gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הגיון ליבי - אידיש · Hegyon Libi - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: הגיון ליבי - אידיש · Hegyon Libi - Yiddish

שבוע: ויצא (2026-11-16)

הגיון ליבי - אידיש · Hegyon Libi - Yiddish — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫זמני השבת · ברוקלין‬ ‫בס"ד‬ ‫‪5:46‬‬ ‫רבינו תם ‪ 72‬דקות אחרי השקיעה‬ ‫‪5:18‬‬ ‫מוצאי שב"ק‬ ‫‪9:15‬‬ ‫סוף זמן קריאת שמע (גר"א)‬ ‫‪8:32‬‬ ‫סוף זמן קריאת שמע‬ ‫‪4:16‬‬ ‫הדלקת נרות‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫שבת קודש י"א כסלו תשפ"ז‬ ‫שיחה בפרשה בתורה וחסידות ועובדות מבאר רבותינו ואבותינו‬ ‫תוכן הענינים‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫אזוי אמת'דיג‬ ‫ניין‪ ,‬זיי נישט אזוי אמת'דיג‪ ,‬און טו עס!‬ ‫א גוטן ערב שבת‪ ,‬פרשת ויצא‪ ,‬די וואך שרייבט די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫"ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה"‪ .‬יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע‬ ‫טויזנט דאלער‬ ‫און געגאנגען קיין חרן‪.‬‬ ‫פאר טויזנט דאלער וואלסטו נישט געדאוונט‬ ‫רש"י אויף דעם פסוק אין בראשית כח‪ ,‬י‪ ,‬באדערט א קשיא‪ :‬וועמען מאכט אויס פון‬ ‫שחרית צוועלף אזייגער‪ .‬דיין זון וואלט פאר‬ ‫וואו ער איז ארויסגעגאנגען? דער עיקר איז דאך אז יעקב אבינו איז געגאנגען קיין חרן‪.‬‬ ‫פרי געדאוונט צוועלף אזייגער! ער וואלט‬ ‫פארוואס דארף די תורה אונז אויך זאגן "ויצא יעקב מבאר שבע"?‬ ‫נאך געצאלט געלט דערפאר!‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬מגיד שיציאת צדיק מן המקום עושה רשם" (לאזט איבער א סימן)‪.‬‬ ‫די תורה שמועסט אונז אויס פון וואו יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬ווייל ס'האט‬ ‫כ'בין רייך‬ ‫זיך עפעס אפגעטון אין יענעם פלאץ‪ .‬ס'איז נישט נאר יעקב אבינו וואס איז געגאנגען‬ ‫דו זאגסט אז כ'בין רייך‪ ,‬אבער כ'קען דאך‬ ‫ווייטער‪ .‬באר שבע האט אויך געהאט א קלאפ‪ .‬דער צדיק גיט דעם פלאץ א שיינקייט‪,‬‬ ‫גארנישט קויפן מיט דעם!‬ ‫א לעכטיגקייט‪ ,‬און ווען ער גייט אוועק‪ ,‬פעלט עפעס אינעם פלאץ אליין‪.‬‬ ‫ווען א צדיק איז אין שטאט‪ ,‬איז ער די שיינקייט פון דער שטאט‪ ,‬די לעכטיגקייט פון דער‬ ‫איין תפילה‬ ‫שטאט‪ .