הגיון ליבי - אידיש · Hegyon Libi - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

זמני השבת · ברוקלין בס"ד
5:46
רבינו תם 72דקות אחרי השקיעה
5:18
מוצאי שב"ק
9:15
סוף זמן קריאת שמע (גר"א)
8:32
סוף זמן קריאת שמע
4:16
הדלקת נרות
פרשת ויצא
שבת קודש י"א כסלו תשפ"ז
שיחה בפרשה בתורה וחסידות ועובדות מבאר רבותינו ואבותינו
תוכן הענינים
פרשת ויצא
אזוי אמת'דיג
ניין ,זיי נישט אזוי אמת'דיג ,און טו עס! א גוטן ערב שבת ,פרשת ויצא ,די וואך שרייבט די הייליגע תורה.
"ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" .יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע
טויזנט דאלער און געגאנגען קיין חרן.
פאר טויזנט דאלער וואלסטו נישט געדאוונט רש"י אויף דעם פסוק אין בראשית כח ,י ,באדערט א קשיא :וועמען מאכט אויס פון
שחרית צוועלף אזייגער .דיין זון וואלט פאר וואו ער איז ארויסגעגאנגען? דער עיקר איז דאך אז יעקב אבינו איז געגאנגען קיין חרן.
פרי געדאוונט צוועלף אזייגער! ער וואלט פארוואס דארף די תורה אונז אויך זאגן "ויצא יעקב מבאר שבע"?
נאך געצאלט געלט דערפאר! זאגט רש"י" :מגיד שיציאת צדיק מן המקום עושה רשם" (לאזט איבער א סימן).
די תורה שמועסט אונז אויס פון וואו יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען ,ווייל ס'האט
כ'בין רייך זיך עפעס אפגעטון אין יענעם פלאץ .ס'איז נישט נאר יעקב אבינו וואס איז געגאנגען
דו זאגסט אז כ'בין רייך ,אבער כ'קען דאך ווייטער .באר שבע האט אויך געהאט א קלאפ .דער צדיק גיט דעם פלאץ א שיינקייט,
גארנישט קויפן מיט דעם! א לעכטיגקייט ,און ווען ער גייט אוועק ,פעלט עפעס אינעם פלאץ אליין.
ווען א צדיק איז אין שטאט ,איז ער די שיינקייט פון דער שטאט ,די לעכטיגקייט פון דער
איין תפילה שטאט .ווען דער צדיק גייט ארויס ,גייט מיט אים ארויס די שיינקייט און די לעכטיגקייט.
וועט איין תפילה טוישן מיין לעבן? ס'איז נישט סתם אז יעקב אבינו איז געגאנגען קיין חרן" .ויצא יעקב מבאר שבע" איז
פאר זיך א גאנצע מציאות .ווען א צדיק גייט אוועק פון א פלאץ ,בלייבט דער פלאץ
ווי דיימאנטן
נישט אזוי ווי פריער.
אבער אויב ס'פילט זיך נישט ביי מיר ווי
דא רעדט רש"י פונעם חסרון ווען דער צדיק גייט אוועק .אבער ס'איז דא נאך א חלק:
דיימאנטן ,וויפיל צייט און כח וועל איך אפילו דער צדיק איז שוין נישט דא ,קען עפעס פון זיין קדושה יא איבערבלייבן.
אוועקגעבן דערפאר? די נקודה פון א רושם איז א זאך וואס מ'גייט אסאך מאל שנעל אריבער .מ'קוקט
אויף וואס ס'איז דא יעצט ,אבער מ'טראכט נישט וואס איז געבליבן פון דעם וואס
וויפיל סיפוק
איז דא געווען פריער.
וויפיל סיפוק האט ער פון דעם ווייל ס'איז
און ס'איז גאר א וויכטיגע זאך .ס'איז א שטארקער יסוד אין אידישקייט ,אין עבודת השם,
גוט ,און וויפיל פון דעם וואס מענטשן רעדן און בכלל אין דעם אופן ווי דער אייבערשטער פירט די וועלט.
דערפון?
עמוד א פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
טראכטן .ער איז שוין נישט דארט ,אבער עפעס פון דער סביבה
גייט מיט אים. ס'איז דא א ווארט פון דעם הייליגן רבי יחיאל מיכל מזלאטשוב,
איין תפילה
געברענגט אין שפתי צדיקים ,פרשת אמור.
די משנה זאגט אין מסכת אבות ,פרק ג ,משנה ב" :שנים שיושבין
וואס טוט זיך מיט א גוטע מינוט פון א מענטש? ער האט גוט ואין ביניהן דברי תורה ,הרי זה מושב לצים".
געדאוונט ,ער האט זיך מקבל געווען א גוטע קבלה ,ער האט דער פשוט'ער פשט איז :צוויי מענטשן זיצן צוזאמען ,און
זיך מתגבר געווען .יעצט קען ער טראכטן :אקעי ,א גוטע מינוט, ס'איז נישטא צווישן זיי קיין דברי תורה ,זיי לערנען נישט,
געגאנגען ווייטער .וואס האב איך יעצט פון דעם וואס כ'האב מ'פארברענגט די צייט .דאס הייסט א מושב לצים.
נעכטן גוט געדאוונט? וואס וועל איך האבן מארגן פון דער גוטער
תפילה היינט? רבי מיכל מזלאטשוב טייטשט דאס אויף דעם פלאץ וואו זיי זיצן.
וועט איין תפילה טוישן מיין לעבן? א ביסל תורה ,א ביסל צוויי אידן זיצן צוזאמען און ס'איז נישטא צווישן זיי קיין דברי
מדות ,א ביסל מקבל זיין באהבה ,וועט דאס מיך עפעס העלפן? תורה? עפעס שטימט נישט דא! פון וואו קומט די שוועריקייט
מ'טוישט זיך דאך נישט אין איין מינוט! אויב איך בין נאך צו רעדן א דבר תורה?
נישט געווארן אן אנדערער מענטש ,האט די גוטע מינוט עפעס זאגט רבי מיכל מזלאטשוב :עפעס מאכט נישט קיין סענס .מוז זיין
אויפגעטון? אז ליידיגייער זענען דא געזעצן פארדעם און געשטופט די צייט.
