טיב החיים · Tiv Hachayim — ויצא (2026-11-16)

בס"ד
יום ד' פרשת ויצא
שנת תשפ"ז לפ"ק
לפני התפילה בפרשת השבוע ומועדי וזמני השנה
בענין:
בכל שהשמיע כבוד הגאון הצדיק אבד"ק ירושלים שליט"א
דרכיך
דעהו
בהיכל ישיבתינו הקדושה
מעלה ,דער מקום המקדש איז כנגד בית המקדש של
יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט די דברים יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט כוחות
מעלה .יעקב אבינו דא האט אוועקגעשטעלט א כח
גשמיים זאל זיין מיט קבלת עול מלכות אויפ'ן זמן הגלות ,און ביי יעקב אבינו איז דאך געווען
הקדושה אידישע קינדער זאלן זיך קענען
שמים "קפצה לו הארץ" ,זאגט רש"י" ,נעקר הר המוריה ובא
האלטן אין גלות
ליגט אין דעם ,מען ווייסט דאך ,אלע ספרים לכאן" ,ער האט מתפלל געווען אין חרן ,און דער מיר האלטן מיר פרשת ויצא ,שטייט אין מדרש (בר"ר
הקדושים זענען פיל די וואך אז די עבודה פון יעקב הר המוריה איז געקומען אהין .מיט דעם האט ער פס"ח סי"ג) :יעקב אבינו'ס גיין לבית לבן דאס איז מרמז
אבינו בבית לבן איז געווען אוועקשטעלן אויף לדורות אוועקגעשטעלט אז וואו אידישע קינדער שטעלן אוועק אויפ'ן גלות; דער מדרש ברענגט אויף "וילך חרנה",
דער ענין וואס אידישע קינדער האבן ,די מעלה פון בתי כנסיות ובתי מדרשות ,דאס הייסט א בית המקדש של ברענגט דער מדרש א פסוק אין איכה (א ,יב) "אשר הוגה
אידישע קינדער איז ידוע קומט ארויס ,נישט נאר מיט מטה -א מקדש מעט שטעלן זיי אוועק ,וואו זיי וועלן נאר ה' ביום חרון אפו" ,די זעלבע מערערע פסוקים.
זייער תורה ומצוות ,דאס פאר זיך וואלט נאכנישט זיין אין גלות ,קומט דער בית המקדש של מעלה אהין ,און שטייט אין אלע ספרים ,אז יעקב אבינו ווען ער איז
געווען אזא רבותא ,די מעלה פון אידישע קינדער איז דארט ווערט א געוואלדיגער מקום קדוש ,א מקום תפלה, געגאנגען לבית לבן ,ווען ער איז געווען בבית לבן ,האט ער
די אופן וויאזוי אידישע קינדער זענען עוסק אין דברים להעלות תפלתם השמימה .דאס איז דער כח וואס יעקב אוועקגעשטעלט כוחות פאר אידישע קינדער אין גלות,
גשמיים ,דאס עסן און דאס טרינקען און דאס שלאפן און אבינו האט געשטעלט ,קדושת המקדש שלא במקומה. אלע כוחות אידישע קינדער זאלן זיך קענען האלטן.
דאס גיין און דאס קומען ,דער ענין פון "בכל דרכיך דעהו"
אברהם ויצחק -זאגט ער -האבן מתפלל געווען די תפלה פון "אם יהיה אלקים עמדי ושמרני בדרך הזה
(משלי ג ,ו) ,א איד איז ניכר בכל מעשיו ,אויף זיין גאנצן גיין,
במקום המקדש ,דאס איז געווען אויפ'ן זמן פון די אשר אנכי הולך" ,רש"י זאגט דארטן" :שיחול שמו עליהם
אויף זיין גאנצן הלוך ילך איז ניכר אז ער איז א איד ,אלץ איז
ערשטע צוויי בתי מקדשות ,דאס איז דער ענין פון מתחילה ועד סוף ,שלא ימצא פסול בזרעי" ,דאס מיינט
מיט קבלת עול מלכות שמים.
השראת השכינה במקום המקדש ,יעקב אבינו האט זרעי עד סוף כל הדורות ,אז אין אלע גלויות ,איבעראל
אוועקגעשטעלט א בחינה פון קדושת המקדש ,וואו וואו א איד גייט זאל ער האבן א שמירה עליונה ,ער
דער אויבערשטער האט ליב די אידן מער אידישע קינדער וועלן נאר זיין אין בתי כנסיות ובתי זאל קענען זיין אן ערליכער איד" ,ושבתי בשלום אל
ווי די גויים צוליב די ענינים גשמיים וואס זיי מדרשות. בית אבי" ,מען זאל קענען זוכה זיין בזמן הגאולה
טוען ערליך
און דאס איז דער רמז אין דעם וואס חכמינו ז"ל זאגן צוריקצוקומען" ,והיה ה' לי לאלקים".
דער הייליגער שינאווער רב ברענגט פונעם הייליגן
(שבת קיח ).אז דא ביי דעם חלום דא פון יעקב אבינו,
דברי חיים ,פאריגע וואך אין די הפטורה (מלאכי א ,ב-ג)
"אהבתי אתכם אמר ה'" שטייט אין די הפטורה .דער
דא שטייט דער ענין פון נחלה בלי מצרים" ,והאכלתיך יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט אז יעדע
אויבערשטער זאגט פאר אידישע קינדער איך האב
נחלת יעקב אביך (ישעיה נח ,יד) -נחלה בלי מצרים" ,אברהם בית הכנסת זאל האבן א קדושת המקדש
ענק ליב" ,ואמרתם במה אהבתנו" ,אידן פרעגן פארוואס
אבינו און יצחק אבינו ,ירשו את הארץ במדה ,זאגט די אזויווי די בית המקדש
גמרא" .את כל הארצות האל" שטייט (בראשית כו ,ג)" ,קום
האסטו אונז ליב ,זאגט דער פסוק ווייטער "הלא אח עשו עס איז דא זייער א שטארקע ווארט ,א באקאנט
התהלך בארץ לארכה ולרחבה" (שם יג ,יז) ,מיט א גבול
ליעקב נאם ה'" -עשו ויעקב זענען ברידערס" ,ואוהב את ווארט ,א שטארקע רמז ,פונעם בעלזער רב ר' ישכר בער
האט זיי דער אויבערשטער געגעבן ארץ ישראל .ביי
יעקב ואת עשו שנאתי". זכרונו לברכה ,וואס ער זאגט אויף דעם :יעקב אבינו
יעקב אבינו שטייט" ,ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה",
האט געזאגט "אין זה כי אם בית אלקים וזה שער השמים",
זאגט ער אז די פשט איז ,אז דער אויבערשטער בלי גבול .דער ענין פון ארץ ישראל איז בלי גבול.
