gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב החיים · Tiv Hachayim — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: טיב החיים · Tiv Hachayim

שבוע: ויצא (2026-11-16)

טיב החיים · Tiv Hachayim — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫יום ד' פרשת ויצא‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫לפני התפילה‬ ‫בפרשת השבוע ומועדי וזמני השנה‬ ‫בענין‪:‬‬ ‫בכל‬ ‫שהשמיע כבוד הגאון הצדיק אבד"ק ירושלים שליט"א‬ ‫דרכיך‬ ‫דעהו‬ ‫בהיכל ישיבתינו הקדושה‬ ‫מעלה‪ ,‬דער מקום המקדש איז כנגד בית המקדש של‬ ‫יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט די דברים‬ ‫יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט כוחות‬ ‫מעלה‪ .‬יעקב אבינו דא האט אוועקגעשטעלט א כח‬ ‫גשמיים זאל זיין מיט קבלת עול מלכות‬ ‫אויפ'ן זמן הגלות‪ ,‬און ביי יעקב אבינו איז דאך געווען‬ ‫הקדושה אידישע קינדער זאלן זיך קענען‬ ‫שמים‬ ‫"קפצה לו הארץ"‪ ,‬זאגט רש"י‪" ,‬נעקר הר המוריה ובא‬ ‫האלטן אין גלות‬ ‫ליגט אין דעם‪ ,‬מען ווייסט דאך‪ ,‬אלע ספרים‬ ‫לכאן"‪ ,‬ער האט מתפלל געווען אין חרן‪ ,‬און דער‬ ‫מיר האלטן מיר פרשת ויצא‪ ,‬שטייט אין מדרש (בר"ר‬ ‫הקדושים זענען פיל די וואך אז די עבודה פון יעקב‬ ‫הר המוריה איז געקומען אהין‪ .‬מיט דעם האט ער‬ ‫פס"ח סי"ג)‪ :‬יעקב אבינו'ס גיין לבית לבן דאס איז מרמז‬ ‫אבינו בבית לבן איז געווען אוועקשטעלן אויף לדורות‬ ‫אוועקגעשטעלט אז וואו אידישע קינדער שטעלן אוועק‬ ‫אויפ'ן גלות; דער מדרש ברענגט אויף "וילך חרנה"‪,‬‬ ‫דער ענין וואס אידישע קינדער האבן‪ ,‬די מעלה פון‬ ‫בתי כנסיות ובתי מדרשות‪ ,‬דאס הייסט א בית המקדש של‬ ‫ברענגט דער מדרש א פסוק אין איכה (א‪ ,‬יב) "אשר הוגה‬ ‫אידישע קינדער איז ידוע קומט ארויס‪ ,‬נישט נאר מיט‬ ‫מטה ‪ -‬א מקדש מעט שטעלן זיי אוועק‪ ,‬וואו זיי וועלן נאר‬ ‫ה' ביום חרון אפו"‪ ,‬די זעלבע מערערע פסוקים‪.‬‬ ‫זייער תורה ומצוות‪ ,‬דאס פאר זיך וואלט נאכנישט‬ ‫זיין אין גלות‪ ,‬קומט דער בית המקדש של מעלה אהין‪ ,‬און‬ ‫שטייט אין אלע ספרים‪ ,‬אז יעקב אבינו ווען ער איז‬ ‫געווען אזא רבותא‪ ,‬די מעלה פון אידישע קינדער איז‬ ‫דארט ווערט א געוואלדיגער מקום קדוש‪ ,‬א מקום תפלה‪,‬‬ ‫געגאנגען לבית לבן‪ ,‬ווען ער איז געווען בבית לבן‪ ,‬האט ער‬ ‫די אופן וויאזוי אידישע קינדער זענען עוסק אין דברים‬ ‫להעלות תפלתם השמימה‪ .‬דאס איז דער כח וואס יעקב‬ ‫אוועקגעשטעלט כוחות פאר אידישע קינדער אין גלות‪,‬‬ ‫גשמיים‪ ,‬דאס עסן און דאס טרינקען און דאס שלאפן און‬ ‫אבינו האט געשטעלט‪ ,‬קדושת המקדש שלא במקומה‪.‬‬ ‫אלע כוחות אידישע קינדער זאלן זיך קענען האלטן‪.‬‬ ‫דאס גיין און דאס קומען‪ ,‬דער ענין פון "בכל דרכיך דעהו"‬ ‫אברהם ויצחק ‪ -‬זאגט ער ‪ -‬האבן מתפלל געווען‬ ‫די תפלה פון "אם יהיה אלקים עמדי ושמרני בדרך הזה‬ ‫(משלי ג‪ ,‬ו)‪ ,‬א איד איז ניכר בכל מעשיו‪ ,‬אויף זיין גאנצן גיין‪,‬‬ ‫במקום המקדש‪ ,‬דאס איז געווען אויפ'ן זמן פון די‬ ‫אשר אנכי הולך"‪ ,‬רש"י זאגט דארטן‪" :‬שיחול שמו עליהם‬ ‫אויף זיין גאנצן הלוך ילך איז ניכר אז ער איז א איד‪ ,‬אלץ איז‬ ‫ערשטע צוויי בתי מקדשות‪ ,‬דאס איז דער ענין פון‬ ‫מתחילה ועד סוף‪ ,‬שלא ימצא פסול בזרעי"‪ ,‬דאס מיינט‬ ‫מיט קבלת עול מלכות שמים‪.‬‬ ‫השראת השכינה במקום המקדש‪ ,‬יעקב אבינו האט‬ ‫זרעי עד סוף כל הדורות‪ ,‬אז אין אלע גלויות‪ ,‬איבעראל‬ ‫אוועקגעשטעלט א בחינה פון קדושת המקדש‪ ,‬וואו‬ ‫וואו א איד גייט זאל ער האבן א שמירה עליונה‪ ,‬ער‬ ‫דער אויבערשטער האט ליב די אידן מער‬ ‫אידישע קינדער וועלן נאר זיין אין בתי כנסיות ובתי‬ ‫זאל קענען זיין אן ערליכער איד‪" ,‬ושבתי בשלום אל‬ ‫ווי די גויים צוליב די ענינים גשמיים וואס זיי‬ ‫מדרשות‪.‬‬ ‫בית אבי"‪ ,‬מען זאל קענען זוכה זיין בזמן הגאולה‬ ‫טוען ערליך‬ ‫און דאס איז דער רמז אין דעם וואס חכמינו ז"ל זאגן‬ ‫צוריקצוקומען‪" ,‬והיה ה' לי לאלקים"‪.‬‬ ‫דער הייליגער שינאווער רב ברענגט פונעם הייליגן‬ ‫(שבת קיח‪ ).‬אז דא ביי דעם חלום דא פון יעקב אבינו‪,‬‬ ‫דברי חיים‪ ,‬פאריגע וואך אין די הפטורה (מלאכי א‪ ,‬ב‪-‬ג)‬ ‫"אהבתי אתכם אמר ה'" שטייט אין די הפטורה‪ .‬דער‬ ‫דא שטייט דער ענין פון נחלה בלי מצרים‪" ,‬והאכלתיך‬ ‫יעקב אבינו האט אוועקגעשטעלט אז יעדע‬ ‫אויבערשטער זאגט פאר אידישע קינדער איך האב‬ ‫נחלת יעקב אביך (ישעיה נח‪ ,‬יד) ‪ -‬נחלה בלי מצרים"‪ ,‬אברהם‬ ‫בית הכנסת זאל האבן א קדושת המקדש‬ ‫ענק ליב‪" ,‬ואמרתם במה אהבתנו"‪ ,‬אידן פרעגן פארוואס‬ ‫אבינו און יצחק אבינו‪ ,‬ירשו את הארץ במדה‪ ,‬זאגט די‬ ‫אזויווי די בית המקדש‬ ‫גמרא‪" .‬את כל הארצות האל" שטייט (בראשית כו‪ ,‬ג)‪" ,‬קום‬ ‫האסטו אונז ליב‪ ,‬זאגט דער פסוק ווייטער "הלא אח עשו‬ ‫עס איז דא זייער א שטארקע ווארט‪ ,‬א באקאנט‬ ‫התהלך בארץ לארכה ולרחבה" (שם יג‪ ,‬יז)‪ ,‬מיט א גבול‬ ‫ליעקב נאם ה'" ‪ -‬עשו ויעקב זענען ברידערס‪" ,‬ואוהב את‬ ‫ווארט‪ ,‬א שטארקע רמז‪ ,‬פונעם בעלזער רב ר' ישכר בער‬ ‫האט זיי דער אויבערשטער געגעבן ארץ ישראל‪ .