נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
א
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
שיעור אור החיים הקדוש ויצא תשפ”ז
דיין עבודה דערגרייכט ביז אין הימל
א איד טוט אזויפיל הייליגע זאכן .גלייבט ער אויך וואס ער פועל'ט דערמיט אויבן?
סכום .און ר׳ זלמן ,וואס האט ביז נעכטן נישט געהאט קיין דו ווייסט וואס דו האלטסט אין די האנט?
ברויט פאר די קינדער ,איז געווארן א פארמעגליכער איד. ר׳ זלמן איז א בלוטיגער ארימאן.
ווער האט די מערסטע געהאלפן פאר ר׳ זלמן? א חשוב׳ער ,אנגעזעענער איד ,אבער אין שטוב איז נישטא
דער וואס האט אים געשיקט אביסל געלט? דער וואס האט קיין לחם לאכול .ער מוטשעט זיך אויף פשוט׳ע ברויט ,צו
אים אריינגעברענגט עסן? אוודאי האט יעדער איינער קענען מפרנס זיין זיין משפחה מיט קינדער.
געטון א טייערן חסד. די מענטשן וואס קענען אים האבן שטארק רחמנות אויף
אבער דער וואס האט אים אויפגעמערקט וואס פאר אן אים און ווילן אים העלפן .אבער ר׳ זלמן שעמט זיך זייער
אוצר ער האלט אין די האנט -ער האט אים ארויסגענומען צו נעמען הילף .פארט זענען דא גוטע אידן וואס שיקן אים
פון זיין ארעמקייט! פון מאל צו מאל אביסל געלט אדער אביסל עסן ,אלעס
און נאך א זאך דארף מען דא באמערקן. בדרך כבוד ,ער זאל האבן מיט וואס צו שפייזן די שטוב.
ר׳ זלמן האט דעם מטבע שוין געהאט ביי זיך עטליכע אין דער זעלבער שול דאווענט ר׳ אפרים .אויך ער האט
וואכן .איז ער געווען רייך אדער ארעם? האט ער געהאט שטארק רחמנות אויף ר׳ זלמן ,אבער ער האט אליין נישט
מיט וואס צו שפייזן די קינדער? למעשה איז ער ווייטער קיין געלט אים צו געבן .ער טראכט כסדר :וואס קען איך
ארומגעגאנגען הונגעריג און זיך געמוטשעט אויף א טון פאר דעם איד? ווי אזוי קען איך אים העלפן?
שטיקל ברויט. ר׳ אפרים האט א באזונדערן אינטערעס :ער פארשטייט
דער אוצר איז געלעגן ביי אים אין קעשענע ,אבער ער אין אלטע און זעלטענע מטבעות .עס זענען דא מטבעות
האט נישט געוואוסט וואס ער האט .ער האט געהאלטן אין וואס זעען אויס ווי פשוט׳ע קליינגעלט ,אבער פאר א
די האנט א הון רב ,און געוואלט עס אויסגעבן ווי פשוט׳ע זאמלער זענען זיי ווערד א הון רב.
קליינגעלט! איין טאג זעט ער אין שול ווי ר׳ זלמן שטייט נעבן דעם
ר׳ אפרים האט אים נישט געגעבן קיין נייעם מטבע .ער עסן־מאשין .ער איז הונגעריג און וויל זיך עפעס קויפן.
האט אים געעפנט די אויגן אויף דעם אוצר וואס איז שוין ער נעמט ארויס א פאר מטבעות און גרייט זיך זיי
געווען ביי אים. אריינצולייגן.
מיט דעם האט ער אים געמאכט פאר א רייכן איד. ר׳ אפרים געבט א קוק אויף די מטבע אין זיין האנט -און
טייערער איד ,דער משל רירט אן א זאך וואס האט ווערט ממש פארגליווערט.
שטארק שייכות צו אונזער אייגענעם לעבן. ״ר׳ זלמן!״ געבט ער א שריי.
מיר האלטן אין די הענט תורה ,תפילה און מצוות .מיר ר׳ זלמן שטעלט זיך אפ און דרייט זיך ארום :״יא ,וואס
טוען יעדן טאג הייליגע מעשים .אבער ווייסן מיר וואס ווילסטו?״
מיר האבן? גלייבן מיר וואס מיר פועל׳ן דערמיט אויבן? ״דו ווייסט וואס דו האלטסט אין די האנט?״
און נאך גאר א האקעלע שאלה :איז עס די זעלבע ווערד, ״יא ,א קוואדער.״
ווען מען ווייסט נישט זייערע חשיבות? ״ר׳ זלמן ,דאס איז נישט קיין פשוט׳ער קוואדער! דאס איז
דער הייליגער אור החיים הקדוש קומט די וואך און עפנט ווערד א הון רב!״
אונז די אויגן: ר׳ זלמן שמייכלט .אבער ר׳ אפרים בעט זיך ביי אים :״איך
איד ,דו ווייסט וואס דו האלטסט אין די האנט? בעט דיך ,לייג עס נישט אריין! דו ווייסט וויפיל געלט דאס
לאמיר לערנען זיינע הייליגע ווערטער ,און ארייננעמען איז ווערד? באלד א האלבע מיליאן דאלאר!״
