיעת‬ ‫ווייטער‪" :‬אבל עכשיו קמתי בהשכמה כשני שעות"‬ ‫המח'‪.‬‬ ‫‪ -‬יעצט זיץ איך שוין צוויי שעה פארטאגס און‬ ‫איך בין ווייטער מעיין אין דער קשיא‪ .‬מן הסתם‬ ‫אבער טאקע פארדעם‪ ,‬וויבאלד דאס איז אזא‬ ‫איז נישט געבליבן קיין סאך שעות צו שלאפן‬ ‫וויכטיגער יסוד‪ ,‬דערפאר איז דא דערויף אזא‬ ‫אינצווישן‪ .‬ווען מיר לערנען עס‪ ,‬זעט עס אויס‬ ‫שטארקער התגברות היצר! עס קומט נישט ָָאן‬ ‫ווי עפעס א קלייניגקייט‪ ,‬אבער דער ש"ך איז‬ ‫אזוי לייכט! און יעדער קען אוודאי באשטיין זיך‬ ‫געזיצן גאנצע נעכט און זיך געמוטשעט ביז ער‬ ‫אויסצוקלויבן דאס לייכטערע‪ .‬אבער מען דארף‬ ‫האט אויסגעארבעט דעם תירוץ‪ .‬אויך אין דער‬ ‫וויסן‪ ,‬אז דוקא אין דעם איז תלוי די הצלחה!‬ ‫הקדמה ברענגט דער ש"ך ארויס די געוואלדיגע‬ ‫דוקא דאס הייבט אויף דעם מענטש אין אלע‬ ‫יגיעה וואס ער האט אריינגעלייגט אין זיין חיבור‪.‬‬ ‫הינזיכטן! מען דארף האבן שכל און דורכברעכן‬ ‫אזוי איז געווען ביי אלע גדולי ישראל‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אלע שוועריגקייטן‪ ,‬און זיך שטארק אריינלייגן‬ ‫אלעס וואס זיי זענען אנגעקומען אזוי גרויס‪ ,‬איז‬ ‫אין תורה‪ ,‬סיי מיט א 'יגיעת הגוף' און סיי מיט‬ ‫געווען דורך דעם ענין פון יגיעת התורה‪' .‬יגעת‬ ‫א 'יגיעת המח'‪.‬‬ ‫ומצאת תאמין'‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫נישט מעגליך אז‬ ‫ב‪.‬‬ ‫א מענטש ‪ -‬וואס‬ ‫ווי מער א‬ ‫עמל‪:‬‬ ‫אתה‬ ‫ובתורה‬ ‫זיין שכל איז א‬ ‫מענטש לערנט‬ ‫גשמיות'דיגער‬ ‫תורה מיט אן‬ ‫'עמל‬ ‫עיון און‬ ‫ווען א מענטש‬ ‫שכל ‪ -‬זאל קענען‬ ‫המח'‪ ,‬הייבט‬ ‫הארעוועט אויף‬ ‫צוטרעפן צום אמת‬ ‫די תורה אויף‬ ‫תורה באקומט ער‬ ‫פון דער תורה! ווי‬ ‫זיין הבנה אין‬ ‫מתנות פון הימל‬ ‫דער בני יששכר (סיון‬ ‫לערנען! ער‬ ‫מאמר א אות ז) גיבט‬ ‫איז זוכה צו‬ ‫א משל דערצו‪ ,‬אז‬ ‫פארשטיין דעם‬ ‫בדרך הטבע קלעבט נישט די‬ ‫פונקט ווי מען קען‬ ‫אויבערשטנס‬ ‫תורה צו א מענטשליכן שכל‬ ‫נישט אויסלערנען‬ ‫תורה אויף‬ ‫פאר פיש צו קענען‬ ‫אסאך א‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (מגילה ו‪" :):‬אם יאמר‬ ‫פליען ווי די פייגל‪,‬‬ ‫שטארקערן‬ ‫לך אדם יגעתי ומצאתי" ‪ -‬טאמער‬ ‫ווייל דאס איז נישט‬ ‫אופן און טיפערן‬ ‫א מענטש זאגט דיר 'איך האב זיך‬ ‫זייער טבע‪ ,‬פונקט‬ ‫אופן!‬ ‫געמוטשעט אויף תורה און איך בין‬ ‫אזוי ‪ -‬און נאך אסאך‬ ‫אנגעקומען צו א הצלחה'‪" ,‬תאמין"‬ ‫אסאך מער ָָאן א‬ ‫‪ -‬זאלסטו אים גלייבן‪ .‬אבער טאמער‬ ‫שיעור מאל ‪ -‬איז‬ ‫ער זאגט "לא יגעתי ומצאתי" ‪ -‬איך בין‬ ‫אוממעגליך אויסצולערנען‬ ‫ולא‬ ‫"יגעתי‬ ‫אנגעקומען ָָאן הארעווען‪ ,‬אדער‬ ‫פאר א בשר ודם די תורה הקדושה! ווייל די‬ ‫בין‬ ‫איך‬ ‫און‬ ‫געהארעוועט‬ ‫מצאתי" ‪ -‬איך האב‬ ‫תורה הקדושה איז דאך 'חכמתו של הקדוש‬ ‫זאלסטו‬ ‫דאס‬ ‫‪-‬‬ ‫תאמין"‬ ‫"אל‬ ‫נישט אנגעקומען‪,‬‬ ‫ברוך הוא'; ווי די גמרא זאגט (שבת קה‪' :).