זאגט רש"י" ,מדרשו ,שבית המקדש של מעלה מכוון כנגד
זאגט פאר אידן ,אז די אהבת הקדוש ברוך הוא לישראל
לויט דעם איז דאס דער פשט ,אז אברהם ויצחק ,די בית המקדש של מטה" -יעקב אבינו האט געזאגט
נעמט זיך פון דעם ,אז עס איז דא אזעלכע זאכן וואס מען
אלע סגולות פון ארץ ישראל ,מעלות רוחניות פון ארץ אז דער בית המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית
וואלט געקענט מיינען אז עשו ויעקב זענען ברודערס ,א
ישראל ,אז אידן זאלן קענען דינען דעם אויבערשטן, המקדש של מטה.
איד טוט דאס און א גוי טוט דאס ,און וויאזוי טוט דאס א גוי,
עס איז ידוע ארץ ישראל איז ליבא דעלמא ,עס
וויאזוי טוט דאס א איד ,די אלע ענינים וואס א מענטש איז ער מדקדק אז רש"י אין פרשת בשלח אויף די
ברענגט א פתיחת הלב ,עס ברענגט א שפע פון
דארף צו טון אויף די וועלט ,וואס ער דארף צו האבן שירה ,אויפ'ן פסוק (שמות טו ,יז) "תביאמו ותטעמו בהר
חכמה ,אווירא דארץ ישראל מחכים ,מען זאל קענען
ער זאל קענען אנגיין אויף די וועלט ,וויאזוי טוט דאס נחלתך מכון לשבתך פעלת ה'" ,ברענגט רש"י אויך דאס
דינען דעם אויבערשטן ווי עס דארף צו זיין ,די גאנצע
א איד ,וויאזוי טוט דאס א גוי ,דאס איז "ואוהב את ענין אז בית המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית
השפעות הקדושה וואס איז דא אין ארץ ישראל ,ביי
יעקב ואת עשו שנאתי". המקדש של מטה ,אבער דארטן איז די לשון רש"י
אברהם ויצחק איז דאס געווען במקומה ,בגבול ,ארץ
פארקערט ,אז בית המקדש של מטה איז מכוון כנגד
ישראל כפשוטו ,בזמן שבית המקדש היה קיים ,וואס
אידישע קינדער פירן זיך אויף אנדערש ווי דאס האט געהאט די געוואלדיגן כח הקדושה .יעקב
בית המקדש של מעלה ,און דא זאגט רש"י אז בית
די גויים אין ענינים גשמיים אבינו איז נחלה בלי מצרים ,איבעראל וואו אידישע
המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית המקדש של
מטה.
עס איז ידוע ,דער ייטב לב ברענגט פון ר' אלעזר ניסן, קינדער זענען נאר ,די בתי כנסיות ובתי מדרשות וואס
"כמעשה ארץ מצרים לא תעשו וכמעשה ארץ כנען" (ויקרא די גמרא זאגט דאך (ברכות ח ).אז דאס איז מעין פון די זאגט ער אזוי ,דארטן רעדט מען דאך " -תביאמו
יח ,ג) ,עס שטייט נישט דא "מעשה ארץ מצרים מעשה בחינה פון ארץ ישראל פון מקום המקדש ,דאס האט ותטעמו" -בזמן שבית המקדש היה קיים ,און דעמאלטס
ארץ כנען" ,דאס מיינט די עבירות זייערע .עס שטייט יעקב אבינו אוועקגעשטעלט אויף לדורות. איז בית המקדש של מטה מכוון כנגד בית המקדש של
א שיעור עבודה וחסידות /פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק
בימים" (בראשית כד ,א) ,אנגעפילטע טעג דאס הייסט קען עס נוצן אויף עבודת ה' ,יעדע מדה ,גאוה שטייט "כמעשה ארץ מצרים" ,דא רעדט מען נישט פון די
א זקן ,א 'זקן' איז "זה קנה" ,ער האט קונה געווען, דאך (דברי הימים ב יז ,ו) "ויגבה לבו בדרכי ה'" ,עזות" ,הוי מעשה ארץ מצרים ,דא רעדט מען פון עסן און טרינקען
ער האט אויסגעניצט זיינע טעג ,דאס הייסט א זקן. עז כנמר" (אבות פ"ה מכ"ה)" ,אל יבוש מפני המלעיגים און גיין און קומען און אלץ וואס א מענטש דארף צו טון
איינער וואס איז שוין" ,ויהי מקץ שנתים ימים" (שם מא, עליו" (שו"ע או"ח ס"א ס"א) ,אפילו די מדות מגונות וואס אויף צו קענען אנגיין אויף די וועלט ,דאס וועסטו נישט טון
א) ,איז באקאנט דאס ווארט ,מען קען זיין אסאך יארן באופן כללי איז דאס מדות מגונות איז אבער באשאפן אזוי ווי דער מצרי טוט דאס.
און עס קען בלייבן נישט מער ווי טעג .א זקן הייסט געווארן ,איז דא אמאל וואו מען דארף עס נוצן אויף
ברענגט ער פון ר' אלעזר ניסן" ,והיה במקום אשר יאמר
וויפיל מען האט אויסגעניצט די טעג .שינאווער רב עבודת ה'.