‬ווען דער צדיק גייט ארויס‪ ,‬גייט מיט אים ארויס די שיינקייט און די לעכטיגקייט‪.‬‬ ‫וועט איין תפילה טוישן מיין לעבן?‬ ‫ס'איז נישט סתם אז יעקב אבינו איז געגאנגען קיין חרן‪" .‬ויצא יעקב מבאר שבע" איז‬ ‫פאר זיך א גאנצע מציאות‪ .‬ווען א צדיק גייט אוועק פון א פלאץ‪ ,‬בלייבט דער פלאץ‬ ‫ווי דיימאנטן‬ ‫נישט אזוי ווי פריער‪.‬‬ ‫אבער אויב ס'פילט זיך נישט ביי מיר ווי‬ ‫דא רעדט רש"י פונעם חסרון ווען דער צדיק גייט אוועק‪ .‬אבער ס'איז דא נאך א חלק‪:‬‬ ‫דיימאנטן‪ ,‬וויפיל צייט און כח וועל איך‬ ‫אפילו דער צדיק איז שוין נישט דא‪ ,‬קען עפעס פון זיין קדושה יא איבערבלייבן‪.‬‬ ‫אוועקגעבן דערפאר?‬ ‫די נקודה פון א רושם איז א זאך וואס מ'גייט אסאך מאל שנעל אריבער‪ .‬מ'קוקט‬ ‫אויף וואס ס'איז דא יעצט‪ ,‬אבער מ'טראכט נישט וואס איז געבליבן פון דעם וואס‬ ‫וויפיל סיפוק‬ ‫איז דא געווען פריער‪.‬‬ ‫וויפיל סיפוק האט ער פון דעם ווייל ס'איז‬ ‫און ס'איז גאר א וויכטיגע זאך‪ .‬ס'איז א שטארקער יסוד אין אידישקייט‪ ,‬אין עבודת השם‪,‬‬ ‫גוט‪ ,‬און וויפיל פון דעם וואס מענטשן רעדן‬ ‫און בכלל אין דעם אופן ווי דער אייבערשטער פירט די וועלט‪.‬‬ ‫דערפון?‬ ‫עמוד א‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫טראכטן‪ .‬ער איז שוין נישט דארט‪ ,‬אבער עפעס פון דער סביבה‬ ‫גייט מיט אים‪.‬‬ ‫ס'איז דא א ווארט פון דעם הייליגן רבי יחיאל מיכל מזלאטשוב‪,‬‬ ‫איין תפילה‬ ‫געברענגט אין שפתי צדיקים‪ ,‬פרשת אמור‪.‬‬ ‫די משנה זאגט אין מסכת אבות‪ ,‬פרק ג‪ ,‬משנה ב‪" :‬שנים שיושבין‬ ‫וואס טוט זיך מיט א גוטע מינוט פון א מענטש? ער האט גוט‬ ‫ואין ביניהן דברי תורה‪ ,‬הרי זה מושב לצים"‪.‬‬ ‫געדאוונט‪ ,‬ער האט זיך מקבל געווען א גוטע קבלה‪ ,‬ער האט‬ ‫דער פשוט'ער פשט איז‪ :‬צוויי מענטשן זיצן צוזאמען‪ ,‬און‬ ‫זיך מתגבר געווען‪ .‬יעצט קען ער טראכטן‪ :‬אקעי‪ ,‬א גוטע מינוט‪,‬‬ ‫ס'איז נישטא צווישן זיי קיין דברי תורה‪ ,‬זיי לערנען נישט‪,‬‬ ‫געגאנגען ווייטער‪ .‬וואס האב איך יעצט פון דעם וואס כ'האב‬ ‫מ'פארברענגט די צייט‪ .‬דאס הייסט א מושב לצים‪.‬‬ ‫נעכטן גוט געדאוונט? וואס וועל איך האבן מארגן פון דער גוטער‬ ‫תפילה היינט?‬ ‫רבי מיכל מזלאטשוב טייטשט דאס אויף דעם פלאץ וואו זיי זיצן‪.‬‬ ‫וועט איין תפילה טוישן מיין לעבן? א ביסל תורה‪ ,‬א ביסל‬ ‫צוויי אידן זיצן צוזאמען און ס'איז נישטא צווישן זיי קיין דברי‬ ‫מדות‪ ,‬א ביסל מקבל זיין באהבה‪ ,‬וועט דאס מיך עפעס העלפן?