‬אנכי'‬ ‫אים נישט גלייבן‪ ,‬ווייל אזא זאך קען נישט זיין‪.‬‬ ‫איז ראשי תיבות‪" :‬א'נא נ'פשי כ'תבית י'הבית"‬ ‫עס איז באקאנט די קשיא וואס אלע‬ ‫‪ -‬איך האב מיך כביכול אראפגעשריבן אין דער‬ ‫פרעגן‪ :‬אויב ביסטו אנגעקומען דערצו דורכן‬ ‫תורה און דאס געגעבן פאר אידן‪ .‬דער גוף‬ ‫הארעווען‪ ,‬איז דאך דאס נישט קיין 'מציאה'‪,‬‬ ‫גשמי פארמאגט בכלל נישט אזא סארט טבע‬ ‫ווייל 'מציאה' מיינט אז א מענטש טרעפט‬ ‫פון קענען ארייננעמען אין זיך די 'חכמתו של‬ ‫עפעס אן אוצר בהיסח הדעת‪ ,‬ער האט זיך נישט‬ ‫הקדוש ברוך הוא'! 'רוחניות' קלעבט נישט צו א‬ ‫געמוטשעט דערויף און עס איז אנגעקומען‬ ‫'גשמיות'!‬ ‫צו אים אומגערישט‪ .‬אבער טאמער ער האט‬ ‫געארבעט שווער אנצוקומען דערצו‪ ,‬ביז ער‬ ‫א מענטש קען פארשטיין חכמתו‬ ‫קיין‬ ‫איז טאקע אנגעקומען ‪ -‬הייסט דאס נישט‬ ‫של הקב"ה ‪ -‬נאר דורך א‬ ‫'מציאה'‪ .‬איז פארוואס שטייט 'יגעתי ומצאתי'?!‬ ‫מתנה פונעם אויבערשטן‬ ‫דאס צו פארענטפערן זאגן די ספרים‬ ‫נו‪ ,‬אויב אזוי איז דאך טאקע שווער‪ ,‬וויאזוי‬ ‫הקדושים א מורא'דיגן יסוד‪ :‬די תורה הקדושה‬ ‫קענען מיר לערנען‪ ,‬פארשטיין און געדענקען‬ ‫איז איינס מיטן אויבערשטן אליינס! עס איז א‬ ‫תורה?! דער תירוץ איז‪ :‬עס איז א נס! עס איז‬ ‫רוחניות'דיגער שכל! ממילא‪ ,‬בדרך הטבע איז‬ ‫ז‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫'כל התורה כולה'‪ ,‬אבער טאמער איז ער נישט‬ ‫קעגן דער טבע! דער אויבערשטער איז א 'כל יכול'‬ ‫געווען קיין 'ירא שמים מרבים' ווי עס דארף צו‬ ‫און ער האט געוואלט אז מיר זאלן לערנען תורה‪.‬‬ ‫זיין ‪ -‬האט מען אים קיינמאל נישט געפרעגט‬ ‫דעריבער האט ער אונז געגעבן א פלא'דיגע‬ ‫קיין שאלה און מען האט זיך נישט פארלאזט‬ ‫מתנה‪ ,‬אז מיר ‪ -‬מיט אונזער גשמיות'דיגן שכל‬ ‫אויף אים אין הלכה! ווייל כאטש ער וועט אפשר‬ ‫‪ -‬קענען טראכטן און פארשטיין זיין 'רצון' און‬ ‫בעסער קענען נאכזאגן פון אויסנווייניג וואס‬ ‫'חכמה' כביכול!‬ ‫עס שטייט אין שולחן ערוך‪ ,‬אבער ער וועט נישט‬ ‫מכוון זיין לאמיתה של תורה! דאס איז געווען א‬ ‫דער פשט דערפון איז‪ :‬עס קען זיין אז עס‬ ‫שטארקער יסוד ביי ערליכע אידן‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫זענען פארהאן גוים וועלכע לערנען תורה‪.‬‬ ‫געוואוסט אז די תורה הקדושה איז נישט סתם‬ ‫אבער וויבאלד זיי האבן נישט קיין נשמה‪ ,‬און‬ ‫א קלוגע חכמה‪ ,‬נאר דאס איז חכמתו של הקדוש‬ ‫דער אויבערשטער האט זיי נישט געגעבן די‬ ‫ברוך הוא! און כדי צו דערהערן דעם אמת פון דער‬ ‫מתנה פון תורה ‪ -‬פארשטייען זיי נישט באמת‬ ‫תורה הקדושה מוז מען זוכה זיין צו באקומען א‬ ‫וואס דא שטייט! זיי זענען נישט יורד לעומקן‬ ‫מתנה פון הימל! און די מתנה איז געוואנדן אין‬ ‫של דברים! זיי קענען אפשר איבערזאגן די‬ ‫יראת שמים‪' ,‬יראת חטאו קודמת לחכמתו'‪.