‬ביי‬ ‫יעקב ואת עשו שנאתי"‪.‬‬ ‫זכרונו לברכה‪ ,‬וואס ער זאגט אויף דעם‪ :‬יעקב אבינו‬ ‫יעקב אבינו שטייט‪" ,‬ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה"‪,‬‬ ‫האט געזאגט "אין זה כי אם בית אלקים וזה שער השמים"‪,‬‬ ‫זאגט ער אז די פשט איז‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫בלי גבול‪ .‬דער ענין פון ארץ ישראל איז בלי גבול‪.‬‬ ‫זאגט רש"י‪" ,‬מדרשו‪ ,‬שבית המקדש של מעלה מכוון כנגד‬ ‫זאגט פאר אידן‪ ,‬אז די אהבת הקדוש ברוך הוא לישראל‬ ‫לויט דעם איז דאס דער פשט‪ ,‬אז אברהם ויצחק‪ ,‬די‬ ‫בית המקדש של מטה" ‪ -‬יעקב אבינו האט געזאגט‬ ‫נעמט זיך פון דעם‪ ,‬אז עס איז דא אזעלכע זאכן וואס מען‬ ‫אלע סגולות פון ארץ ישראל‪ ,‬מעלות רוחניות פון ארץ‬ ‫אז דער בית המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית‬ ‫וואלט געקענט מיינען אז עשו ויעקב זענען ברודערס‪ ,‬א‬ ‫ישראל‪ ,‬אז אידן זאלן קענען דינען דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫המקדש של מטה‪.‬‬ ‫איד טוט דאס און א גוי טוט דאס‪ ,‬און וויאזוי טוט דאס א גוי‪,‬‬ ‫עס איז ידוע ארץ ישראל איז ליבא דעלמא‪ ,‬עס‬ ‫וויאזוי טוט דאס א איד‪ ,‬די אלע ענינים וואס א מענטש‬ ‫איז ער מדקדק אז רש"י אין פרשת בשלח אויף די‬ ‫ברענגט א פתיחת הלב‪ ,‬עס ברענגט א שפע פון‬ ‫דארף צו טון אויף די וועלט‪ ,‬וואס ער דארף צו האבן‬ ‫שירה‪ ,‬אויפ'ן פסוק (שמות טו‪ ,‬יז) "תביאמו ותטעמו בהר‬ ‫חכמה‪ ,‬אווירא דארץ ישראל מחכים‪ ,‬מען זאל קענען‬ ‫ער זאל קענען אנגיין אויף די וועלט‪ ,‬וויאזוי טוט דאס‬ ‫נחלתך מכון לשבתך פעלת ה'"‪ ,‬ברענגט רש"י אויך דאס‬ ‫דינען דעם אויבערשטן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬די גאנצע‬ ‫א איד‪ ,‬וויאזוי טוט דאס א גוי‪ ,‬דאס איז "ואוהב את‬ ‫ענין אז בית המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית‬ ‫השפעות הקדושה וואס איז דא אין ארץ ישראל‪ ,‬ביי‬ ‫יעקב ואת עשו שנאתי"‪.‬‬ ‫המקדש של מטה‪ ,‬אבער דארטן איז די לשון רש"י‬ ‫אברהם ויצחק איז דאס געווען במקומה‪ ,‬בגבול‪ ,‬ארץ‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז בית המקדש של מטה איז מכוון כנגד‬ ‫ישראל כפשוטו‪ ,‬בזמן שבית המקדש היה קיים‪ ,‬וואס‬ ‫אידישע קינדער פירן זיך אויף אנדערש ווי‬ ‫דאס האט געהאט די געוואלדיגן כח הקדושה‪ .‬יעקב‬ ‫בית המקדש של מעלה‪ ,‬און דא זאגט רש"י אז בית‬ ‫די גויים אין ענינים גשמיים‬ ‫אבינו איז נחלה בלי מצרים‪ ,‬איבעראל וואו אידישע‬ ‫המקדש של מעלה איז מכוון כנגד בית המקדש של‬ ‫מטה‪.‬‬ ‫עס איז ידוע‪ ,‬דער ייטב לב ברענגט פון ר' אלעזר ניסן‪,‬‬ ‫קינדער זענען נאר‪ ,‬די בתי כנסיות ובתי מדרשות וואס‬ ‫"כמעשה ארץ מצרים לא תעשו וכמעשה ארץ כנען" (ויקרא‬ ‫די גמרא זאגט דאך (ברכות ח‪ ).‬אז דאס איז מעין פון די‬ ‫זאגט ער אזוי‪ ,‬דארטן רעדט מען דאך ‪" -‬תביאמו‬ ‫יח‪ ,‬ג)‪ ,‬עס שטייט נישט דא "מעשה ארץ מצרים מעשה‬ ‫בחינה פון ארץ ישראל פון מקום המקדש‪ ,‬דאס האט‬ ‫ותטעמו" ‪ -‬בזמן שבית המקדש היה קיים‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫ארץ כנען"‪ ,‬דאס מיינט די עבירות זייערע‪ .‬עס שטייט‬ ‫יעקב אבינו אוועקגעשטעלט אויף לדורות‪.‬‬ ‫איז בית המקדש של מטה מכוון כנגד בית המקדש של‬ ‫א‬ ‫שיעור עבודה וחסידות ‪ /‬פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק‬ ‫בימים" (בראשית כד‪ ,‬א)‪ ,‬אנגעפילטע טעג דאס הייסט‬ ‫קען עס נוצן אויף עבודת ה'‪ ,‬יעדע מדה‪ ,‬גאוה שטייט‬ ‫"כמעשה ארץ מצרים"‪ ,‬דא רעדט מען נישט פון די‬ ‫א זקן‪ ,‬א 'זקן' איז "זה קנה"‪ ,‬ער האט קונה געווען‪,‬‬ ‫דאך (דברי הימים ב יז‪ ,‬ו) "ויגבה לבו בדרכי ה'"‪ ,‬עזות‪" ,‬הוי‬ ‫מעשה ארץ מצרים‪ ,‬דא רעדט מען פון עסן און טרינקען‬ ‫ער האט אויסגעניצט זיינע טעג‪ ,‬דאס הייסט א זקן‪.‬‬ ‫עז כנמר" (אבות פ"ה מכ"ה)‪" ,‬אל יבוש מפני המלעיגים‬ ‫און גיין און קומען און אלץ וואס א מענטש דארף צו טון‬ ‫איינער וואס איז שוין‪" ,‬ויהי מקץ שנתים ימים" (שם מא‪,‬‬ ‫עליו" (שו"ע או"ח ס"א ס"א)‪ ,‬אפילו די מדות מגונות וואס‬ ‫אויף צו קענען אנגיין אויף די וועלט‪ ,‬דאס וועסטו נישט טון‬ ‫א)‪ ,‬איז באקאנט דאס ווארט‪ ,‬מען קען זיין אסאך יארן‬ ‫באופן כללי איז דאס מדות מגונות איז אבער באשאפן‬ ‫אזוי ווי דער מצרי טוט דאס‪.‬‬ ‫און עס קען בלייבן נישט מער ווי טעג‪ .‬א זקן הייסט‬ ‫געווארן‪ ,‬איז דא אמאל וואו מען דארף עס נוצן אויף‬ ‫ברענגט ער פון ר' אלעזר ניסן‪" ,‬והיה במקום אשר יאמר‬ ‫וויפיל מען האט אויסגעניצט די טעג‪ .‬שינאווער רב‬ ‫עבודת ה'‪.