‬ ‫תורה? עפעס שטימט נישט דא! פון וואו קומט די שוועריקייט‬ ‫מ'טוישט זיך דאך נישט אין איין מינוט! אויב איך בין נאך‬ ‫צו רעדן א דבר תורה?‬ ‫נישט געווארן אן אנדערער מענטש‪ ,‬האט די גוטע מינוט עפעס‬ ‫זאגט רבי מיכל מזלאטשוב‪ :‬עפעס מאכט נישט קיין סענס‪ .‬מוז זיין‬ ‫אויפגעטון?‬ ‫אז ליידיגייער זענען דא געזעצן פארדעם און געשטופט די צייט‪.‬‬ ‫גערעכט‪ ,‬מ'טוישט זיך טאקע נישט אין א מינוט‪ .‬אבער א רושם‬ ‫דאס האט איבערגעלאזט א רושם‪ ,‬וואס מאכט עס יעצט שווער‬ ‫גייט דא איבערבלייבן! נישט אז דו ביסט שוין אינגאנצן געטוישט‪,‬‬ ‫פאר די צוויי אידן צו לערנען‪ .‬דאס איז דער טייטש פון "הרי זה‬ ‫אבער די נקודה טובה‪ ,‬די התגברות‪ ,‬איז נישט סתם פארביי אן‬ ‫מושב לצים" (דא איז פריער געווען א פלאץ פון לצים)‪.‬‬ ‫איבערלאזן עפעס אין דיר‪.‬‬ ‫דער שפתי צדיקים ברענגט דארט אויך א מעשה מיט ר' ברוך‪.‬‬ ‫אויף דער פארקערטער זייט פארשטייען מיר דאס זייער גוט‪ .‬א‬ ‫ער האט זיך אמאל איינגעשטעלט אויף שבת ביי א רייכן איד‪,‬‬ ‫מענטש טוט אן עבירה‪ ,‬און נאכדעם פילט ער זיך צוקלאפט‪ .‬ער‬ ‫וואס איז געווען באקאנט אלס א גוטער מענטש‪ .‬ער האט אבער‬ ‫פילט זיך נישט ווי דער וואוילער איד וואס ער קען זיין‪ .‬און דער‬ ‫דארט נישט געקענט זאגן קיין דברי תורה‪ .‬האט ער פארשטאנען‬ ‫געפיל קען אים נאך ברענגען צו נאך שלעכטע זאכן‪ .‬איי‪ ,‬וואס‬ ‫אז ס'מוז זיין אז פריער האט אין דעם הויז געוואוינט א רשע‪.‬‬ ‫האסטו היינט מיט נעכטן? די עבירה איז שוין פארביי! יא‪ ,‬אבער‬ ‫מ'האט נאכגעפארשט‪ ,‬און מ'האט טאקע געפונען אזוי ווי ער‬ ‫דער געפיל איז נאך דא‪ .‬דאס איז א רושם‪.‬‬ ‫האט געזאגט‪.‬‬ ‫איז כל שכן וכל שכן‪ ,‬מדה טובה מרובה‪ .‬א גוטע זאך לאזט אויך‬ ‫א מענטש גייט אוועק פון א פלאץ‪ ,‬אבער נישט אלעס גייט מיט‬ ‫איבער א רושם‪ .‬וואס הייסט‪ ,‬וואס האב איך יעצט פון דעם וואס‬ ‫אים אוועק‪ .‬עפעס פון דעם וואס איז דא געווען בלייבט איבער‪ .‬און‬ ‫כ'האב ראש השנה גוט געדאוונט‪ ,‬וואס כ'האב זיך מקבל געווען‬ ‫אזוי ווי ס'קען בלייבן א שלעכטער רושם‪ ,‬בלייבט אויך א רשימה‬ ‫צו זיין בעסער? אוודאי מאכט עס א חילוק! ווי נענטער מ'איז‬ ‫דקדושה (א רושם פון קדושה)‪.‬‬ ‫צום מאמענט‪ ,‬אלץ שטערקער איז דער רושם‪ .‬מיט דער צייט קען‬ ‫דאס פארשטייען מיר ביי א חפץ פון א צדיק‪ .‬דער צדיק האט‬ ‫ער ווערן שוואכער‪ ,‬אבער א רושם איז א רושם‪ .