אין הארץ וואס פאר אן אוצר דער אייבערשטער האט אונז מ׳איז געגאנגען מברר זיין .מ׳האט געטראפן דעם ריכטיגן
געגעבן. סוחר ,וואס איז געווען גרייט צו באצאלן דעם גרויסן
ב
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
הייליגע אורות אין דער פנימיות פון זיין נשמה .דאס מיינט דער סולם פון א אידישער נשמה
דער פסוק מיט די ווערטער ״ויורדים בו״ -די אורות קומען יעקב אבינו גייט ארויס פון זיין פאטערס הויז .ער איז
אראפ צו אים. אויפן וועג קיין חרן .אינמיטן וועג לייגט ער זיך שלאפן,
אידישע קינדער ,לאמיר די ווערטער נישט דורכלויפן. און ער זעט אין חלום:
״להשפיע אורות נוראים בסוד נשמתו״. ״וְ ִהנֵּה ֻסלָּם מֻצָּ ב אַ ְרצָ ה וְ ר ֹאׁשֹו מַ גִּ יעַ הַ שָּׁ מָ יְ מָ ה ,וְ ִהנֵּה
דאס איז דער סולם :פון דא שטייגט ארויף די עבודה ,און ֹלהים עֹ לִ ים וְ יֹ ְר ִדים ּבֹו״( .בראשית כח ,יב) מַ לְ אֲ ֵכי אֱ ִ
פון אויבן קומט אראפ שפע. דער הייליגער אור החיים הקדוש איז מפרש ,בדרך רמז,
דיין מעשה בלייבט נישט דא דעם גאנצן ענין אויף דעם מענטש און זיין נשמה .דער
סולם ווייזט אויף נפש האדם ,וואס איז פארבונדן מיט
מיר זעען נאר דעם אויסערליכן מעשה וואס איז געשען
אויבן .און די מלאכים וואס שטייגן ארויף און קומען
דורך אונזער מצוה .א איד האט געגעבן א מטבע .ער האט
אראפ ,ווייזן אויף די מעשים טובים און אויף דעם שפע
געזאגט א ברכה .ער האט געלערנט א שורה גמרא.
וואס ווערט דורך זיי נתעורר.
אבער וואו איז דער מעשה אנגעקומען?
וזה לשון קדשו (אור החיים ,בראשית כח ,יד):
דער אור החיים הקדוש לערנט אונז :אין די עולמות
ֹלהים עֹולִ ים וְ גֹו׳ ,יִ ְרמֹוז אֶ ל ְּב ִחינַת אֹומרֹו מַ לְ אֲ כֵי אֱ ִ
״וְ ְ
העליונים .ביז צום שורש הנשמה.
טֹובים אֲ ֶׁשר יִ ְׁש ַּתדֵּ ל אָ דָ ם בָּ עֹולָם הַ זֶּה ,וְ ַי ֲעלֶהמַ ע ֲִׂשים ִ
דו זעסט א איד שטיין אין שול .ער האלט א סידור .ארום עּותּה אֹורֹות עֶ לְ יֹונִ ים ְּבשֹׁ ֶרׁש נִ ְׁשמָ ָתן״. ְּבאֶ ְמצָ ָ
אים שטייען נאך מענטשן ,און אינדרויסן פארט די וועלט מיט די ווערטער ״מלאכי אלהים עולים״ איז די תורה מרמז
ווייטער .אבער אין דער צייט זאגט דער איד א ווארט פארן אויף די מעשים טובים וואס א מענטש טוט מיט השתדלות
אייבערשטן .ער פארבינדט זיך מיט אים. דא אויף דער וועלט .דורך די מעשים טובים הייבט ער
און די התקשרות האט א פעולה אויבן. ארויף הייליגע אורות אויבן ,אינעם שורש פון די נשמות.
די אויגן זעען א קליינעם טייל פון דער מעשה .די הייליגע ״וְ הֵ ם נִ קְ ָר ִאים ְּב ִד ְב ֵריהֶ ם ז״ל (זהר ח״א יח) מַ יִ ין נּוקְ ִבין,
תורה דערציילט אונז ווי ווייט די מעשה דערגרייכט. ֹלהים״.
לָהֶ ם יִ קְ ָרא מַ לְ אֲ כֵי אֱ ִ
לאמיר יעצט צוריקקוקן די התעוררות וואס שטייגט ארויף פון אונטן ווערט
אנגערופן אין זוהר הקדוש ״מיין נוקבין״ .דאס איז אן
טייערער איד ,לאמיר זיך דא אפשטעלן.
אויסדרוק פאר דער התעוררות פון אונטן ,וואס רופט
טראכט אויף איין מצוה וואס דו האסט היינט געטון .אפשר ארויס א שפע פון אויבן .די הייליגע כוחות וואס שטייגן
איז עס געווען די הנחת תפילין .אפשר דאס ביסל תורה ארויף ווערן דא אנגערופן ״מלאכי אלהים״.
וואס דו האסט געלערנט .אפשר א טובה וואס דו האסט ידים (אבות פ״ד) :הָ עֹושֶׂ ה ִמ ְצוָה״וְ כֵן הּוא ְּב ִמ ְׁשנַת ח ֲִס ִ
געטון פאר א צווייטן. אַ חַ ת קָ נָה לֹו פְּ ַרקְ לִ יט אֶ חָ ד״.
לייג יעצט אריין אביסל מחשבה אין די מעשה. אזוי שטייט אויך אין פרקי אבות :ווען א מענטש טוט איין
קוק דערויף מיט די ווערטער פונעם אור החיים הקדוש: מצוה ,האט ער זיך דערמיט געשאפן א מליץ יושר -א
נֹור ִאים בְּ סֹוד
אֹורֹות עֶלְ יֹונִ ים בְּ שֹׁ ֶרׁש נִ ְׁשמָ תָ ן .אֹורֹות ָ מלאך וואס רעדט גוטס אויף אים.
נִ ְׁשמָ תֹו. כּורין״.
