gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫רט‬ ‫ויצא תשפ"ז‬ ‫''כיבוד אב'' פון פרשת ויצא‬ ‫באשאפט דעם ''גוף'' פונעם מלאך‪ .‬ווען‬ ‫איינער קען נאר טון דעם חלק המחשבה‬ ‫אין אלע הייליגע ספרים‪ ,‬אז ווען מען קען‬ ‫נישט טון א מצוה בפועל – ווייל די מצוה‬ ‫וואס דארף א‬ ‫און דעם חלק הכוונה‪ ,‬קען ער באשאפן נאר‬ ‫בפועל איז אמאל תלוי אין די מציאות‬ ‫לייטער?‬ ‫די נשמה פונעם מלאך; אבער די נשמה איז‬ ‫אויב מען האט די מעגליכקייט דאס צו טון‬ ‫דאך דאס שטערקסטע‪ ,‬דאס איז דאך דער‬ ‫– אבער דער חלק המחשבה‪ ,‬די דביקות‬ ‫עס קען אפשר זיין א רמז און א כוונה‬ ‫עיקר‪ .‬איינער וואס טוט נאר דעם גוף אן‬ ‫אין דער מצוה‪ ,‬דאס קען מען דאך טון‬ ‫אין דער מראה הסולם‪ ,‬וואס כפשוטו איז‬ ‫קיין שום רצון‪ ,‬אן קיין שום פנימיות און אן‬ ‫אלעמאל‪.‬‬ ‫דאך שווער צו פארשטיין‪ :‬מלאכים וואס‬ ‫קיין שום אינטערעס צו טון דעם רצון ה'‪,‬‬ ‫קענען פליען פון דער ערד ביזן הימל‬ ‫באשאפט א גוף פון א מלאך‪ ,‬אבער וויאזוי‬ ‫און וויבאלד א מצוה האט אין זיך א‬ ‫און צוריק אראפ‪ ,‬דארפן דאך נישט קיין‬ ‫זעט שוין אויס אזא גוף?‬ ‫חלק וואס דאס איז ממש דער עיקר – אז‬ ‫''טרעפ'' צו פארגרינגערן דעם וועג‪ .‬וואס‬ ‫עס זאל זיין א דביקות צום אייבערשטן און‬ ‫האט אויסגעפעלט דער לייטער מיט די‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז עס זענען דא די ''מלאכי‬ ‫מען טוט עס מיט א כוונה צו טון דעם רצון‬ ‫טרעפ‪ ,‬אז די מלאכי אלוקים זאלן קענען‬ ‫אלוקים‪ '',‬די מלאכים פון דער מצוה‪ .‬די‬ ‫השם – אין דעם חלק פון דער מצוה איז‬ ‫זיין "עולים ויורדים"?‬ ‫מלאכי אלוקים קענען אמאל ''ארויפגיין''‬ ‫מען קיינמאל נישט מוגבל; דאס קען מען‬ ‫און אמאל ''אראפגיין''‪ :‬זיי גייען ארויף‬ ‫דאך אלעמאל טון‪ ,‬און דאס איז נאך דער‬ ‫אולי איז דא געלעגן א כוונה פון חיזוק‬ ‫דעמאלטס ווען די נשמה פון דער מצוה‬ ‫עיקר פון דער מצוה‪.‬‬ ‫פאר די יעצטיגע מצב‪ :,‬יעקב אבינו גייט‬ ‫איז מיט וואס מער כוונה און שלימות‪ ,‬און‬ ‫דאך יעצט קיין חרן צו בית לבן‪ ,‬און די‬ ‫זיי גייען אראפ ווען דער גוף פון דער מצוה‬ ‫און די זעלבע זאך פארקערט‪ :‬אז מען‬ ‫זאך וואס מען זעט דאס שטערקסטע‬ ‫איז נאכגעלאזט און פעלערהאפטיג‪.‬‬ ‫טוט א מצוה אבער אלע חשבונות זענען‬ ‫וואס האט געפעלט פאר יעקב אבינו אין‬ ‫פארקערט ווי צו טון דעם רצון השם‪ ,‬נאר‬ ‫יענער תקופה‪ ,‬איז דאך אזוי ווי די גמרא‬ ‫האט מען געוויזן פאר יעקב אבינו‪ :‬דו‬ ‫בלויז מיט אייגענע אינטערעסן‪ ,‬איז אזא‬ ‫זאגט‪ ,‬אז די צוויי און צוואנציג יאר האט‬ ‫גייסט טאקע נישט קענען יעצט מקיים‬ ‫מצוה דאך זייער ווייניג ווערד‪.‬‬ ‫ער נישט געקענט מקיים זיין מצות כיבוד‬ ‫זיין בפועל מצות כיבוד אב‪ ,‬אבער א מצוה‬ ‫אב‪ .‬אין יענעם זמן האט עס אויסגעזען ווי‬ ‫פונעם אייבערשטן איז א זאך וואס איז‬ ‫דער חילוק וואו עס כאפט צווישן‬ ‫עשו קען דאס בעסער טון ווי אים‪ ,‬ווייל‬ ‫"מוצב ארצה" – מען טוט עס טאקע מיט‬ ‫דעם חלק און יענעם חלק איז אזוי ווי עס‬ ‫עשו האט יא געקענט מקיים זיין כיבוד אב‬ ‫פעולות אויף דער וועלט‪ ,‬און ווי דער‬ ‫איז ידוע דאס ווארט פונעם הייליגן רבי‬ ‫אפילו אין יענער תקופה‪.‬‬ ‫'דרך פיקודיך' ברענגט ארויס‪ ,‬אז מען מוז‬ ‫ר' זושא זיע'א לגבי צדקה‪ :‬אז דער ''חלק‬ ‫דוקא טון די גשמיות'דיגע פעולות אויב‬ ‫המחשבה'' פון דער מצוה‪ ,‬די כוונה און די‬ ‫אלס א חיזוק פאר יעקב אבינו האט‬ ‫מען האט א מעגליכקייט – אבער "וראשו‬ ‫דביקות‪ ,‬דאס באשאפט די ''נשמה'' פונעם‬ ‫מען אים געוויזן די ''מראה הסולם''‪,‬‬ ‫מגיע השמימה"‪ .‬דער חלק הראש‪ ,‬דער‬ ‫מלאך‪ ,‬און די ''פעולה'' פון דער מצוה‬ ‫ארויסצוברענגען די בחינה וואס שטייט‬ ‫א ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫האלטן א נאנטע קשר‪ ,‬זענען אוודאי דא‬ ‫אזוי האט יעקב אבינו מקיים געווען‬ ‫חלק המחשבה אינעם קאפ‪ ,‬איז דאך נוגע‬ ‫אסאך מהלכים‪ .‬אבער אין יענע צייטן איז‬ ‫די גאנצע תקופה מצות כיבוד אב אויף‬ ‫ביזן הימל‪ ,‬וואו ער איז זיך מדבק צום‬ ‫מסתמא געווען שווער מקיים צו זיין אויף‬ ‫א פנימיות'דיגן אופן‪ ,‬אויף אן אופן פון‬ ‫אייבערשטן און וויל אויספירן דעם רצון‬ ‫א קביעות'דיגע אופן די מצוה פון ''כיבוד‬ ‫"וראשו מגיע השמימה"‪ ,‬מיט דער כוונה‪,‬‬ ‫ה' מיט א שמחה‪.‬‬ ‫אב'' פונדער ווייטנס‪.‬‬ ‫דעם רצון און דער דביקות‪.‬‬ ‫און דאס ווענדט זיך דאך אין דעם‬ ‫און די זעלבע זאך אויך נוגע צו דעם‬ ‫א רמז צו דעם אז יעקב אבינו האט‬ ‫''סולם''‪ ,‬דהיינו די פעולה פון די מצוה‬ ‫וואס מ'ווייסט אז ביי מצות כיבוד אב איז‬ ‫מקיים געווען דעם ''חלק המחשבה'' און‬ ‫וואס מ'איז מקיים דא אונטן און עס‬ ‫דא א מצוה‪ ,‬ווי די גמרא זאגט‪" ,‬מכבדו‬ ‫די ''כוונה'' פון מצות כיבוד אב‪ :‬קוקט‬ ‫קומט אהן ביז "וראשו השמימה"‪ :‬אין‬ ‫בחייו"‪ ,‬און אפילו "לאחר חייו" איז אויך‬ ‫אריין אין די נעמען פון די הייליגע אבות‪.‬‬ ‫דעם ווענדט זיך צי די מלאכי אלוקים‬ ‫דא א מצוה פון כיבוד אב ווען די עלטערן‬ ‫דער נאמען יצחק באטרעפט ר'ח (‪.)208‬‬ ‫זאלן זיין "עולים" – זאלן ארויפגיין וואס‬ ‫זענען שוין אויף יענע וועלט‪ ,‬קען אפשר‬ ‫דער נאמען יעקב באטרעפט קפ"ב (‪.)182‬‬ ‫מער השמימה‪ ,‬אדער "ויורדים" – אז די‬ ‫זיין די זעלבע בחינה וואס מיר וועלן‬ ‫צוזאמען באטרעפט עס דריי הונדערט‬ ‫מלאכים זאלן פאלן און זיך נישט קענען‬ ‫שמועסן‪ :‬דער מין כיבוד אב וואס יעקב‬ ‫ניינציג די גימטריא פון "שמים"‪ .