‬דאס צווייטע‬ ‫גענוצט דעם חפץ מיט ערליכקייט‪ ,‬מיט כוונה‪ ,‬מיט יחודים‬ ‫מאל איז שוין גרינגער ווי דאס ערשטע‪ ,‬ווייל דו הייבסט נישט אן‬ ‫(הייליגע כוונות)‪ .‬די עבודה לאזט איבער א רשימה דקדושה‪.‬‬ ‫פונקט פון דעם זעלבן פלאץ‪.‬‬ ‫ס'איז נישט ווי דער צדיק אליינס שטייט יעצט דא‪ ,‬אבער א רושם‬ ‫דער הייליגער שפת אמת פרעגט אין שפת אמת ליקוטים‪ ,‬לראש‬ ‫פון זיין קדושה איז יא דא‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬דעם לעצטן שטיקל אויף בלאט ט‪ ,‬א מורא'דיגע פראגע‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך ביי א קבר פון א צדיק‪ .‬דארט רוט זיין גוף‪ ,‬און‬ ‫ביי ישמעאל זעט מען "באשר הוא שם"‪ ,‬מ'קוקט ווי דער מענטש‬ ‫דער פלאץ האט א רושם פון דער קדושה מיט וואס דער צדיק‬ ‫איז יעצט‪ .‬נו‪ ,‬פארוואס דארף א מענטש תשובה טון? יעצט איז‬ ‫האט געלעבט‪.‬‬ ‫ער גוט‪ ,‬זאל מען קוקן וואס ער איז יעצט!‬ ‫דער רושם איז נישט נאר אין א פלאץ אדער אין א חפץ‪ .‬א מענטש‬ ‫זאגט דער הייליגער שפת אמת‪ :‬די עבירה האט איבערגעלאזט א‬ ‫טראגט מיט זיך א רושם פון זיינע עלטערן‪ ,‬פון דער שטוב וואו ער‬ ‫פגם און א רושם‪ ,‬און דער רושם איז נאך דא אינעם מענטש יעצט‪.‬‬ ‫איז אויפגעוואקסן‪ ,‬פון זיין סביבה‪.‬‬ ‫אויף אונזער לשון‪ :‬ער טוט נישט יעצט די עבירה‪ ,‬אבער‬ ‫אפילו ער לעבט שוין היינט אין אן אנדערן פלאץ‪ ,‬פארשווינדט‬ ‫די קאלטקייט איז נאך דא! טוסטו נישט תשובה‪ ,‬בלייבט די‬ ‫נישט פון אים דער אופן ווי מ'האט דארט געטראכט און זיך‬ ‫קאלטקייט און ברענגט נאך א קאלטקייט‪.‬‬ ‫געפירט‪ .‬אפילו ווען מ'דרייט זיך נאר נעבן גוטע מענטשן‪ ,‬בלייבט‬ ‫עפעס איבער‪ .‬מ'נעמט מיט א בליק‪ ,‬א הנהגה‪ ,‬אן אופן פון‬ ‫עמוד ב‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫און יעצט איז דא נאך א חילוק אין מסירות נפש אליין‪ .‬די גמרא‬ ‫און כל שכן מדה טובה מרובה‪ .‬א גוטע זאך לאזט איבער א גוטן‬ ‫אין ברכות סא ע"ב דערציילט‪ ,‬ווען מ'האט רבי עקיבא געפייניגט‪,‬‬ ‫רושם‪ ,‬דאס העלפט דעם מענטש און שטארקט אים ווייטער‪.‬‬ ‫האט ער מקבל געווען עול מלכות שמים‪ .‬האבן זיינע תלמידים‬ ‫געפרעגט‪ :‬רבינו‪ ,‬עד כאן? אפילו יעצט‪ ,‬מיט אזעלכע יסורים‪,‬‬ ‫מ'פרעגט אויף דער מסירות נפש פון אברהם אבינו אין אור‬ ‫נעמסטו אויף דיר עול מלכות שמים?