להם לא עמי אתם" (הושע ב ,א) ,אזעלכע זאכן וואס עס
זאגט ביי סליחות" ,אל תשליכני לעת זקנה" (תהילים עא,
זאגט ער די מדה פון רמאות ,רש"י זאגט דאך שוין וואלט זיך געקענט דאכטן אז דארט זעט מען נישט אז
ט) ,דער אויבערשטער זאל אונז נישט פארווארפן מען "אחיו אני ברמאות" ,די מדה פון רמאות האט אויך א מיר זענען דעם אויבערשטנ'ס פאלק ,ווען אונז לערנען
זאל אנקומען צו אן עת זקנה ,א צייט וואס מען וואלט מקום וואו מען דארף עס נוצן; זאגט ער :רמאות מיינט מיר ווען אונז דאווענען מיר און מען איז מקיים מצוות
שוין געדארפט זיין א זקן ,אבער באמת איז מען נישט דאך אז מען פאפט נאר איין ,אחד בפה ואחד בלב, זעט מען אז מיר זענען דעם אויבערשטנ'ס פאלק,
קיין זקן ,מען זאל טאקע זיין .א זקן מיינט אז די טעג מען מיינט נישט דאס וואס מען זאגט .זאגט ער ,ווען אבער ביי אזעלכע זאכן וואס דאס איז "לא עמי אתם",
זענען אויסגעניצט. א מענטש איז עוסק אין גשמיות'דיגע זאכן ,און בלבו וואלט מען געקענט מיינען אז דארט זאל זיין פונקט
זאגט דער ייטב לב ,וואס הייסט אז די טעג זענען האט ער אינזין לעבודת ה' ,איז דאס אן ענין פון רמאות ווי א גוי .דארטן "יאמר להם בני קל חי" ,דארטן זעען מיר
אויסגעניצט ,אוודאי אז מען פארברענגט נישט קיין דקדושה. אז אונז זענען מיר דעם אויבערשטן'ס קינדער ,דארטן
צייט דאס איז די ערשטע זאך ,אבער אפילו מען קומט ארויס די מעלה פון א איד ,און דאס ברענגט
זאגט ער ,א צדיק ווען ער קומט צו א רשע ,נעמט
פארברענגט נישט קיין צייט ,טאמער די עבודת ה' דעם "אהבתי אתכם אמר ה'".
ער ארויס פון אים זיין כוחות הטומאה ,און ער איז דאס
איז נאר בשעת תורה ותפלה און עסק המצוות ,דער מהפך צו קדושה ,דער לבן איז געווען אזא גרויסער מען זאגט כסדר נאכ'ן דאווענען נאך יעדע תפלה,
אויבערשטער האט דאך באשאפן דעם מענטש אז ער רמאי ,דאס איז געווען זיין קליפה ,דער ענין פון רמאות. זאגט מען כסדר דעם "עלינו לשבח לאדון הכל"" ,שלא
דארף אזויפיל שעות יעדן טאג עוסק זיין אין אנדערע יעקב אבינו האט ארויסגענומען דעם רמאות ,און עס עשנו כגויי הארצות" ,מען זאגט נישט "שלא עשנו גוי",
זאכן ,אין צרכי הגוף מיט אלעם ,איז טאמער איז ער נישט גענוצט פאר קדושה ,און גענומען די גרעסטע עבודת אנהייב דאווענען מאכט מען א ברכה "שלא עשני גוי"
אוועקגעשטעלט מיט דעם כח פון "בכל דרכיך דעהו", ה' יחודים עליונים ,בשעת ווען עס האט אויסגעזען אז -אז מען איז נישט קיין גוי" ,שלא עשנו כגויי הארצות",
אריינברענגען א חיות דקדושה אין אלעם וואס ער טוט, ער איז עוסק אין דברים גשמיים ,ער איז א רועה צאן, "כגויי הארצות" מיינט :יעצט גייט מען שוין אוועק פונעם
זענען די טעג נישט קיין אנגעפילטע טעג" ,אל תעלני בחצי און דא האט זיך אפגעשפילט אזא יחודים עליונים, דאווענען ,מען גייט שוין צוריק צום חיי יום יום ,איז מען
ימי" (תהילים קב ,כה) זאגט ער ,זאלסט נישט בלייבן מיט דאס איז אן ענין פון רמאות. אבער נישט כגויי הארצות.
קיין האלבע טעג ,אז די שעות פון תורה ומצות כפשוטו
זאגט ער" :לקח יעקב את כל אשר לאבינו" -ער האט דער ייטב לב ברענגט פון פריערדיגע" ,ארץ ישראל
דאס איז דאך נאר האלבע טעג ,אונז דארפן מיר זיין
ארויסגענומען ,דאס וואס יעקב אבינו איז צוגעקומען גבוה מכל הארצות" ,זאגט ער די ארציות פון א איד ,די
"בא בימים" ,אונז דארפן האבן גאנצע טעג.
צו אזעלכע גרויסע מדריגות ,ער האט ארויסגענומען דברים גשמיים פון א איד ,די ארץ דאס איז עניני הגוף,
די רמאות וואס איז דא ביי אונזער טאטן" ,מאשר איז העכער פון א גוי'ס ארציות ,עס איז אינגאנצן אן
אז עס איז דא פתיחת הלב לייגט מען צו לאבינו עשה את כל הכבוד הזה"; זאגט ער 'כבוד' ,אין אנדערע סארט זאך.
קאפ אלע ענינים גשמיים זאל זיין אזויווי די גמרא שטייט" :מאני מכבדותא" ,א לבוש איז מכבד א
אויף דעם דאנקט מען דעם אויבערשטן שלא
רצון ה' מענטש ,דער כבוד ,דאס איז די לבוש ,דאס אז ער איז
עשנו "כגויי הארצות" ,אונזער גאנצע טאג-טעגליכע
אויף דעם זאגט ער ,וואס איז די עצה צו דעם, מלביש ,אז ער קען מלביש זיין אזעלכע גרויסע זאכן
לעבן איז נישט אזויווי א גוי ,דאס איז דער מעלה פון
טאמער האט מען א פתיחת הלב ,אזוי ווי דער ישמח אין עניני עולם הזה ,דאס האט ער גענומען ,דאס איז
אידישע קינדער.
משה זאגט" ,נחלתי עדותיך לעולם כי ששון לבי המה" דאך די מדה פון רמאות.