‬‬ ‫ווערטער וואס עס שטייט אין דער תורה‪ ,‬אבער‬ ‫זיי זענען בכלל נישט משיג וואס עס ליגט‬ ‫דערין! און אפילו אויב עס דאכט זיך זיי אז זיי‬ ‫צו באקומען די מתנה פונעם‬ ‫אויבערשטן מוז מען הארעווען‬ ‫פארשטייען ‪ -‬איז עס בלויז דמיונות! זיי דמיונ'ען‬ ‫אז זיי פארשטייען‪ ,‬אבער זיי הייבן נישט אן צו‬ ‫דערפאר‪ ,‬אפילו נאכן זיך מוטשען מיט א יגיעה‬ ‫פארשטיין דעם עצם הענין!‬ ‫רבה ‪ -‬רופט זיך דאס נאכאלץ א 'מציאה'‪ ,‬ווייל‬ ‫אפילו טאמער דער מענטש האט זיך געפלאגט‬ ‫אפילו ביי אידישע קינדער אליינס‪ ,‬איז אויך‬ ‫מיט זיין אייגענעם שכל‪ ,‬ביז ער איז דערגאנגען‬ ‫דא געוויסע תנאים וואס מען דארף האבן כדי‬ ‫די סברא פון תוספות‪ ,‬ער האט גע'חזר'ט און‬ ‫צו זוכה זיין צו דעם דאזיגן 'נס' אז זיין שכל זאל‬ ‫גע'חזר'ט ביז ער געדענקט בלעטער גמרא ‪-‬‬ ‫קענען ריכטיג דערהערן 'שכל התורה'; ווי חז"ל‬ ‫איז עס נאכאלץ א געוואלדיגע מציאה וואס‬ ‫זאגן (אבות פ"ג מ"ט)‪" :‬כל שאין יראת חטאו קודמת‬ ‫דער מענטש האט גארנישט געארבעט דערויף!‬ ‫לחכמתו אין חכמתו מתקיימת" ‪ -‬טאמער א‬ ‫ווייל זיין ארבעט מיטן גשמיות'דיגן שכל‪ ,‬האט‬ ‫מענטש לערנט תורה אן קיין 'יראת שמים'‪ ,‬ער‬ ‫נישט קיין שייכות מיט דער מציאה פון קענען‬ ‫לערנט עס סתם 'לשם חכמה'‪ ,‬וועט ער נישט‬ ‫פארשטיין און געדענקען תורה! דאס איז אן‬ ‫געדענקען די תורה‪ ,‬ער וועט נישט אנקומען‬ ‫אוצר וואס דער אויבערשטער האט אים געגעבן‬ ‫צום 'עומק התורה' און עס וועט גארנישט‬ ‫אומגערישט‪.‬‬ ‫בלייבן דערפון‪ .‬דערפאר האט מען אייביג‬ ‫געוואוסט ביי ערליכע אידן‪ ,‬אז ווען מען דארף‬ ‫וועט א מענטש מיינען‪ :‬טאמער איז עס‬ ‫אנפרעגן א הלכה'דיגע שאלה‪ ,‬האט מען דוקא‬ ‫נישט מער ווי א 'מציאה' און א 'מתנה' וואס‬ ‫געפרעגט פון א רב וועלכער איז אויך 'מופלג‬ ‫מען באקומט נישט מיט קיין טבע'דיגע כוחות‪,‬‬ ‫ביראה'‪ ,‬און עס איז נישט געווען גענוג אז ער‬ ‫נאר עס קומט בדרך נס‪ ,‬נו‪ ,‬אויב אזוי וועל איך‬ ‫קען אסאך לערנען‪ .‬עס האט געקענט זיין אין‬ ‫זיך נישט פלאגן און מוטשען אויף תורה‪ ,‬נאר‬ ‫שטאט א תלמיד חכם וועלכער האט געדענקט‬ ‫איך וועל זיצן מיט צוזאמגעלייגטע הענט און‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫מחלוקת פון תנאים און אמוראים‪ ,‬א קשיא און‬ ‫ווארטן אז דער נס זאל פאסירן‪ .‬קומען חז"ל און‬ ‫א תירוץ פון א תוספות‪ ,‬א רשב"א צי א מחלוקת‬ ‫זאגן‪ :‬ניין! 'אל תאמין'! גלייב נישט אז אזא זאך‬ ‫הראשונים‪ ,‬אין יעדער זאך ליגט באהאלטן‬ ‫וועט אמאל פאסירן! טאמער דו ווילסט זוכה זיין‬ ‫'אורות עליונים עד אין חקר'‪.‬‬ ‫צו דער 'מציאה' און 'מתנה' ‪ -‬מוזטו זיך פלאגן און‬ ‫מוטשען! ווייל נאר דורך 'יגיעה' קען מען טרעפן‬ ‫נישט נאר די 'סתרי תורה' און באהאלטענע‬ ‫די 'מציאה'!