‬‬ ‫להם לא עמי אתם" (הושע ב‪ ,‬א)‪ ,‬אזעלכע זאכן וואס עס‬ ‫זאגט ביי סליחות‪" ,‬אל תשליכני לעת זקנה" (תהילים עא‪,‬‬ ‫זאגט ער די מדה פון רמאות‪ ,‬רש"י זאגט דאך שוין‬ ‫וואלט זיך געקענט דאכטן אז דארט זעט מען נישט אז‬ ‫ט)‪ ,‬דער אויבערשטער זאל אונז נישט פארווארפן מען‬ ‫"אחיו אני ברמאות"‪ ,‬די מדה פון רמאות האט אויך א‬ ‫מיר זענען דעם אויבערשטנ'ס פאלק‪ ,‬ווען אונז לערנען‬ ‫זאל אנקומען צו אן עת זקנה‪ ,‬א צייט וואס מען וואלט‬ ‫מקום וואו מען דארף עס נוצן; זאגט ער‪ :‬רמאות מיינט‬ ‫מיר ווען אונז דאווענען מיר און מען איז מקיים מצוות‬ ‫שוין געדארפט זיין א זקן‪ ,‬אבער באמת איז מען נישט‬ ‫דאך אז מען פאפט נאר איין‪ ,‬אחד בפה ואחד בלב‪,‬‬ ‫זעט מען אז מיר זענען דעם אויבערשטנ'ס פאלק‪,‬‬ ‫קיין זקן‪ ,‬מען זאל טאקע זיין‪ .‬א זקן מיינט אז די טעג‬ ‫מען מיינט נישט דאס וואס מען זאגט‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ווען‬ ‫אבער ביי אזעלכע זאכן וואס דאס איז "לא עמי אתם"‪,‬‬ ‫זענען אויסגעניצט‪.‬‬ ‫א מענטש איז עוסק אין גשמיות'דיגע זאכן‪ ,‬און בלבו‬ ‫וואלט מען געקענט מיינען אז דארט זאל זיין פונקט‬ ‫זאגט דער ייטב לב‪ ,‬וואס הייסט אז די טעג זענען‬ ‫האט ער אינזין לעבודת ה'‪ ,‬איז דאס אן ענין פון רמאות‬ ‫ווי א גוי‪ .‬דארטן "יאמר להם בני קל חי"‪ ,‬דארטן זעען מיר‬ ‫אויסגעניצט‪ ,‬אוודאי אז מען פארברענגט נישט קיין‬ ‫דקדושה‪.‬‬ ‫אז אונז זענען מיר דעם אויבערשטן'ס קינדער‪ ,‬דארטן‬ ‫צייט דאס איז די ערשטע זאך‪ ,‬אבער אפילו מען‬ ‫קומט ארויס די מעלה פון א איד‪ ,‬און דאס ברענגט‬ ‫זאגט ער‪ ,‬א צדיק ווען ער קומט צו א רשע‪ ,‬נעמט‬ ‫פארברענגט נישט קיין צייט‪ ,‬טאמער די עבודת ה'‬ ‫דעם "אהבתי אתכם אמר ה'"‪.‬‬ ‫ער ארויס פון אים זיין כוחות הטומאה‪ ,‬און ער איז דאס‬ ‫איז נאר בשעת תורה ותפלה און עסק המצוות‪ ,‬דער‬ ‫מהפך צו קדושה‪ ,‬דער לבן איז געווען אזא גרויסער‬ ‫מען זאגט כסדר נאכ'ן דאווענען נאך יעדע תפלה‪,‬‬ ‫אויבערשטער האט דאך באשאפן דעם מענטש אז ער‬ ‫רמאי‪ ,‬דאס איז געווען זיין קליפה‪ ,‬דער ענין פון רמאות‪.‬‬ ‫זאגט מען כסדר דעם "עלינו לשבח לאדון הכל"‪" ,‬שלא‬ ‫דארף אזויפיל שעות יעדן טאג עוסק זיין אין אנדערע‬ ‫יעקב אבינו האט ארויסגענומען דעם רמאות‪ ,‬און עס‬ ‫עשנו כגויי הארצות"‪ ,‬מען זאגט נישט "שלא עשנו גוי"‪,‬‬ ‫זאכן‪ ,‬אין צרכי הגוף מיט אלעם‪ ,‬איז טאמער איז ער נישט‬ ‫גענוצט פאר קדושה‪ ,‬און גענומען די גרעסטע עבודת‬ ‫אנהייב דאווענען מאכט מען א ברכה "שלא עשני גוי"‬ ‫אוועקגעשטעלט מיט דעם כח פון "בכל דרכיך דעהו"‪,‬‬ ‫ה' יחודים עליונים‪ ,‬בשעת ווען עס האט אויסגעזען אז‬ ‫‪ -‬אז מען איז נישט קיין גוי‪" ,‬שלא עשנו כגויי הארצות"‪,‬‬ ‫אריינברענגען א חיות דקדושה אין אלעם וואס ער טוט‪,‬‬ ‫ער איז עוסק אין דברים גשמיים‪ ,‬ער איז א רועה צאן‪,‬‬ ‫"כגויי הארצות" מיינט‪ :‬יעצט גייט מען שוין אוועק פונעם‬ ‫זענען די טעג נישט קיין אנגעפילטע טעג‪" ,‬אל תעלני בחצי‬ ‫און דא האט זיך אפגעשפילט אזא יחודים עליונים‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬מען גייט שוין צוריק צום חיי יום יום‪ ,‬איז מען‬ ‫ימי" (תהילים קב‪ ,‬כה) זאגט ער‪ ,‬זאלסט נישט בלייבן מיט‬ ‫דאס איז אן ענין פון רמאות‪.‬‬ ‫אבער נישט כגויי הארצות‪.‬‬ ‫קיין האלבע טעג‪ ,‬אז די שעות פון תורה ומצות כפשוטו‬ ‫זאגט ער‪" :‬לקח יעקב את כל אשר לאבינו" ‪ -‬ער האט‬ ‫דער ייטב לב ברענגט פון פריערדיגע‪" ,‬ארץ ישראל‬ ‫דאס איז דאך נאר האלבע טעג‪ ,‬אונז דארפן מיר זיין‬ ‫ארויסגענומען‪ ,‬דאס וואס יעקב אבינו איז צוגעקומען‬ ‫גבוה מכל הארצות"‪ ,‬זאגט ער די ארציות פון א איד‪ ,‬די‬ ‫"בא בימים"‪ ,‬אונז דארפן האבן גאנצע טעג‪.‬‬ ‫צו אזעלכע גרויסע מדריגות‪ ,‬ער האט ארויסגענומען‬ ‫דברים גשמיים פון א איד‪ ,‬די ארץ דאס איז עניני הגוף‪,‬‬ ‫די רמאות וואס איז דא ביי אונזער טאטן‪" ,‬מאשר‬ ‫איז העכער פון א גוי'ס ארציות‪ ,‬עס איז אינגאנצן אן‬ ‫אז עס איז דא פתיחת הלב לייגט מען צו‬ ‫לאבינו עשה את כל הכבוד הזה"; זאגט ער 'כבוד'‪ ,‬אין‬ ‫אנדערע סארט זאך‪.‬‬ ‫קאפ אלע ענינים גשמיים זאל זיין אזויווי די‬ ‫גמרא שטייט‪" :‬מאני מכבדותא"‪ ,‬א לבוש איז מכבד א‬ ‫אויף דעם דאנקט מען דעם אויבערשטן שלא‬ ‫רצון ה'‬ ‫מענטש‪ ,‬דער כבוד‪ ,‬דאס איז די לבוש‪ ,‬דאס אז ער איז‬ ‫עשנו "כגויי הארצות"‪ ,‬אונזער גאנצע טאג‪-‬טעגליכע‬ ‫אויף דעם זאגט ער‪ ,‬וואס איז די עצה צו דעם‪,‬‬ ‫מלביש‪ ,‬אז ער קען מלביש זיין אזעלכע גרויסע זאכן‬ ‫לעבן איז נישט אזויווי א גוי‪ ,‬דאס איז דער מעלה פון‬ ‫טאמער האט מען א פתיחת הלב‪ ,‬אזוי ווי דער ישמח‬ ‫אין עניני עולם הזה‪ ,‬דאס האט ער גענומען‪ ,‬דאס איז‬ ‫אידישע קינדער‪.‬‬ ‫משה זאגט‪" ,‬נחלתי עדותיך לעולם כי ששון לבי המה"‬ ‫דאך די מדה פון רמאות‪.