״ּובַ עֲלֹות אֵ ּלּו י ְֵרדּו מַ יִ ין ְּד ִ
די מצוה איז שוין געטון געווארן ,אבער דו קענסט זיך און ווען די התעוררות פון אונטן שטייגט ארויף ,קומט איר
יעצט מתבונן זיין דערין .דו קענסט יעצט דאנקען דעם אנטקעגן א שפע פון אויבן .דער שפע ווערט אנגערופן
אייבערשטן אויף דער זכות .דו קענסט יעצט ארייננעמען ״מיין דכורין״.
אין הארץ די אמונה אין דער טייערקייט פון זיין מצוה. עֹוררּו מַ יִ ם הָ עֶ לְ יֹונִ ים
עֹוררּות הַ תַּ ְחּתֹונִ ים יִ ְת ְ
״כִּ י ְּב ִה ְת ְ
דער מעשה וואס דו דערמאנסט זיך יעצט ,קען אויפוועקן אֹומרֹו
נֹור ִאים ְּבסֹוד נִ ְׁשמָ תֹו ,וְ הּוא ְ לְ הַ ְׁשפִּ יעַ אֹורֹות ָ
אין דיר א פרישע שמחה און א פרישע התקשרות. יֹור ִדים ּבֹו״.
וְ ְ
״רבונו של עולם ,איך האב פריער געזאגט א ברכה פאר ווייל ווען מ׳איז זיך מעורר דא אונטן ,ווערט דורך דעם
דיר .איך האב אפשר נישט גענוג געטראכט וואס פאר א נתעורר דער שפע אויבן ,און עס ווערן נשפע געוואלדיגע
ג
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
דער הייליגער מגיד פרעגט :גלייבסטו? זכות דאס איז .איך וויל יעצט דאנקען דערויף .איך בין א
און דא קומען מיר צו א גאר וויכטיגער און הייליגער יסוד איד ,און דו האסט מיר געגעבן צו דערמאנען דיין הייליגן
וואס דארף אונז דורכנעמען און באגלייטן טאג־טעגליך. נאמען!״
דער הייליגער לעכטיגער מגיד פון מעזריטש זי״ע זאגט אזא מחשבה איז שוין אליין א שטיק לעבן פון דביקות צום
(מגיד דבריו ליעקב אות צ): אייבערשטן אין דער איצטיגער מינוט.
״כְּ שֶׁ אָ דָ ם ְמקַ שֵּׁ ר עַ ְצמֹו ְּבהַ שֵּׁ ם יִ ְתבָּ ַרְך ,אֲ זַי כָּל וואו איז דער שורש?
ּבֹורא יִ ְתבָּ ַרְך״.
הָ עֹולָמֹות שֶׁ לְּ מַ טָּ ה ִממֶּ נָּה ִמ ְתקַ ְּׁש ִרים בַּ ֵ א מענטש איז צוגעוואוינט זיך צו מעסטן לויט דעם וואס
ווען א מענטש פארבינדט זיך מיטן אייבערשטן ,ווערן ער קען פון זיך.
דורך אים אויך די אלע עולמות וואס זענען אונטער אים ער ווייסט ווי אפט זיין קאפ לויפט אוועק .ער געדענקט
פארבונדן מיטן אייבערשטן. זיינע דורכפעלער .ער ווייסט וויפיל ער האט נאך צו
ּבּושים,
״לְ מָ ָׁשל ,לְ אָ דָ ם ֶׁשיֵּׁש לֹו כֹּ חַ עַ ל יְ דֵ י אֲ כִ ילָה ּומַ לְ ִׁ פאררעכטן .דעריבער ,ווען מ׳רעדט צו אים פון אורות
נִ ְמצָ א כְּ לּולִ ים ּבֹו ּדֹומֵ ם צֹומֵ חַ חַ י ְמדַ בֵּ ר ֶׁשל הָ עֹולָמֹות, עליונים און עולמות העליונים ,פילט ער אמאל אז מ׳רעדט
וְ כֻלָּם ִמ ְתקַ ְּׁש ִרים ְּבהַ ֵּׁשם יִ ְתבָּ ַרְך עַ ל יָדֹו״. פון א ווייטע וועלט.
למשל ,א מענטש באקומט כוח פון עסן ,און ער נוצט ס׳איז דא א וועלט פון צדיקים ,פון הייליגע אידן ,פון
קליידער .אזוי האט ער אין זיך א שייכות מיט די מענטשן וואס לעבן מיט הויכע מדריגות .און ס׳איז דא ער,
פארשידענע חלקים פון דער בריאה :דומם ,געוויקסן, מיט זיין געווענליכן לעבן.
בעלי חיים און דעם מענטש אליין .ווען ער פארבינדט זיך
מיטן אייבערשטן ,ווערן זיי אלע דורך אים אויך פארבונדן אבער דיין נשמה האט א שורש אויבן.
מיטן אייבערשטן. דאס וואס דו זעסט פון זיך דא אונטן איז נישט דער גאנצער
״וְ עִ יקָ ר שֶׁ יְּ קַ שֵּׁ ר עַ ְצמֹו ְּבהַ שֵּׁ ם יִ ְתבָּ ַרְך״. שיעור פון דיין נשמה .זי איז א הייליגע נשמה וואס דער
אייבערשטער האט אריינגעגעבן אין דיר ,און ער האט איר
דער עיקר איז ,אז דער מענטש זאל זיך טאקע פארבינדן
מיטן אייבערשטן. געגעבן א עבודה דא אויף דער וועלט.