‬ ‫סודות פון תורה זענען 'עד אין חקר'‪ ,‬נאר אפילו‬ ‫אין די פשוט'ע 'נגלות התורה' קען מען זוכה‬ ‫זיין צו שפירן דערין א געוואלדיגע ליכטיגקייט‬ ‫אין די תורה איז אלס פארהאן‬ ‫'עד אין חקר'! צוויי מענטשן קענען לערנען די‬ ‫טיפער ‪ -‬דאס צו דערגרייכן איז‬ ‫א מתנה פונעם אויבערשטן‬ ‫זעלבע סוגיא‪ ,‬די זעלבע מחלוקת הראשונים‪,‬‬ ‫ביידע פרעגן די זעלבע קשיא און קומען אן צום‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה אין א פתיחה דרשה‬ ‫זעלבן תירוץ‪ ,‬אבער דער ערשטער לערנט עס אפ‬ ‫(דברי יואל פ' לך עמוד רנט) שמועסט אויס דעם‬ ‫פשוט‪ ,‬א קשיא און א תירוץ און געגאנגען ווייטער‪,‬‬ ‫ענין מיט נאך א טיפקייט‪ .‬אז בעצם איז די תורה‬ ‫און דער צווייטער זעט דא עפעס א געוואלדיגע‬ ‫הקדושה מצד עצמה "ארוכה מארץ מדה ורחבה‬ ‫ליכטיגקייט! עס עפנט זיך אים אויף א טעם און‬ ‫מני ים" (איוב יא‪ ,‬ט) ‪ -‬עס איז ברייטער פון דער‬ ‫מתיקות אין דער סוגיא! ווייל אין דער תורה ליגט‬ ‫גאנצער וועלט און טיפער פונעם ים‪ ,‬און עס‬ ‫באהאלטן אן א שיעור 'איכות'‪' ,‬עמוקה מני ים'‪.‬‬ ‫איז נישט מעגליך אז א מענטש זאל זוכה זיין‬ ‫אבער דאס קען אמאל גורם זיין אז א מענטש‬ ‫אריינצוגיין אין דער טיפקייט פונעם מכוון פון‬ ‫זאל ווערן צובראכן‪ ,‬א מענטש קען זאגן‪" :‬וואס‬ ‫דער תורה הקדושה און מכוין זיין צום אמת פון‬ ‫האב איך מיט דעם?! איך ווייס דאך וויאזוי איך‬ ‫דער תורה‪ .‬ער איז מסביר ווי אין יעדעס ווארט‪,‬‬ ‫קוק אויס‪ ,‬נו‪ ,‬ווי קען איך אנקומען צו שפירן‬ ‫יעדער ענין און יעדן חלק פון דער תורה וואס א‬ ‫עפעס אן 'אור התורה?!"‪ ,‬אויף דעם זאגט דער‬ ‫מענטש לערנט ‪ -‬אפילו טאמער ער איז יא זוכה צו‬ ‫רבי ווייטער‪" :‬אל יפול האדם ברוחו‪ ,‬אלא יעשה‬ ‫עפעס א טיפקייט און אמת ‪ -‬זעט ער אבער אליינס‬ ‫המוטל עליו לייגע בתורה לפי כוחו והשגתו‪,‬‬ ‫איין אז עס איז נאכאלץ פארהאן דערין אזא עומק‬ ‫והבורא יתברך עוזרו ומשפיע לו שפע חכמה‬ ‫לפנים מעומק‪ ,‬ממש ווי א טיפער ים‪ .‬דער 'איכות‬ ‫להבין ולהשכיל דברי התורה" ‪ -‬דו טו דיינס! דו‬ ‫התורה' איז ָָאן קיין סוף‪ ,‬עס איז אייביג דא נאך א‬ ‫מוטשע זיך אין תורה וויפיל דו קענסט לויט דיין‬ ‫טיפערן עומק און נאך א טיפערן עומק‪ .‬דעריבער‬ ‫מצב‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט שוין העלפן‬ ‫איז נישט דא קיין מעגליכקייט אז דער מענטש‬ ‫בדרך 'מציאה' אז עס וועט זיך דיר עפענען א‬ ‫מצד עצמו זאל קענען זוכה זיין צו פארשטיין‬ ‫'שפע חכמה' און דו וועסט אנהייבן פארשטיין א‬ ‫די תורה הקדושה‪ .‬זאגט ער א מורא'דיג לשון‪:‬‬ ‫טיפערן עומק אין תורה!‬ ‫"באמת אין בכח שכל אנושי להשיג בטבע אף‬ ‫אפס קצהו כי קצרה דעת האדם להשיג חכמת‬ ‫אלקים דברי אלקים חיים אשר בכל אות וקוץ‬ ‫'יגיעה' פון איין זייט און 'מציאה'‬ ‫פונעם צווייטן זייט‬ ‫גנוזין וטמורין אורות עליונים עד אין חקר" ‪-‬‬ ‫אין יעדן אות און אין יעדן פינטל פון דער תורה‬ ‫קומט אויס פונעם גאנצן שמועס‪ ,‬אז א‬ ‫הקדושה ליגט אזויפיל ליכטיגקייט אן א שיעור!‬ ‫מענטש דארף וויסן און געדענקען צוויי יסודות‪.