‬‬ ‫(תהילים קיט‪ ,‬קיא)‪ ,‬אז איינער האט א פתיחת הלב אין עבודת‬ ‫ה'‪ ,‬ער האט א חיות און ער ווייסט אויף וואס ער איז דא אויף‬ ‫על כל פנים‪ ,‬דאס איז געווען דארטן די עבודה פון‬ ‫די געוואלדיגע עבודה פון יעקב אבינו בבית‬ ‫יעקב אבינו; און מיט דעם האט ער אוועקגעשטעלט‬ ‫לבן‬ ‫דער וועלט‪ ,‬דעמאלטס איז אלעס וואס ער טוט דרייט זיך‬ ‫פאר אידישע קינדער פשוט אויף א פשוט'ן אופן‪ ,‬וויאזוי א‬ ‫אויף דעם‪ ,‬דאס עסן און דאס שלאפן איז אלעס אן הכנה‬ ‫אבער דעם כח‪ ,‬דאס האט יעקב אבינו‬ ‫איד דארף מקיים זיין דעם "בכל דרכיך דעהו"‪ ,‬אפילו ווען‬ ‫צום לערנען‪ ,‬דער אויבערשטער האט אים אזוי באשאפן‪,‬‬ ‫אוועקגעשטעלט דארטן ווען ער איז געווען בבית לבן;‬ ‫ער איז עוסק אין ענינים גשמיים זאל ער עס טון אזויווי‬ ‫און ער ווייסט אז מיט דעם וואס ער עסט אזויווי א איד‬ ‫ביז יעצט איז דאך געווען די עבודה פון יעקב אבינו‬ ‫דער אויבערשטער וויל‪ ,‬מיט דעם תכלית וואס דער‬ ‫דארף צו עסן‪ ,‬מיט דעם אליינס טוט ער א נחת רוח פאר'ן‬ ‫"איש תם יושב אהלים"‪ ,‬ער איז געגאנגען דארטן י"ד‬ ‫אויבערשטער וויל‪ ,‬אזויווי עס שטייט אין שולחן ערוך‬ ‫אויבערשטן‪ .‬וואס ער דארף נאר צו ערלעדיגן‪ ,‬אלעס דרייט‬ ‫שנה בבית שם ועבר‪ .‬דארטן בבית לבן איז דאך געווען‬ ‫אז דאס איז די עיקר עבודה פון א איד‪ ,‬דער ענין פון‬ ‫זיך אויף דעם חובתו בעולמו‪ .‬ער לעבט מיט אן אמת'ע חיות‬ ‫אינגאנצן אן אנדערע עבודה‪ ,‬ער איז געווען רועה צאן‪,‬‬ ‫"בכל דרכיך דעהו"‪ .‬דאס איז וואס יעקב אבינו האט‬ ‫אין דעם‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דאס הייסט אז מען ברענגט אריין א‬ ‫וואס למראית העין האט דאך אלס אויסגעזען ווי ער‬ ‫אוועקגעשטעלט דא ווען ער איז געווען בבית לבן‪.‬‬ ‫חיות אין אלעם וואס מען טוט‪ ,‬און אויף דעם אופן איז‬ ‫איז עוסק אין ענינים גשמיים‪ ,‬און אין אמת'ן אריין איז‬ ‫פיר און צוואנציג שעה אין מעת לעת אלעס עבודת ה'‬ ‫דאך אלץ געווען גרויסע עבודות‪ ,‬יחודים עליונים‪ ,‬עס‬ ‫אזוי ווי עס שטייט‪.‬‬ ‫אנגעפילטע טעג מיינט אז די ענינים גשמיים‬ ‫איז ידוע דער פצלות פון די מקלות דאס איז געווען‬ ‫זענען אויך אזויווי די רצון ה'‬ ‫די יחודים פון הנחת תפילין‪ ,‬ווי עס ווערט געברענגט‬ ‫זאגט ער "שימו לבבכם לכל הדברים" (דברים לב‪ ,‬מו)‬ ‫אבער וואס איז טאקע די עצה‪ ,‬וואס איז טאקע‬ ‫אין זוהר הקדוש‪ .‬און ביי יעקב אבינו איז דאס געווען‬ ‫‪ -‬לייגט צו הארץ‪ ,‬האט א חיות‪ ,‬א פנימיות הלב אין‬ ‫די עצה צו דעם‪ ,‬אויף דעם האט ער געברענגט בתי‬ ‫אויף אן אופן וואס מען האט גארנישט קיין השגה וואס‬ ‫אלעם וואס עטס טוטס‪" ,‬כי בדבר הזה תאריכו ימים" (שם‬ ‫כנסיות ובתי מדרשות‪ ,‬וואס דאס איז מעין פון קדושה‬ ‫האט זיך אפגעשפילט‪ ,‬עס האט אויסגעזען ווי ער איז‬ ‫פסוק מז)‪ ,‬דעמאלטס וועט עטס האבן אריכת ימים‪ ,‬דאס‬ ‫פון ארץ ישראל; דער ענין שטייט אין ייטב לב אין‬ ‫עוסק אין דברים גשמיים‪ ,‬די גאנצע כ"ב שנה בבית‬ ‫הייסט פילע טעג ווען מען לעבט‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא‪ .‬זאגט ער‪ ,‬אז דאס וואס די גמרא זאגט‬ ‫לבן‪ ,‬איז דאך אלץ געווען איין שטיק עבודת ה' אויף‬ ‫אזויווי דער ישמח משה זאגט‪" ,‬נחלתי עדותיך‬ ‫(ברכות ח‪ ).‬אז רבי יוחנן האט געזאגט‪" :‬איכא סבי בבבל"‪,‬‬ ‫גאר א הויכע דרגא‪.‬‬ ‫לעולם כי ששון לבי המה"‪ ,‬טאמער איז די תורה ומצות‬ ‫פשוט פשט אז עס איז דא זקנים אין בבל‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫דער נועם מגדים זאגט‪ ,‬אויף א פסוק וואס די בני‬ ‫א ששון לבי‪ ,‬מען טוט עס מיט א שמחה‪ ,‬מיט א חיות‪,‬‬ ‫גע'חידוש'ט‪ ,‬עס שטייט דאך (דברים יא‪ ,‬כא) "למען ירבו‬ ‫לבן האבן געזאגט‪" ,‬לקח יעקב את כל אשר לאבינו‬ ‫איז "נחלתי עדותיך לעולם"‪ ,‬אפילו ווען מען איז עוסק‬ ‫ימיכם על האדמה" ‪ -‬אריכות ימים דאס איז אין ארץ‬ ‫ומאשר לאבינו עשה את כל הכבוד הזה"‪ .‬עס איז אן‬ ‫אין אנדערע זאכן פארגעסט מען נישט וואס דער‬ ‫ישראל‪" .‬כיון דשמע" ‪ -‬ער האט געהערט "דמקדמי‬ ‫אינטערעסאנטע פסוק‪ ,‬אן אינטערעסאנטע לשון‪.‬‬ ‫תכלית איז‪.‬‬ ‫ומחשכי לבי כנישתא" ‪ -‬זיי קומען אינדערפרי און‬ ‫זאגט ער א מורא'דיגע זאך‪ ,‬מען ווייסט דאך אז יעדע‬ ‫ביינאכט אין בית מדרש‪" ,‬אמר היינו דאהני להו"‪ ,‬דאס‬ ‫ברענגט ער דארטן פון דעם וואס די גמרא זאגט אז‬ ‫מדה‪ ,‬אפילו די מדות מגונות איז באשאפן געווארן‪,‬‬ ‫איז די זעלבע מעלה אזויווי ארץ ישראל‪.‬‬ ‫איידי דחביבא יהבי דעתייהו‪ ,‬א זאך וואס איז חביב‬ ‫"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו‬ ‫ביי א מענטש איז מען זיך משים לב‪ ,‬אפילו געווענליך‬ ‫זאגט דער ייטב לב פשט‪" :‬איכא סבי בבבל" מיינט‪,‬‬ ‫שנאמר (ישעיה מג‪ ,‬ז) ולכבודי בראתיו יצרתיו אף‬ ‫תרי קלי לא משתמעי‪ ,‬קען מען נישט הערן צוויי קולות‬ ‫'זקן' מיינט דאך "זקן בא בימים"‪" ,‬ואברהם זקן בא‬ ‫עשיתיו" (אבות פ"ו מי"א)‪ ,‬יעדע מדה האט אמאל וואו מען‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק ‪ /‬שיעור עבודה וחסידות‬ ‫ב‬ ‫איז אין בית המדרש איז "וגללו את האבן"‪ ,‬האט מען‬ ‫אויף אמאל‪ ,‬אבער ביי הלל ומגילה ווייל עס איז חביב‬ ‫די שפע פון די מלאכים איז תלוי אין דעם‬ ‫אוועקגענומען דעם יצר הרע‪ .‬מען גייט ארויס פון בית‬ ‫איז מען זיך משים על הלב‪ .‬זעט מען אז אפילו אזעלכע‬ ‫המדרש‪ ,‬קומט דער יצר הרע צוריק‪.