(תהילים קיט ,קיא) ,אז איינער האט א פתיחת הלב אין עבודת
ה' ,ער האט א חיות און ער ווייסט אויף וואס ער איז דא אויף
על כל פנים ,דאס איז געווען דארטן די עבודה פון די געוואלדיגע עבודה פון יעקב אבינו בבית
יעקב אבינו; און מיט דעם האט ער אוועקגעשטעלט לבן
דער וועלט ,דעמאלטס איז אלעס וואס ער טוט דרייט זיך
פאר אידישע קינדער פשוט אויף א פשוט'ן אופן ,וויאזוי א
אויף דעם ,דאס עסן און דאס שלאפן איז אלעס אן הכנה אבער דעם כח ,דאס האט יעקב אבינו
איד דארף מקיים זיין דעם "בכל דרכיך דעהו" ,אפילו ווען
צום לערנען ,דער אויבערשטער האט אים אזוי באשאפן, אוועקגעשטעלט דארטן ווען ער איז געווען בבית לבן;
ער איז עוסק אין ענינים גשמיים זאל ער עס טון אזויווי
און ער ווייסט אז מיט דעם וואס ער עסט אזויווי א איד ביז יעצט איז דאך געווען די עבודה פון יעקב אבינו
דער אויבערשטער וויל ,מיט דעם תכלית וואס דער
דארף צו עסן ,מיט דעם אליינס טוט ער א נחת רוח פאר'ן "איש תם יושב אהלים" ,ער איז געגאנגען דארטן י"ד
אויבערשטער וויל ,אזויווי עס שטייט אין שולחן ערוך
אויבערשטן .וואס ער דארף נאר צו ערלעדיגן ,אלעס דרייט שנה בבית שם ועבר .דארטן בבית לבן איז דאך געווען
אז דאס איז די עיקר עבודה פון א איד ,דער ענין פון
זיך אויף דעם חובתו בעולמו .ער לעבט מיט אן אמת'ע חיות אינגאנצן אן אנדערע עבודה ,ער איז געווען רועה צאן,
"בכל דרכיך דעהו" .דאס איז וואס יעקב אבינו האט
אין דעם .זאגט ער ,דאס הייסט אז מען ברענגט אריין א וואס למראית העין האט דאך אלס אויסגעזען ווי ער
אוועקגעשטעלט דא ווען ער איז געווען בבית לבן.
חיות אין אלעם וואס מען טוט ,און אויף דעם אופן איז איז עוסק אין ענינים גשמיים ,און אין אמת'ן אריין איז
פיר און צוואנציג שעה אין מעת לעת אלעס עבודת ה' דאך אלץ געווען גרויסע עבודות ,יחודים עליונים ,עס
אזוי ווי עס שטייט.
אנגעפילטע טעג מיינט אז די ענינים גשמיים איז ידוע דער פצלות פון די מקלות דאס איז געווען
זענען אויך אזויווי די רצון ה' די יחודים פון הנחת תפילין ,ווי עס ווערט געברענגט
זאגט ער "שימו לבבכם לכל הדברים" (דברים לב ,מו)
אבער וואס איז טאקע די עצה ,וואס איז טאקע אין זוהר הקדוש .און ביי יעקב אבינו איז דאס געווען
-לייגט צו הארץ ,האט א חיות ,א פנימיות הלב אין
די עצה צו דעם ,אויף דעם האט ער געברענגט בתי אויף אן אופן וואס מען האט גארנישט קיין השגה וואס
אלעם וואס עטס טוטס" ,כי בדבר הזה תאריכו ימים" (שם
כנסיות ובתי מדרשות ,וואס דאס איז מעין פון קדושה האט זיך אפגעשפילט ,עס האט אויסגעזען ווי ער איז
פסוק מז) ,דעמאלטס וועט עטס האבן אריכת ימים ,דאס
פון ארץ ישראל; דער ענין שטייט אין ייטב לב אין עוסק אין דברים גשמיים ,די גאנצע כ"ב שנה בבית
הייסט פילע טעג ווען מען לעבט.
פרשת כי תבוא .זאגט ער ,אז דאס וואס די גמרא זאגט לבן ,איז דאך אלץ געווען איין שטיק עבודת ה' אויף
אזויווי דער ישמח משה זאגט" ,נחלתי עדותיך (ברכות ח ).אז רבי יוחנן האט געזאגט" :איכא סבי בבבל", גאר א הויכע דרגא.
לעולם כי ששון לבי המה" ,טאמער איז די תורה ומצות פשוט פשט אז עס איז דא זקנים אין בבל ,האט ער זיך
דער נועם מגדים זאגט ,אויף א פסוק וואס די בני
א ששון לבי ,מען טוט עס מיט א שמחה ,מיט א חיות, גע'חידוש'ט ,עס שטייט דאך (דברים יא ,כא) "למען ירבו
לבן האבן געזאגט" ,לקח יעקב את כל אשר לאבינו
איז "נחלתי עדותיך לעולם" ,אפילו ווען מען איז עוסק ימיכם על האדמה" -אריכות ימים דאס איז אין ארץ
ומאשר לאבינו עשה את כל הכבוד הזה" .עס איז אן
אין אנדערע זאכן פארגעסט מען נישט וואס דער ישראל" .כיון דשמע" -ער האט געהערט "דמקדמי
אינטערעסאנטע פסוק ,אן אינטערעסאנטע לשון.
תכלית איז. ומחשכי לבי כנישתא" -זיי קומען אינדערפרי און
זאגט ער א מורא'דיגע זאך ,מען ווייסט דאך אז יעדע
ביינאכט אין בית מדרש" ,אמר היינו דאהני להו" ,דאס
ברענגט ער דארטן פון דעם וואס די גמרא זאגט אז מדה ,אפילו די מדות מגונות איז באשאפן געווארן,
איז די זעלבע מעלה אזויווי ארץ ישראל.
איידי דחביבא יהבי דעתייהו ,א זאך וואס איז חביב "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו
ביי א מענטש איז מען זיך משים לב ,אפילו געווענליך זאגט דער ייטב לב פשט" :איכא סבי בבבל" מיינט, שנאמר (ישעיה מג ,ז) ולכבודי בראתיו יצרתיו אף
תרי קלי לא משתמעי ,קען מען נישט הערן צוויי קולות 'זקן' מיינט דאך "זקן בא בימים"" ,ואברהם זקן בא עשיתיו" (אבות פ"ו מי"א) ,יעדע מדה האט אמאל וואו מען
פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק /שיעור עבודה וחסידות ב
איז אין בית המדרש איז "וגללו את האבן" ,האט מען אויף אמאל ,אבער ביי הלל ומגילה ווייל עס איז חביב
די שפע פון די מלאכים איז תלוי אין דעם
אוועקגענומען דעם יצר הרע .מען גייט ארויס פון בית איז מען זיך משים על הלב .זעט מען אז אפילו אזעלכע
המדרש ,קומט דער יצר הרע צוריק.