‬ ‫כשדים‪ :‬א איד איז דאך גרייט זיך מוסר נפש צו זיין פארן‬ ‫האט ער זיי געזאגט‪ :‬א גאנץ לעבן האב איך געווארט צו מקיים‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דער תניא שמועסט דאס אויס אין פרק י"ח‪ ,‬אז‬ ‫זיין "בכל נפשך"‪ ,‬אפילו נוטל את נשמתך‪ ,‬אפילו מ'נעמט צו‬ ‫אפילו א איד וואס איז ווייט פון תורה ומצוות קען‪ ,‬ווען ס'קומט‬ ‫דיין לעבן‪ .‬יעצט איז עס געקומען צו מיין האנט‪ ,‬זאל איך עס‬ ‫צום נסיון‪ ,‬זיך לאזן הרג'ענען און נישט אפלאזן זיין אידישקייט‪.‬‬ ‫נישט מקיים זיין?‬ ‫וואס איז דער באזונדערער חידוש פון אברהם אבינו'ס מסירות‬ ‫יעדער איד האט אין זיך א כח פון מסירות נפש‪ .‬ווען דער נסיון‬ ‫נפש? נישט חלילה צו פארקלענערן זיין מסירות נפש‪ .‬נאר אויב‬ ‫קומט‪ ,‬קען זיך אויפוועקן די טיפסטע נקודה אין אים‪.‬‬ ‫מיר זעען דעם כח אפילו ביי א שוואכן איד‪ ,‬דארף מען פארשטיין‬ ‫אבער רבי עקיבא האט נישט ערשט אין דער לעצטער מינוט‬ ‫פון וואו מיר האבן דעם כח‪.‬‬ ‫אנגעהויבן טראכטן פון מסירות נפש‪" .‬כל ימי הייתי מצטער"‪ .‬ער‬ ‫אין קאזניצער יזכור־בוך ווערט דערציילט א מורא'דיגע מעשה‪.‬‬ ‫האט א גאנץ לעבן געטראכט דערפון‪ ,‬א גאנץ לעבן געבענקט צו‬ ‫אין יאר תרצ"ט‪ ,‬ביים אנהייב פון דער צווייטער וועלט־מלחמה‪,‬‬ ‫געבן זיך פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫האט אין קאזניץ געלעבט א איד מיטן נאמען ד"ר יוסף גאנשאר‪.‬‬ ‫ס'איז איין זאך צו האבן דעם כח ווען ס'קומט דער נסיון‪ .‬ס'איז אן‬ ‫ער איז ליידער געווען א משומד‪ ,‬זייער ווייט פון אידישקייט‪ ,‬און‬ ‫אנדערע זאך צו לעבן מיט דער איבערגעגעבנקייט יעדן טאג‪ .‬דער‬ ‫האט געדינט אלס וויצע־בירגערמייסטער פון דער שטאט‪ .‬ביי די‬ ‫נסיון איז נאך נישט דא‪ ,‬אבער דער רצון זיך אוועקצוגעבן פארן‬ ‫גוים איז ער געווען זייער באליבט‪.‬‬ ‫אייבערשטן איז שוין דא‪.‬‬ ‫די נאציס האבן אים געשלאגן‪ ,‬ער זאל מודה זיין אז ער איז א‬ ‫איד‪ .‬אבער ער האט נישט ארויסגעזאגט קיין ווארט‪ .‬האבן זיי‬ ‫דאס איז דער ענין וואס מ'זאגט נאך בשם דעם הייליגן שפת‬ ‫ארויסגעברענגט א ספר תורה און אים געהייסן ער זאל טרעטן‬ ‫אמת‪ :‬נישט נאר שטארבן אויף קידוש השם‪ ,‬נאר לעבן אויף‬ ‫דערויף‪ ,‬רח"ל‪ .‬אבער דא האט ער זיך נישט גערירט‪ .‬ווי ווייט‬ ‫קידוש השם‪.‬‬ ‫ער איז ליידער געווען‪ ,‬אויפן ספר תורה איז ער נישט געווען‬ ‫צו שטארבן אויף קידוש השם איז א מורא'דיגע זאך‪ .‬אבער ס'איז‬ ‫גרייט צו טרעטן‪.