גערעכט ,מ'טוישט זיך טאקע נישט אין א מינוט .אבער א רושם דאס האט איבערגעלאזט א רושם ,וואס מאכט עס יעצט שווער
גייט דא איבערבלייבן! נישט אז דו ביסט שוין אינגאנצן געטוישט, פאר די צוויי אידן צו לערנען .דאס איז דער טייטש פון "הרי זה
אבער די נקודה טובה ,די התגברות ,איז נישט סתם פארביי אן מושב לצים" (דא איז פריער געווען א פלאץ פון לצים).
איבערלאזן עפעס אין דיר. דער שפתי צדיקים ברענגט דארט אויך א מעשה מיט ר' ברוך.
אויף דער פארקערטער זייט פארשטייען מיר דאס זייער גוט .א ער האט זיך אמאל איינגעשטעלט אויף שבת ביי א רייכן איד,
מענטש טוט אן עבירה ,און נאכדעם פילט ער זיך צוקלאפט .ער וואס איז געווען באקאנט אלס א גוטער מענטש .ער האט אבער
פילט זיך נישט ווי דער וואוילער איד וואס ער קען זיין .און דער דארט נישט געקענט זאגן קיין דברי תורה .האט ער פארשטאנען
געפיל קען אים נאך ברענגען צו נאך שלעכטע זאכן .איי ,וואס אז ס'מוז זיין אז פריער האט אין דעם הויז געוואוינט א רשע.
האסטו היינט מיט נעכטן? די עבירה איז שוין פארביי! יא ,אבער מ'האט נאכגעפארשט ,און מ'האט טאקע געפונען אזוי ווי ער
דער געפיל איז נאך דא .דאס איז א רושם. האט געזאגט.
איז כל שכן וכל שכן ,מדה טובה מרובה .א גוטע זאך לאזט אויך א מענטש גייט אוועק פון א פלאץ ,אבער נישט אלעס גייט מיט
איבער א רושם .וואס הייסט ,וואס האב איך יעצט פון דעם וואס אים אוועק .עפעס פון דעם וואס איז דא געווען בלייבט איבער .און
כ'האב ראש השנה גוט געדאוונט ,וואס כ'האב זיך מקבל געווען אזוי ווי ס'קען בלייבן א שלעכטער רושם ,בלייבט אויך א רשימה
צו זיין בעסער? אוודאי מאכט עס א חילוק! ווי נענטער מ'איז דקדושה (א רושם פון קדושה).
צום מאמענט ,אלץ שטערקער איז דער רושם .מיט דער צייט קען דאס פארשטייען מיר ביי א חפץ פון א צדיק .דער צדיק האט
ער ווערן שוואכער ,אבער א רושם איז א רושם .דאס צווייטע גענוצט דעם חפץ מיט ערליכקייט ,מיט כוונה ,מיט יחודים
מאל איז שוין גרינגער ווי דאס ערשטע ,ווייל דו הייבסט נישט אן (הייליגע כוונות) .די עבודה לאזט איבער א רשימה דקדושה.
פונקט פון דעם זעלבן פלאץ. ס'איז נישט ווי דער צדיק אליינס שטייט יעצט דא ,אבער א רושם
דער הייליגער שפת אמת פרעגט אין שפת אמת ליקוטים ,לראש פון זיין קדושה איז יא דא.
השנה ,דעם לעצטן שטיקל אויף בלאט ט ,א מורא'דיגע פראגע. די זעלבע זאך ביי א קבר פון א צדיק .דארט רוט זיין גוף ,און
ביי ישמעאל זעט מען "באשר הוא שם" ,מ'קוקט ווי דער מענטש דער פלאץ האט א רושם פון דער קדושה מיט וואס דער צדיק
איז יעצט .נו ,פארוואס דארף א מענטש תשובה טון? יעצט איז האט געלעבט.
ער גוט ,זאל מען קוקן וואס ער איז יעצט! דער רושם איז נישט נאר אין א פלאץ אדער אין א חפץ .א מענטש
זאגט דער הייליגער שפת אמת :די עבירה האט איבערגעלאזט א טראגט מיט זיך א רושם פון זיינע עלטערן ,פון דער שטוב וואו ער
פגם און א רושם ,און דער רושם איז נאך דא אינעם מענטש יעצט. איז אויפגעוואקסן ,פון זיין סביבה.
אויף אונזער לשון :ער טוט נישט יעצט די עבירה ,אבער אפילו ער לעבט שוין היינט אין אן אנדערן פלאץ ,פארשווינדט
די קאלטקייט איז נאך דא! טוסטו נישט תשובה ,בלייבט די נישט פון אים דער אופן ווי מ'האט דארט געטראכט און זיך
קאלטקייט און ברענגט נאך א קאלטקייט. געפירט .אפילו ווען מ'דרייט זיך נאר נעבן גוטע מענטשן ,בלייבט
עפעס איבער .מ'נעמט מיט א בליק ,א הנהגה ,אן אופן פון
עמוד ב פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
און יעצט איז דא נאך א חילוק אין מסירות נפש אליין .די גמרא און כל שכן מדה טובה מרובה .א גוטע זאך לאזט איבער א גוטן
אין ברכות סא ע"ב דערציילט ,ווען מ'האט רבי עקיבא געפייניגט, רושם ,דאס העלפט דעם מענטש און שטארקט אים ווייטער.
האט ער מקבל געווען עול מלכות שמים .האבן זיינע תלמידים
געפרעגט :רבינו ,עד כאן? אפילו יעצט ,מיט אזעלכע יסורים, מ'פרעגט אויף דער מסירות נפש פון אברהם אבינו אין אור
נעמסטו אויף דיר עול מלכות שמים? כשדים :א איד איז דאך גרייט זיך מוסר נפש צו זיין פארן
האט ער זיי געזאגט :א גאנץ לעבן האב איך געווארט צו מקיים אייבערשטן .דער תניא שמועסט דאס אויס אין פרק י"ח ,אז
זיין "בכל נפשך" ,אפילו נוטל את נשמתך ,אפילו מ'נעמט צו אפילו א איד וואס איז ווייט פון תורה ומצוות קען ,ווען ס'קומט
דיין לעבן .יעצט איז עס געקומען צו מיין האנט ,זאל איך עס צום נסיון ,זיך לאזן הרג'ענען און נישט אפלאזן זיין אידישקייט.