״וְ ִאם אֵ ינֹו מַ אֲ ִמין בֶּ אֱ מּונָה ְׁשלֵמָ ה שֶׁ ּפֹועֵ ל ְּב ִדּבּורֹו דו שטייסט אויף דער ערד .דו דארפסט עסן ,שלאפן,
ּוב ִה ְתקַ ְּׁשרּות ְּבהַ שֵּׁ ם יִ ְתבָּ ַרְך ,בֶּ אֱ מֶ ת אֵ ינֹו ּפֹועֵ לְ ארבעטן און זארגן פאר דיין משפחה .און אין דעם לעבן
לְ מַ עְ לָה כְּ לָל״. זעלבסט טוסטו מצוות און פארבינדסט זיך מיטן אייבערשטן.
און אויב ער גלייבט נישט מיט א גאנצע אמונה אז ער דער סולם איז מוצב ארצה ,און ראשו מגיע השמימה.
פועל׳ט אויבן דורך זיין דיבור און דורך זיין התקשרות צום דאס דארף מען זיך יעצט איינ׳חזר׳ן :מיין היינטיגער טאג
אייבערשטן ,פועל׳ט ער טאקע נישט אויבן. האט שייכות מיט מיין הייליגן שורש.
״וְ זֶהּו שֶׁ כָּתּוב ‘וַיִּ גַּע ְּבכַף יְ ֵרכֹו’ ,פֵּירּוׁש שֶׁ ּלֹוקֵ חַ ִממֶּ ּנּו א מענטש קען ארויסגיין פון שול און זיך נאך אלץ פילן
הָ אֱ מּונָה״. מיד .ער האט געלערנט ,און ער שפירט נישט קיין גרויסע
דאס איז דער רמז אין די ווערטער ״ויגע בכף ירכו״ :דער התלהבות .ער האט מקיים געווען א מצוה ,און די טרדות
שר פון עשו רירט אים אן אין דער אמונה -ער נעמט אוועק זענען נאך דא.
פון אים די אמונה.
א נשמה איז טיפער ווי דאס וואס א מענטש שפירט אין א
״ּוכְ לָל גָּדֹול הּוא הָ אֱ מּונָה ,שֶׁ יֵּׁש כַּמָּ ה ְּבנֵי אָ דָ ם שֶׁ יֵּׁש געוויסער מינוט.
לָהֶ ם אַ הֲבָ ה וְ יִ ְראָ ה ,וְ אֵ ין ּפֹועֲלִ ים לְ מַ עְ לָה כְּ לּום מֵ חֲמַ ת
דער אור החיים הקדוש האט אונז דערציילט פון ״אורות
חֶ ְסרֹון הָ אֱ מּונָה ְׁשלֵמָ ה״.
נוראים״ .מיר נעמען אן זיינע ווערטער מיט אמונה ,אויך
די אמונה איז א געוואלדיגער יסוד .עס זענען דא מענטשן וואס ווען די אויגן זעען עס נישט און דאס הארץ איז נאך נישט
האבן אהבת ה׳ און יראת ה׳ ,און דאך פועל׳ן זיי נישט אויבן, גענוג וואך עס צו שפירן.
ווייל עס פעלט זיי די גאנצע אמונה אז זייער עבודה פועל׳ט.
ד
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
די אמונה דארף אנקומען ביז ״איך״ אוי ,ווי שאד!
ס׳איז מעגליך אז א מענטש גלייבט אלע גרויסע זאכן ,און אוי ,ווי שאד! א איד קען אזויפיל דערגרייכן מיט זיינע
דאך קומט די אמונה נישט גענוג נאנט צו אים. גוטע מעשים .ער טוט שוין די מצוות ,ער לערנט שוין און
תפילה איז געוואלדיג הייליג -אוודאי. ער דאווענט שוין .עס פעלט אים נאר די אמונה -צו גלייבן
תורה איז העכער פון אונזער השגה -זיכער. אז ער פועל׳ט טאקע דערמיט אויבן!
מצוות פועל׳ן אין די עולמות העליונים -דאס שטייט אין דער הייליגער מגיד רעדט דאך פון מענטשן וואס האבן
אלע הייליגע ספרים. אפילו אהבה און יראה .און דאך זאגט ער ,אז מחמת דעם
חסרון אין אמונה פועל׳ן זיי נישט אויבן .אזויפיל קען
אבער מיין תפילה? די תורה וואס איך לערן? דער מעשה
מען אויפטון ,און דער חסרון אין אמונה האלט עס
טוב וואס איך האב יעצט געטון?
צוריק!
דארט דארף מען אמאל אריינארבעטן די אמונה.
דאס דארף אונז אויפוועקן :מיר דארפן אריינברענגען א
דער הייליגער מגיד זאגט אין אן אנדער שטיקל (אות קד):
שטארקע אמונה אין דער עבודה וואס מיר טוען .ווען איך
״צָ ִריְך לְ כָל אָ דָ ם לִ ְהיֹות לֹו אֱ מּונָה גְּ דֹולָה ָלזֶה ,שֶׁ ָּכל לערן ,ווען איך דאווען ,ווען איך טו א מצוה -זאל איך
ּתֹורה אֹומַ ה שֶּׁ הּוא עֹושֶׂ ה אֵ יזֶה ִמ ְצוָה אֹו לִ יּמּוד ָ גלייבן אז מיין דיבור און מיין התקשרות צום אייבערשטן
עֹורר תַּ עֲנּוג גָּדֹול לְ מַ עְ לָה״.
ְּתפִ לָּה ,יִ ְת ֵ פועל׳ן טאקע אין די עולמות העליונים.
יעדער מענטש דארף שטארק גלייבן ,אז ווען ער טוט א די אמונה איז אליין א יסוד אין דער פעולה .וואס פאר א
מצוה ,לערנט תורה אדער דאווענט ,ווערט דורך דעם שאד איז עס ווען מ׳טוט אזויפיל ,און מ׳קען אויפטון עד
נתעורר א גרויסער תענוג אויבן.