‬‬ ‫דא די עבודה פון א גאנצן לעבן‪ ,‬אז דאס טאג־טעגליכע לעבן זאל‬ ‫מ'האט אים געשלאגן נאכאמאל און נאכאמאל‪ ,‬ביז ער איז‬ ‫אויך זיין פארן אייבערשטן‪ .‬אוועקגעבן זיך פאר זיין רצון‪ ,‬נישט‬ ‫געבליבן ליגן אומבאוואוסטזיניק‪ .‬מ'האט אים אוועקגעטראגן‪,‬‬ ‫נאר אין דער לעצטער מינוט‪ ,‬נאר א גאנץ לעבן‪ ,‬טאג נאך טאג‪.‬‬ ‫און שפעטער איז ער געשטארבן‪ .‬מ'דערציילט אויך אז פאר‬ ‫רבי משה שטרנבוך ברענגט אין טעם ודעת‪ ,‬פרשת חיי שרה‪,‬‬ ‫זיין פטירה האט ער געזאגט עפעס אזוי‪ :‬יעצט וועט מיין מאמע‬ ‫אויפן פסוק "ותמת שרה"‪ ,‬אז דער מגיד האט צוגעזאגט דעם בית‬ ‫שטאלץ זיין מיט מיר‪.‬‬ ‫יוסף אז ער וועט זוכה זיין צו שטארבן אויף קידוש השם‪ .‬צום סוף‬ ‫זעט מען וואס א רושם פון קדושה מיינט‪ .‬א מענטש קען זיך‬ ‫פון זיינע יארן האט דער בית יוסף זיך געוואונדערט פארוואס ער‬ ‫ליידער אזוי ווייט דערווייטערן‪ ,‬אבער דער רושם פון די יונגע‬ ‫האט נישט זוכה געווען דערצו‪.‬‬ ‫יארן בלייבט‪ .‬ווען ס'קומט צו אזא מינוט‪ ,‬שפירט ער‪ :‬א ספר‬ ‫דער טעם ודעת שרייבט דארט אז דער מגיד האט אים‬ ‫תורה איז קודש וטהור‪ ,‬דאס קען ער נישט צוטרעטן‪ .‬מ'זעט נישט‬ ‫געענטפערט‪ :‬ער האט זוכה געווען צו א גרעסערער מצוה‪ ,‬צו‬ ‫אלעמאל דעם רושם‪ ,‬אבער אין א מינוט פון נסיון קען ער זיך‬ ‫לעבן אויף קידוש השם‪ .‬ביים שטארבן גיט מען זיך אוועק‬ ‫אויפוועקן‪.‬‬ ‫איינמאל‪ .‬אבער ביים לעבן גיט מען זיך אוועק טאג נאך טאג‪,‬‬ ‫אבער אויב דער כח פון מסירות נפש ליגט אזוי טיף אין יעדן איד‪,‬‬ ‫מקיים צו זיין דעם אייבערשטנ'ס רצון‪.‬‬ ‫וואס איז געווען דער חידוש פון אברהם אבינו?‬ ‫אבער פון דער אנדערער זייט‪ ,‬וואספאר א געוואלדיגן כח האט‬ ‫נאר דאס אליינס איז דער תירוץ‪ :‬דעם כח וואס מיר האבן בטבע‪,‬‬ ‫א איד! דו זאלסט וויסן אז דער כח פון מסירות נפש איז דא אין‬ ‫האט אברהם אבינו אריינגעלייגט אין זיינע קינדער‪ .‬ביי אונז‬ ‫דיר‪ .‬אה‪ ,‬יעצט ביסטו פויל? יעצט האסטו נישט קיין חשק? דאס‬ ‫איז עס שוין א ירושה‪ .‬דאס וואס דו זעסט היינט ביי א שוואכן‬ ‫מיינט נישט אז דו האסט נישט קיין כוחות! דער כח קען זיין דא‪,‬‬ ‫איד איז גופא א רושם פון דעם כח וואס אברהם אבינו האט‬ ‫און יעצט שפירסטו אים נישט‪.‬‬ ‫איינגעפלאנצט‪.‬‬ ‫עמוד ג‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫געלט‪ ,‬וואלט ער זיך געלאזט קאסטן צו האבן די מצוה‪ .