‬‬ ‫מענטש וואס דארף עוסק זיין אין צרכים‬ ‫זאכן וואס געווענליך א מענטש טוט א זאך טוט ער‬ ‫גשמיים‬ ‫דאס‪ ,‬ער טראכט נישט יעצט עפעס אנדערש‪ ,‬ער עסט‬ ‫עס איז זייער שווער דאס צו פארשטיין‪ ,‬אלע שטעלן‬ ‫דאס איז אויך מרומז ווי עס איז ידוע אלע רעדן‬ ‫‪ -‬עסט ער‪ ,‬און אנדערע זאכן‪ ,‬וואס ער טוט דאס טוט‬ ‫זיך‪ .‬זאגט דער רבי‪ ,‬א מענטש קען דאך נישט אייביג‬ ‫ארום‪" ,‬סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה"‪ ,‬האט‬ ‫ער‪ .‬אבער טאמער עס איז חביב‪ ,‬ער געדענקט דעם‬ ‫בלייבן אין בית המדרש‪ ,‬און דאס איז דאך זיכער אז‬ ‫דער אויבערשטער געוויזן פאר יעקב אבינו‪ :‬ביז יעצט‬ ‫תכלית פארוואס ער איז דא‪ ,‬איז אפילו בשעת'ן עסן‬ ‫די תכלית פון בית המדרש איז אז דאס זאל באגלייטן‬ ‫איז געווען זיין עסק בלויז עסק התורה‪ ,‬דא דארף ער‬ ‫און בשעת'ן שלאפן אלץ דרייט זיך אויף עבודת ה'‪,‬‬ ‫כסדר‪" ,‬תורה מגינא ומצלא בין בעידנא דעסיק בה ובין‬ ‫גיין עוסק זיין אין גשמיות'דיגע זאכן‪ ,‬האט אים דער‬ ‫ווייל דאס איז ביי אים חביב‪" .‬נחלתי עדותיך לעולם‬ ‫בעידנא דלא עסיק בה"‪ .‬וואס הייסט עס "יצאו מבית‬ ‫אויבערשטער געוויזן‪ :‬זאלסטו וויסן‪" :‬מוצב ארצה" ווי‬ ‫כי ששון לבי המה"‪ ,‬טאמער עס איז "נטיתי לבי לעשות‬ ‫הכנסת חוזר למקומו"‪.‬‬ ‫מער עס איז ארציות'דיגע זאכן און מען טוט אזויווי‬ ‫חוקיך" ‪ -‬אז עס איז נאר געשטופט‪ ,‬דעמאלטס איז‬ ‫אויף דעם איז דער רבי מסביר‪ ,‬אז מען ווייסט‬ ‫דער אויבערשטער וויל אלץ מער איז "ראשו מגיע‬ ‫"לעולם עקב" ‪ -‬בלייבט עס אייביג נאר אויף צום סוף‪.‬‬ ‫"במקום שמחשבתו של אדם שם הוא נמצא"‪ ,‬אז אפילו‬ ‫השמימה"‪ ,‬אלץ העכער קומט עס אן‪ ,‬אלץ א גרעסערע‬ ‫זאגט דער ייטב לב‪ ,‬איז פארדעם "שימו לבבכם וגו'‬ ‫איינער גייט אוועק בגוף‪ ,‬טאמער במחשבה בלייבט ער‬ ‫נחת רוח איז דאס פאר'ן באשעפער‪.‬‬ ‫ובדבר הזה תאריכו ימים"‪ ,‬דאס הייסט אריכות ימים‪,‬‬ ‫טראכט ער ווייטער פון דעם פלאץ‪ ,‬ער איז מקושר צו‬ ‫דאס הייסט לאנגע טעג‪.‬‬ ‫דעם פלאץ‪ ,‬ער ווייסט אז דא איז זיין פלאץ‪ ,‬נאר אזויווי‬ ‫א מענטש גייט אוועק פון זיין אייגענע דירה וואו ער‬ ‫זאגט ער‪ ,‬די ברכה פון "למען ירבו ימיכם" וואס איז‬ ‫וואוינט‪ ,‬ער ווייסט ער וואוינט דארט‪ ,‬ער דארף נאר‬ ‫אז איינער האט א פתיחת הלב אין‬ ‫דא אין ארץ ישראל איז‪ ,‬ארץ ישראל ווי מען האט‬ ‫יעצט אוועקגיין‪ ,‬אבער זיין קביעות‪ ,‬זיין מחשבה איז‬ ‫עבודת ה'‪ ,‬ער האט א חיות און ער‬ ‫גערעדט איז דאך ליבא דעלמא‪ ,‬ירושלים‪ ,‬בית המקדש‬ ‫ווייטער דבוק אין דעם פלאץ‪ ,‬איז דעמאלטס הייסט‬ ‫נישט אוועקגיין‪ ,‬דאס הייסט נישט א יוצא מבית‬ ‫ווייסט אויף וואס ער איז דא אויף‬ ‫איז דאך ליבא דעלמא‪ ,‬און אז עס איז ליבא דעלמא‬ ‫איז עס מסוגל אויף א פתיחת הלב‪ ,‬און אז עס איז דא‬ ‫הכנסת‪ ,‬א יוצא מבית הכנסת מיינט אז ווען ער גייט‬ ‫דער וועלט‪ ,‬דעמאלטס איז אלעס‬ ‫פתיחת הלב לעבט מען דאך אין עבודת ה' א גאנצן‬ ‫ארויס פון בית מדרש איז דאס שוין במחשבה אויך‪,‬‬ ‫וואס ער טוט דרייט זיך אויף דעם‪,‬‬ ‫טאג‪ .‬איז ממילא דאס איז "למען ירבו ימיכם" איז דא‬ ‫ער איז שוין נישט דארטן אינגאנצן‪ ,‬ער איז אינגאנצן‬ ‫דאס עסן און דאס שלאפן איז‬ ‫אריכות ימים‪.‬‬ ‫אוועקגעגאנגען‪ ,‬דעמאלטס איז חוזר יצר הרע למקומו‪.‬‬ ‫אלעס אן הכנה צום לערנען‪ ,‬און‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬דאס דארף מען וויסן‪ ,‬דער פסוק איז‬ ‫ער ווייסט אז מיט דעם וואס ער‬ ‫דורך א בית מדרש איז מען זוכה צו א‬ ‫מרמז דער ענין אז "וגללו את האבן מעל פי הבאר"‪,‬‬ ‫עסט אזויווי א איד דארף צו עסן‪,‬‬ ‫פתיחת הלב‬ ‫דארף מען וויסן אז אפילו ווען מען גייט ארויס פון בית‬ ‫מדרש‪ ,‬אבער טאמער איז ווען מען גייט ארויס איז מען‬ ‫מיט דעם אליינס טוט ער א נחת‬ ‫האט ער געהערט אז אין בבל איז אויך דא 'סבי'‪,‬‬ ‫אזעלכע זקנים וואס זיי האבן פילע טעג‪ ,‬די גאנצע טאג‬ ‫א יוצא‪ ,‬מען פארגעסט פון קדושת בית מדרש און מען‬ ‫רוח פאר'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫איז עבודת ה'‪ ,‬האט ער זיך גע'חידוש'ט‪ :‬וואו נעמט‬ ‫דארף דאס מיטנעמען‪ ,‬דעמאלטס איז "חוזר יצר הרע‬ ‫זיך די ברכה אין בבל‪" ,‬כיון דשמע דמקדמי ומחשכי‬ ‫למקומו"‪.‬‬ ‫לבי כנישתא"‪ ,‬א בית המדרש האט אויך דעם כח; א בית‬ ‫עס איז אפשר מרומז טאקע שפעטער ווען יעקב‬ ‫המדרש‪ ,‬די כח פון תורה דרבים‪ ,‬תפלה דרבים‪ ,‬דאס האט א‬ ‫"והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו"‪ ,‬שטייט אין‬ ‫כח פון פתיחת הלב‪ ,‬פון עפענען דאס הארץ‪.