אין לשער ,אבער עס ווערט צוריקגעהאלטן ,ווייל
״וְ ל ֹא י ֹאמַ ר ְּבלִ ּבֹו :אֵ יְך אֶ פְ שָׁ ר שֶׁ אֲ נִ י אֶ עֱשֶׂ ה כִּ ְביָכֹול מ׳גלייבט נישט וואס מ׳טוט!
תַּ עֲנּוגִ ים לְ מַ עְ לָה״.
דאס איז א הילכיקע ווארענונג־פייפעריי :הייליגער איד,
ער זאל נישט טראכטן ביי זיך :ווי איז מעגליך אז איך זאל וועק זיך אויף! ווען דו וואלסט נאר געגלייבט אין וואס
כביכול מאכן א תענוג אויבן? דו טוסט ,וואלסטו באמת געשאקלט אלע וועלטן!
״עַ ל זֶה נֶאֱ מַ ר‘ :וְ נִ ְרגָּן מַ פְ ִריד אַ ּלּוף’ ,כִּ י כִ ְביָכֹול
מען האט אונז געגעבן אזויפיל הייליגע מצוות .וויפיל מאל
נִ קְ ָרא אֱ מּונָה אֱ מּונַת אֹ מֶ ן״.
א טאג זאגט א איד א ברכה! וויפיל ווערטער תורה און
אויף דעם זאגט דער פסוק ״ונרגן מפריד אלוף״ :די דאזיגע תפילה קומען ארויס פון זיין מויל!
טענות און ספקות ברענגען א פירוד אין דער התקשרות צום
און ס׳איז דא א קריטיש וויכטיגער יסוד וואס מ׳קען יעצט
אייבערשטן .דער מענטש דארף זיך האלטן מיט א פעסטע
אריינברענגען אין די אלע הייליגע זאכן :די אמונה אז
אמונה אין דעם תענוג וואס זיין עבודה וועקט אויף אויבן.
מ׳פועל׳ט.
״ּובכָל הַ ִּמ ְצֹות ַיחֲׁשֹוב שֶׁ יִּ ְהיֶה תַּ עֲנּוג גָּדֹול לְ עֵ ילָּא,
ְ
גלייב אז דיין דיבור דערגרייכט .גלייב אז דיין התקשרות
שֶׁ י ִָּביא כָּל הַ ְּדבָ ִרים לְ עֹולַם הַ תַּ עֲנּוג שֶׁ שָּׁ ם ל ֹא הָ יָה
פועל׳ט.
ְׁש ִב ָירה״.
ביי יעדער מצוה זאל ער טראכטן אז דורך דעם וועט זיין ר׳ זלמן האט געהאלטן דעם טייערן מטבע אין די האנט,
א גרויסער תענוג אויבן .דורך זיין עבודה זאל ער אבער נישט געוואוסט וואס ער קען דערמיט דערגרייכן.
ארויפברענגען די זאכן צום ״עולם התענוג״ -א הויכע אזוי קען א איד טון הייליגע מעשים און נישט גלייבן וואס
מדריגה וואו די שבירה האט נישט דערגרייכט. ער פועל׳ט דערמיט אויבן.
ּומחַ יֶּה
״עַ ל דֶּ ֶרְך ‘וְ הַ חָ כְ מָ ה ְּתחַ יֶּה אֶ ת ְּבעָ לֶיהָ ’ וְ כּו׳ְ , ביי אונז זאגט דער הייליגער מגיד נאך מער :די אמונה
אֹותָ ּה״. איז אליין א יסוד אין דער פעולה .ווי שאד ,ווען דער
דאס איז דער ענין פון ״והחכמה תחיה את בעליה״ :פון אוצר איז שוין אין די הענט ,און דער חסרון אין אמונה
דער הויכער מדריגה פון חכמה ווערט געגעבן חיות. האלט צוריק וואס מ׳קען דערמיט אויפטון!
״אַ ְך ִאם כֵּן י ֹאמַ ר אָ דָ ם ְּבלִ ּבֹו שֶׁ הּוא גָּדֹול ְמאֹ ד ,וְ יָבֹוא
לִ ידֵ י גֵּאּות וְ ג ְַדלּות״.
ה
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
ווען א איד ווייסט אז זיין תורה איז טייער ,קען אים דאס אבער דא קען א מענטש אנהייבן טראכטן אז ער איז זייער
געבן חשק צו לערנען בעסער .ווען ער גלייבט אז זיין גרויס ,און דורך דעם צוקומען צו גאוה.
תפילה מאכט א תענוג אויבן ,קען ער ווילן אריינלייגן נאך ״וְ ָלזֶה אָ מַ ר‘ְ :רבָ בָ ה כְּ צֶ מַ ח’ וְ כּו׳‘ ,וַתָּ בֹ ִאי’ וְ כּו׳‘ ,וְ אַ ְּת
א שטיקל הארץ אין א ברכה. עֵ רֹ ם וְ עֶ ְריָה’ִ .מי נָתַ ן לְ ָך הַ כֹּ חַ הַ זֶּה? אֲ נִ י אֲ נִ י הּוא״.
די אמונה אין דער עבודה געבט כוח זיך צו דערהייבן. אויף דעם דערמאנט מען אים די ווערטער פונעם פסוק:
פון וואנען קומט דער כוח? אפילו ווען דו ביסט געוואקסן און אנגעקומען צו גרויסע
זאכן ,ביסטו פון דיר אליין ״ערום ועריה״ -דו האסט
און אויב עס קומט ארויף א חשש פון גדלות -ווי קען א
גארנישט פון זיך .ווער האט דיר געגעבן דעם גאנצן כוח?