נישט מקיים זיין? וואס איז דער באזונדערער חידוש פון אברהם אבינו'ס מסירות
יעדער איד האט אין זיך א כח פון מסירות נפש .ווען דער נסיון נפש? נישט חלילה צו פארקלענערן זיין מסירות נפש .נאר אויב
קומט ,קען זיך אויפוועקן די טיפסטע נקודה אין אים. מיר זעען דעם כח אפילו ביי א שוואכן איד ,דארף מען פארשטיין
אבער רבי עקיבא האט נישט ערשט אין דער לעצטער מינוט פון וואו מיר האבן דעם כח.
אנגעהויבן טראכטן פון מסירות נפש" .כל ימי הייתי מצטער" .ער אין קאזניצער יזכור־בוך ווערט דערציילט א מורא'דיגע מעשה.
האט א גאנץ לעבן געטראכט דערפון ,א גאנץ לעבן געבענקט צו אין יאר תרצ"ט ,ביים אנהייב פון דער צווייטער וועלט־מלחמה,
געבן זיך פארן אייבערשטן. האט אין קאזניץ געלעבט א איד מיטן נאמען ד"ר יוסף גאנשאר.
ס'איז איין זאך צו האבן דעם כח ווען ס'קומט דער נסיון .ס'איז אן ער איז ליידער געווען א משומד ,זייער ווייט פון אידישקייט ,און
אנדערע זאך צו לעבן מיט דער איבערגעגעבנקייט יעדן טאג .דער האט געדינט אלס וויצע־בירגערמייסטער פון דער שטאט .ביי די
נסיון איז נאך נישט דא ,אבער דער רצון זיך אוועקצוגעבן פארן גוים איז ער געווען זייער באליבט.
אייבערשטן איז שוין דא. די נאציס האבן אים געשלאגן ,ער זאל מודה זיין אז ער איז א
איד .אבער ער האט נישט ארויסגעזאגט קיין ווארט .האבן זיי
דאס איז דער ענין וואס מ'זאגט נאך בשם דעם הייליגן שפת ארויסגעברענגט א ספר תורה און אים געהייסן ער זאל טרעטן
אמת :נישט נאר שטארבן אויף קידוש השם ,נאר לעבן אויף דערויף ,רח"ל .אבער דא האט ער זיך נישט גערירט .ווי ווייט
קידוש השם. ער איז ליידער געווען ,אויפן ספר תורה איז ער נישט געווען
צו שטארבן אויף קידוש השם איז א מורא'דיגע זאך .אבער ס'איז גרייט צו טרעטן.
דא די עבודה פון א גאנצן לעבן ,אז דאס טאג־טעגליכע לעבן זאל מ'האט אים געשלאגן נאכאמאל און נאכאמאל ,ביז ער איז
אויך זיין פארן אייבערשטן .אוועקגעבן זיך פאר זיין רצון ,נישט געבליבן ליגן אומבאוואוסטזיניק .מ'האט אים אוועקגעטראגן,
נאר אין דער לעצטער מינוט ,נאר א גאנץ לעבן ,טאג נאך טאג. און שפעטער איז ער געשטארבן .מ'דערציילט אויך אז פאר
רבי משה שטרנבוך ברענגט אין טעם ודעת ,פרשת חיי שרה, זיין פטירה האט ער געזאגט עפעס אזוי :יעצט וועט מיין מאמע
אויפן פסוק "ותמת שרה" ,אז דער מגיד האט צוגעזאגט דעם בית שטאלץ זיין מיט מיר.
יוסף אז ער וועט זוכה זיין צו שטארבן אויף קידוש השם .צום סוף זעט מען וואס א רושם פון קדושה מיינט .א מענטש קען זיך
פון זיינע יארן האט דער בית יוסף זיך געוואונדערט פארוואס ער ליידער אזוי ווייט דערווייטערן ,אבער דער רושם פון די יונגע
האט נישט זוכה געווען דערצו. יארן בלייבט .ווען ס'קומט צו אזא מינוט ,שפירט ער :א ספר
דער טעם ודעת שרייבט דארט אז דער מגיד האט אים תורה איז קודש וטהור ,דאס קען ער נישט צוטרעטן .מ'זעט נישט
געענטפערט :ער האט זוכה געווען צו א גרעסערער מצוה ,צו אלעמאל דעם רושם ,אבער אין א מינוט פון נסיון קען ער זיך
לעבן אויף קידוש השם .ביים שטארבן גיט מען זיך אוועק אויפוועקן.
איינמאל .אבער ביים לעבן גיט מען זיך אוועק טאג נאך טאג, אבער אויב דער כח פון מסירות נפש ליגט אזוי טיף אין יעדן איד,
מקיים צו זיין דעם אייבערשטנ'ס רצון. וואס איז געווען דער חידוש פון אברהם אבינו?
אבער פון דער אנדערער זייט ,וואספאר א געוואלדיגן כח האט נאר דאס אליינס איז דער תירוץ :דעם כח וואס מיר האבן בטבע,
א איד! דו זאלסט וויסן אז דער כח פון מסירות נפש איז דא אין האט אברהם אבינו אריינגעלייגט אין זיינע קינדער .ביי אונז
דיר .אה ,יעצט ביסטו פויל? יעצט האסטו נישט קיין חשק? דאס איז עס שוין א ירושה .דאס וואס דו זעסט היינט ביי א שוואכן
מיינט נישט אז דו האסט נישט קיין כוחות! דער כח קען זיין דא, איד איז גופא א רושם פון דעם כח וואס אברהם אבינו האט
און יעצט שפירסטו אים נישט. איינגעפלאנצט.
עמוד ג פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
געלט ,וואלט ער זיך געלאזט קאסטן צו האבן די מצוה .מ'זעט פון מ'דארף וויסן וויאזוי מ'וועקט דאס אויף .וויאזוי ברענגט מען
דעם ווי טייער די מצוה איז ביי אים. ארויס די מסירות נפש וואס ליגט שוין אין א איד? נישט נאר אים
איך האב געהערט ,אז הרב החסיד ר' עזריאל טויבער ,דעם זאגן אז ער קען ,נאר פארשטיין וואס וועט אים באוועגן צו נוצן
לעצטן יאר פאר ער איז נפטר געווארן ,איז ער נישט געווען דעם כח .דאס איז די עבודה.