‬מען זעט‬ ‫האלטן‪ ,‬ווייל עס איז צו שטארק "מוצב‬ ‫אבינו האט געקענט טון אפילו פון‬ ‫אין די סליחות‪ ,‬פון ערב ראש השנה‪ ,‬אז עס‬ ‫ארצה" אן קיין שום אינטערעס צו ווערן‬ ‫דערווייטנס‪ ,‬דאס איז אויך שייך צו טון‬ ‫זענען דא אין הימל דריי הונדערט ניינציג‬ ‫נאנט צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫נאך די מאה ועשרים פון די עלטערן‪.‬‬ ‫טויערן כמנין שמי"ם‪.‬‬ ‫ממילא‪ ,‬אז מען מאכט זיך דעם חשבון‬ ‫מיר לערנען אין פרקי אבות איבער‬ ‫ווען יעקב אבינו זיצט ביי בית לבן‬ ‫אז יעדע מצוה איז "מוצב ארצה וראשו‬ ‫דעם ענין פון מכבד זיין די תורה‪" :‬המכבד‬ ‫אזוי ווייט‪ ,‬אין א מצב פון "מוצב ארצה"‪,‬‬ ‫מגיע השמימה"‪ ,‬קומט אויס אז יעקב‬ ‫את התורה גופו מכובד על הבריות"‪ .‬וואס‬ ‫אזא נידריגע מקום וואו ער האט צו‬ ‫אבינו וועט טאקע נישט קענען טון בפועל‪,‬‬ ‫מיינט "מכבד את התורה"? עס שטייט אין‬ ‫טון מיט אזעלכע רשעים און גרויסע‬ ‫אבער זיין השתוקקות צום טאטן –וואס‬ ‫ברטנורא‪ ,‬און אין רש"י שטייט עס שוין‬ ‫קליפות‪ ,‬און אין דער זעלבער צייט‬ ‫אפילו דער שווער לבן האט פארשטאנען‬ ‫אויך‪ ,‬איין פשט פון "מכבד את התורה"‬ ‫טוט ער זיך פארטראכטן און מדבק זיין‬ ‫"הלוך הלכת כי נכסף נכספתה לבית אביך"‬ ‫מיינט פשוט עס צו האלטן מיט כבוד‪ ,‬אזוי‬ ‫אינעם הייליגן טאטן – איז אין דעם‬ ‫– וואספארע נאנטקייט‪ ,‬דביקות און‬ ‫ווי די הלכה איז אז מ'דארף לייגן א ספר‬ ‫מצב פון "מוצב ארצה"‪ ,‬זיצנדיג אין אזא‬ ‫השתוקקות ער האט געהאט צו זיין טאטן‬ ‫תורה בדרך כבוד‪ ,‬האלטן ספרים בדרך‬ ‫ארציות'דיגן מקום‪ ,‬איז "וראשו"‪ ,‬דער‬ ‫יצחק‪ ,‬דורך דעם וועט ער האבן דעם‬ ‫כבוד‪ ,‬און קויפן א שיינע מענטעלע פארן‬ ‫קאפ פון יעקב אבינו‪" ,‬מגיע השמימה"‪ .‬עס‬ ‫חלק פון "וראשו מגיע השמימה"‪ ,‬און ער‬ ‫ספר תורה‪.‬‬ ‫האט דערגרייכט צום הימל‪ ,‬צו א דביקות‬ ‫וועט האבן מלאכים וואס זענען "עולים"‪,‬‬ ‫פון יעקב און יצחק צוזאמען‪ ,‬וואס איז‬ ‫נשמה'דיגע מלאכים וואס האבן אזעלכע‬ ‫ס'איז אבער דא נאך א פשט אין "מכבד‬ ‫גימטריא "שמים"‪ .‬זיך מדבק צו זיין ברצון‬ ‫את התורה"‪" .‬מכבד את התורה" טייטשט‬ ‫ובמחשבה מיט כיבוד אב פונעם הייליגן‬ ‫גרויסע און שטארקע כוחות‪.‬‬ ‫אז מ'זאל געבן כבוד פאר די ''ווערטער''‬ ‫טאטן‪ .‬אפילו אין מצבים פון "ארצה" האט‬ ‫און די ''אותיות'' פון די תורה‪ .‬ווען איינער‬ ‫ער קיינמאל נישט אפגעלאזט די הייליגע‬ ‫און אין דער זעלבער צייט זאלסטו זיך‬ ‫לערנט תורה און ער מתבונן ווי ווייט‬ ‫עבודה פון כיבוד אב בדביקות ובמחשבה‪,‬‬ ‫נישט דערשרעקן פון דיין ברודער עשו‪,‬‬ ‫יעדע אות און יעדע ווארט האט אזא‬ ‫מקשר צו זיין די צוויי הייליגע אבות יעקב‬ ‫וואס ער וועט יא קענען טון כיבוד אב אין‬ ‫טיפע כוונה‪ ,‬און מ'פרובירט צו פארשטיין‬ ‫מיט יצחק‪.‬‬ ‫דעם זמן‪ ,‬ווייל ביי אים וועט עס דאך זיין‬ ‫פארוואס די תורה ניצט פונקט דעם לשון‬ ‫בלויז "מוצב ארצה"; ער וועט עס נאר טון‬ ‫מיט די דקות'דיגסטע פרטים – דאס ווייזט‬ ‫''כיבוד אב''‬ ‫מיט זיינע אייגענע אינטערעסן‪ ,‬וואו ער‬ ‫מיינט אלעמאל נאר זיך אליין‪ ,‬ביי איהם‬ ‫א כבוד פאר די תורה‪ ,‬אז ס'איז נישטא אין‬ ‫איר קיין איין ווארט‪ ,‬קיין איין אות‪ ,‬אדער‬ ‫אפילו ווען מ'איז‬ ‫וועט עס זיין "ויורדים"‪.‬‬ ‫קיין איין קוץ לבטלה‪ .‬ווען מ'גייט אריין אין‬ ‫בריחוך מקום‬ ‫די טיפקייט און מ'פרובירט אפצולערנען‬ ‫דורך דעם וואס מען קוקט זיך צו צו‬ ‫די תורה "על כל קוץ וקוץ"‪ ,‬געבט מען‬ ‫אפשר קען מען זאגן א מהלך וויאזוי‬ ‫א סולם וואס גייט ארויף אויף די אלע‬ ‫דעם גרעסטן כבוד פארן תורה‪ ,‬ווייזנדיג‬ ‫יעקב אבינו האט געקענט מקיים זיין מצות‬ ‫מצוות‪ ,‬וואס איז "מוצב ארצה וראשו‬ ‫ווי ווייט די הייליגע תורה פארמאגט אין‬ ‫כיבוד אב אפילו פון דערווייטנס‪ .‬היינטיגע‬ ‫מגיע השמימה"‪ ,‬קען מען פארשטיין אז‬ ‫יעדן פרט אזעלכע געוואלדיגע אוצרות‪.‬‬ ‫צייטן אזוי ווי ס'זענען דא טעלעפאנען‬ ‫די מלאכי אלוקים זענען "עולים ויורדים"‬ ‫אזוי ברענגט דער ברטנורא דעם פשט פון‬ ‫און אנדערע וועגן זיך צו שיקן גריסן און‬ ‫לויט וועלכע זייט פונעם סולם מען נעמט‪.‬‬ ‫ב ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫איז געווען מכוון קעגן איין סדר פון די‬ ‫און זיך מתבונן געווען אין יעדע ווארט און‬ ‫"מכבד את התורה"‪.‬‬ ‫סדרי משניות‪ .‬ער זאגט אז דאס האט ער‬ ‫יעדע אות פונעם טאטן‪ .‬ער האט מקיים‬ ‫באקומען אלס א צוואה פון זיין טאטן‪ .‬פאר‬ ‫געווען דעם כיבוד אב אויפן אופן פון‬ ‫לענינינו‪ ,‬די זעלבע לשון "כבוד" ביי‬ ‫ער איז ארויסגעגאנגען קיין חרן‪ ,‬האט אים‬ ‫"מכבד את התורה"‪ ,‬אריינצוטראכטן אין‬ ‫כיבוד אב ואם איז דאך אויך אזוי‪ .‬ווען‬ ‫יצחק אבינו געבענטשט‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫יעדע אות וואס דער טאטע האט געמיינט‬ ‫מ'איז נאנט ביי די עלטערן‪ ,‬קען מען‬ ‫''מתבונן געווען'' אין די ''לשון'' וואס יצחק‬ ‫און וואספארא כוונה עס איז דארט‬ ‫מקיים זיין כיבוד אב ואם אויפן פשוט'ן‬ ‫אבינו האט גענוצט‪ ,‬און פון דעם האט ער‬ ‫געלעגן‪.