מענטש טראכטן אז ער פועל׳ט אזויפיל? -דער מגיד
דער אייבערשטער! אלעס קומט פון אים.
זעלבסט האט אונז געגעבן דעם ענטפער.
עֹורר לְ מַ טָּ ה הַ ִה ְת ַלהֲבּות,
״וְ זֶה הַ כְּ לָל ,שֶׁ צָּ ִריְך לְ ִה ְת ֵ
״מי נָתַ ן לְ ָך הַ כֹּ חַ הַ זֶּה? אֲ נִ י אֲ נִ י הּוא״ .דער אייבערשטער
ִ
ְּדהַ יְ נּו הַ תַּ עֲנּוג שֶׁ ּלֹו״.
געבט דעם כוח .עס איז נישט דו .דארפסט זיך נישט
דער כלל איז ,אז דער מענטש דארף דא אונטן אויפוועקן אין
גרויסהאלטן מיט דעם.
זיך א התלהבות -ער זאל אליין האבן א תענוג אין דער עבודה.
מיין נשמה איז א מתנה פון אים .די תורה איז זיין תורה .די
״רצֹונֹו לֹומַ ר ,שֶׁ יִּ ְהיֶה לֹו תַּ עֲנּוג מַ מָּ ׁש ְּבמַ ה שֶּׁ עֹושֶׂ ה
ְ
מצוה איז זיין ציווי .די מעגליכקייט צו טון איז אויך פון אים.
ּבֹורא יִ ְתבָּ ַרְך ,כְּ דֵ י שֶׁ יָּבֹוא לְ עֹולַם הַ תַּ עֲנּוג״.
ְרצֹון הַ ֵ
ווען איך בין מכיר אין דעם ,ווערט די הכרה אין דער
דאס הייסט ,ער זאל ממש האבן א תענוג דערפון וואס ער
גרויסקייט פון א מצוה א סיבה צו הכנעה און הודאה.
טוט דעם רצון פונעם אייבערשטן .דורך דעם קען ער
רבונו של עולם ,וואס האסטו מיר געגעבן! דו האסט אנקומען צום ״עולם התענוג״.
אריינגעלייגט אין א מענטש פון פלייש און בלוט אזא
אזעלכע הייליגע ווערטער! עס וואלט געווען ראטזאם,
הייליגן כוח .דו לאזסט מיר לערנען דיין תורה ,רעדן צו
איבערצולערנען אט דעם שטיקל נאכאמאל און נאכאמאל.
דיר און מקיים זיין דיין רצון.
דער הייליגער מגיד וויל אז די אמונה זאל אנקומען ביז
זיין פרייליך מיטן רצון ה׳ דעם ״איך״ .איך ,מיט דער נשמה וואס דער אייבערשטער
דאס איז א זאך וואס מיר קענען יעצט אנהייבן. האט מיר געגעבן .איך ,וואס בין מחויב אין תורה און מצוות.
דערמאן זיך אין דעם ביסל תורה וואס דו האסט געלערנט. איך ,וואס קען יעצט עפענען דאס מויל און רעדן צו אים.
אפשר האסטו געהאט קושיות .אפשר האט זיך דער קאפ ער האט מיר געהייסן טון די מצוה .ער האט מיר געגעבן
געמוטשעט .אבער דו האסט געלערנט דעם אייבערשטנ׳ס א חלק אין זיין הייליגער תורה .ער האט מיר געגעבן די
תורה. זכות אים צו דינען.
לאז זיך פרייען מיט דער זכות. דעריבער דארף איך גלייבן אין דער טייערקייט פון דער
דערמאן זיך אין א מעשה חסד .דו האסט זיך אוועקגעגעבן עבודה וואס ער האט מיר געגעבן.
פאר א צווייטן איד .אפשר האט קיינער עס נישט ״איך בין דאך נישט אויף דער מדריגה״
באמערקט .אבער דו האסט געטון א הייליגן מעשה. א מענטש קען אבער פרעגן :ווי קען איך אזוי טראכטן
זאג אין הארץ :רבונו של עולם ,איך פריי זיך אז דו אויף מיר ,ווען איך ווייס ווי ווייט איך בין?
האסט מיר מזכה געווען. איך האב נאך אזויפיל חסרונות .איך בין נאך נישט גענוג
מיר קענען זיין צוגעוואוינט צו פרייען זיך מיט א אויסגעארבעט .מיין כוונה איז נישט ריין ,מיין התמדה איז
פארדינסט ,מיט א געלונגענעם געשעפט אדער מיט א זאך נישט שלם ,און מיין הארץ ווערט נישט אזוי שנעל נתעורר.
וואס מ׳האט ערלעדיגט .לאמיר געבן פלאץ אין הארץ פאר די חסרונות דארף מען טאקע פאררעכטן .דער
דער שמחה פון א מצוה. אייבערשטער געבט אונז טעג און יארן צו וואקסן ,זיך צו
איך האב היינט געטון דעם רצון ה׳. רייניגן און זיך צו דערנענטערן צו אים.
שטעל זיך פאר א איד נעמט אין די הענט א גלעזל וואסער. אבער אין דער זעלבער צייט דארפן מיר גלייבן זיינע
די ברכה קען ארויסקומען מיט א געוואוינהייט .ער זאגט הייליגע ווערטער.
די הייליגע ווערטער וואס ער קען שוין פון קינדווייז אן.
ו
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
א איד דאווענט שוין יארן .ער לייגט תפילין ,האלט שבת, און עס קען אויך זיין אז ער שטעלט זיך אפ אויף א רגע.