‬‬ ‫אז א מענטש לערנט איין שטיקל גמרא‪ ,‬א‬ ‫ט‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫דערפאר שטייט ביידע‪' :‬יגעתי ומצאתי'‪.‬‬ ‫פון איין זייט דארף ער וויסן אז תורה איז א‬ ‫ווייל טאמער עס וואלט נאר געשטאנען‬ ‫'מתנה' און א 'מציאה'‪ ,‬ווייל וויפיל מען זאל זיך‬ ‫'יגעתי'‪ ,‬וואלט מען געמיינט אז מען רעדט דא‬ ‫נאר מוטשען אויף תורה ‪ -‬פאסט נאכאלץ נישט צו‬ ‫פון א זאך וואס מען קען אנקומען דערצו מצד‬ ‫זאגן אז דאס האט מען קונה געווען דורך די יגיעה!‬ ‫הטבע‪ ,‬דערפאר שטייט 'ומצאתי'‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫ווייל מצד הטבע וואלט מען אפילו מיט דער‬ ‫נישט טבע'דיג‪ ,‬נאר דאס איז עפעס העכער‬ ‫גרעסטער יגיעה נישט געקענט אנקומען! און אזוי‬ ‫פון טבע‪ .‬אבער טאמער עס וואלט געשטאנען‬ ‫זאגט דארט דער רבי דאס לשון‪" :‬כללות ידיעת‬ ‫נאר 'ומצאתי'‪ ,‬וואלט מען געמיינט אז מען‬ ‫התורה אי אפשר לזכות כי אם דרך מציאה מן‬ ‫קען אנקומען דערצו אויך דורכן לערנען‬ ‫השמים קא זכו ליה מציאה זו‪ ,‬זולת זה לא היה‬ ‫מיט א באקוועמליכקייט‪ ,‬דערפאר שטייט‬ ‫בכח להשיגו"‪ .‬א מענטש וואלט נישט געקענט‬ ‫'יגעתי'‪ ,‬אז דו מוזט זיך מוטשען דערויף! אבער‬ ‫אנקומען צו דעם ‪ -‬אפילו מיט דער גרעסטער‬ ‫נאכן מוטשען זאלסטו נישט מיינען אז דאס‬ ‫אנשטרענגונג און יגיעת השכל‪ ,‬נאר דאס איז א‬ ‫איז א נארמאלע תוצאה פון דער יגיעה‪ ,‬נאר דו‬ ‫מתנה‪.‬‬ ‫וועסט זען אז עס וועט זיך דיר עפענען אזעלכע‬ ‫ליכטיגקייטן‪ ,‬וואס נישט די האראוואניע אליינס‬ ‫פונעם צווייטן זייט אבער‪ ,‬דארף א מענטש‬ ‫האט עס געברענגט‪ ,‬נאר דאס איז א 'מתנה'‬ ‫וויסן אז קיינער קומט נישט ָָאן צו קיין הצלחה‬ ‫וואס דער אויבערשטער ברוב רחמיו גיבט ‪-‬‬ ‫ָָאן זיך מוטשען! וויפיל דאס איז טאקע א מתנה‪,‬‬ ‫לויט וויפיל מען איז זיך מייגע! ווי מער פלאג‬ ‫דארף ער אבער וויסן אז מען מוז הארעווען!‬ ‫מען לייגט אריין‪ ,‬אלץ מער איז מען זוכה‬ ‫דער אויבערשטער גיבט נישט קיין מתנות‬ ‫אנצוקומען צו די אורות עליונים וואס עס ליגט‬ ‫פאר אומזיסט! נאר טאמער מען הארעוועט ‪-‬‬ ‫אין תורה‪.‬‬ ‫באקומט מען א מתנה און א מציאה פון תורה‪.‬‬ ‫תוצאות חיים‬ ‫‪ .‬אמען דארף כסדר זיין א 'מוסיף והולך' אין תורה ‪ -‬נישט נאר אין 'כמות'‪ ,‬נאר בעיקר‬ ‫אינעם 'איכות' פונעם לערנען‪ .‬אנשטאט לערנען אויבערפלעכליך‪ ,‬דארף מען אריינלייגן‬ ‫דעם קאפ און זיך פלאגן אויף יעדער קשיא און סברא‪ ,‬ווייל דוקא דורך 'יגיעת המח'‬ ‫הייבט די תורה אויף דעם מענטש העכער און העכער‪.‬‬ ‫‪ .‬בעס איז נישט מעגליך משיג צו זיין די תורה מיטן אייגענעם שכל‪ ,‬ווייל די תורה‬ ‫איז חכמתו של הקדוש ברוך הוא‪ .