‬‬ ‫אופן פון "מאכילו ומשקהו"‪ ,‬ווי די הלכה‬ ‫פארשטאנען אז זיין עבודת הקודש איז‬ ‫איז‪ .‬אויב מ'איז אבער דערווייטנס‪ ,‬אדער‬ ‫עוסק צו זיין אין ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫ששה מי יודע‪...‬‬ ‫ווי מיר האבן געשמועסט‪ ,‬נאכן לעבן פון‬ ‫וויאזוי האט יעקב אבינו מיט דעם‬ ‫ששה סדרי משנה‬ ‫די עלטערן‪ ,‬איז דא אן אנדערע סארט וועג‬ ‫וויאזוי מ'קען ''מכבד'' זיין די עלטערן‪.‬‬ ‫מהלך פון כיבוד אב‪ ,‬ווי ער האט מכבד‬ ‫אויב ס'איז דא א טאטע וואס איז א תלמיד‬ ‫געווען און אפגעלערנט יעדעס ווארט‬ ‫דער יסוד אז יעקב אבינו האט‬ ‫חכם‪ ,‬אדער בכלל אן ערליכער איד‪ ,‬א‬ ‫פונעם הייליגן טאטן‪ ,‬געטראפן א רמז‬ ‫אפגעלערנט יעדע אות פונעם טאטנ'ס‬ ‫חסידישער איד‪ ,‬און מ'האט געהערט פון‬ ‫אז ער דארף עוסק זיין אין די עבודה פון‬ ‫ווערטער – הגם עס איז ממש פשוט‬ ‫אים הדרכות‪ ,‬מאמרים און ווערטער‪ ,‬און‬ ‫ששה סדרי משנה? זאגט דער "למודים‬ ‫אז עס איז זיכער אזוי געווען – ווערט‬ ‫מ'פרובירט כסדר צו זיין פארנומען זיך‬ ‫בנסים" פלאי פלאות‪ :‬לבן איז דאך געווען‬ ‫געברענגט אויף א הפלא'דיגן אופן פון א‬ ‫מתבונן צו זיין און חזר'ן די אלע ווערטער‬ ‫א באקאנטער מענטש אין די משפחה‪,‬‬ ‫רמז‪ .‬אזוי ווי מיר שטייען יעצט אין חודש‬ ‫– ער פרובירט מכבד צו זיין די תורה וואס‬ ‫יעדער האט געוואוסט אז זיי האבן א‬ ‫כסלו‪ ,‬דער חודש וואס איז מיוחד פאר‬ ‫דער טאטע האט געזאגט און די ווערטער‬ ‫פעטער לבן וואס וואוינט דארט אין ארם‬ ‫קבלת תורה שבעל פה‪ ,‬איז דא א שמועס‬ ‫וואס ער האט געזאגט‪ ,‬און ווי עלטער‬ ‫נהרים‪ ,‬מ'האט נישט געדארפט געבן קיין‬ ‫אין ספר "למודים בנסים" פון הרה''ק רבי‬ ‫מ'ווערט זעהט מען שטערקער ווי יעדע‬ ‫סימנים ווער דער לבן איז‪ .‬אבער ווען‬ ‫מענדעלע פאטעליטשער זיע''א‪ ,‬וואס‬ ‫הנהגה איז געווען אויסגערעכנט‪ ,‬אזעלכע‬ ‫יצחק האט געזאגט פאר יעקב‪" :‬קום לך‬ ‫איז געווען אן אייניקל פונעם הייליגן‬ ‫יסודות וואס יעדע זאך איז א ''תורה‬ ‫פדנה ארם וקח לך משם אשה מבנות לבן"‪,‬‬ ‫סטרעליסקער זיע''א‪[ .‬מיר האבן שוין‬ ‫אסאך מאל נאכגעזאגט פון זיינע ספרים‬ ‫שלימה''; ער איז מכבד און ווייזט אז די‬ ‫האט ער צוגעלייגט און ארויסגעזאגט‬ ‫די הפלא'דיגע רמזים וואס קענען אמאל‬ ‫ווערטער זענען ביי אים חלילה נישט‬ ‫דעם יחוס‪ ,‬וואס איז זיין פארבינדונג מיט‬ ‫אויסקוקן ווי אזעלכע אויסגערעכנטע‬ ‫געווען לבטלה – דאס איז א צווייטע אופן‬ ‫לבן‪" :‬מבנות לבן אחי אמך" – אז ער איז‬ ‫רמזים ''ווי די פסוקים שטעלן זיך ממש‬ ‫פון מכבד זיין וואס מ'קען טון אפילו פון‬ ‫דער ברודער פון דיין מאמע‪ .‬טראכט זיך‬ ‫יעקב אבינו‪ :‬דער טאטע רעדט דאך נישט‬ ‫צו‪ '',‬און יעדער רמז וואס ער זאגט שטימט‬ ‫דערווייטנס‪.‬‬ ‫קיין איין ווארט איבעריג‪ ,‬וואס האט דער‬ ‫ממש פון אלע זייטן‪ ,‬פלאי פלאות‪ ].‬און‬ ‫טאטע געמיינט זאגנדיג "אחי אמך"?‬ ‫שער יציאת מצרים אויף די הגדה של‬ ‫כל שכן ווען מ'רעדט פון ''אזא טאטע''‬ ‫פסח‪ ,‬ווען מ'האלט דארט ביי "אחד מי‬ ‫ווי יצחק אבינו‪ ,‬וואס יעדע אות פון די‬ ‫[מ'קען אפשר מוסיף זיין וואס זייער‬ ‫יודע‪ ...‬ששה מי יודע‪ ,‬ששה סדרי משנה"‪,‬‬ ‫אבות הקדושים איז דאך איין שטיק נבואה‬ ‫אסאך הייליגע ספרים ברענגען ארויס די‬ ‫זאגט ער אז ער וועט מגלה זיין פרפראות‪,‬‬ ‫און הימליש‪ ,‬קען מען אפשר זאגן אז דעם‬ ‫וואך‪ ,‬די בחינה פון "וישכב במקום ההוא"‪.‬‬ ‫א גאנצע שמועס אויפן ענין פון די‬ ‫מהלך פון כיבוד אב האט יעקב אבינו‬ ‫"וישכב" איז ראשי תיבות "ויש כ"ב"‪ ,‬אז‬ ‫ששה סדרי משנה‪ ,‬אז יעקב אבינו האט‬ ‫מקיים געווען פון דערווייטנס‪.‬‬ ‫יעקב אבינו האט געהאט א ספעציעלע‬ ‫אריינגעלייגט א גרויסע עבודה אין ענין‬ ‫עבודה אינעם ענין פון די כ"ב אותיות‬ ‫פון לערנען ששה סדרי משנה‪ .‬מיט דעם‬ ‫דהיינו‪ ,‬ער האט באקומען פונעם טאטן‬ ‫התורה; דוקא מיט די בחינה פון דרש'ענען‬ ‫לערנט ער פשט‪ :‬באמת האט יעקב אבינו‬ ‫א צוואה; דער טאטע האט אים אנגעזאגט‬ ‫''אותיות'' האט ער געהאט א ספעציעלן‬ ‫נאר געדארפט זיין ביי לבן פערצן יאר –‬ ‫צו גיין צו לבן און האט אים געגעבן א‬ ‫וועג אין דביקות השם‪].‬‬ ‫זיבן יאר די ערשטע מאל פאר רחל‪ ,‬און‬ ‫ברכה‪ .‬ער האט אים געגעבן די פאר‬ ‫נאך זיבן יאר פאר רחל ווייל מ'האט אים‬ ‫פסוקים סוף פרשת תולדות‪ ,‬מיט וואס ער‬ ‫ער האט געזען ''צוויי ווערטער''‪ ,‬וואס‬ ‫אויסגענארט‪ .‬למעשה איז ער געבליבן‬ ‫האט אים באגלייט גייענדיג צום פעטער‪.‬‬ ‫עס האט אים אויסגעזען ווי דער טאטע‬ ‫נאך זעקס יאר נאך די פערצן‪ .‬זאגט ער‪,‬‬ ‫האט עפעס געוואלט באהאלטן מיט דעם‪.‬‬ ‫אז די סיבה פארוואס ער איז געבליבן‬ ‫גאנצע צוויי און צוואנציג יאר האט‬ ‫עס האט דאך נישט אויסגעפעלט צו זאגן‬ ‫נאך זעקס יאר איז געווען ווייל אין יענע‬ ‫יעקב אבינו גענומען די ווערטער פונעם‬ ‫" אחי אמך"‪ ,‬האט ער גענומען די אותיות‬ ‫זעקס יאר האט ער עוסק געווען אין די‬ ‫טאטן; אודאי האט ער עס געדענקט‪,‬‬ ‫און זיך מתבונן געווען וואספארע גילוי‬ ‫בחינה פון ששה סדרי משנה; יעדע יאר‬ ‫אבער ער האט עס גע'חזר'ט און געלערנט‪,‬‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ג‬ ‫הייליגן ספר בני יששכר‪ .