מענטש וואס דארף עוסק זיין אין צרכים זאכן וואס געווענליך א מענטש טוט א זאך טוט ער
גשמיים דאס ,ער טראכט נישט יעצט עפעס אנדערש ,ער עסט
עס איז זייער שווער דאס צו פארשטיין ,אלע שטעלן
דאס איז אויך מרומז ווי עס איז ידוע אלע רעדן -עסט ער ,און אנדערע זאכן ,וואס ער טוט דאס טוט
זיך .זאגט דער רבי ,א מענטש קען דאך נישט אייביג
ארום" ,סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה" ,האט ער .אבער טאמער עס איז חביב ,ער געדענקט דעם
בלייבן אין בית המדרש ,און דאס איז דאך זיכער אז
דער אויבערשטער געוויזן פאר יעקב אבינו :ביז יעצט תכלית פארוואס ער איז דא ,איז אפילו בשעת'ן עסן
די תכלית פון בית המדרש איז אז דאס זאל באגלייטן
איז געווען זיין עסק בלויז עסק התורה ,דא דארף ער און בשעת'ן שלאפן אלץ דרייט זיך אויף עבודת ה',
כסדר" ,תורה מגינא ומצלא בין בעידנא דעסיק בה ובין
גיין עוסק זיין אין גשמיות'דיגע זאכן ,האט אים דער ווייל דאס איז ביי אים חביב" .נחלתי עדותיך לעולם
בעידנא דלא עסיק בה" .וואס הייסט עס "יצאו מבית
אויבערשטער געוויזן :זאלסטו וויסן" :מוצב ארצה" ווי כי ששון לבי המה" ,טאמער עס איז "נטיתי לבי לעשות
הכנסת חוזר למקומו".
מער עס איז ארציות'דיגע זאכן און מען טוט אזויווי חוקיך" -אז עס איז נאר געשטופט ,דעמאלטס איז
אויף דעם איז דער רבי מסביר ,אז מען ווייסט דער אויבערשטער וויל אלץ מער איז "ראשו מגיע "לעולם עקב" -בלייבט עס אייביג נאר אויף צום סוף.
"במקום שמחשבתו של אדם שם הוא נמצא" ,אז אפילו השמימה" ,אלץ העכער קומט עס אן ,אלץ א גרעסערע זאגט דער ייטב לב ,איז פארדעם "שימו לבבכם וגו'
איינער גייט אוועק בגוף ,טאמער במחשבה בלייבט ער נחת רוח איז דאס פאר'ן באשעפער. ובדבר הזה תאריכו ימים" ,דאס הייסט אריכות ימים,
טראכט ער ווייטער פון דעם פלאץ ,ער איז מקושר צו
דאס הייסט לאנגע טעג.
דעם פלאץ ,ער ווייסט אז דא איז זיין פלאץ ,נאר אזויווי
א מענטש גייט אוועק פון זיין אייגענע דירה וואו ער זאגט ער ,די ברכה פון "למען ירבו ימיכם" וואס איז
וואוינט ,ער ווייסט ער וואוינט דארט ,ער דארף נאר אז איינער האט א פתיחת הלב אין דא אין ארץ ישראל איז ,ארץ ישראל ווי מען האט
יעצט אוועקגיין ,אבער זיין קביעות ,זיין מחשבה איז עבודת ה' ,ער האט א חיות און ער גערעדט איז דאך ליבא דעלמא ,ירושלים ,בית המקדש
ווייטער דבוק אין דעם פלאץ ,איז דעמאלטס הייסט
נישט אוועקגיין ,דאס הייסט נישט א יוצא מבית
ווייסט אויף וואס ער איז דא אויף איז דאך ליבא דעלמא ,און אז עס איז ליבא דעלמא
איז עס מסוגל אויף א פתיחת הלב ,און אז עס איז דא
הכנסת ,א יוצא מבית הכנסת מיינט אז ווען ער גייט
דער וועלט ,דעמאלטס איז אלעס פתיחת הלב לעבט מען דאך אין עבודת ה' א גאנצן
ארויס פון בית מדרש איז דאס שוין במחשבה אויך, וואס ער טוט דרייט זיך אויף דעם, טאג .איז ממילא דאס איז "למען ירבו ימיכם" איז דא
ער איז שוין נישט דארטן אינגאנצן ,ער איז אינגאנצן דאס עסן און דאס שלאפן איז אריכות ימים.
אוועקגעגאנגען ,דעמאלטס איז חוזר יצר הרע למקומו. אלעס אן הכנה צום לערנען ,און
דאס הייסט ,דאס דארף מען וויסן ,דער פסוק איז ער ווייסט אז מיט דעם וואס ער דורך א בית מדרש איז מען זוכה צו א
מרמז דער ענין אז "וגללו את האבן מעל פי הבאר", עסט אזויווי א איד דארף צו עסן, פתיחת הלב
דארף מען וויסן אז אפילו ווען מען גייט ארויס פון בית
מדרש ,אבער טאמער איז ווען מען גייט ארויס איז מען
מיט דעם אליינס טוט ער א נחת האט ער געהערט אז אין בבל איז אויך דא 'סבי',
אזעלכע זקנים וואס זיי האבן פילע טעג ,די גאנצע טאג
א יוצא ,מען פארגעסט פון קדושת בית מדרש און מען רוח פאר'ן אויבערשטן. איז עבודת ה' ,האט ער זיך גע'חידוש'ט :וואו נעמט
דארף דאס מיטנעמען ,דעמאלטס איז "חוזר יצר הרע זיך די ברכה אין בבל" ,כיון דשמע דמקדמי ומחשכי
למקומו". לבי כנישתא" ,א בית המדרש האט אויך דעם כח; א בית
עס איז אפשר מרומז טאקע שפעטער ווען יעקב המדרש ,די כח פון תורה דרבים ,תפלה דרבים ,דאס האט א
"והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו" ,שטייט אין כח פון פתיחת הלב ,פון עפענען דאס הארץ.