‬נאר יעדע זאך וואס מען פארשטייט איז א 'מתנה'‬ ‫פון הימל‪ ,‬און כדי צו באקומען די מתנה מוז מען זיך מוטשען און פלאגן ‪ -‬דעמאלטס‬ ‫טרעפט מען די 'מציאה' און מען איז זוכה צו שפירן די זיסקייט און די ליכטיגקייט פון‬ ‫דער תורה הקדושה‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫ליקוטי פנינים‬ ‫על פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫אראפגעלייגט די גרויסע עבודה ביי לבן מיט די‬ ‫ויעקב הלך לדרכו‪:‬‬ ‫'רועה צאן' וואו ער האט געארבעט אז אלעס זאל‬ ‫כסדר שטייגן העכער ‪ -‬אפילו מען‬ ‫זיין בקדושה‪ ,‬האט ער מיט דעם אוועקגעשטעלט‬ ‫איז עוסק בעניני גשמיות‬ ‫א כח פאר אידישע קינדער אויף אלע דורות אז מען‬ ‫זאל כסדר קענען זיין א 'הולך' ‪ -‬נישט אז מען זאל‬ ‫עס איז דא א באקאנטער שמועס פונעם רבי'ן זכרונו‬ ‫חלילה גיין ארויף און אראפ‪ ,‬נאר אלס זאל מען זיין‬ ‫לברכה וואס ער האט מערערע מאל ארומגערעדט‬ ‫א 'הולך' ‪ -‬די תורה ומצוות זאלן צוהעלפן פאר די‬ ‫פון דעם‪ ,‬אז א איד דארף דאך כסדר זיין א 'הולך' און‬ ‫ענינים גשמיים‪ ,‬און די ענינים גשמיים זאלן צוהעלפן‬ ‫שטייגן העכער‪" ,‬מעלין בקודש ואין מורידין" (ברכות‬ ‫פאר די תורה ומצוות‪.‬‬ ‫כח‪ ,).‬איז ווי קען דאס זיין אז ווען מען איז עוסק בתורה‬ ‫ובתפילה גייט מען טאקע אויף ארויף‪ ,‬אבער ווען מען‬ ‫מיט דעם קען מען אויך פארשטיין דעם המשך‬ ‫עסט‪ ,‬מען שלאפט און מען טוט עניני הגוף‪ ,‬גייט‬ ‫ֹלִקים" ‪ -‬אפילו די‬ ‫פונעם פסוק‪ַ" :‬וַ ִּי ְְּפְּגּעּו בֹו ַַמְלְ ֲֲאֵכֵ י ֱֱא ִ‬ ‫מען כסדר אויף צוריק? גייט מען דאך כסדר הלוך‬ ‫אלע מלאכים פון דין זענען אויך נתהפך געווארן‬ ‫ושוב ‪ -‬איין טריט פאראויס און איין טריט צוריק?!‬ ‫לרחמים‪ ,‬ווי דער בעל הטורים זאגט דארט אויף‬ ‫עס קען דאך נישט זיין אזא זאך‪ ,‬א מענטש דארף‬ ‫"ַוַ ִּיּ ְׁשַׁלַ ח ֲַיֲַעֹקֹב ַַמְלְ ָָאִכִ ים ְלְ ָָפָנָ יו"‪ ,‬אז "מאותו חיל נטל‬ ‫דאך כסדר שטייגן העכער אן קיין ירידות‪.‬‬ ‫יעקב מלאכים" ‪ -‬יעקב האט גענומען שליחים דוקא‬ ‫פון די 'מלאכי אלקים'‪ ,‬און זיי האבן געהאלפן ביי דער‬ ‫נאר ווען א מענטש איז עוסק אין עניני הגוף מיט א‬ ‫מלחמה מיט עשו‪ .‬עשו ווייזט דאך אויף אלע דינים‪,‬‬ ‫קבלת עול מלכות שמים‪ ,‬איז אין א געוויסן זין הייבט‬ ‫און דא זעט מען אז אלע דינים זענען נמתק געווארן‬ ‫אים דאס נאכמער אויף ווי די תורה ותפילה אליין‪.‬‬ ‫דוקא דורך די 'מלאכי אלקים' אליין‪ ,‬ווייל ווען א איד‬ ‫ביי תורה ותפילה איז נישט אזא גרויסע רבותא אז ער‬ ‫הייבט אויף די גשמיות צו קדושה‪ ,‬ווערן אפילו די‬ ‫טוט דאס און ער טראכט במחשבה פונעם באשעפער‪,‬‬ ‫'מלאכי אלקים' נתהפך! דער 'דין' גופא ווערט נתהפך‬ ‫ווייל דעמאלט איז ער דאך אין א רוחניות'דיגע‬ ‫לרחמים‪ ,‬דורך דעם כח פון 'מעלין בקודש'‪.‬‬ ‫סביבה; אבער טאמער אפילו ווען ער איז עוסק אין‬ ‫אנדערע גשמיות'דיגע זאכן געדענקט ער אויך דעם‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬טוט ער מאיר זיין די קדושה‪ ,‬און דאס‬ ‫הייבט אים נאכמער אויף‪ .