‬חנוכה לייענט‬ ‫הטומאות"‪ .‬אויב מען נעמט די ערשטע‬ ‫און שליחות זיין הייליגער טאטע וויל אים‬ ‫מען דאך די קרבנות הנשיאים‪ ,‬און אינעם‬ ‫אותיות פון אלע ששה סדרי משנה‪:‬‬ ‫אויסלערנען מיט די ווערטער "אחי אמך"‪.‬‬ ‫צווייטן טאג חנוכה‪ ,‬דעם קרבן פון נתנאל‬ ‫מאימתי‪ ,‬יציאות‪ ,‬חמש‪ ,‬ארבעה‪ ,‬כל‪ ,‬און‬ ‫בן צוער‪ ,‬ברענגט דער מדרש אין פרשת‬ ‫אבות‪ ,‬איז עס פונקטליך די אותיות "אחי‬ ‫ער האט זיך מתבונן געווען אין די תורה‬ ‫נשא רמזים אז יעדער נשיא האט געהאט‬ ‫אמך"‪ .‬א' ח' י' איז ארבעה‪ ,‬חמש‪ ,‬יציאות;‬ ‫הקדושה מיט די ''לעכטיגע אויגן'' פון‬ ‫אנדערע כוונות און חשבונות פארוואס‬ ‫אמך איז אבות‪ ,‬מאימתי‪ ,‬כל‪ .‬אה! אז דער‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬ביז ער האט געטראפן‪ .‬וואס‬ ‫ער האט געברענגט פונקט דעם נומער פון‬ ‫טאטע זאגט מיר אזעלכע ווערטער‬ ‫האט ער געטראפן? מ'זעט דאך פאריגע‬ ‫קרבנות‪.‬‬ ‫וואך אין רש"י‪ ,‬וואו רש"י ברענגט די גמרא‬ ‫זאגט דארט דער מדרש‪ :‬פארוואס האט‬ ‫יעקב אבינו‬ ‫אין מסכת עבודה זרה‪ ,‬אז יעקב און עשו‬ ‫זענען די בחינה פון אנטונינוס ורבי; יעקב‬ ‫נתנאל בן צוער געברענגט איין קערת כסף‬ ‫וואס איר געוויכט איז געווען "שלשים‬ ‫האט אויך‬ ‫אבינו מיט רבינו הקדוש זענען געווען איין‬ ‫ומאה"‪ ,‬פונקט הונדערט און דרייסיג?‬ ‫ברוח קדשו‬ ‫בחינה‪.‬‬ ‫זאגט דער מדרש אזוי‪ :‬נתנאל בן צוער‬ ‫איז געווען דער נשיא פון שבט יששכר‪.‬‬ ‫משיג געווען‬ ‫[אגרא דכלה קומענדיגע וואך אין‬ ‫פרשת וישלח ברענגט ער נאך כמה‬ ‫יששכר איז דאך דער עמוד התורה‪ ,‬זיי‬ ‫זענען דאך די "יודעי בינה לעתים"‪ ,‬האט‬ ‫די ששה סדרי‬ ‫ענינים‪ ,‬אז זאכן וואס האבן זיך שפעטער‬ ‫ער געוואלט ברענגען א רמז וואס איז‬ ‫משנה‪ ,‬וואס‬ ‫אפגעטון ביי רבינו הקדוש‪ ,‬האבן שוין‬ ‫געהאט אן התחלה ביי יעקב אבינו‪ .‬יעקב‬ ‫מרמז אויף די תורה‪ .‬וואס האט דער נומער‬ ‫‪ 130‬צו טון מיט די תורה?‬ ‫ער אליינס ווען‬ ‫מיט רבינו הקדוש זענען ממש איין יסוד‪].‬‬ ‫ער וועט זיין‬ ‫רבינו הקדוש האט דאך מסדר געווען‬ ‫זאגט דער מדרש אזוי‪ :‬תורה שבכתב‬ ‫האט ‪ 24‬ספרים‪ .‬תורה שבעל פה האט‬ ‫רבינו הקדוש‬ ‫די משניות‪ ,‬וואו יעדע ווארט פון די משנה‬ ‫האט רבינו הקדוש געהאט דערין חשבונות‬ ‫ששה סדרי משנה‪ ,‬און ער זאגט ממש דעם‬ ‫זעלבן מהלך‪ :‬ווען מ'וועט רעכענען די‬ ‫וועט עס מסדר‬ ‫מיט כוונות און רמזים‪ .‬יעקב אבינו האט‬ ‫ערשטע אות פון יעדע איינס פון די ששה‬ ‫סדרי משנה – "אחי אמך" – וועט עס זיין‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫אויך ברוח קדשו משיג געווען די ששה‬ ‫סדרי משנה‪ ,‬וואס ער אליינס – ווען ער‬ ‫די גימטריא פון ‪ .80‬האבן מיר שוין ‪ 24‬מיט‬ ‫ווי "אחי אמך"‪ ,‬וויל ער מיך מיט דעם‬ ‫וועט זיין רבינו הקדוש – וועט עס מסדר‬ ‫‪ ,80‬האלט מען שוין ביי ‪ .104‬די תורה איז‬ ‫אויסלערנען אז איך זאל עוסק זיין אין די‬ ‫זיין‪ .‬ער האט אריינגעקוקט אינעם רמז‬ ‫געגעבן געווארן נאך ‪ 26‬דורות פון אדם‬ ‫ששה סדרי משנה‪ .‬אזוי האט יעקב אבינו‬ ‫פון די ששה סדרי משנה‪ ,‬און אזוי האט ער‬ ‫הראשון (משה רבינו איז דאך געווען דער‬ ‫פארשטאנען‪ ,‬און דאס איז געווען זיין‬ ‫צוזאמגעשטעלט וואס דער טאטע האט‬ ‫זעקס‪-‬און‪-‬צוואנציגסטער דור)‪ .‬קומט‬ ‫עבודה אין די יארן ביי לבן‪ ,‬זיך צו פארטיפן‬ ‫געמיינט מיט די ווערטער "אחי אמך"‪.‬‬ ‫אויס‪ ,‬אז מען רעכענט צוזאמען די ‪26‬‬ ‫אינעם ענין פון די ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫דורות ביז מתן תורה‪ ,‬די ‪ 24‬ספרים פון‬ ‫לאמיר גיין איבער אלע ששה סדרי‬ ‫משנה‪ ,‬די ערשטע אות פון יעדן סדר‪ .‬עס‬ ‫תנ"ך‪ ,‬מיט די ראשי תיבות פון די ששה‬ ‫''נשיא יששכר'' מיט‬ ‫זענען באקאנטע משניות; [אפילו ווער‬ ‫סדרי משנה (‪ ,)80‬איז עס צוזאמען ‪.130‬‬ ‫אויף דעם רמז האט נתנאל בן צוער‪ ,‬דער‬ ‫די זעלבע חשבונות‬ ‫עס האט נאך נישט דורכגעלערנט אלע‬ ‫נשיא פונעם עמוד התורה‪ ,‬געברענגט די‬ ‫ששה סדרי משנה‪ ,‬איז מען דאך רגיל‬ ‫קערת כסף‪ .‬אזוי זעט מען אז נתנאל בן‬ ‫עס איז אינטערעסאנט צוצושטעלן‬ ‫אינעם אנפאנג און סוף פון יעדע מסכתא‬ ‫צוער האט אויך גע'חשבונ'ט אויפן זעלבן‬ ‫צום רמז פונעם למודים בניסים‪ ,‬פאר‬ ‫פון שבועות ביינאכט‪ ].‬סדר זרעים הייבט‬ ‫וועג ווי יעקב אבינו מיט די אותיות פון‬ ‫מ'וועט ממשיך זיין זיין הפלא'דיגע‬ ‫זיך אן מיט די מ' פון "מאימתי"; סדר מועד‬ ‫"אחי אמך"‪ ,‬די כח פון די ''ששה סדרי‬ ‫ווערטער אויף די גאנצע תחילת הפרשה‪,‬‬ ‫הייבט זיך אן "יציאות השבת"; די ערשטע‬ ‫משנה''‪.‬‬ ‫אז דער מהלך וואס יעקב אבינו האט‬ ‫פון סדר נשים‪ ,‬מסכת יבמות‪ ,‬הייבט זיך אן‬ ‫געמאכט צו רעכענען די ראשי תיבות‬ ‫"חמש עשרה נשים"; די ערשטע פון נזיקין‪,‬‬ ‫מיר גייען יעצט צוריק צו די ווערטער‬ ‫פון די ששה סדרי משנה‪ ,‬דעם זעלבן‬ ‫בבא קמא‪ ,‬איז "ארבעה אבות נזיקין";‬ ‫פונעם למודים בניסים‪[ .