אבינו איז געקומען ,שטייט "ויהי כאשר ראה את צאן
ספרים הקדושים ,דער סולם דאס איז רומז אויף א
לבן אחי אמו" ,שטייט דאך אז די נשמות ישראל זענען אזוי ווי עס איז דאך ידוע דער מדרש די וואכעדיגע
געווען אין די צאן לבן" ,ויגש יעקב ויגל את האבן" ,שטייט מענטש וואס ער איז "מוצב ארצה" ,ער געפינט זיך
סדרה (בר"ר פ"ע ס"ז) דער מדרש זאגט אויף "באר בשדה
נישט "והשיב את האבן" נאכדעם ,דארט איז שוין דא אויף א גשמיות'דיגע וועלט מיט א גוף גשמי מיט
זה בית המדרש"" ,והאבן גדולה על פי הבאר" ,עס איז דא
געווען נאר "ויגל את האבן וישק את צאן לבן אחי אמו", צרכים גשמיים ,און טאמער טוט ער דאס אויף אן
א בית המדרש און והאבן גדולה ,והאבן גדולה דאס
יעקב אבינו האט אוועקגענומען דעם אבן און געלאזט אופן אזוי ווי דער אויבערשטער וויל ,איז "ראשו מגיע
איז דער יצר הרע ,די בחינה פון יצר הרע וואס דאס
שוין אז עס זאל בלייבן ,ווייל אז מען בלייבט מקושר מיט השמימה"" ,והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו",
איז א לב האבן .זאגט דער פסוק" :ונאספו שמה כל
דעם קדושת בית המדרש דעמאלטס נעמט מען מיט דעם די מלאכים ,זייערע עליות מיט זייערע ירידות ,וויפיל
העדרים" -אז מען נעמט זיך צוזאם צוזאמען ,און בכח
כח הקדושה ,דעם "ויגל את האבן". שפע די מלאכים זענען זוכה ,איז אלץ תלוי בו ,אין דעם
תורה דרבים ,תפלה דרבים אין בית מדרש ,איז "וגללו
מענטש ,פארוואס ,ווייל זיי האבן נישט דעם "מוצב ארצה",
את האבן מעל פי הבאר" -דאס נעמט אוועק דעם יצר
דער עבודה פון דעם 'ארציות אויפהייבן' דאס קען נאר א
אז אידישע קינדער נעמען אראפ זייער לב מענטש ,און ממילא פארדעם איז די גאנצע שפע אפילו
הרע ,דעם לב האבן" ,והשקו את הצאן" -דאס ברענגט
האבן קומט אלע השפעות טובות פון אויבן וואס די מלאכים באקומען איז אלעס תלוי אינעם
אריין א חיות דקדושה בכח פון א בית המדרש ,פון
עס איז כדי צו דערמאנען א מורא'דיגן ענין וואס תורה ותפלה דרבים וואס איז דא אין בית המדרש .איז
מענטש .דאס האט מען געוויזן דא פאר יעקב אבינו.
דער ישמח משה זאגט אין די מאמרים אויף אלול ,וואס ממילא "כיון דשמע דמקדמי ומחשכי לבי כנישתא"
איז מרומז אין דעם ענין פון "וגללו את האבן" .זאגט ער אין תפארת שלמה שטייט יעקב תיקן תפילת ערבית, דאס האט דעם כח ,דעם סגולה פון ארץ ישראל ,פון
אזוי ,אז למעלה איז דא א באר וואס פון דעם באר תפילת ערבית רשות ,דאס איז רומז אז די עניני רשות ברענגען א פתיחת הלב ,וואס דאס ברענגט אז אלעס
קומען אלע השפעות טובות פאר אידישע קינדער. קען מען מקדש זיין פאר'ן באשעפער ,דאס האט יעקב זאל זיין איין שטיק עבודת ה'.
אויף דעם באר איז דא א אבן וואס דאס האלט אפ. אבינו אוועקגעשטעלט ,און ממילא מיט דעם האט ער
איז ממילא יעקב אבינו ווען ער איז געגאנגען לבית
זאגט ער :דער לב האבן וואס איז דא אויף יעדן איד'ס געברענגט אז די סגולה פון ארץ ישראל זאלן אידישע
לבן ,וואס ער האט געזען אז ער דארף דא אוועקשטעלן
הארץ ,עס איז דא א בחינה פון א לב האבן ,וואס אז ער קינדער זוכה זיין איבעראל וואו זיי זענען.
דעם כח אויף לדורות ,האט אים דער אויבערשטער
איז זוכה דאס צו עפענען האט ער א חיות דקדושה, טאקע ,רש"י זאגט "קיפל כל ארץ ישראל תחתיו" ,דעם
דינען דעם אויבערשטן מיט א חיות ,דארט איז דא כל זמן א איד איז נאך במחשבה אין בית גאנצן סגולה פון ארץ ישראל ,ארץ ישראל גבוה מכל
דער יצר הרע וואס איז נקרא "אבן" און דאס איז דער הכנסת איז ער אפגעהיטן פונעם יצר הרע הארצות ,די סגולה פון ארץ ישראל אז די ארציות'דיגע
לב האבן. עס איז טאקע זייער מדוקדק מיט דעם וואס דער זאכן די גשמיות'דיגע זאכן זאלן אויך קענען זיין אזוי ווי
"ונאספו שמה כל העדרים" ,מען נעמט זיך צוזאם רבי זכרונו לברכה זאגט אויף דעם מדרש וואס מען דער רצון ה' ,דאס אלעס האט דער אויבערשטער גענומען
אין בית המדרש בתורה ובתפלה ,און "וגללו את האבן", גערעדט פריער" ,ונאספו שמה כל העדרים וגללו תחתיו ,און ער האט פון דעם געמאכט א נחלה בלי מצרים,
א מענטש ארבעט אוועקצונעמען דעם לב האבן ,ער את האבן" -אז מען נעמט אוועק דעם לב האבן. אן א גרעניצן ,עס איז נישט מוגבל ,נישט דווקא אין ארץ
בעט דעם אויבערשטן ער זאל זוכה זיין צו א פתיחת דער מדרש ענדיגט זי :דער פסוק זאגט "והשיבו ישראל ,איבעראל וואו מען וועט מאכן א בית המדרש וועט
הלב און ער עפנט זיך דאס הארץ פאר'ן אויבערשטן. את האבן על פי הבאר למקומה" ,זאגט דער מדרש, מען קענען ארויסנעמען דעם כח פון דעם .און ממילא
זאגט ער :באתערותא דלתתא אתערותא לעילא, אז "כיון שיצאו מבית הכנסת" -מען גייט ארויס פון בכח זה האט ער טאקע שפעטער אוועקגעשטעלט די
טאמער מען נעמט אוועק דעם לב האבן למטה יעדער פון בית המדרש" ,חזר יצר הרע למקומו" .ווי לאנג מען עבודה בבית לבן.