‬במילא‪ ,‬גייט דאס אלעס‬ ‫ויגל את האבן מעל פי הבאר‪:‬‬ ‫צוזאמען‪ :‬ווען מען לערנט‪ ,‬איז דאס א סיוע אז מען‬ ‫אראפנעמען דעם 'לב האבן' און‬ ‫זאל אלעס קענען טון מיט א קבלת עול מלכות שמים;‬ ‫ארויסברענגען די כוחות הקדושה‬ ‫און ווען דאס עסן און דאס שלאפן ווערן געטון אזויווי‬ ‫עס דארף צו זיין לשם שמים‪ ,‬העלפט דאס אז דאס‬ ‫דער ישמח משה (בדרושי חודש אלול) ברענגט אראפ‬ ‫דאווענען זאל קענען זיין אזויווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫דעם שער המלך אויף דעם וואס עס שטייט "ְוְ ֶנֶ ֶֶא ְְספּו‬ ‫דורכדעם איז מען כסדר אין א בחינה פון 'מעלין‬ ‫ָׁׁש ָּּמה ָכָ ל ָָה ֲֲע ָָד ִִרים ְוְ ָגָ ְלְ לּו ֶֶאת ָָה ֶֶא ֶֶבן ֵֵמ ַַעל ִּּפי ַַהְּב ֵֵּאר"‬ ‫בקודש'‪ ,‬אפילו בשעת די גשמיות'דיגע מעשים‪.‬‬ ‫(בראשית כט‪ ,‬ג)‪ .‬אין מדרש (בראשית רבה ע‪ ,‬ח) שטייט דאך‪,‬‬ ‫אז דער 'באר'מיינט א בית המדרש וואו אידן נעמען‬ ‫דאס איז פשט אין דעם פסוק "ְוְ ַיַ ֲֲעֹקֹב ָָהַלַ ְך ְלְ ַַד ְְרּכֹו"‬ ‫זיך צוזאם צו דינען דעם אויבערשטן‪ .‬זאגט דער שער‬ ‫(בראשית לב‪ ,‬ב) ‪ -‬יעקב אבינו‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט‬ ‫אי‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫איז דא אן אבן למטה איז דא אן אבן למעלה‪ ,‬א באר‬ ‫המלך‪ ,‬אז דאס וואס עס שטייט 'וגללו את האבן‬ ‫למטה און א באר למעלה‪.‬‬ ‫מעל פי הבאר' מיינט אראפצונעמען דעם 'לב האבן'‪.‬‬ ‫דערפאר שטייט 'וגללו את האבן' ‪ -‬אז א איד דארף‬ ‫אידן קומען טאקע אריין אין בית המדרש‪ ,‬זיי ווילן‬ ‫טון מה שמוטל עליו אוועקצונעמען דעם לב האבן‪,‬‬ ‫דאווענען און זיי ווילן לערנען‪ ,‬אבער אמאל מאכט‬ ‫לערנען דברי מוסר און דברי התעוררות‪' ,‬ודברתם‬ ‫זיך אז דאס הארץ איז פארשטאפט‪ ,‬דער לב האבן‬ ‫"ּוַמְלְ ֶּּתם ֵֵאת ָָע ְְרַלַ ת ְלְ ַַב ְְבֶכֶ ם" (דברים י‪ ,‬טז)‪,‬‬ ‫אל הסלע'‪ַ ,‬‬ ‫שטערט פונעם דאווענען און עס שטערט פון קענען‬ ‫זיך מוסר זאגן און זען אויפצואוועקן דאס הארץ‪ .‬און‬ ‫ארויסברענגען א ווארעם ווארט פארן באשעפער‪ .‬נו‪,‬‬ ‫אפילו ווען מען זאגט בלויז די תיבות התפילה מיט אן‬ ‫וואס איז די עצה? 'ונאספו שמה כל העדרים' ‪ -‬מען‬ ‫ערנסטקייט און מען לייגט אריין אין די ווערטער דאס‬ ‫נעמט זיך צוזאם מיט חברים ובני תורה‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫הארץ און די נשמה‪ ,‬איז דאס אליין שוין מסוגל אויף‬ ‫קען מען זוכה זיין צו 'וגללו את האבן' ‪ -‬אראפצונעמען‬ ‫פתיחת הלב‪ ,‬דורכדעם עפענט מען דעם באר למעלה‬ ‫די שטיינער פונעם הארץ‪ .‬ער זאגט דארט ווייטער‪,‬‬ ‫אויך‪ ,‬און דאס איז ממשיך אלע השפעות טובות‪.‬‬ ‫אז חלילה אויב דאס העלפט נאכנישט‪ ,‬איז די עצה‬ ‫"ְוְ ִִדַּב ְְּר ֶּּתם ֶאֶ ל ַַה ֶּּסַלַ ע" (במדבר כ‪ ,‬ח) ‪ -‬מען דארף רעדן‬ ‫קען זיין אז דאס איז פשט וואס עס שטייט‬ ‫צום הארץ דברי התעוררות‪ ,‬לערנען דברי מוסר און‬ ‫ַּכֲּאֶׁשׁ ר ָָר ָָאה ַיַ ֲֲעֹקֹב ֶֶאת ָָר ֵֵחל ַּבּ ת ָלָ ָָבן‬ ‫נאכדעם‪ַ" :‬וַ ְיְ ִִהי ֲ‬ ‫רעדן צו דעם 'לב האבן'‪ ,‬ביז מען ברעכט עס אדורך‪.