‬באמת זאגט‬ ‫רמז טרעפט מען אויך – עס קומט דאך‬ ‫די ערשטע פון קדשים‪ ,‬זבחים‪ ,‬איז "כל‬ ‫ער אויף יעדע זאך פיל מער רמזים‪,‬‬ ‫שוין באלד חנוכה‪ ,‬וואס די גאנצע חנוכה‬ ‫הזבחים"; און די ערשטע מסכתא פון סדר‬ ‫אבער מיר זאגן נאר איבער די 'גרינגערע'‬ ‫געהערט דאך צו שבט יששכר‪ ,‬צום‬ ‫טהרות‪ ,‬מסכת כלים‪ ,‬הייבט זיך אן "אבות‬ ‫ד ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫פון ערבית? ווייל אין פסוק שטייט קודם‬ ‫משנה‪ ,‬ער איז געגאנגען שלאפן מיט‬ ‫שטיקלעך וואס מען קען אויפכאפן אפילו‬ ‫"בשכבך"‪ ,‬איז ער געגאנגען שלאפן מיט‬ ‫"כי בא השמש"‪ ,‬מיט'ן אנהייב פון מסכת‬ ‫אויסנווייניג‪].‬‬ ‫דעם‪ .‬אזוי ווי ער גייט שלאפן מיט'ן ענין‬ ‫ברכות‪ .‬אבער בשעת ער איז געגאנגען‬ ‫פון ששה סדרי משנה‪ ,‬זעט ער גלייך א‬ ‫שלאפן‪ ,‬האט ער ממשיך געווען דעם כח‬ ‫א ''משניות'' שלאף‪...‬‬ ‫"סלם"‪ ,‬וואס ''סלם'' איז ראשי תיבות‬ ‫פאר אלע ששה סדרי משנה‪ .‬וויאזוי זעט‬ ‫מען דאס?‬ ‫און א ''סיום משניות''‬ ‫"לומד סדרי משנה"‪.‬‬ ‫"ויקח מאבני המקום וישם מראשותיו"‪.‬‬ ‫וויבאלד ער האט געהאט אן עבודה‬ ‫אז מען גייט שלאפן מיט ששה סדרי‬ ‫פון עוסק זיין אין ששה סדרי משנה‪ ,‬האט‬ ‫משנה און מען נעמט אריין אלע ששה‬ ‫ער צייכנט צו די גמרא אין סנהדרין‪,‬‬ ‫וואס זאגט אז בעלי משנה וואס ארבעטן‬ ‫זיך אלעס וואס ער האט געדארפט טון‬ ‫סדרים — די ראשי תיבות פון אמונת עתיך‬ ‫אין די גאנצע תקופה פון עטליכע יאר ביי‬ ‫אמאל זייער שווער — ווייל זיי האבן‬ ‫חוסן ישועות חכמת ודעת — דעמאלטס‬ ‫לבן‪ ,‬אפגעשפילט שוין אין ''די ערשטע‬ ‫נאכנישט די טעמים אויף יעדע זאך —‬ ‫ווען מען ''שטייט אויף''‪ ,‬איז עס דער סיום‬ ‫נאכט''‪ .‬די נאכט וואס יעקב אבינו האט‬ ‫זענען צוגעגליכן צו איינעם וואס שלעפט‬ ‫פון ששה סדרי משנה‪ .‬אין איין נאכט האט‬ ‫געהאט די מראה הסולם‪ ,‬דעם "וישכב‬ ‫''שווערע שטיינער''‪ .‬די גמרא ברענגט מיט‬ ‫יעקב אבינו זיך מקשר געווען מיט די אלע‬ ‫דעם ארויס די שוועריגקייט פון לערנען‬ ‫במקום ההוא"‪ ,‬דארט איז שוין געלעגן‬ ‫זעקס סדרים וואס זיין טאטע האט אים‬ ‫משניות‪ .‬זעט מען שוין אז "אבנים" איז‬ ‫די גאנצע הכנה פאר אלעס וואס ער גייט‬ ‫געהייסן עוסק זיין אין דער עבודה‪" .‬וייקץ‬ ‫מרמז אויף בעלי משנה‪.‬‬ ‫שפעטער טון‪ .‬ממילא‪ ,‬ווען מ'באטראכט‬ ‫יעקב משנתו"‪ ,‬וואס טייטשט "וייקץ"?‬ ‫וואס עס האט זיך אפגעטון דארט ווען ער‬ ‫וייקץ איז אויך א לשון פון א "קץ"‪ ,‬א סוף‪.‬‬ ‫איז ''געגאנגען שלאפן'' און ווען ער איז‬ ‫אבער דער רמז גייט נאך אסאך‬ ‫צופרי איז ער אויפגעשטאנען און ער האט‬ ‫''אויפגעשטאנען''‪ ,‬וועט מען דארט אויך‬ ‫טיפער‪ .‬ער האט גענומען אבנים‪" ,‬וישם‬ ‫געענדיגט די משניות‪ .‬א סיום ששה סדרי‬ ‫טרעפן ממש די זעלבע בחינה‪ ,‬אז יעקב‬ ‫מראשותיו"‪ .‬וואס טייטשט "וישם‬ ‫אבינו האט געהאט אן עבודה פון עוסק‬ ‫משנה איז געפראוועט געווארן‪" :‬ויקץ‬ ‫מראשותיו"? ער האט געטראכט די‬ ‫זיין אין ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫יעקב" — יעקב האט געמאכט א סיום‪,‬‬ ‫''ראשי'' תיבות פון דעם ווארט "אבנים"‪.‬‬ ‫"משנתו" — מלשון משנתו‪ ,‬אויף די ששה‬ ‫ווען מען קוקט אריין אין די ראשי תיבות‬ ‫די ערשטע זאך זעט מען אז ווען ער איז‬ ‫סדרי משנה‪.‬‬ ‫פון דעם ווארט אבנים‪ ,‬טרעפט מען‬ ‫געגאנגען שלאפן‪ ,‬האט ער ''אנגעהויבן''‬ ‫ווייטער דעם ענין פון ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫ששה סדרי משנה‪ .‬וויאזוי הייבט זיך אן‬ ‫נו‪ ,‬לאמיר זען‪ ,‬וואו האט ער געמאכט‬ ‫ששה סדרי משנה? די ערשטע משנה איז‪:‬‬ ‫דעם סיום? וויאזוי ענדיגט זיך די לעצטע‬ ‫די גמרא אין מסכת שבת דרש'נט דעם‬ ‫"מאימתי קורין את שמע בערבית? משעה‬ ‫משנה אין משניות? "עתיד הקדוש‬ ‫פסוק פון ישעיה הנביא "אמונת עתיך‬ ‫שהכהנים נכנסים לאכול בתרומתן"‪ .‬די‬ ‫ברוך הוא להנחיל לכל צדיק וצדיק‬ ‫חוסן ישועות חכמת ודעת"‪ ,‬אז דאס גייט‬ ‫גמרא פרעגט גלייך‪ :‬פארוואס קענסטו‬ ‫ש"י עולמות"‪ .‬האט יעקב אבינו אויך‬ ‫ארויף אויף די ששה סדרי משנה‪ :‬אמונת‬ ‫נישט זאגן דעם זמן קלאר? נאר מ'לערנט‬ ‫געענדיגט מיט די זעלבע משנה‪ ,‬ער‬ ‫— זרעים‪ ,‬עתיך — מועד‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫ארויס אז דער זמן ווען די כהנים קענען‬ ‫האט אויסגעשריגן‪" :‬אכן יש ה' במקום‬ ‫וויפיל באטרעפט די ראשי תיבות פון‬ ‫עסן תרומה איז פונעם פסוק "ובא השמש‬ ‫הזה"‪ .‬ער האלט שוין ביי די משנה פון‬ ‫"אמונת עתיך חוסן ישועות חכמת ודעת"?‬ ‫וטהר"‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז די ערשטע הלכה‬ ‫פונקטליך אזוי ווי דאס ווארט 'אבנים'‪.‬‬ ‫פון ששה סדרי משנה האט א שייכות מיטן‬ ‫"יש"‪ ,‬פון "להנחיל אוהבי יש"‪ ,‬פון די ‪310‬‬ ‫אויב אזוי איז דער פשט ער האט גענומען‬ ‫פסוק "ובא השמש"‪.‬‬ ‫עולמות‪ .‬ער איז געגאנגען שלאפן מיט‬ ‫'אבנים' און 'וישם מראשותיו' — ער‬ ‫די ערשטע משנה אין ברכות‪ ,‬און ער איז‬ ‫האט געטראכט‪ :‬וואס איז 'אבנים' ראשי‬ ‫פארציילט די תורה‪" :‬וילן שם" – ער‬ ‫אויפגעשטאנען מיט א סיום אויף גאנץ‬ ‫תיבות? אה‪ ,‬עס איז ראשי תיבות אמונת‬ ‫איז געגאנגען שלאפן‪" ,‬כי בא השמש" –‬ ‫משניות‪ ,‬און געמאכט דעם סיום ביי "אכן‬ ‫עתיך חוסן ישועות חכמת ודעת‪ .‬האט‬ ‫מיט די ערשטע משנה אין ברכות; ער איז‬ ‫יש ה' במקום הזה"‪.‬‬ ‫ער זיך אריינגעלייגט אין דעם ענין פון די‬ ‫געגאנגען שלאפן מיט ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫ששה סדרי משנה‪.