ג שיעור עבודה וחסידות /פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק
שמים .דאס האבן זיי נישט געוואלט מסכים זיין ,דאס ער טוט עס ,דאס הייסט אינו מתערב עם שאר משקין. זיין הארץ ,גייט אראפ דעם אבן למעלה פון דעם באר ,און
פארשטייט נישט א גוי ,און דאס האבן זיי געוואלט פון פון דעם ווערט נשפע אלע השפעות טובות פאר אידישע
זאגט ער ,דאס איז דער ענין פון שמן וואס ווייזט אז
אידן אויסרייסן. קינדער.
אידישע קינדער זענען אינו מתערב בשאר משקין ,אז א
"קרן השור" ,בימים ההם פלעגט זיין די פרנסה איז איד איז אנדערש ווי א גוי כסדר כסדר ,נישט נאר בשעת קען זיין דאס איז טאקע דער רמז אין דעם וואס
געווען מיטן שור ,מען האט געאקערט ,בשעת'ן אקערן, ער טוט תורה ומצות ,בלכתו ,בשכבו ,ובקומו ,קיינמאל איז מדרש זאגט "בית המקדש של מעלה מכוון כנגד בית
דאס וואס דו זאגסט אז אלעס גייט ביים אויבערשטן ער נישט מתערב ,אייביג דערקענט מען א חילוק פון א איד המקדש של מטה" ,די בית המקדש של מעלה ,מען
צוזאמען ,דער ענין "כתבו לכם" ,מיט דעם וואס זיי האבן מיט א גוי. ווייסט דאך אלע השפעות ,פון מקום המקדש קומט
געוואלט אפרייסן אידישע קינדער פון באשעפער .און אין קדושת יום טוב שטייט א שמועס ,מען וועט נישט די שפע פאר די גאנצע וועלט" ,אבן שתיה שמשם
אויף דעם איז געווען דער מלחמה מיט זיי. נאכזאגן יעצט דעם גאנצן אריכות ,אבער עס שטייט הושתת העולם" ,אלע ברכות שטייט קומט אלעס פון
דארט "ויקחו אליך שמן זית זך להעלות נר תמיד" (שמות כז,
מקום המקדש ,דער בית המקדש של מעלה דאס
און דאס איז געווען טאקע דער נס חנוכה,
כ) .זאגט ער דער ענין פון אינו מתערב דאס דארף זיין איז דער באר של מעלה וואס פון דארט קומט אלע
פארקערט ,אז דער שמן ענדיגט זיך נישט ,דער ענין
תמיד ,כסדר ,כסדר ,נישט נאר לעתים מזומנים ,כסדר השפעות טובות פאר אידישע קינדער .איבעראל וואו
פון אינו מתערב דאס איז א כסדר'דיגע זאך" ,להעלות
זאל ארויסקומען דער ענין אז א איד איז זיך נישט עס איז דא א בית המדרש דא אונטן ,און מען איז מגולל את
נר תמיד".
מתערב מיט א גוי .דאס איז כפשוטו אויך פארשטייט האבן מעל פי הבאר ,מען זעט ארויסצונעמען פון דארטן
און ממילא האט דאס טאקע יעקב אבינו דא חיות דקדושה בתורה ובתפלה וואס דאס זאל באגלייטן
זיך ,אבער אויף דעם ענין ברענגט דאס דער ייטב לב
אוועקגעשטעלט ,און דאס איז געגאנגען אזוי ,דער כח כסדר ,מיט דעם נעמט מען אראפ דעם אבן פון דעם באר
ארויס ,דאס איז דער ענין פון "בכל דרכיך דעהו" וואס
איז אוועקגעשטעלט געווארן אויף לדורות. של מעלה ,וואס מיט דעם ווערט נשפע אלע ברכות טובות
איז דא ביי א איד ,דאס איז א כסדר'דיגער ענין.
פאר אידן.
אז מען איז קונה דעם ענין אין די בחור'ישע מיט די 'שמן' האט יעקב אבינו
יארן באגלייט עס אויף א גאנץ לעבן אוועקגעשטעלט אידן זאל זיין אנדערש די כד של שמן וואס יעקב אבינו האט דא
שפעטער פונעם גוי אויך ביי דברים גשמיים געהאט איז די זעלבע כד וואס ער האט זיך
עס איז א געוואלדיגע יסוד וואס מען דארף צו וויסן,
יעקב אבינו האט דאך דא אוועקגעשטעלט דעם כח
מוסר נפש געווען צוריקצוגיין ,און מיט דעם
ווער עס לערנט נאר אביסל חסיד'ישע ספרים זעט אז
אז די אידישע קינדער זאלן קענען כסדר אלעס טון,
איז געווען דער נס חנוכה
דאס איז פון די עיקר היסודות פון א איד ,מיט דעם קען זיין ,מען ווייסט ,דער רבי זכרונו לברכה ברענגט
מקיים זיין דעם "בכל דרכיך דעהו" ,בכח פון די קדושת
קען זיך א מענטש מעסטן ,וויפיל די תורה ותפלה אין די תורות אויף חנוכה ,אז דער ענין פון חנוכה
בית המדרש וואס ער האט דא אוועקגעשטעלט ,איז
איז משפיע אויף אים בשעת ווען ער איז עוסק אין הייבט זיך שוין אן דא ביי יעקב אבינו ,דער "ויצק שמן
פארדעם האט ער געטראפן דעם שמן" ,ויצוק שמן
אנדערע זאכן .און דאס איז די כח הקדושה וואס יעקב על ראשו" ברענגט ער פון ש"ך על התורה ,אז מען האט
על ראשה" ,די שמן ענדיגט זיך קיינמאל נישט ,דאס
אבינו האט אוועקגעשטעלט דא אויף לדורות. אים אלעס געהאט צוגענומען ,און בדרך נס האט ער
הייסט ,עס איז נישט נאר בשעת ווען מען איז עוסק בתורה
מען דארף אבער צו וויסן אז די עבודה און די סגולה ובמצות דעמאלטס איז מען אנדערש ווי דער גוי ,נאר געטראפן א כד של שמן דארטן ,און דעם שמן האט ער
וואס איז דא ,אז די קדושת בית המדרש זאל באגלייטן כסדר ,כסדר ,עס ענדיגט זיך נישט. אנגעהויבן גיסן ,און ער האט געזען אז דאס ענדיגט זיך
א מענטש א גאנצן טאג ,דאס איז געזאגט געווארן נישט וויפיל ער גיסט ,האט ער געזען אז דאס האט א
און דאס האט ער זיך מוסר נפש געווען דעמאלטס,
אפילו פאר אידן וואס זענען נהנין מיגיע כפן ,זיי דארפן ברכה ,האט ער דאס מיטגענומען.