‬‬ ‫אבינו איז געקומען‪ ,‬שטייט "ויהי כאשר ראה את צאן‬ ‫ספרים הקדושים‪ ,‬דער סולם דאס איז רומז אויף א‬ ‫לבן אחי אמו"‪ ,‬שטייט דאך אז די נשמות ישראל זענען‬ ‫אזוי ווי עס איז דאך ידוע דער מדרש די וואכעדיגע‬ ‫געווען אין די צאן לבן‪" ,‬ויגש יעקב ויגל את האבן"‪ ,‬שטייט‬ ‫מענטש וואס ער איז "מוצב ארצה"‪ ,‬ער געפינט זיך‬ ‫סדרה (בר"ר פ"ע ס"ז) דער מדרש זאגט אויף "באר בשדה‬ ‫נישט "והשיב את האבן" נאכדעם‪ ,‬דארט איז שוין‬ ‫דא אויף א גשמיות'דיגע וועלט מיט א גוף גשמי מיט‬ ‫זה בית המדרש"‪" ,‬והאבן גדולה על פי הבאר"‪ ,‬עס איז דא‬ ‫געווען נאר "ויגל את האבן וישק את צאן לבן אחי אמו"‪,‬‬ ‫צרכים גשמיים‪ ,‬און טאמער טוט ער דאס אויף אן‬ ‫א בית המדרש און והאבן גדולה‪ ,‬והאבן גדולה דאס‬ ‫יעקב אבינו האט אוועקגענומען דעם אבן און געלאזט‬ ‫אופן אזוי ווי דער אויבערשטער וויל‪ ,‬איז "ראשו מגיע‬ ‫איז דער יצר הרע‪ ,‬די בחינה פון יצר הרע וואס דאס‬ ‫שוין אז עס זאל בלייבן‪ ,‬ווייל אז מען בלייבט מקושר מיט‬ ‫השמימה"‪" ,‬והנה מלאכי אלקים עולים ויורדים בו"‪,‬‬ ‫איז א לב האבן‪ .‬זאגט דער פסוק‪" :‬ונאספו שמה כל‬ ‫דעם קדושת בית המדרש דעמאלטס נעמט מען מיט דעם‬ ‫די מלאכים‪ ,‬זייערע עליות מיט זייערע ירידות‪ ,‬וויפיל‬ ‫העדרים" ‪ -‬אז מען נעמט זיך צוזאם צוזאמען‪ ,‬און בכח‬ ‫כח הקדושה‪ ,‬דעם "ויגל את האבן"‪.‬‬ ‫שפע די מלאכים זענען זוכה‪ ,‬איז אלץ תלוי בו‪ ,‬אין דעם‬ ‫תורה דרבים‪ ,‬תפלה דרבים אין בית מדרש‪ ,‬איז "וגללו‬ ‫מענטש‪ ,‬פארוואס‪ ,‬ווייל זיי האבן נישט דעם "מוצב ארצה"‪,‬‬ ‫את האבן מעל פי הבאר" ‪ -‬דאס נעמט אוועק דעם יצר‬ ‫דער עבודה פון דעם 'ארציות אויפהייבן' דאס קען נאר א‬ ‫אז אידישע קינדער נעמען אראפ זייער לב‬ ‫מענטש‪ ,‬און ממילא פארדעם איז די גאנצע שפע אפילו‬ ‫הרע‪ ,‬דעם לב האבן‪" ,‬והשקו את הצאן" ‪ -‬דאס ברענגט‬ ‫האבן קומט אלע השפעות טובות פון אויבן‬ ‫וואס די מלאכים באקומען איז אלעס תלוי אינעם‬ ‫אריין א חיות דקדושה בכח פון א בית המדרש‪ ,‬פון‬ ‫עס איז כדי צו דערמאנען א מורא'דיגן ענין וואס‬ ‫תורה ותפלה דרבים וואס איז דא אין בית המדרש‪ .‬איז‬ ‫מענטש‪ .‬דאס האט מען געוויזן דא פאר יעקב אבינו‪.‬‬ ‫דער ישמח משה זאגט אין די מאמרים אויף אלול‪ ,‬וואס‬ ‫ממילא "כיון דשמע דמקדמי ומחשכי לבי כנישתא"‬ ‫איז מרומז אין דעם ענין פון "וגללו את האבן"‪ .‬זאגט ער‬ ‫אין תפארת שלמה שטייט יעקב תיקן תפילת ערבית‪,‬‬ ‫דאס האט דעם כח‪ ,‬דעם סגולה פון ארץ ישראל‪ ,‬פון‬ ‫אזוי‪ ,‬אז למעלה איז דא א באר וואס פון דעם באר‬ ‫תפילת ערבית רשות‪ ,‬דאס איז רומז אז די עניני רשות‬ ‫ברענגען א פתיחת הלב‪ ,‬וואס דאס ברענגט אז אלעס‬ ‫קומען אלע השפעות טובות פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫קען מען מקדש זיין פאר'ן באשעפער‪ ,‬דאס האט יעקב‬ ‫זאל זיין איין שטיק עבודת ה'‪.‬‬ ‫אויף דעם באר איז דא א אבן וואס דאס האלט אפ‪.‬‬ ‫אבינו אוועקגעשטעלט‪ ,‬און ממילא מיט דעם האט ער‬ ‫איז ממילא יעקב אבינו ווען ער איז געגאנגען לבית‬ ‫זאגט ער‪ :‬דער לב האבן וואס איז דא אויף יעדן איד'ס‬ ‫געברענגט אז די סגולה פון ארץ ישראל זאלן אידישע‬ ‫לבן‪ ,‬וואס ער האט געזען אז ער דארף דא אוועקשטעלן‬ ‫הארץ‪ ,‬עס איז דא א בחינה פון א לב האבן‪ ,‬וואס אז ער‬ ‫קינדער זוכה זיין איבעראל וואו זיי זענען‪.‬‬ ‫דעם כח אויף לדורות‪ ,‬האט אים דער אויבערשטער‬ ‫איז זוכה דאס צו עפענען האט ער א חיות דקדושה‪,‬‬ ‫טאקע‪ ,‬רש"י זאגט "קיפל כל ארץ ישראל תחתיו"‪ ,‬דעם‬ ‫דינען דעם אויבערשטן מיט א חיות‪ ,‬דארט איז דא‬ ‫כל זמן א איד איז נאך במחשבה אין בית‬ ‫גאנצן סגולה פון ארץ ישראל‪ ,‬ארץ ישראל גבוה מכל‬ ‫דער יצר הרע וואס איז נקרא "אבן" און דאס איז דער‬ ‫הכנסת איז ער אפגעהיטן פונעם יצר הרע‬ ‫הארצות‪ ,‬די סגולה פון ארץ ישראל אז די ארציות'דיגע‬ ‫לב האבן‪.‬‬ ‫עס איז טאקע זייער מדוקדק מיט דעם וואס דער‬ ‫זאכן די גשמיות'דיגע זאכן זאלן אויך קענען זיין אזוי ווי‬ ‫"ונאספו שמה כל העדרים"‪ ,‬מען נעמט זיך צוזאם‬ ‫רבי זכרונו לברכה זאגט אויף דעם מדרש וואס מען‬ ‫דער רצון ה'‪ ,‬דאס אלעס האט דער אויבערשטער גענומען‬ ‫אין בית המדרש בתורה ובתפלה‪ ,‬און "וגללו את האבן"‪,‬‬ ‫גערעדט פריער‪" ,‬ונאספו שמה כל העדרים וגללו‬ ‫תחתיו‪ ,‬און ער האט פון דעם געמאכט א נחלה בלי מצרים‪,‬‬ ‫א מענטש ארבעט אוועקצונעמען דעם לב האבן‪ ,‬ער‬ ‫את האבן" ‪ -‬אז מען נעמט אוועק דעם לב האבן‪.‬‬ ‫אן א גרעניצן‪ ,‬עס איז נישט מוגבל‪ ,‬נישט דווקא אין ארץ‬ ‫בעט דעם אויבערשטן ער זאל זוכה זיין צו א פתיחת‬ ‫דער מדרש ענדיגט זי‪ :‬דער פסוק זאגט "והשיבו‬ ‫ישראל‪ ,‬איבעראל וואו מען וועט מאכן א בית המדרש וועט‬ ‫הלב און ער עפנט זיך דאס הארץ פאר'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫את האבן על פי הבאר למקומה"‪ ,‬זאגט דער מדרש‪,‬‬ ‫מען קענען ארויסנעמען דעם כח פון דעם‪ .‬און ממילא‬ ‫זאגט ער‪ :‬באתערותא דלתתא אתערותא לעילא‪,‬‬ ‫אז "כיון שיצאו מבית הכנסת" ‪ -‬מען גייט ארויס פון‬ ‫בכח זה האט ער טאקע שפעטער אוועקגעשטעלט די‬ ‫טאמער מען נעמט אוועק דעם לב האבן למטה יעדער פון‬ ‫בית המדרש‪" ,‬חזר יצר הרע למקומו"‪ .‬ווי לאנג מען‬ ‫עבודה בבית לבן‪.‬‬ ‫ג‬ ‫שיעור עבודה וחסידות ‪ /‬פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק‬ ‫שמים‪ .