‬‬ ‫חוץ דעם איז "וילן" אויך מרמז אויף‬ ‫אבער יעצט קומט דער עיקר‪ .‬יעקב‬ ‫לערנען‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט ביי יהושע בן‬ ‫אבינו האט געזאגט אזוי‪" :‬איך האב‬ ‫"וישכב במקום ההוא" איז ווייטער‬ ‫נון‪" :‬וילן בלילה ההוא בתוך העמק"‪.‬‬ ‫דורכגעמאכט אין איין נאכט גאנץ ששה‬ ‫מרמז אויף די ערשטע משנה אין ברכות;‬ ‫סדרי משנה"‪ .‬אין איין נאכט איז ער‬ ‫מען הייבט אן מיט "בשכבך"‪ .‬פארוואס‬ ‫זאגט דער פסוק ווייטער‪ :‬ער איז נישט‬ ‫געווארן דבוק אין אלע ששה סדרים‪.‬‬ ‫הייבט מען אן קודם מיט קריאת שמע‬ ‫געגאנגען שלאפן נאר מיט די ערשטע‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ה‬ ‫א סיום משניות "ויקץ יעקב משנתו"‪ ,‬נאר‬ ‫עס דארף זיין א "ויירא" מיט א "מה נורא‬ ‫דאך אז איינער וואס האט תורה אבער‬ ‫האט נישט קיין יראת שמים‪ ,‬האט ער נאר‬ ‫יעצט דארף מען‬ ‫המקום הזה"‪ .‬דעמאלטס ווייסט מען אז‬ ‫געמאכט דעם טויער‪" .‬חבל על דלית ליה‬ ‫זיך נעמען צו‬ ‫מען האט דאס בית אלוקים‪ ,‬און דאס איז די‬ ‫דרתא ותרעא לדרתא עביד" — א שאד‬ ‫''יראת שמים''‬ ‫גאנצע שלימות‪.‬‬ ‫אויף דעם וואס האט נישט קיין הויז אבער‬ ‫מאכט א טויער פאר'ן הויז‪ .‬קומט אויס אז‬ ‫אבער אמת'דיג גערעדט‪ ,‬אלעס וואס‬ ‫דאס איז דער תמצית פון די גאנצע‬ ‫יראת שמים איז דאס הויז און די תורה איז‬ ‫איך האב גערעדט ביז יעצט איז נאכנישט‬ ‫אריכות וויאזוי דער "למודים בניסים"‬ ‫דער טויער‪.‬‬ ‫דאס ריכטיגע‪ .‬פארוואס? ווייל די גמרא‬ ‫ברענגט ארויס‪ ,‬אז יעקב אבינו האט‬ ‫פירט דאך אויס אין מסכת שבת אז מען‬ ‫מקיים געווען די מצוה פון כיבוד אב מיט'ן‬ ‫האט יעקב אבינו זייער קלאר מסביר‬ ‫קען האבן אמונת‪ ,‬עתיך‪ ,‬חוסן‪ ,‬ישועות‪,‬‬ ‫אפלערנען די צוויי ווערטער "אחי אמך" —‬ ‫חכמה ודעת — מען קען האבן אלע ששה‬ ‫אז מען דארף עוסק זיין אין די ששה סדרי‬ ‫משנה‪.‬‬ ‫לבן מיט זיינע‬ ‫סדרים — אבער אויב "יראת השם היא‬ ‫אוצרו" איז דא‪ ,‬איז גוט‪" ,‬ואי לא‪ ,‬לא"‪ .‬אז‬ ‫''ערשטע ווארט''‬ ‫קינדער דאס‬ ‫מען האט נישט קיין יראת שמים‪ ,‬איז די‬ ‫גאנצע מעשה גארנישט ווערט‪.‬‬ ‫פון סדר מועד‬ ‫הייסט דער‬ ‫שווער און די‬ ‫האט יעקב אבינו געזאגט אזוי‪" :‬איך‬ ‫האב געענדיגט 'אכן יש השם במקום הזה'‪,‬‬ ‫מען קען אפשר זאגן בדרך צחות‪ ,‬אז‬ ‫יעקב אבינו האט טאקע עוסק געווען‬ ‫שוואגערס פון‬ ‫אבער איך פיל נאכנישט אז איך קען עס‪.‬‬ ‫אפילו איך האב שוין געענדיגט סדר טהרות‬ ‫אין די גאנצע ששה סדרי משנה‪ ,‬אבער‬ ‫ער האט געהאט א רמז במיוחד אויף‬ ‫יעקב אבינו‬ ‫— וואס דאס ווערט אנגערופן 'דעת' — פיל‬ ‫איך נאך 'ואנכי לא ידעתי'‪ .‬איך בין נאכנישט‬ ‫דעם ערשטן ווארט פון יעדן פון די ששה‬ ‫האבן זיך זייער‬ ‫צופרידן אז איך האב שוין דעם דעת‪ ,‬דעם‬ ‫סדרים‪ .‬קען מען אפשר זאגן אז יעקב‬ ‫אבינו האט געהאט א ספעציעלן פלפול‬ ‫מפלפל געווען‬ ‫סדר טהרות‪ .‬עס איז ביי מיר כאילו איך‬ ‫האב עס נאכנישט געלערנט"‪ .‬ווייל וואס‬ ‫וואס איז נוגע צום ערשטן ווארט פון סדר‬ ‫אין דעם נושא‬ ‫איז ווערט דאס גאנצע לערנען אן קיין‬ ‫יראת שמים?‬ ‫מועד‪ .‬דאס ערשטע ווארט פון סדר מועד‬ ‫איז דאס ווארט "יציאות השבת"‪ .‬קען זיין‬ ‫צווישן הכנסה‬ ‫אז יעקב אבינו האט געהאט א שטארקן‬ ‫פלפול אין דעם ווארט "יציאות השבת";‬ ‫און הוצאה‪.‬‬ ‫שרייט יעקב אבינו אויס‪" :‬ויירא" — ער‬ ‫האט מורא געהאט פונעם אייבערשטן —‬ ‫ער האט מפלפל געווען אין די גמרא ביים‬ ‫"ויאמר‪ :‬מה נורא המקום הזה"‪ .‬אה‪ ,‬יעצט‬ ‫געווען‪" :‬איך האב טאקע געמאכט א גאנצן‬ ‫האב איך עס געכאפט! אז מען איז שוין‬ ‫אנהייב פון מסכת שבת‪ .‬וואס איז די נושא‬ ‫סיום משניות‪ ,‬אבער איך האב עס ערשט‬ ‫אנגעקומען צו א פחד‪ ,‬צו א מדרגה פון‬ ‫דארט? די גמרא שטעלט זיך אז דאס‬ ‫באמת געקענט ווען איך האב געזאגט‬ ‫"יראת השם היא אוצרו"‪ ,‬יעצט האט מען‬ ‫ווארט "יציאות השבת" מיינט דאך לכאורה‬ ‫'ויירא ויאמר'"‪ .‬האט ער געזאגט‪" :‬אין זה כי‬ ‫באמת געענדיגט דעם סיום משניות‪ .‬איך‬ ‫עפעס וואס מען גייט ארויס — איינער וואס‬ ‫אם בית אלוקים" — דוקא דאס איז דאס בית‬ ‫האב געמאכט א סיום משניות‪ ,‬איך האב‬ ‫טראגט ארויס פון רשות היחיד צו רשות‬ ‫אלוקים‪ ,‬דאס הויז פון יראת שמים‪ .‬און ער‬ ‫שוין געהאלטן ביי די לעצטע משנה "יש‬ ‫הרבים‪ .‬אבער די משנה לערנט דערויף‬ ‫ווייזט גלייך צוריק‪" :‬וזה" — דאס ''אנדערע''‬ ‫השם במקום הזה"‪ ,‬אבער "ואנכי לא ידעתי"‬ ‫גלייך די ערשטע הלכה "פשט העני את‬ ‫וואס מען האט געלערנט ביז יעצט — איז‬ ‫— דאס הייסט איך האב עס נאכנישט‬ ‫ידו לפנים"‪ ,‬וואס דאס איז דאך א הלכה פון‬ ‫טאקע זייער חשוב‪ ,‬תורה איז דאך די‬ ‫באמת געקענט‪ .‬אבער ווען עס איז שוין‬ ‫אריינברענגען פון רשות הרבים אין רשות‬ ‫חשוב'סטע זאך וואס איז שייך‪ ,‬אבער דאס‬ ‫דא א "ויירא"‪ ,‬א "מה נורא המקום הזה"‪ ,‬א‬ ‫היחיד‪ ,‬איז עס דאך נישט קיין הוצאה נאר‬ ‫איז נאר דער "שער השמים"‪ ,‬דאס איז‬ ‫מדרגה פון יראת שמים‪ ,‬דאס הייסט שוין‬ ‫א הכנסה‪ .‬די גמרא ענטפערט‪" :‬האי תנא‪,‬‬ ‫נאר דער ''טויער'' צום הימל‪ .‬איך וויל זיך‬ ‫"געקענט"‪.