לערנט לויט זיינע כוחות און טוט חסד .אבער אין זיך פילט ער געדענקט פאר וועמען ער רעדט .ער געדענקט אז דער
ער זיך קליין .זיין עבודה איז ביי אים א געווענליכע זאך. אייבערשטער געבט אים די זכות אים צו לויבן .ער גלייבט
און דו לערנסט מיט אים די ווערטער פונעם אור החיים אז זיין ברכה איז טייער אויבן.
טֹובים אֲ שֶׁ ר יִ ְׁשתַּ דֵּ ל
הקדוש :״יִ ְרמֹוז אֶ ל ְּב ִחינַת מַ ע ֲִׂשים ִ די ווערטער פון דער ברכה זענען די זעלבע הייליגע
אָ דָ ם בָּ עֹולָם הַ זֶּה ,וְ ַי ֲעלֶה ְּבאֶ ְמצָ עּותָ ּה אֹורֹות עֶ לְ יֹונִ ים ווערטער ,און אין זיין עבודה איז אריינגעקומען א פרישע
ְּבשֹׁ ֶרׁש נִ ְׁשמָ תָ ן״ .דו ווייזט אים וואס דער מגיד זאגט: התקשרות.
״צריך לכל אדם להיות לו אמונה גדולה לזה״. און אזוי אויך דא ,בשעת מ׳לערנט די ווערטער .מ׳דארף
די ווערטער קענען אים באגלייטן מארגן אינדערפרי. נישט ווארטן ביז שפעטער אנצוהייבן לעבן מיט זיי.
ער וועט נעמען די תפילין ,און זיך דערמאנען .ער וועט יעצט איז דא א מעגליכקייט צו פארבינדן זיך .יעצט קען
עפענען דעם סידור ,און א מחשבה וועט זיך אויפוועקן: מען זיך ווענדן צום אייבערשטן מיט דאנק ,מיט אמונה און
מיין תפילה איז טייער .איך דארף גלייבן אין מיין התקשרות. מיט א פרישן רצון.
מיט דעם האסטו אים געגעבן עפעס וואס איז אסאך מער לאז נישט דעם געדאנק פארבלייבן אינעם ספר
ווי געלט און כבוד .דו האסט אים געגעבן די גרעסטע
א איד קען לערנען א געוואלדיגן יסוד און הנאה האבן :וואס
מתנה :ער זאל אליין שעצן די הייליגע מתנות וואס ער
פאר א שיינע תורה! פאר וועמען קען איך עס איבערזאגן?
האט ,און גלייבן וואס ער פועל׳ט דערמיט .און לויט די
די הייליגע ווערטער פונעם מגיד זענען דאך מורא'דיג!
ווערטער פונעם הייליגן מגיד ,איז די אמונה אליין א יסוד
אין דער פעולה אויבן. אבער זיינע ווערטער בעטן זיך צו דיר :לאז אונז אריין
צו דיר אין הארץ ,צו דיין אייגענעם לעבן.
דורך דעם וואס דו האסט אין אים אויפגעוועקט די
אמונה ,האסטו געהאלפן אז זיין תורה ,זיין תפילה און דערפאר לאמיר נאכאמאל שטיל ווערן פאר א מינוט.
זיין התקשרות צום אייבערשטן זאלן טאקע פועל׳ן וואס האסטו היינט געטון פארן אייבערשטן?
אין די עולמות העליונים. לאמיר נישט זוכן בלויז עפעס אויסערגעווענליך .נעם דעם
דיין גוט ווארט גייט מיט מיט זיין עבודה -טאג נאך טאג. געווענליכן סדר פון א אידישן טאג .די ברכות .די תפילה.
וואס פאר א געוואלדיגער חסד מיט א איד! די שמירת המצוות .די ערליכקייט אין געלט־זאכן .דאס
געדענקסט ר׳ אפרים? ער האט נישט געהאט קיין געלט צו אוועקגעבן כוחות פאר די קינדער.
געבן פאר ר׳ זלמן .אבער ער האט אים געעפנט די אויגן טראכט איבער איינע פון די זאכן מיט ישוב הדעת.
אויף דעם אוצר וואס איז שוין געלעגן ביי אים אין קעשענע. איך האב געהאט א זכות צו דינען דעם אייבערשטן .אין
אזא חסד קענסטו אויך טון מיט א איד .דו טרעפסט אים דעם מעשה איז דא א הייליגקייט וואס איך קען נישט
מיט זיין תורה ,מיט זיין תפילה ,מיט די מצוות וואס ער מעסטן .דער אור החיים הקדוש האט מיר דערציילט פון
טוט שוין יארן .און דו זאגסט אים :״טייערער איד ,דו אורות עליונים און אורות נוראים.
ווייסט וואס דו האלטסט אין די האנט?״ איך וויל עס גלייבן.
דו לערנסט מיט אים די ווערטער פונעם אור החיים הקדוש איך וויל זיך פרייען מיט מיין חלק.
און פונעם הייליגן מגיד .דו וועקסט אין אים אויף די אמונה איך וויל אז די ידיעה זאל מיר דערנענטערן צום
אין זיין עבודה -און דורך דעם העלפסטו אז זיין דיבור אייבערשטן יעצט ,און זאל מיטגיין מיט מיר ווייטער.
און זיין התקשרות זאלן טאקע פועל׳ן אויבן .וואס פאר א
וואס פאר א חסד מיט א צווייטן איד
געוואלדיגער חסד!
און דא עפנט זיך נאך א געוואלדיגע נקודה.