‬דאס האבן זיי נישט געוואלט מסכים זיין‪ ,‬דאס‬ ‫ער טוט עס‪ ,‬דאס הייסט אינו מתערב עם שאר משקין‪.‬‬ ‫זיין הארץ‪ ,‬גייט אראפ דעם אבן למעלה פון דעם באר‪ ,‬און‬ ‫פארשטייט נישט א גוי‪ ,‬און דאס האבן זיי געוואלט פון‬ ‫פון דעם ווערט נשפע אלע השפעות טובות פאר אידישע‬ ‫זאגט ער‪ ,‬דאס איז דער ענין פון שמן וואס ווייזט אז‬ ‫אידן אויסרייסן‪.‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫אידישע קינדער זענען אינו מתערב בשאר משקין‪ ,‬אז א‬ ‫"קרן השור"‪ ,‬בימים ההם פלעגט זיין די פרנסה איז‬ ‫איד איז אנדערש ווי א גוי כסדר כסדר‪ ,‬נישט נאר בשעת‬ ‫קען זיין דאס איז טאקע דער רמז אין דעם וואס‬ ‫געווען מיטן שור‪ ,‬מען האט געאקערט‪ ,‬בשעת'ן אקערן‪,‬‬ ‫ער טוט תורה ומצות‪ ,‬בלכתו‪ ,‬בשכבו‪ ,‬ובקומו‪ ,‬קיינמאל איז‬ ‫מדרש זאגט "בית המקדש של מעלה מכוון כנגד בית‬ ‫דאס וואס דו זאגסט אז אלעס גייט ביים אויבערשטן‬ ‫ער נישט מתערב‪ ,‬אייביג דערקענט מען א חילוק פון א איד‬ ‫המקדש של מטה"‪ ,‬די בית המקדש של מעלה‪ ,‬מען‬ ‫צוזאמען‪ ,‬דער ענין "כתבו לכם"‪ ,‬מיט דעם וואס זיי האבן‬ ‫מיט א גוי‪.‬‬ ‫ווייסט דאך אלע השפעות‪ ,‬פון מקום המקדש קומט‬ ‫געוואלט אפרייסן אידישע קינדער פון באשעפער‪ .‬און‬ ‫אין קדושת יום טוב שטייט א שמועס‪ ,‬מען וועט נישט‬ ‫די שפע פאר די גאנצע וועלט‪" ,‬אבן שתיה שמשם‬ ‫אויף דעם איז געווען דער מלחמה מיט זיי‪.‬‬ ‫נאכזאגן יעצט דעם גאנצן אריכות‪ ,‬אבער עס שטייט‬ ‫הושתת העולם"‪ ,‬אלע ברכות שטייט קומט אלעס פון‬ ‫דארט "ויקחו אליך שמן זית זך להעלות נר תמיד" (שמות כז‪,‬‬ ‫מקום המקדש‪ ,‬דער בית המקדש של מעלה דאס‬ ‫און דאס איז געווען טאקע דער נס חנוכה‪,‬‬ ‫כ) ‪ .‬זאגט ער דער ענין פון אינו מתערב דאס דארף זיין‬ ‫איז דער באר של מעלה וואס פון דארט קומט אלע‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז דער שמן ענדיגט זיך נישט‪ ,‬דער ענין‬ ‫תמיד‪ ,‬כסדר‪ ,‬כסדר‪ ,‬נישט נאר לעתים מזומנים‪ ,‬כסדר‬ ‫השפעות טובות פאר אידישע קינדער‪ .‬איבעראל וואו‬ ‫פון אינו מתערב דאס איז א כסדר'דיגע זאך‪" ,‬להעלות‬ ‫זאל ארויסקומען דער ענין אז א איד איז זיך נישט‬ ‫עס איז דא א בית המדרש דא אונטן‪ ,‬און מען איז מגולל את‬ ‫נר תמיד"‪.‬‬ ‫מתערב מיט א גוי‪ .‬דאס איז כפשוטו אויך פארשטייט‬ ‫האבן מעל פי הבאר‪ ,‬מען זעט ארויסצונעמען פון דארטן‬ ‫און ממילא האט דאס טאקע יעקב אבינו דא‬ ‫חיות דקדושה בתורה ובתפלה וואס דאס זאל באגלייטן‬ ‫זיך‪ ,‬אבער אויף דעם ענין ברענגט דאס דער ייטב לב‬ ‫אוועקגעשטעלט‪ ,‬און דאס איז געגאנגען אזוי‪ ,‬דער כח‬ ‫כסדר‪ ,‬מיט דעם נעמט מען אראפ דעם אבן פון דעם באר‬ ‫ארויס‪ ,‬דאס איז דער ענין פון "בכל דרכיך דעהו" וואס‬ ‫איז אוועקגעשטעלט געווארן אויף לדורות‪.‬‬ ‫של מעלה‪ ,‬וואס מיט דעם ווערט נשפע אלע ברכות טובות‬ ‫איז דא ביי א איד‪ ,‬דאס איז א כסדר'דיגער ענין‪.‬‬ ‫פאר אידן‪.‬‬ ‫אז מען איז קונה דעם ענין אין די בחור'ישע‬ ‫מיט די 'שמן' האט יעקב אבינו‬ ‫יארן באגלייט עס אויף א גאנץ לעבן‬ ‫אוועקגעשטעלט אידן זאל זיין אנדערש‬ ‫די כד של שמן וואס יעקב אבינו האט דא‬ ‫שפעטער‬ ‫פונעם גוי אויך ביי דברים גשמיים‬ ‫געהאט איז די זעלבע כד וואס ער האט זיך‬ ‫עס איז א געוואלדיגע יסוד וואס מען דארף צו וויסן‪,‬‬ ‫יעקב אבינו האט דאך דא אוועקגעשטעלט דעם כח‬ ‫מוסר נפש געווען צוריקצוגיין‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫ווער עס לערנט נאר אביסל חסיד'ישע ספרים זעט אז‬ ‫אז די אידישע קינדער זאלן קענען כסדר אלעס טון‪,‬‬ ‫איז געווען דער נס חנוכה‬ ‫דאס איז פון די עיקר היסודות פון א איד‪ ,‬מיט דעם‬ ‫קען זיין‪ ,‬מען ווייסט‪ ,‬דער רבי זכרונו לברכה ברענגט‬ ‫מקיים זיין דעם "בכל דרכיך דעהו"‪ ,‬בכח פון די קדושת‬ ‫קען זיך א מענטש מעסטן‪ ,‬וויפיל די תורה ותפלה‬ ‫אין די תורות אויף חנוכה‪ ,‬אז דער ענין פון חנוכה‬ ‫בית המדרש וואס ער האט דא אוועקגעשטעלט‪ ,‬איז‬ ‫איז משפיע אויף אים בשעת ווען ער איז עוסק אין‬ ‫הייבט זיך שוין אן דא ביי יעקב אבינו‪ ,‬דער "ויצק שמן‬ ‫פארדעם האט ער געטראפן דעם שמן‪" ,‬ויצוק שמן‬ ‫אנדערע זאכן‪ .‬און דאס איז די כח הקדושה וואס יעקב‬ ‫על ראשו" ברענגט ער פון ש"ך על התורה‪ ,‬אז מען האט‬ ‫על ראשה"‪ ,‬די שמן ענדיגט זיך קיינמאל נישט‪ ,‬דאס‬ ‫אבינו האט אוועקגעשטעלט דא אויף לדורות‪.‬‬ ‫אים אלעס געהאט צוגענומען‪ ,‬און בדרך נס האט ער‬ ‫הייסט‪ ,‬עס איז נישט נאר בשעת ווען מען איז עוסק בתורה‬ ‫מען דארף אבער צו וויסן אז די עבודה און די סגולה‬ ‫ובמצות דעמאלטס איז מען אנדערש ווי דער גוי‪ ,‬נאר‬ ‫געטראפן א כד של שמן דארטן‪ ,‬און דעם שמן האט ער‬ ‫וואס איז דא‪ ,‬אז די קדושת בית המדרש זאל באגלייטן‬ ‫כסדר‪ ,‬כסדר‪ ,‬עס ענדיגט זיך נישט‪.‬‬ ‫אנגעהויבן גיסן‪ ,‬און ער האט געזען אז דאס ענדיגט זיך‬ ‫א מענטש א גאנצן טאג‪ ,‬דאס איז געזאגט געווארן‬ ‫נישט וויפיל ער גיסט‪ ,‬האט ער געזען אז דאס האט א‬ ‫און דאס האט ער זיך מוסר נפש געווען דעמאלטס‪,‬‬ ‫אפילו פאר אידן וואס זענען נהנין מיגיע כפן‪ ,‬זיי דארפן‬ ‫ברכה‪ ,‬האט ער דאס מיטגענומען‪.