געזונט ,און ער האט שוין נישט געקענט עסן דורכן מויל .ווען עס
איז געקומען פאר פסח ,האט ער געמאכט אן אפעראציע פאר ס'איז דא א בריוו וואס ר' יצחק דוד בידערמאן זצ"ל הי"ד האט
טויזענטער דאלער ,נאר כדי צו קענען עסן א כזית מצה .א גאנצע געשריבן אין די ימים טובים צו זיין גרויסן פעטער ,דער הייליגער
אפעראציע פאר א מצוה! וואספאר א מסירות נפש! אמרי אמת פון גור .ר' יצחק דוד איז געווען א זון פון ר' יעקב
ווען א מענטש האט זיך אזוי מוסר נפש געווען פאר א מצוה, מאיר בידערמאן ,דעם שפת אמת'ס איידעם .ער האט געבעטן אן
פארשטייט מען אליינס אז די מצוה האט ביי אים אן אנדערן עצה ,וויאזוי ער קען צוקומען צו א גרויסע שמחה ווען ער טוט
טעם .מיר אלע עסן מצות .אבער נישט יעדער קומט צו דער מצוה א מצוה .ס'איז דאך באקאנט אז איינע פון די עיקרי החסידות
נאכדעם וואס ער האט זיך אזוי געפלאגט זי צו קענען מקיים זיין. איז צו טון דעם אייבערשטנ'ס מצוות מיט שמחה .וויאזוי קען ער
דער איד האט אוועקגעגעבן געלט און כח ,געמאכט א גאנצע צוקומען צו די מדרגה?
אפעראציע ,כדי ער זאל קענען עסן מצות! יעצט איז ער זוכה צו האט אים זיין פעטער ,דער אמרי אמת ,געענטפערט א גרויסן
דער מצוה .דו ווייסט וואספאר א שמחה ער האט? וואספאר א יסוד אין עבודת השם:
חיזוק? וואספאר א חיות? ווי לאנג די שמחה קען אנהאלטן! "איך וויל דיר דא זאגן אז ס'איז בכלל נישט ריכטיג פאר א
די גאנצע טרחה האט ארויסגעברענגט ווי טייער די מצוה איז יונגערמאן ווי דיר ארומצוגיין מיט געדאנקען און מחשבות .נאר
ביי אים .יעצט שפירט ער וואס ער האט דערגרייכט .ווען מ'האט דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה אין אלעס וואס דו טוסט ,סיי
זיך נישט אזוי געפלאגט דערפאר ,שפירט מען נישט אלעמאל די ווען דו טוסט מצוות און סיי ווען דו לערנסט תורה .קוק בכלל
זעלבע חשיבות און די זעלבע שמחה. נישט אויף דעם יצר וואס פארדרייט דעם קאפ ,אריינצוברענגען
צו געבן מיין אייגענעם משל אויף דער אנדערער זייט :ווען דו עצבות און צוצולייגן נאך און נאך דקדוקים.
וואלסט נישט געהאט קיין תפילין ,און דו וואלסט געדארפט צאלן "איך בין רגיל צו טייטשן די משנה' ,הוי מחשב הפסד מצוה
צוואנציג טויזנט דאלער זיי צו באקומען ,וואלסטו געצאלט .דו כנגד שכרה ושכר עבירה כנגד הפסדה' ,א מענטש זאל זיך מאכן
ווייסט וואספאר א שמחה דו וואלסט געהאט ווען דו וואלסט א חשבון :אויב מ'וואלט דיר געגעבן א מיליאן רובל און נאך
זיי שוין באקומען? אלערליי טייערע זאכן ,אז דו זאלסט נישט לייגן קיין תפילין,
און ווייל דו האסט דיין תפילין ,דו דארפסט זיי נישט זוכן און נישט וואלסטו עס זיכער נישט געוואלט.
ווארטן אויף זיי ,זאלסטו נישט זיין פרייליך? די מצוה איז נישט "יעצט שטעל זיך פאר וויפיל שמחה דו וואלסט געהאט ווען דו
ווייניגער טייער נאר ווייל דו דארפסט יעצט נישט צאלן פאר איר. וואלסט געהאט א מיליאן רובל .מיט די שמחה ,און נאך מער פון
אבער דא דארף מען פארשטיין א זאך .דער חשבון ווייזט ווי דעם ,דארפסטו זיך אנפילן ווען דו לייגסט תפילין ,ווען דו היטסט
טייער די מצוה איז .אבער וויאזוי מאכט דער חשבון אז דער שבת ,ווען דו היטסט דעם ברית קודש ,און אזוי ווייטער.
מענטש זאל עס אויך שפירן? "וויפיל ס'איז טייער ביים מענטש ,אזוי ווערט עס טייער אין הימל.
אסאך מאל זאגט מען פאר א בחור :ווען דו וואלסט געהאט מ'קען נישט צוקומען צו דינען דעם אייבערשטן בשלימות אין אלע
א טריפ ,וואלסטו שוין געווען אין ישיבה אין צייט .זעסטו אז מצוות ,אן דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה .בפרט יעצט ,אין די
דו קענסט! ווען מ'וואלט דיר געגעבן צוואנציג טויזנט דאלער, ימים טובים וואס קומען צו אונז ,איז די צייט מסוגל פאר שמחה,
וואלסטו נישט געקענט קומען? און פון דעם בלייבט אויף א גאנץ יאר .אזוי אויך ,די עבודת השם
אבער וואס איז דער תירוץ? ס'איז נישט קיין צוואנציג טויזנט מיט שמחה אין די יונגע יארן בלייבט אויף א גאנץ לעבן".
דאלער ,און קומען אין ישיבה שפירט זיך ביי אים נישט ווי א צו פארשטיין די נקודה ,לאמיר קודם טראכטן וויפיל א איד איז
טריפ .דו האסט אים געוויזן אז ער קען אויפשטיין .אבער דו גרייט אוועקצוגעבן פאר א מצוה.