‬‬ ‫ֲֲא ִִחי ִִאּמֹו ְוְ ֶֶאת ֹצֹאן ָלָ ָָבן ֲֲא ִִחי ִִאּמֹו" (בראשית כט‪ ,‬י)‪.‬‬ ‫דעמאלט ווערט 'וגללו את האבן מעל פי הבאר'‪ ,‬און‬ ‫ווען יעקב אבינו האט געזען די 'צאן לבן' ‪ -‬וואס‬ ‫דאס הארץ ווערט ווי א קוואל וואס מען קען שעפן‬ ‫כידוע זענען דאך אלע נשמות ישראל געווען אין‬ ‫פון דעם פרישע כוחות הקדושה‪.‬‬ ‫די צאן לבן ‪ -‬האט ער צוגעזען ווי שווער עס וועט‬ ‫זיין פאר אידישע קינדער אין די שפעטערע דורות‬ ‫דער ישמח משה לייגט צו א מורא'דיגע זאך‪ :‬אז‬ ‫אוועקצונעמען דעם לב האבן‪ ,‬און מיט זייערע‬ ‫פונקט ווי עס איז דא א 'באר למטה'‪ ,‬אזוי איז דא‬ ‫אייגענע כוחות אליין וועלן זיי עס נישט קענען‬ ‫א 'באר למעלה'‪ ,‬וואס פון דעם ווערן משפיע אלע‬ ‫בייקומען‪ ,‬דערפאר "ַוַ ִּיַּּגּׁש ַיַ ֲֲעֹקֹב ַוַ ָּיֶּגֶ ל ֶֶאת ָָה ֶֶא ֶֶבן ֵֵמ ַַעל‬ ‫השפעות טובות פאר אידן‪ .‬אבער אויף דעם באר‬ ‫ִּּפי ַַהְּב ֵֵּאר" ‪ -‬ער האט אראפגענומען דעם שטיין‪,‬‬ ‫למעלה ליגט אויך אן 'אבן' ‪ -‬א שטיין וואס פארשטעלט‬ ‫דאס איז מרומז אויף דעם‪ ,‬אז יעקב אבינו העלפט‬ ‫די השפעות און לאזט נישט נעמען פון דעם באר‪ .‬און‬ ‫צו פאר יעדן איד וואס וויל נאר זיך דערנענטערן צום‬ ‫די זעלבע זאך איז דא ביי דער באר למטה‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אויבערשטן! אפילו נאר ווען א איד שטעלט זיך‬ ‫"ַמִיִם ֲֲע ֻֻמ ִּּקים‬ ‫איז יעדעס אידישע הארץ‪ ,‬ווי עס שטייט ַ‬ ‫דאווענען‪ַ" ,‬וַ ִּי ְְּפַּגּ ע ַּּב ָּּמקֹום" (שם כח‪ ,‬יא)‪ ,‬אפילו עס איז‬ ‫ֵֵע ָָצה ְְבֶלֶ ב ִִאיׁש" (משלי כ‪ ,‬ה) ‪ -‬יעדער איד פארמאגט אין‬ ‫נאך דא ביי אים דער לב האבן‪ ,‬שטייט יעקב אבינו‬ ‫דער טיפעניש פון זיין הארץ א שטארקע תשוקה און‬ ‫און ער העלפט אים צו אז עס זאל זיין דער 'ויגל את‬ ‫בענקעניש צום באשעפער‪ .‬טאמער איז ער זוכה צו‬ ‫האבן'! ער ברענגט אריין אין אים א חיות אז ער זאל‬ ‫"ְוְ ִִאיׁש ְּתּ בּונֹות ְִיְִדֶלֶ ָּנּ ה" ‪ -‬דאס ארויסצונעמען‪ ,‬דינט ער‬ ‫ֶׁשָׁהָיָה ָלָ נּו" (תהלים‬ ‫לעבן מיט דער הכרה פון "לּוֵלֵ י ה' ָ‬ ‫דערמיט דעם אויבערשטן און ער גייט העכער‪ .‬דער‬ ‫קכד‪ ,‬א)‪ ,‬ער זאל וויסן און שפירן דעם גודל הנחת‬ ‫פראבלעם איז אז דער לב האבן פארדעקט די באר‪ ,‬און‬ ‫רוח וואס ער טוט כסדר פארן באשעפער‪ ,‬און מכח‬ ‫דער מענטש שפירט עס אפילו נישט און ער ווייסט‬ ‫דעם גייט ער צו צו יעדער מצוה און צו יעדן דבר‬ ‫אליין נישט פון דער תשוקה וואס ליגט באהאלטן‬ ‫שבקדושה נישט מיט קיין סתימת הלב‪ ,‬נאר מיט אן‬ ‫ביי אים אין הארץ‪ .‬אבער דער כלל איז 'באתערותא‬ ‫אמת'ער פתיחת הלב ‪ -‬וואס דאס נעמט אוועק דעם‬ ‫דלתתא אתער לעילא'‪ ,‬און ווען א איד נעמט אוועק‬ ‫לב האבן‪ .‬דאס איז דער כח וואס יעקב אבינו האט‬ ‫דעם 'אבן' פון זיין הארץ‪ ,‬פון דער באר למטה‪ ,‬נעמט‬ ‫אונז איינגעפלאנצט לדורות‪.‬‬ ‫דאס אוועק דעם 'אבן' למעלה אויך‪ .‬פונקט ווי עס‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