‬‬ ‫און אין ייטב לב איז טאקע דא א גאנצע אריכות‬ ‫א גאנצן טאג עוסק זיין במשא ובמתן‪ ,‬די פאר שעה‬ ‫און שפעטער ווען עס איז געווען דער "ויותר יעקב‬ ‫קומענדיגע וואך אז די גאנצע מלחמה פון שרו‬ ‫וואס זיי זענען עוסק בתורה ובתפלה זיי קומען אין בית‬ ‫לבדו ‪ -‬לכדו"‪ ,‬דאס איז געווען דער כד שמן‪ ,‬ווייל ער‬ ‫של עשו מיט יעקב איז געווען דער ענין‪ ,‬ער האט‬ ‫המדרש‪ ,‬דאס קען זיי באגלייטן א גאנצן טאג‪ .‬אויף‬ ‫האט געזען אז דאס האט אזא ברכה האט ער זיך מוסר‬ ‫געוואלט בשעת ער איז עוסק ‪" -‬שכח פכים קטנים"‬ ‫דעם דארף מען האבן א גרויסע סיעתא דשמיא‪.‬‬ ‫נפש געווען צוריקצוגיין דאס צו נעמען‪ .‬די גאנצע‬ ‫‪ -‬אין גשמיות'דיגע זאכן דעמאלטס זאל ער פארגעסן‬ ‫אבער די כח צו דעם‪ ,‬מען קען נישט מיט דעם‬ ‫אביסל פון טון אלעס נאר פאר'ן אויבערשטנ'ס וועגן‪,‬‬ ‫מלחמה מיטן שרו של עשו איז אלץ געווען אויף דעם‬ ‫אנהייבן‪ ,‬דער אויבערשטער האט אוועקגעשטעלט אז‬ ‫דעמאלטס זאל ער מסיח דעת זיין‪ ,‬ער האט אים‬ ‫שמן‪ ,‬און דער רבי ברענגט שפעטער פון אנדערע אז‬ ‫די חיי האדם הייבן זיך אן מיט די בחור'ישע יארן וואס‬ ‫געזוכט אריינצוברענגען עפעס אביסעלע דעמאלטס‪.‬‬ ‫די נס חנוכה איז אויך געווען דער פך שמן‪ ,‬דאס איז‬ ‫דעמאלטס זיצט מען אין בית המדרש רוב שעות היום‪ ,‬און‬ ‫און דאס האט ער נישט געקענט‪.‬‬ ‫אלץ געווען דער זעלבער שמן וואס הייבט זיך אן דא‪.‬‬ ‫דעמאלטס איז אביסלע לייכטער‪ ,‬מען זיצט א גאנצן טאג‬ ‫און דאס האט ער געזאגט‪" :‬לא יעקב יאמר עוד שמך‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬און אז מען זוכט ארויסצונעמען אז עס‬ ‫כי אם ישראל כי שרית עם אלקים ועם אנשים"‪ ,‬סיי ווען דו‬ ‫'שמן' ווייזט אויף דעם וואס אידישע‬ ‫זאל באגלייטן ווען מען גייט ארויס פון בית המדרש‬ ‫טוסט עבודת ה'‪ ,‬און סיי "עם אנשים" ‪ -‬ווען דו ביסט‬ ‫קינדער זענען אנדערש פונעם גוי ביי ענינים‬ ‫אויך דער ענין‪" ,‬ושמרתיך בכל אשר תלך"‪.‬‬ ‫פארנומען מיט ענייני הגוף‪ ,‬אייביג איז "ותוכל"‪ ,‬אייביג‬ ‫גשמיים‬ ‫רש"י זאגט דארטן‪" :‬והיה ה' לי לאלקים שיחול שמו עלי‬ ‫איז בלויז אלעס נאר לשם שמים‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫לויט ווי מען רעדט קען זיין דער קשר הענינים‬ ‫מתחילה ועד סוף"‪ ,‬דאס איז מרמז אויף דעם‪" :‬שיחול‬ ‫דעמאלטס די מלחמה וואס יעקב אבינו האט אים מנצח‬ ‫טאקע‪ ,‬דער ייטב לב זאגט‪ ,‬אויף דעם וואס מדרש זאגט‬ ‫שמו עלי" ‪ -‬אז מען מען זאל לעבן מיט'ן באשעפער‬ ‫געווען‪ ,‬און אוועקגעשטעלט דעם כח אויף לדורות‪.‬‬ ‫אז אידישע קינדער זענען נמשלו לזית‪ ,‬ווייל פונקט‬ ‫כסדר‪" ,‬מתחילה ועד סוף"‪ ,‬מען זאל נישט זיין קיין‬ ‫ווי שמן אינו מתערב עם שאר משקין נאר עס איז צף‬ ‫יוצא מבית הכנסת‪ .‬און די ימי הבחרות דעמאלטס איז‬ ‫די 'שמן' איז געווען ביי די יוונים וואס האבן‬ ‫למעלה‪ ,‬די זעלבע זאך איז אידישע קינדער‪.‬‬ ‫מסוגל זיך איינצוגעוואוינען אויף דעם אופן‪ ,‬און זיך‬ ‫געוואלט אויסרייסן דער ענין פון דינען דעם‬ ‫זאגט ער‪" ,‬אינו מתערב" דאס מיינט‪ ,‬דער פשוט'ן‬ ‫כסדר מתבונן זיין ווי מען האלט אויף דעם‪ ,‬ארבעטן‬ ‫אויבערשטן ביי דברים גשמיים‬ ‫פשט‪ ,‬זאגט ער‪ :‬די תורה און מצות דאס הייסט נישט‬ ‫אויף דעם‪ ,‬און בעטן פון אויבערשטן אויף דעם‪ .‬אז‬ ‫ווידער ביי דעם ענין פון נס חנוכה‪ ,‬שטייט אין אסאך‬ ‫אינו מתערב‪ ,‬זאכן וואס האט נישט קיין שייכות בכלל‬ ‫דער אויבערשטער העלפט אז מען איז זוכה צו דעם‬ ‫ספרים אז די יונים האבן געזאגט "כתבו לכם על קרן‬ ‫פאסט נישט צו זאגן אז עס מישט זיך נישט אויס‪ ,‬זאכן‬ ‫אין די יונגערע יארן‪ ,‬באגלייט עס דאס גאנצע לעבן‬ ‫השור שאין לכם חלק באלקי ישראל"‪" .‬לכם" ‪ -‬דאס‬ ‫וואס זענען ענליך וואס עס וואלט זיך געקענט ווען‬ ‫אויך זוכה צו זיין צו דעם‪ ,‬עס זאל זיין טאקע די "יחול‬ ‫מיינט ‪ -‬חציו לה' וחציו לכם ‪ -‬די ענייני הגוף‪ .‬עטס‬ ‫אויסמישן קען מען זאגן אז עס מישט זיך נישט אויס‪.‬‬ ‫שמו עלי מתחילה ועד סוף"‪.‬‬ ‫לערנטס‪ ,‬עטס דאוונטס‪ ,‬דאס איז פאר'ן אויבערשטן‪,‬‬ ‫זאגט ער‪" :‬אינו מתערב עם שאר משקין" דאס מיינט‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן מען זאל זוכה זיין‬ ‫דאס פארשטייט ער‪ .‬אבער דאס וואס עטס זאגטס‬ ‫דער ענין וואס מיר האבן גערעדט פריער‪" ,‬כמעשה ארץ‬ ‫צו דעם‪ ,‬קענען דינען דעם אויבערשטן ווי עס דארף‬ ‫אז אלעס אלעס וואס מען טוט‪ ,‬די ענייני הגוף‪ ,‬אלעס‬ ‫מצרים לא תעשו"‪" ,‬הלא עשו ליעקב"‪ ,‬עס איז אלעס די‬ ‫צו זיין‪.‬‬ ‫איז ביי ענק אנדערש ווי ביי א גוי‪ ,‬אלעס איז לשם‬ ‫זאכן וואס ביידע טוען‪ ,‬און דער טוט עס נישט אזויווי‬ ‫לשמוע השיעור‪:‬‬ ‫נערך ע"י‪:‬‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605-313-1735 #1‬‬ ‫‪845-445-8579‬‬ ‫פרשת ויצא תשפ"ז לפ"ק ‪ /‬שיעור עבודה וחסידות‬ ‫ד‬