ווילסט דאך אז ער זאל קומען אין ישיבה אזוי ווי ער קומט צו אמאל ,ווען ס'איז נישט געווען קיין אתרוגים צו באקומען ,האבן
א טריפ! אוודאי האט א מענטש גרויסע כוחות ,אבער ער דארף אידן געצאלט הון תועפות (אסאך געלט) פאר אן אתרוג .פאר
האבן דעם געפיל דערצו .ער דארף שפירן די חשיבות פון דער תפילין ,פאר אנדערע מצוות ,מענטשן לאזן זיך קאסטן! און
זאך. מ'דארף נישט גיין צו אמאליגע צייטן .אפילו היינט ,ווען א
מענטש קען נישט לייגן קיין תפילין נאר אויב ער צאלט א ים מיט
עמוד ד פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
האט ער צוגעלייגט הארץ צוריקצוגיין ,און ס'איז געווען קפיצת
הדרך .דער אייבערשטער האט געוואלט אז דער צדיק זאל דארט און באמת ,דא איז איינע פון די פלעצער פון ירידת הדורות.
איבערשלאפן ,האט ער געמאכט אז די זון זאל אונטערגיין פריער, מ'זאגט די דורות ווערן שוואכער .אין וואס שוואכער? מ'קען
שלא בעונתה (נישט אין איר געווענליכער צייט). היינט נישט באווייזן וואס מ'האט אמאל באוויזן? אסאך זאכן
לאמיר ארויסברענגען דעם חשבון מיט א פשוט'ן משל .אן קפיצת קען מען יא!
הדרך וואלט ער אנגעקומען ביינאכט ,געדאוונט און דארט פארוואס האט מיין זיידע געהאט אן אנדערן געפיל צו דער זאך?
איבערגעשלאפן. אסאך מאל זעט מען דאס אפילו ביי דעם זעלבן מענטש ,ער
אבער דורך קפיצת הדרך איז ער שוין דארט אינמיטן טאג .ער אליינס פאר צוואנציג יאר צוריק .וואס איז געווארן שוואכער?
ענדיגט דאווענען ,ס'איז נאך ליכטיג ,און דער אייבערשטער וויל נישט נאר די שאלה צי מ'קען טון .די שאלה איז וואס איז מיטן
אז ער זאל דארט איבערשלאפן .דארף מען מאכן נאך א נס ,אז רצון ,מיטן געפיל ,מיט דער חשיבות.
די זון זאל אונטערגיין פריער! ווען מ'פארשטייט וואו די ירידה ליגט ,ווייסט מען וואו די עיקר
פארוואס דארף מען צוויי ניסים? לאז אים גיין אויפן וועג ,ער ארבעט און דער פאקוס דארפן זיין .סיי ביי זיך אליינס ,סיי אין
וועט אנקומען ביינאכט .און אויב דער וועג איז צו לאנג ,לאז חינוך הבנים ,סיי ווען מ'גיט איבער עפעס מדור לדור.
אים גיין א פאר שעה ,און ערשט דערנאך זאל זיין קפיצת הדרך. יעצט ,אויב מ'פארשטייט נישט וואו ס'שטעקט ,קען מען זיך נישט
ער וועט אנקומען אין צייט צו דאווענען און דארט איבערשלאפן. עכט העלפן .דו פארלאנגסט פון דער נעקסטער דור ,פון דיינע
פארוואס ברענגט מען אים אהין פרי ,און נאכדעם דארף מען קינדער ,געוויסע זאכן .אבער דו פארשטייסט נאך נישט וואו
מאכן נאך א נס? דער פראבלעם איז.
און באמת איז די קשיא נאך שווערער .רש"י פרעגט :יעקב אבינו פארוואס טאקע איז דאס ביי מיר פשוט און ביי אים נישט? וואס
איז דאך פריער דורכגעגאנגען דעם פלאץ .פארוואס האט מען איז דער חילוק צווישן מיין געפיל צו דער זאך און זיין געפיל?
אים דעמאלט נישט אפגעשטעלט? וואו ליגט די ירידה אויף וואס מ'דארף ארבעטן? דאס דארף
דו גייסט איבערדרייען שמים וארץ ,קפיצת הדרך ,די זון זאל מען קודם כאפן.
אונטערגיין פריער .נו ,מאך ער זאל זיך דערמאנען בשעת ער גייט איז די נקודה איז אזוי :די ירידה פון וואס מיר רעדן איז נישט אין
דורך! ס'איז דאך א סאך קלענערער נס! די פיזישע מעגליכקייטן .פארקערט ,אין פראקטיק איז אין אסאך
זאגט רש"י :ער האט נישט צוגעלייגט הארץ זיך אפצושטעלן ,און זאכן דא א שטארקע עליית הדורות .די גרינגקייט אנצוקומען צו
מן השמים זאל מען אים אפהאלטן? מ'טוט נישט אזא זאך! מצוות ,דער הידור מצוה וואס מ'קען האבן!
מיר האבן נישט קיין השגה אין יעקב אבינו'ס מדרגות .ס'מיינט ווען איינער וויל שוין יא ,זענען אסאך פון די פריערדיגע מניעות
נישט אז ער איז געווען ביזי מיט גשמיות .אבער לפי ערכו (לויט (שטערונגען) נישט דא .אבער ווען ער וויל נישט ,איז דא גאר
זיין מדרגה) האט ער דעמאלט נישט צוגעלייגט הארץ צו דער אסאך מניעות .די ארבעט איז נישט נאר אים ווייזן וואס ער קען
נקודה. טון .מ'דארף ארבעטן אויפן רצון עס צו טון.
זעט מען וואס א רצון פון א איד מיינט! ער האט נישט צוגעלייגט יעצט ,פארוואס זאל א מענטש וועלן? פארוואס זאל ער נישט
הארץ? האט מען אים נישט אפגעשטעלט .אבער ער וויל וועלן? ווענדט זיך וואס ער גייט פארדינען דערפון .נישט נאר
צוריקגיין? העלפט מען אים מיט קפיצת הדרך! איי ,ס'איז נאך געלט .ווי טייער איז ביי אים די זאך ,וואספאר א חשיבות האט
פרי? וועט מען אויך מאכן אז די זון זאל אונטערגיין פריער! דעם עס ביי אים?
רצון דארף דער מענטש ברענגען. דא כאפט מען די נפקא מינה (א פראקטישער חילוק) .די
מעגליכקייט קען זיין די זעלבע ,אבער דער רצון איז נישט דער
דער חובות הלבבות ,שער הבטחון פרק ד ,שמועסט אויס :דער זעלבער .ווי מער חשיבות די זאך האט ביי אים ,אלץ מער וויל ער
עיקר בחירה איז דער רצון און די השתדלות וואס דער מענטש זיך דערפאר אנשטרענגען.