א טאטע קען דאס געבן זיינע קינדער מיר ווילן טון גוטס פאר אידישע קינדער .העלפן,
דאס איז אויך אן אוצר פאר א אידישע שטוב. שטארקן ,געבן כוח .עס זענען דא אזויפיל אידן וואס
א קינד דארף לערנען ווי אזוי מ׳זאגט א ברכה ,ווי אזוי טראגן שווערע טרדות און דארפן א גוט ווארט.
מ׳דאווענט און ווי אזוי מ׳איז מקיים א מצוה .און צוזאמען טראכט וואס פאר א מתנה מ׳קען געבן א איד ,ווען מ׳עפנט
אים די אויגן אויף זיין אייגענער עבודה.
ז
“נועם האור” גליון כ בעזרת השם יתברך
״רבונו של עולם ,העלף מיר איך זאל גלייבן אין די דערמיט קען מען אים געבן א געפיל אין דער טייערקייט
ווערטער פון דיינע צדיקים וואס זענען אונז מגלה וואס דערפון ,די אמונה אין דעם.
טוט זיך אפ מיט אונזערע מצוות. ווען א קינד זאגט א ברכה ,קען דער טאטע זיך פרייען מיט
הייליגער טאטע ,האב רחמנות אויף אונז ,מיר טוען דיינע אים :״דו האסט יעצט געמאכט א ברכה פארן
מצוות ,און צדיקים האבן אונז מגלה געווען ווי וויכטיג איז אייבערשטן!״
די אמונה כדי עס זאל טאקע פועל'ן אויבן .העלף מיר זאלן ווען א בחור האט זיך געמוטשעט אויף א שטיקל גמרא,
טאקע אין דעם גלייבן ,וואס דאס וועט דערהייבן אונזערע קען מען אים העלפן זען וואס ער האט געהאט אין די הענט:
פעולות גאר הויך". דו האסט געלערנט דעם אייבערשטנ׳ס תורה .דיין יגיעה
טייערער איד ,דער אוצר איז אין דיינע הענט .די תורה איז טייער.
וואס דו לערנסט ,די תפילה וואס דו דאווענסט ,די מצוות אזעלכע ווערטער ,ווען זיי קומען ארויס פון אן אמת׳ן
וואס דו טוסט. הארץ ,קענען בויען אין א קינד א גאנצע הסתכלות אויף
לאז די ווערטער פונעם הייליגן אור החיים הקדוש עפענען אידישקייט.
דיינע אויגן :״אורות עליונים״ .״להשפיע אורות ער וואקסט אויף מיט דער הכרה אז ער האט א הייליגן
נוראים בסוד נשמתו״. חלק .די מצוות וואס ער טוט האבן א חשיבות .ער קען
און לאז די ווערטער פונעם הייליגן מגיד אויפוועקן דיין מאכן א נחת רוח פארן אייבערשטן.
הארץ צו גלייבן דערין. און כדי מיר זאלן עס קענען איבערגעבן מיט אמת ,דארפן
דו ווייסט שוין וואס דו האלטסט אין די האנט .יעצט מיר עס אליין ארייננעמען.
נעם עס אריין אין הארץ -און לעב מיט דעם! דער טאטע דארף אויך אמאל הערן אין זיין אייגענעם
הארץ :מיין תפילה איז טייער .מיין תורה איז טייער .דער
א תפילה
אייבערשטער האט מיר געגעבן די זכות אים צו דינען.
רבונו של עולם ,דו האסט אונז געגעבן א הייליגע נשמה
אנהייבן פון דער איצטיגער מינוט
און אונז מזכה געווען מיט דיין תורה און דיינע מצוות.
העלף אונז גלייבן אין דער טייערקייט פון דער עבודה וואס ווען מ׳הערט אזעלכע ווערטער ,קען א מענטש טראכטן:
דו האסט אונז געגעבן .נעם ארויס פון אונזער הארץ די א שאד! וויפיל האב איך פארפאסט די אלע יארן וואס איך
מחשבה :״וואס קען שוין מיין עבודה אויפטון?״ און געב האב נישט געגלייבט אין מיינע מעשים.
אונז אמונה שלמה אין דיינע הייליגע ווערטער. אבער דער אמת איז אז יעצט האט דער אייבערשטער אונז
עפן אונז דאס הארץ ,מיר זאלן זיך פרייען מיט יעדן דבר מזכה געווען צו לערנען די הייליגע ווערטער פון די
תורה ,מיט יעדער תפילה און מיט יעדער מצוה .מיר זאלן צדיקים .קען מען זיך אוודאי יעצט מתבונן זיין אין אלע
דערקענען אז אלע כוחות קומען פון דיר ,און דיר דאנקען אונזערע מעשים ,און זיך דורך דעם דערנענטערן צום
אויף דער זכות צו טון דיין רצון. אייבערשטן.
און העלף אונז אויך שטארקן אנדערע אידישע קינדער, מיר קענען יעצט דערהערן די ווערטער פונעם אור החיים
זיי דערמאנען זייער הייליגן חלק און אויפוועקן אין זיי הקדוש ,וויפיל אונזערע מעשים קומען אן גאר הויך ,און
אמונה ,שמחה און ליבשאפט צו דיר. דאס וועט אונז יעצט ברענגען צו הודאה ,צו שמחה און צו
א פרישער התקשרות .מיר קענען זיך פרייען מיט דער
לייכט אריין אין אונזערע נשמות ,און דערנענטער
תורה וואס מיר האבן זוכה געווען צו לערנען ,און בעטן
אונז צו דיר ,אבינו שבשמים .אמן.
אויף ווייטער.
לכל ענייני הגליון
דוד איגל
054-8498791
dudle148@gmail.com
ח