און אין ייטב לב איז טאקע דא א גאנצע אריכות
א גאנצן טאג עוסק זיין במשא ובמתן ,די פאר שעה און שפעטער ווען עס איז געווען דער "ויותר יעקב
קומענדיגע וואך אז די גאנצע מלחמה פון שרו
וואס זיי זענען עוסק בתורה ובתפלה זיי קומען אין בית לבדו -לכדו" ,דאס איז געווען דער כד שמן ,ווייל ער
של עשו מיט יעקב איז געווען דער ענין ,ער האט
המדרש ,דאס קען זיי באגלייטן א גאנצן טאג .אויף האט געזען אז דאס האט אזא ברכה האט ער זיך מוסר
געוואלט בשעת ער איז עוסק " -שכח פכים קטנים"
דעם דארף מען האבן א גרויסע סיעתא דשמיא. נפש געווען צוריקצוגיין דאס צו נעמען .די גאנצע
-אין גשמיות'דיגע זאכן דעמאלטס זאל ער פארגעסן
אבער די כח צו דעם ,מען קען נישט מיט דעם אביסל פון טון אלעס נאר פאר'ן אויבערשטנ'ס וועגן, מלחמה מיטן שרו של עשו איז אלץ געווען אויף דעם
אנהייבן ,דער אויבערשטער האט אוועקגעשטעלט אז דעמאלטס זאל ער מסיח דעת זיין ,ער האט אים שמן ,און דער רבי ברענגט שפעטער פון אנדערע אז
די חיי האדם הייבן זיך אן מיט די בחור'ישע יארן וואס געזוכט אריינצוברענגען עפעס אביסעלע דעמאלטס. די נס חנוכה איז אויך געווען דער פך שמן ,דאס איז
דעמאלטס זיצט מען אין בית המדרש רוב שעות היום ,און און דאס האט ער נישט געקענט. אלץ געווען דער זעלבער שמן וואס הייבט זיך אן דא.
דעמאלטס איז אביסלע לייכטער ,מען זיצט א גאנצן טאג
און דאס האט ער געזאגט" :לא יעקב יאמר עוד שמך
אין בית המדרש ,און אז מען זוכט ארויסצונעמען אז עס
כי אם ישראל כי שרית עם אלקים ועם אנשים" ,סיי ווען דו 'שמן' ווייזט אויף דעם וואס אידישע
זאל באגלייטן ווען מען גייט ארויס פון בית המדרש
טוסט עבודת ה' ,און סיי "עם אנשים" -ווען דו ביסט קינדער זענען אנדערש פונעם גוי ביי ענינים
אויך דער ענין" ,ושמרתיך בכל אשר תלך". פארנומען מיט ענייני הגוף ,אייביג איז "ותוכל" ,אייביג גשמיים
רש"י זאגט דארטן" :והיה ה' לי לאלקים שיחול שמו עלי איז בלויז אלעס נאר לשם שמים ,דאס איז געווען לויט ווי מען רעדט קען זיין דער קשר הענינים
מתחילה ועד סוף" ,דאס איז מרמז אויף דעם" :שיחול דעמאלטס די מלחמה וואס יעקב אבינו האט אים מנצח טאקע ,דער ייטב לב זאגט ,אויף דעם וואס מדרש זאגט
שמו עלי" -אז מען מען זאל לעבן מיט'ן באשעפער געווען ,און אוועקגעשטעלט דעם כח אויף לדורות. אז אידישע קינדער זענען נמשלו לזית ,ווייל פונקט
כסדר" ,מתחילה ועד סוף" ,מען זאל נישט זיין קיין ווי שמן אינו מתערב עם שאר משקין נאר עס איז צף
יוצא מבית הכנסת .און די ימי הבחרות דעמאלטס איז די 'שמן' איז געווען ביי די יוונים וואס האבן למעלה ,די זעלבע זאך איז אידישע קינדער.
מסוגל זיך איינצוגעוואוינען אויף דעם אופן ,און זיך געוואלט אויסרייסן דער ענין פון דינען דעם זאגט ער" ,אינו מתערב" דאס מיינט ,דער פשוט'ן
כסדר מתבונן זיין ווי מען האלט אויף דעם ,ארבעטן אויבערשטן ביי דברים גשמיים פשט ,זאגט ער :די תורה און מצות דאס הייסט נישט
אויף דעם ,און בעטן פון אויבערשטן אויף דעם .אז
ווידער ביי דעם ענין פון נס חנוכה ,שטייט אין אסאך אינו מתערב ,זאכן וואס האט נישט קיין שייכות בכלל
דער אויבערשטער העלפט אז מען איז זוכה צו דעם
ספרים אז די יונים האבן געזאגט "כתבו לכם על קרן פאסט נישט צו זאגן אז עס מישט זיך נישט אויס ,זאכן
אין די יונגערע יארן ,באגלייט עס דאס גאנצע לעבן
השור שאין לכם חלק באלקי ישראל"" .לכם" -דאס וואס זענען ענליך וואס עס וואלט זיך געקענט ווען
אויך זוכה צו זיין צו דעם ,עס זאל זיין טאקע די "יחול
מיינט -חציו לה' וחציו לכם -די ענייני הגוף .עטס אויסמישן קען מען זאגן אז עס מישט זיך נישט אויס.
שמו עלי מתחילה ועד סוף".
לערנטס ,עטס דאוונטס ,דאס איז פאר'ן אויבערשטן, זאגט ער" :אינו מתערב עם שאר משקין" דאס מיינט
זאל דער אויבערשטער העלפן מען זאל זוכה זיין דאס פארשטייט ער .אבער דאס וואס עטס זאגטס דער ענין וואס מיר האבן גערעדט פריער" ,כמעשה ארץ
צו דעם ,קענען דינען דעם אויבערשטן ווי עס דארף אז אלעס אלעס וואס מען טוט ,די ענייני הגוף ,אלעס מצרים לא תעשו"" ,הלא עשו ליעקב" ,עס איז אלעס די
צו זיין. איז ביי ענק אנדערש ווי ביי א גוי ,אלעס איז לשם זאכן וואס ביידע טוען ,און דער טוט עס נישט אזויווי
לשמוע השיעור: נערך ע"י:
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605-313-1735 #1 845-445-8579
פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק /שיעור עבודה וחסידות ד