קען טון .צי ס'וועט זיך אויספירן ,איז נישט אין זיינע הענט.
דו ווילסט טון א מצוה ,דו טוסט אלעס וואס דו קענסט ,און די גרויסקייט פון רצון זעט מען די וואך אין רש"י ,אין בראשית
למעשה איז עס נישט געלונגען .אבער דיין חלק הבחירה האסטו כח ,יז ,ביים פסוק "מה נורא המקום הזה" .יעקב אבינו קומט
געטון! אן קיין חרן און לייגט צו הארץ :בין איך דען אריבער דעם מקום
שהתפללו אבותי (דער פלאץ וואו מיינע אבות האבן געדאוונט)
און נישט געדאוונט דארט?
עמוד ה פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
אזוי אמת'דיג
די זעלבע זאך ווען איינער וויל דיר טון שלעכטס .ער האט בחירה
צו וועלן און צו פרובירן .אבער צי ס'וועט אים געלינגען? דאס
מ'זאגט נאך א ווערטל פונעם הייליגן ראפשיצער רב :וויי איז צו איז נישט אין זיינע הענט.
דעם איד וואס שטייט אויף פארטאגס און וויל נישט קיינער זאל לאמיר נעמען א ביישפיל .א מענטש שפרינגט אראפ פון אכציג
זען .גייט ער ארויס פון הינטן ,דורכן בעק פון די הייזער ,ביז אין שטאק הויך ,יעדער פארשטייט דאך וואס ס'דארף געשען!
בית המדרש .קיינער האט אים נישט געזען ,קיינער ווייסט אפילו און דאך ,אין יאר תש"מ איז געווען א מעשה ביי דער עמפייער
נישט אז ער איז אן עניו! סטעיט בילדינג .לויטן דעמאלטיקן באריכט האט א פרוי
פארוואס איז וויי צו דעם איד? ער וויל דאך מענטשן זאלן וויסן פרובירט זיך צו נעמען דאס לעבן מיט א שפרונג פונעם זעקס און
אז ער איז אן עניו... אכציגסטן שטאק .זי איז אבער געפאלן אויף א שמאל שטיקל
וויפיל סיפוק
וואס שטעקט ארויס פון דער וואנט א שטאק נידעריגער ,און
מ'האט זי פון דארט געראטעוועט .זי איז געבליבן לעבן!
א מענטש איז מוותר פאר א צווייטן ,ער טוט א גוטע זאך .וויפיל זי האט געוואלט ,זי האט פרובירט ,און דאך איז עס נישט
סיפוק האט ער פון דעם ווייל ס'איז גוט ,און וויפיל פון דעם וואס געלונגען .אפילו ווען ס'זעט אויס בדרך הטבע זיכער ,איז דער גמר
מענטשן רעדן דערפון? המעשה (וואס פירט זיך אויס למעשה) נישט אין דעם מענטשנס
ס'מיינט נישט אז אלעס איז פאלש .אבער מ'דארף זיין אפן מיט הענט .דער אייבערשטער באשטימט וואס ס'וועט זיך אויספירן.
זיך :א גרויס חלק פונעם סיפוק קומט פון דער עטענשען. א מענטש שיסט א פייל צו הרג'ענען א צווייטן ,און ער האט נישט
יעצט ,אויב דאס העלפט דיר אין עבודת השם ,וואס וויל דער געטראפן .למעשה האט ער נישט געהרג'עט .אבער וואס האט
אייבערשטער? זאלסט טון א גוטע זאך מיט אביסל כבוד און ער בוחר געווען? צו הרג'ענען! דאס וואס ס'איז נישט געלונגען,
עטענשען? אדער זאלסטו גארנישט טון ווייל דו ביסט אן אמת'ער טוישט נישט זיין בחירה .דער רצון און דאס פרובירן זענען געווען
מענטש ,דו טוסט נאר לשמה (נאר פארן אייבערשטן)? זיינע; דער גמר המעשה איז נישט אין זיינע הענט.
ניין ,זיי נישט אזוי אמת'דיג ,און טו עס! ווייס אז די עטענשען גיט במילא ,וואספאר א געוואלדיגע זאך א רצון איז! א איד וויל
דיר יעצט דעם חיזוק צו טון די גוטע זאך. דינען דעם אייבערשטן ,ער טוט וואס ער קען .ס'איז נישט אלעס
דער הייליגער ייטב לב ברענגט אין פרשת צו א מעשה פון זיין געלונגען? אבער זיין חלק הבחירה האט ער געטון.
זיידן ,דער הייליגער ישמח משה .ער האט זיך געזעצט לערנען, דער הייליגער שם משמואל ברענגט אין פרשת קרח תרע"ז פון
און ס'האט זיך אריינגעמישט א מחשבה שלא לשמה (מיט אן זיין גרויסן טאטן ,דער אבני נזר ,אז א מענטש וואס זיין תשוקה
אייגענער כוונה) .האט ער געטראכט :אויב אזוי וועל איך יעצט איז תורה ומצוות קען נישט אראפגיין אין גיהנם .און אפילו אויב
נישט לערנען. ער גייט יא אראפ ,זאגט דער אבני נזר :הנני ערב בעדו (איך בין
אבער ער האט זיך צוריק געפרעגט :מעג איך דען גיין ליידיג? ערב פאר אים) ,די תשוקה וועט אים ארויסשלעפען ,און ער וועט
דער אייבערשטער הייסט מיך דאך לערנען! אויב איך לערן ווייל ארויספליען כחץ מקשת ,ווי א פייל פון א בויגן!
איך בין מחויב מקיים צו זיין זיין רצון ,איז דאך אין דעם אליינס
א כוונה לשמה .דאס וואס ס'מישט זיך אריין א נישט-ריכטיגע און דא איז די נקודה פון ירידת הדורות .אין ענגליש הייסט עס
כוונה ,מיינט נישט אז איך זאל נישט לערנען. value.די ווערד פון זאכן האט זיך געטוישט.