‬מ'זעט פון‬ ‫מ'דארף וויסן וויאזוי מ'וועקט דאס אויף‪ .‬וויאזוי ברענגט מען‬ ‫דעם ווי טייער די מצוה איז ביי אים‪.‬‬ ‫ארויס די מסירות נפש וואס ליגט שוין אין א איד? נישט נאר אים‬ ‫איך האב געהערט‪ ,‬אז הרב החסיד ר' עזריאל טויבער‪ ,‬דעם‬ ‫זאגן אז ער קען‪ ,‬נאר פארשטיין וואס וועט אים באוועגן צו נוצן‬ ‫לעצטן יאר פאר ער איז נפטר געווארן‪ ,‬איז ער נישט געווען‬ ‫דעם כח‪ .‬דאס איז די עבודה‪.‬‬ ‫געזונט‪ ,‬און ער האט שוין נישט געקענט עסן דורכן מויל‪ .‬ווען עס‬ ‫איז געקומען פאר פסח‪ ,‬האט ער געמאכט אן אפעראציע פאר‬ ‫ס'איז דא א בריוו וואס ר' יצחק דוד בידערמאן זצ"ל הי"ד האט‬ ‫טויזענטער דאלער‪ ,‬נאר כדי צו קענען עסן א כזית מצה‪ .‬א גאנצע‬ ‫געשריבן אין די ימים טובים צו זיין גרויסן פעטער‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫אפעראציע פאר א מצוה! וואספאר א מסירות נפש!‬ ‫אמרי אמת פון גור‪ .‬ר' יצחק דוד איז געווען א זון פון ר' יעקב‬ ‫ווען א מענטש האט זיך אזוי מוסר נפש געווען פאר א מצוה‪,‬‬ ‫מאיר בידערמאן‪ ,‬דעם שפת אמת'ס איידעם‪ .‬ער האט געבעטן אן‬ ‫פארשטייט מען אליינס אז די מצוה האט ביי אים אן אנדערן‬ ‫עצה‪ ,‬וויאזוי ער קען צוקומען צו א גרויסע שמחה ווען ער טוט‬ ‫טעם‪ .‬מיר אלע עסן מצות‪ .‬אבער נישט יעדער קומט צו דער מצוה‬ ‫א מצוה‪ .‬ס'איז דאך באקאנט אז איינע פון די עיקרי החסידות‬ ‫נאכדעם וואס ער האט זיך אזוי געפלאגט זי צו קענען מקיים זיין‪.‬‬ ‫איז צו טון דעם אייבערשטנ'ס מצוות מיט שמחה‪ .‬וויאזוי קען ער‬ ‫דער איד האט אוועקגעגעבן געלט און כח‪ ,‬געמאכט א גאנצע‬ ‫צוקומען צו די מדרגה?‬ ‫אפעראציע‪ ,‬כדי ער זאל קענען עסן מצות! יעצט איז ער זוכה צו‬ ‫האט אים זיין פעטער‪ ,‬דער אמרי אמת‪ ,‬געענטפערט א גרויסן‬ ‫דער מצוה‪ .‬דו ווייסט וואספאר א שמחה ער האט? וואספאר א‬ ‫יסוד אין עבודת השם‪:‬‬ ‫חיזוק? וואספאר א חיות? ווי לאנג די שמחה קען אנהאלטן!‬ ‫"איך וויל דיר דא זאגן אז ס'איז בכלל נישט ריכטיג פאר א‬ ‫די גאנצע טרחה האט ארויסגעברענגט ווי טייער די מצוה איז‬ ‫יונגערמאן ווי דיר ארומצוגיין מיט געדאנקען און מחשבות‪ .‬נאר‬ ‫ביי אים‪ .‬יעצט שפירט ער וואס ער האט דערגרייכט‪ .‬ווען מ'האט‬ ‫דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה אין אלעס וואס דו טוסט‪ ,‬סיי‬ ‫זיך נישט אזוי געפלאגט דערפאר‪ ,‬שפירט מען נישט אלעמאל די‬ ‫ווען דו טוסט מצוות און סיי ווען דו לערנסט תורה‪ .