‬‬ ‫הכנסה נמי הוצאה קרא לה" —הכנסה רופט‬ ‫נישט באגניגן נאר מיט א שער‪ ,‬נאר איך‬ ‫ער אויך אן מיט'ן נאמען הוצאה‪.‬‬ ‫וויל אויך האבן דאס בית אלוקים‪ ,‬די יראת‬ ‫האט יעקב אבינו ווייטער מסביר געווען‬ ‫שמים‪ .‬עס איז נישט גענוג אז מען הייבט‬ ‫וואס ער האט געזאגט‪ .‬ער האט געזאגט אז‬ ‫אגב‪ ,‬ס'איז דא א זייער אינטערעסאנטער‬ ‫אן מיט "וישכב" און מען שטייט אויף מיט‬ ‫עס שטייט דאך נאכדעם‪" :‬אין זה כי אם בית‬ ‫חידוש פונעם הייליגן בני יששכר זי'ע‬ ‫אלקים וזה שער השמים"‪ .‬די גמרא זאגט‬ ‫ו ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫''ויצא'' איז א‬ ‫שבת'דיגע ענין‪ .‬אוודאי טאר מען עס נישט‬ ‫טון שבת אויף אן אופן וואס איז אסור; נאר‬ ‫בספרו ברכה משולשת‪ :‬פארוואס טאקע‬ ‫הייבט מען אן קודם מיט די הלכה פון "פשט‬ ‫''הכנסה''‬ ‫עס איז א רמז בכלל ווען מען גייט נעמען‬ ‫העני את ידו לפנים"? מען וואלט דאך‬ ‫פאר צרכי שבת‪ .‬אז אין דעם פאל טוט דער‬ ‫געקענט זאגן די זעלבע זאך און אנפאנגען‬ ‫בדרך העבודה קען מען אפשר זאגן‪ ,‬אז‬ ‫ארימאן‪ ,‬וואס ארבעט צו האבן פאר זיך‬ ‫מיט הוצאה‪ ,‬דהיינו אז דער בעל הבית‬ ‫דער פלפול צי עס הייסט הוצאה צי עס‬ ‫צרכי שבת‪ ,‬א חשוב'ערע מצוה ווי דער בעל‬ ‫שטעקט ארויס די האנט אינדרויסן‪ .‬זאגט‬ ‫הייסט הכנסה‪ ,‬קען אפשר זיין אויפ'ן צוגאנג‬ ‫הבית וואס געט אים עס בתורת צדקה‪.‬‬ ‫ער‪ ,‬אז די תנאים האבן געוואלט אנפאנגען‬ ‫צו די וואכעדיגע פרשה בכלל‪ .‬די פרשה‬ ‫מיט א חשוב'ערע זאך‪ ,‬און דעם ארימאן'ס‬ ‫הייסט דאך "ויצא"‪ ,‬און ויצא איז דאך א‬ ‫על כל פנים‪ ,‬צום ענין‪ :‬מען זעט דאך‬ ‫אריינשטעקן די האנט איז חשוב'ער‬ ‫לשון פון הוצאה‪ ,‬מען גייט ארויס‪ .‬דאס איז‬ ‫אז דער תנא זאגט "יציאות השבת"‪ ,‬אבער‬ ‫ווי דעם בעל הבית'ס ארויסשטעקן די‬ ‫דער פשוט'ער פשט‪ ,‬אז יעקב אבינו האט‬ ‫האנט‪ .‬הגם שבת טאר מען עס נישט טון‪,‬‬ ‫באמת רעדט ער פון הכנסה‪ ,‬נאר ער רופט‬ ‫געהאט א יציאה; ער איז אוועקגעגאנגען‬ ‫דאך נעמט דאס נישט אוועק די חשיבות‬ ‫אן די הכנסה מיט'ן נאמען "הוצאה"‪.‬‬ ‫פון א גאר חשוב פלאץ וואס איז געווען א‬ ‫פון דער מצוה; עס איז נישט דוחה דעם‬ ‫בחינה פון "מגיע השמימה"‪ ,‬און ער האט‬ ‫איסור שבת‪ ,‬אבער די עצם זאך אז אן‬ ‫געמוזט גיין צו א נידריג פלאץ וואס איז א‬ ‫קען מען זאגן בדרך ווערטל‪ ,‬אז לבן מיט‬ ‫זיינע קינדער – דאס הייסט דער שווער און‬ ‫ארימאן שטייט און שטעקט אריין די האנט‬ ‫בחינה פון "מוצב ארצה"‪ .‬בכלל‪ ,‬די ענינים‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬קעגן די פעולה וואס דער‬ ‫וואס יעקב אבינו איז דא עוסק געווען‪,‬‬ ‫די שוואגערס פון יעקב אבינו – האבן זיך‬ ‫זייער מפלפל געווען אין דעם נושא צווישן‬ ‫עושר שטעקט ארויס‪ ,‬דאס איז חשוב'ער‪,‬‬ ‫וואס זעען אויס ווי גשמיות'דיגע ענינים‪,‬‬ ‫און דערפאר הייבט מען אן מיט דעם‪ .‬זאגט‬ ‫די זאכן זעען אויך אויס ווי א הוצאה‪ .‬ארויס‬ ‫הכנסה און הוצאה‪.‬‬ ‫דער בני יששכר‪ :‬פארוואס?‬ ‫פונעם בית מדרש‪ ,‬ארויס פון עוסק זיין‬ ‫בתורת השם יומם ולילה‪ ,‬און ער דארף‬ ‫דאס הייסט אזוי‪ :‬זיי האבן באטראכט די‬ ‫ווייל דער בעל הבית וואס שטעקט‬ ‫בלית ברירה ארויסגיין און עוסק זיין אין‬ ‫גאנצע מציאות פון יעקב אבינו ביי זיי אלס‬ ‫ארויס די האנט‪ ,‬ער טוט די מצוה פון צדקה‪.‬‬ ‫אנדערע ענינים כדי צו קענען אויפשטעלן‬ ‫א גרויסע הוצאה‪ .‬עס קאסט זיי געלט‪ ,‬ער‬ ‫אבער דער ארימאן וואס שטעקט אריין די‬ ‫א משפחה‪.‬‬ ‫נעמט צו פון זיי – "לקח יעקב את כל אשר‬ ‫האנט‪ ,‬וואס דארף ער פונעם בעל הבית?‬ ‫לאבינו" – ער האט דא א גרויסע משפחה‪,‬‬ ‫ער וויל ער זאל אים געבן א בילקע‪ ,‬ער וויל‬ ‫אבער מיר ווייסן אז די הוצאה‪ ,‬דאס‬ ‫ברוך השם‪ ,‬קינדער‪ ,‬און ער דארף עסן און‬ ‫קענען מקיים זיין סעודת שבת‪.‬‬ ‫איז די גרעסטע הכנסה וואס איז נאר שייך‪.‬‬ ‫מאכן דא א לעבן‪ .‬זיי האבן געהאלטן אז די‬ ‫סיי וואס עס מיינט ארויסצוברענגען‬ ‫הוצאה איז אן ערנסטע הוצאה‪.‬‬ ‫הכנסה פון דעם וואס יעקב אבינו האט דא‬ ‫ביי יום טוב זעט מען אין זוהר הקדוש‬ ‫אויפגעטון – ווי אלע הייליגע ספרים זענען‬ ‫אז דעמאלטס איז דא אן עיקר קפידא אז‬ ‫אבער באמת האט יעקב אבינו געזאגט‪:‬‬ ‫מען מוז דוקא געבן פאר ארימעלייט; אויב‬ ‫מאריך אין די אלע גרויסע תיקונים לדורות‬ ‫"ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬ניין! איך לערן פרק יציאות השבת‪,‬‬ ‫עולם‪ ,‬וואס האט אריינגעברענגט דא די‬ ‫מען גיבט נישט פאר ארימעלייט‪ ,‬איז די‬ ‫און איך ווייס אז מען קען אמאל זאגן אויף‬ ‫גאנצע סעודת יום טוב נישט חשוב ביים‬ ‫אלע נשמות פאר כלל ישראל – אלע זאכן‬ ‫א זאך אז עס איז הוצאה‪ ,‬אבער באמת איז‬ ‫וואס זעען אויס ווי א הוצאה זענען באמת‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש‬ ‫עס הכנסה‪ .‬דאס איז אייער טעות‪ .‬איר‬ ‫אויפ'ן פסוק "פרש חגיכם"‪ .‬ביי שבת שטייט‬ ‫די גרעסטע הכנסה‪.‬‬ ‫מיינט אז עס איז א הוצאה‪ ,‬אבער עס איז‬ ‫נישט די קפידא אז מען קען נישט יוצא זיין‬ ‫די גרעסטע הכנסה‪".‬‬ ‫שבת נאר אויב מען גיבט פאר ארימעלייט‪.‬‬ ‫אבער נאך א בחינה‪ :‬ווי עס שטייט‬ ‫אויסגעשמועסט באריכות אינעם הייליגן‬ ‫ממילא‪ ,‬דער בעל הבית וואס שטעקט‬ ‫ספר אוהב ישראל‪ ,‬וואו דער אפטער רב‬ ‫ווייל ער האט געזאגט פאר זיינע‬ ‫ארויס די האנט פאר'ן עני פאר סעודת‬ ‫זיע'א שמועסט אויס א גאנץ שטיקל‪[ .