די זעלבע זאך ביי אונז .איך האב נישט קיין נערוון אויפצושטיין אמאל האט אטענטישקייט ,אן אמת'ער מענטש ,געהאט א
פרי ,איך וויל נישט מוותר זיין .איי ,מענטשן גייען זאגן? איך וויל מורא'דיגע ווערד .ס'האט נישט אויסגעמאכט צי ער קען זיך
עס נישט טון ווייל מענטשן זאגן! זאלסטו דערפאר גארנישט טון? שטארק ארויסווייזן פון דרויסן .היינט רעכנט מען אסאך וויפיל
דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט יא טון די גוטע זאך .נוץ דעם קאנפידענס ער האט ,ווי שטארק ער ווייזט זיך ארויס פון דרויסן.
חיזוק ,און טו עס ווייל דער אייבערשטער וויל. אן עכט דאווענען ,אן עכט לערנען .מ'האט נישט געקוקט אזוי
מ'דערציילט א ווערטל .א איד האט געטראכט אז ער גייט לערנען סאך אויף די חיצוניות .א מענטש שטייט אויף אינדערפרי ,ער
א גאנצע נאכט .אין שוהל? ניין ,יעדער וועט רעדן אז ער האט טוט א גוטע זאך למען האמת .זיין שמחה איז אין דעם וואס ער
געלערנט א גאנצע נאכט .ער וויל נישט קיין גאוה .וועט ער האט געטון א גוטע זאך ,נישט ווייל איינער גייט זאגן.
לערנען אינדערהיים ,אין דיינינג רום. ער פארשטייט :דאס איז וויכטיג ,דאס איז ריכטיג ,דאס איז
הייליג .דאס איז פארוואס איך בין דא .דאס איז מיין ציל ,מיין
goal.אזא חשיבות האט די אמת'קייט ביי אים.
עמוד ו פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
ביים זיידן קומט עס נישט אין באטראכט .פאר טויזנט דאלער נאכדעם האט ער געטראכט :ניין ,די קינדער וועלן זען! וועט ער
וואלט ער נישט געגעסן אויפן גאס! ער וואלט געזוכט א בעקיארד, זיצן אין בעט און לערנען .אבער זיין ווייב וועט זען! ער וויל דאך
נאר נישט אויפן גאס .דער בחור האט אפילו וואו צו גיין ,אבער זיין ריין פון א משהו גאוה .וועט ער ליגן אין בעט .אבער זי וועט
יעצט שמעקט אים עסן דא .ביי אים איז עס נישט אזא פראבלעם. זען אז זיינע אויגן זענען אפן!
דער זיידע פרעגט :קענסט נישט אריינגיין ערגעץ? דער בחור האט ער צוגעמאכט די אויגן ,אזוי וועט ער לערנען אויסנווייניג א
פארשטייט נישט וואס דו ווילסט פון אים .ביי דיר האט עס א גאנצע נאכט .און אזוי איז ער איינגעשלאפן...
חשיבות ,ביי אים נישט .וויאזוי זאלן זיי זיך פארשטיין? ער איז ביזי אז יענער זאל נישט וויסן און דער זאל נישט זען ,און
דער מגיד שיעור פרעגט דעם בחור :וואס לערנסטו נישט? די דערווייל לערנט ער נישט! אויף אזא מדרגה קען מען נישט זיין
צייט איז דאך אזוי טייער! פארנומען א גאנצן טאג פארוואס מ'טוט עס .טו עס!
ביים מגיד שיעור איז זי טייער ,ביים בחור נישט .דער מגיד שיעור ווי דיימאנטן
זאגט :ווען איך וואלט יעצט צוריק געווארן א בחור ,וואלט איך
זיך צוריק אריינגעזעצט לערנען! אבער די עבודה איז אויפבויען די חשיבות .א מענטש וואס
יא ,ווייל ביי דיר האט עס א חשיבות .דו ביסט שוין דורכגעגאנגען פארשטייט צו דיימאנטן קומט אן ערגעץ מיט זיין חבר און זעט
צוואנציג יאר. דיימאנטן איבעראל .ער לויפט אנפאקן ,ער שלעפט ,ער ארבעט.
די זעלבע זאך מיטן טאטן .היינט פלאגט ער זיך ביז ער טרעפט ער ווייסט וואס דאס איז ווערד!
צייט צו לערנען .וויבאלד ס'איז אים אזוי שווער אנצוקומען זיין חבר האט נישט קיין אנונג אין דיימאנטן .ער וועט העלפן צען
דערצו ,האט דאס לערנען באקומען ביי אים א חשיבות. מינוט ,פופצן מינוט .די רגע ס'ווערט שווער ,גייט ער זיך ווייטער.
זיין זון שפירט עס נישט אזוי .דו גייסט אים יעצט אנשרייען? ער האט נישט קיין אנונג וואס דו ווילסט פון אים .פארוואס זאל
עטס זענטס אויף צוויי אנדערע פעידזשעס! ביי דיר איז עס ווערד ער זיך מוסר נפש זיין אויף דעם?
טויזנט דאלער ,ביי אים נישט .וואס ווילסטו יעצט? מ'זאגט אייביג :די וועלט איז פול מיט דיימאנטן ,יעדע רגע קען
מען אריינכאפן מצוות .אבער אויב ס'פילט זיך נישט ביי מיר ווי
טויזנט דאלער דיימאנטן ,וויפיל צייט און כח וועל איך אוועקגעבן דערפאר?
פאר טויזנט דאלער וואלסטו נישט געדאוונט שחרית צוועלף א בחור שטייט אויף פאר א טריפ ,ווייל א טריפ איז אים ווערד.
אזייגער .דיין זון וואלט פאר פרי געדאוונט צוועלף אזייגער! ער קומען אין ישיבה איז אים נישט אזוי אינטערעסאנט.
וואלט נאך געצאלט געלט דערפאר! יעצט זאגסטו אים :ווען דו וואלסט פארלוירן די תפילין ,וואלסטו
און דו גייסט אים זאגן :היתכן! מ'שטייט נישט אויף אזוי שפעט! געצאלט צען טויזנט דאלער צו האבן תפילין .זיי פרייליך ,דו
וואס? איר זענט נישט אויף דער זעלבער פעידזש .דא איז די פארדינסט יעדן טאג צען אלפים!
נקודה פון חינוך. כ'בין רייך
נאמבער איינס ,איבערגעבן די חשיבות פון מצוות ,די שמחה, איך הער .אבער כ'האב זיי נישט פארלוירן ,כ'פיל נישט אזוי
די value. יעצט .דו זאגסט אז כ'בין רייך ,אבער כ'קען דאך גארנישט קויפן
מיט דעם! וואס ווילסטו יעצט?
אין פריערדיגן דור איז מען אויפגעוואקסן אין א געוויסן אוויר .אין דער תירוץ איז ,מ'דארף וויסן וואו די עבודה ליגט .ווי דער
יענער סביבה איז מענטשן נישט איינגעפאלן צו בלייבן שלאפן הייליגער תניא זאגט ,דער כח פון מסירות נפש איז דא אין יעדן
ביז צען אזייגער .דיין זון איז נישט אויפגעוואקסן אין אזא דור .ער איד ,אפילו ביי די שוואכסטע אידן ,ביי א מומר ,ביי אן אוכל
זעט מענטשן וואס שטייען אויף יעדן טאג צען אזייגער .דו ווילסט נבילות וטריפות .מ'דארף נאר וויסן וויאזוי מ'וועקט עס אויף.
אים יעצט איבערגעבן וואס דו האסט מיטבאקומען.
וויאזוי זאל עס אריבערגיין? קודם רעדסטו דערפון ,דו ברענגסט די זעלבע זאך ,יעדע מצוה האט א ווערד ביי א איד .די עבודה איז
ארויס די חשיבות. אויפצובויען די חשיבות.
אבער אויב דו גייסט עס לייגן שווער אויף אים בשעת ער א מענטש פונעם פריערדיגן דור רעדט מיט א מענטש פונעם
פארשטייט נאך נישט די חשיבות ,גייט ער עס פיינט האבן: היינטיגן דור ,און זיי פארשטייען זיך נישט .לאמיר נעמען עסן
מ'צווינגט מיך אויפצושטיין פרי! אויפן גאס .לאמיר נישט רעדן פונעם חלק האיסור ,נאר פון דער
חשיבות.
עמוד ז פרשת ויצא הגיון ליבי
הגיון ליבי בס"ד
אבער דער וואס דערציילט דארף קענען אראפקומען מן ההר אל אויפשטיין פרי איז דאך א גוטע זאך! אבער ער איז נישט
העם (אראפגיין צו יענעמס מדרגה) .ער דארף פארשטיין אז ביי אויפגעוואקסן אין דיין דור .דארפסטו עס איבערגעבן אויפן
יענעם האט עס נאך נישט די זעלבע חשיבות .אנדערש קען ער ריכטיגן וועג.
עס נישט איבערגעבן. די שמחה ,די הנהגה פונעם טאטן ,דאס איז דער גרעסטער חינוך.
דאס קינד זעט אז דו טוסט די מצוה ,דו אפרישיעיטסט עס ,ביי
זאל דער אייבערשטער העלפן אז מ'זאל בויען די ריכטיגע דיר האט עס א חשיבות.
חשיבות .דאס מאכט פרייליך א מענטש" .ישמח לב מבקשי ה'" די גמרא אין ברכות ט ע"ב דערציילט אויף רב ברונא ,ער האט
(דאס הארץ פון די וואס זוכן דעם אייבערשטן זאל זיך פרייען). איין טאג סומך געווען גאולה לתפילה (געדאוונט שמונה עשרה
ווען א מענטש זוכט עפעס ,פרייט ער זיך ווען ער טרעפט עס .זוכט גלייך נאך גאל ישראל) ,און א גאנצן טאג איז ער געווען בשמחה.
ער עס נישט ,פרייט ער זיך נישט דערמיט. תוספות דארט ,ד"ה כל הסומך ,איז מסביר אז ער האט געדאוונט
ווען מ'זוכט בתשוקה צו טון א גוטע זאך ,מ'ווארט דערויף ,דאס כותיקין (שמונה עשרה ביים זון אויפגאנג).
בויט די חביבות און די חשיבות פון א מצוה .און דאס גיט מען דער זון זעט :מיין טאטע איז פרייליך א גאנצן טאג .וואס איז? ער
איבער פאר די קינדער. האט געדאוונט כותיקין! באקומט ער די .valueער איז טאקע
אויך ביי זיך אליינס לאזט עס איבער א רשימו דקדושה (א רושם נישט אויפגעוואקסן אין יענעם דור ,אבער ער איז אויפגעוואקסן
פון קדושה) .דו גיבסט אוועק צייט זיך צו גרייטן צום דאווענען, מיט אזא טאטע.
באקומט דאס דאווענען א חשיבות .שפעטער קוקסטו צוריק: אבער דער טאטע זעט דעם זון אויפשטיין שפעט ,און ביים טאטן
וואס האב איך דעמאלטס געטון? כ'האב אוועקגעגעבן צייט איז עס ווי דער זון פארברענט טויזנט דאלער .איך פארשטיי זייער
דערפאר! דאס לאזט איבער א רושם אז די זאך איז חשוב ביי מיר. גוט פון וואו דער טאטע קומט .אבער דער זון פילט נישט אזוי!
דער אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל זוכה זיין צו "קיימו מה מ'דארף בויען די חשיבות פון א מצוה ,רעדן פון איר ווערט ,איר
שקבלו כבר" ,נאכאמאל ריכטיג מקיים זיין וואס מ'האט שוין גרויסקייט ,איר קדושה.
לאנג מקבל געווען .ס'איז די זעלבע תורה פון מתן תורה .ס'איז מ'ליינט פון פריערדיגע צדיקים ,פון גוטע אידן ,אפילו פון אידן
וויאזוי מ'איז עס מקיים ,די חשיבות וואס מ'האט צו דעם. וואס זענען לעצטנס נפטר געווארן .ווי טייער איז א מצוה געווען
ביי זיי ,וויפיל האבן זיי אוועקגעגעבן דערפאר! דאס בויט השגות.
מעשיות בויען אסאך ,אסאך.
שירו לו שיר חדש על קו הגיון ליבי
שבת שלום ומבורך
לתגובות והערות או לקבל כל שבועhegyuinlebei@gmail.com :
צו הערן דעם שיעור אדער איבערלאזן א וואויסמעיל,
רופט די "קול הגיון ליבי" האטליין:
(605) 468-4356
עמוד ח פרשת ויצא הגיון ליבי