‬עס‬ ‫רעבעצינס‪ ,‬די בנות לבן‪ ,‬אז די גאנצע ברכה‬ ‫שבת‪ ,‬טוט טאקע א מצוה‪ ,‬אבער עס האט‬ ‫איז חידוש אזא שטיקל אין אוהב ישראל‪,‬‬ ‫פון לבן איז דאך נאר צוליב אים‪" ,‬ויברך ה'‬ ‫נישט קיין ספעציעלע שייכות מיט שבת‪,‬‬ ‫עס איז בכלל נישט קיין טייטש אויפ'ן‬ ‫אותך לרגלי" – זינט איך בין אהערגעקומען‪.‬‬ ‫ווייל ביי שבת איז נישט דוקא צדקה דער‬ ‫פסוק‪ ,‬נאר ער שמועסט אויס א תוכחת‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דאס וואס איר רופט אן אז‬ ‫עיקר‪.‬‬ ‫מוסר גדול‪ ,‬ממש א גאנצע דריי‪-‬פערטל‬ ‫איך בין אייער "הוצאה"‪ ,‬דערווייל בין איך‬ ‫עמוד אינעם ספר‪ ,‬א מוסר גדול וואס א‬ ‫אייער גרעסטע "הכנסה"‪ .‬זיי האבן דא די‬ ‫דער ארימאן אבער‪ ,‬וואס שטעקט אריין‬ ‫איד דארף זיך ארויסלערנען פון פרשת‬ ‫זכיה צו האבן אזא צדיק וואס אין זיין זכות‬ ‫די האנט‪ ,‬ער טוט עס דאך פשוט ווייל ער‬ ‫ויצא‪ ].‬עס איז נישט שייך איבערצוגיין‬ ‫קומט אריין די ברכה מיט די גרעסטע שפע‪.‬‬ ‫וויל מקיים זיין די מצוה פון עונג שבת‪.‬‬ ‫דאס גאנצע‪ ,‬אבער עס איז כדאי צו זען‬ ‫דאס איז בדרך צחות‪.‬‬ ‫טוט ער דאך יא עפעס א מער ספעציעלע‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ז‬ ‫א בליק אריין אין אנהייב פרשה‪ ,‬און מען‬ ‫ממילא קען מען עס אויסטייטשן אזוי‪:‬‬ ‫אינעווייניג די מורא'דיגע פייערדיגע‬ ‫זעט אז מיר האבן בסיעתא דשמיא ממש‬ ‫"האי תנא" רופט אן די ''הוצאה הכנסה קרא‬ ‫דיבורים‪ ,‬וואס פאר א מוסר השכל א איד‬ ‫מכוון געווען דעם גאנצן שמועס‪.‬‬ ‫לה"‪ .‬די הוצאה‪ ,‬די פרשת ויצא‪ ,‬וואס ביי‬ ‫דארף אראפלערנען פון פרשת ויצא‪.‬‬ ‫יעקב אבינו זעט עס שוין אויס ווי ער גייט‬ ‫ער ברענגט דארט אראפ דעם שמועס‪,‬‬ ‫ארויס‪ ,‬ער גייט שוין אפשר צו עפעס א‬ ‫און בתוך הדברים ניצט דער הייליגער‬ ‫אז די לשון פון די פרשה "ויצא יעקב"‪ ,‬וואס‬ ‫קלענערע מדריגה אדער צו א פשוט'ערע‬ ‫אפטער רב א שפראך‪ ,‬אז הלוואי זאלן מיר‬ ‫זעט אויס ווי אן ענין פון יציאה (ארויסגיין)‪,‬‬ ‫זאך – מיר וואונטשן זיך אריינצוקומען‬ ‫"בהקיץ" – ווען מיר זענען אויף און מיר טוען‬ ‫כאילו יעקב אבינו האט דא געטון פשוט'ע‬ ‫דארט וואו ער איז ארויסגעגאנגען‪ .‬הלוואי‬ ‫זאכן מיט א כוונה און פרובירן צו האלטן‬ ‫זאכן‪ ,‬איז באמת אלעס ווייל מען גייט אריין‬ ‫ווען מיר גייען מאכן א "הכנסה"‪ ,‬ווען מיר‬ ‫דעם קאפ אויפ'ן פלאץ – האלטן דארט‬ ‫העכער און העכער אין קדושה‪ .‬ער טייטשט‬ ‫הייבן אן אריינצוגיין אין עבודת השם‪ ,‬זאל‬ ‫וואו יעקב אבינו איז געווען "בחלומו"‪ .‬ווען‬ ‫מען קענען אפשר האבן א שייכות און זיך‬ ‫דאס אויס ממש מיט דער זעלבער הקדמה‬ ‫יעקב אבינו האט געטון זאכן וואס קענען‬ ‫עפעס ארויסלערנען‪ ,‬מיטנעמען פון די‬ ‫און דעם זעלבן יסוד ווי די גמרא אין מסכת‬ ‫אויסקוקן ווי די פשוט'סטע זאכן‪ ,‬הלוואי‬ ‫פרשה עפעס א מחשבה פון קדושה אין‬ ‫שבת זאגט‪" :‬הכנסה נמי הוצאה קרי לה"‪.‬‬ ‫וואלטן מיר אין אונזער גרעסטער מדריגה‬ ‫אונזער טאג‪-‬טעגליכן לעבן‪ .‬פון זיינע‬ ‫מיט דעם געדאנק אז זאכן וואס זעען אמאל‬ ‫"הוצאות" זאלן מיר קענען מאכן עפעס א‬ ‫געווען דארט וואו ער איז געווען אין א מצב‬ ‫אויס ביי צדיקים ווי א "הוצאה"‪ ,‬זענען‬ ‫משהו "הכנסה"‪.‬‬ ‫פון שלאף‪ .‬עס איז אביסל אזוי ווי די בחינה‬ ‫באמת נאר א "הכנסה"‪ ,‬מיט וואס מען גייט‬ ‫ווען דער ראפשיצער רב איז געגאנגען‬ ‫אריין העכער און העכער בקודש פנימה‪.‬‬ ‫לסיום הענין‪ :‬מען דארף דאנקען דעם‬ ‫אויפהייבן דעם רבי'נס עבירות ביי תשליך‪,‬‬ ‫מיר דאנקען דעם אייבערשטן‪" ,‬ברוך‬ ‫אייבערשטן אז "אנה ה' לידי"‪ ,‬עס איז‬ ‫זאגנדיג אז דעם רבי'נס עבירות זענען‬ ‫שכוונתי"‪ ,‬צוצופאסן די גמרא צום ענין‬ ‫'פונקט' געלעגן אויפ'ן טיש א ספר‪ ,‬און נאכ'ן‬ ‫אונזערע מצוות‪ .‬פארשטייט זיך אז ביי אים‬ ‫פון די עבודה פון די פרשה‪ ,‬און ברוך השם‬ ‫זאגו דען שיעור האב איך 'פונקט' געעפנט‬ ‫איז אינגאנצן נישט פארהאן קיין עבירות‪,‬‬ ‫באזונדער אויף דעם אז מ'האט פון הימל‬ ‫דעם הייליגן ספר "ליקוטי מהרי"ל"‪ ,‬וואס‬ ‫אבער אפילו זאכן וואס זעען אויס ביי אים‬ ‫צוגעפירט אז מ'זאל זעהן אז דאס ווארט‬ ‫האט מחבר געווען הרה"ק רבי יהודה לייב‬ ‫ווי ''פשוט'ע זאכן''‪ ,‬זאגט דער אפטער רב‪:‬‬ ‫איז שוין "יסודתו בהררי קודש"‪ .‬זאל דער‬ ‫זיע'א פון זאקילקאוו‪ ,‬פון די גדולי תלמידים‬ ‫הלוואי זאלן מיר בהקיץ זיין וואו ער איז‬ ‫אייבערשטער העלפן ווייטער‪.‬‬ ‫פונעם הייליגן רבי ר' אלימלך זי'ע‪ .‬מען גיט‬ ‫געווען בחלום‪.‬‬ ‫א פרייליכן שבת‬ ‫פאר הערות‪ ,‬הוספות‪ ,‬נדבות‪,‬‬ ‫להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי‬ ‫שיעורים קצרים מדי יום ביומו‬ ‫און באקומען דעם גליון אויפן‬ ‫ושיעורים מדי שבוע בשבוע‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אמעריקע‪605-477-5551 :‬‬ ‫‪machonsichoosi@gmail.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪073-388-6653 :‬‬ ‫טעלעפָאן‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫‪605-477-5551,7‬‬ ‫איירָאּפע‪333-070-6593 :‬‬ ‫ָ‬ ‫ח‪ -‬גליון שיחתי‬