‬קוק בכלל‬ ‫זעלבע חשיבות און די זעלבע שמחה‪.‬‬ ‫נישט אויף דעם יצר וואס פארדרייט דעם קאפ‪ ,‬אריינצוברענגען‬ ‫צו געבן מיין אייגענעם משל אויף דער אנדערער זייט‪ :‬ווען דו‬ ‫עצבות און צוצולייגן נאך און נאך דקדוקים‪.‬‬ ‫וואלסט נישט געהאט קיין תפילין‪ ,‬און דו וואלסט געדארפט צאלן‬ ‫"איך בין רגיל צו טייטשן די משנה‪' ,‬הוי מחשב הפסד מצוה‬ ‫צוואנציג טויזנט דאלער זיי צו באקומען‪ ,‬וואלסטו געצאלט‪ .‬דו‬ ‫כנגד שכרה ושכר עבירה כנגד הפסדה'‪ ,‬א מענטש זאל זיך מאכן‬ ‫ווייסט וואספאר א שמחה דו וואלסט געהאט ווען דו וואלסט‬ ‫א חשבון‪ :‬אויב מ'וואלט דיר געגעבן א מיליאן רובל און נאך‬ ‫זיי שוין באקומען?‬ ‫אלערליי טייערע זאכן‪ ,‬אז דו זאלסט נישט לייגן קיין תפילין‪,‬‬ ‫און ווייל דו האסט דיין תפילין‪ ,‬דו דארפסט זיי נישט זוכן און נישט‬ ‫וואלסטו עס זיכער נישט געוואלט‪.‬‬ ‫ווארטן אויף זיי‪ ,‬זאלסטו נישט זיין פרייליך? די מצוה איז נישט‬ ‫"יעצט שטעל זיך פאר וויפיל שמחה דו וואלסט געהאט ווען דו‬ ‫ווייניגער טייער נאר ווייל דו דארפסט יעצט נישט צאלן פאר איר‪.‬‬ ‫וואלסט געהאט א מיליאן רובל‪ .‬מיט די שמחה‪ ,‬און נאך מער פון‬ ‫אבער דא דארף מען פארשטיין א זאך‪ .‬דער חשבון ווייזט ווי‬ ‫דעם‪ ,‬דארפסטו זיך אנפילן ווען דו לייגסט תפילין‪ ,‬ווען דו היטסט‬ ‫טייער די מצוה איז‪ .‬אבער וויאזוי מאכט דער חשבון אז דער‬ ‫שבת‪ ,‬ווען דו היטסט דעם ברית קודש‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫מענטש זאל עס אויך שפירן?‬ ‫"וויפיל ס'איז טייער ביים מענטש‪ ,‬אזוי ווערט עס טייער אין הימל‪.‬‬ ‫אסאך מאל זאגט מען פאר א בחור‪ :‬ווען דו וואלסט געהאט‬ ‫מ'קען נישט צוקומען צו דינען דעם אייבערשטן בשלימות אין אלע‬ ‫א טריפ‪ ,‬וואלסטו שוין געווען אין ישיבה אין צייט‪ .‬זעסטו אז‬ ‫מצוות‪ ,‬אן דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה‪ .‬בפרט יעצט‪ ,‬אין די‬ ‫דו קענסט! ווען מ'וואלט דיר געגעבן צוואנציג טויזנט דאלער‪,‬‬ ‫ימים טובים וואס קומען צו אונז‪ ,‬איז די צייט מסוגל פאר שמחה‪,‬‬ ‫וואלסטו נישט געקענט קומען?‬ ‫און פון דעם בלייבט אויף א גאנץ יאר‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬די עבודת השם‬ ‫אבער וואס איז דער תירוץ? ס'איז נישט קיין צוואנציג טויזנט‬ ‫מיט שמחה אין די יונגע יארן בלייבט אויף א גאנץ לעבן‪".‬‬ ‫דאלער‪ ,‬און קומען אין ישיבה שפירט זיך ביי אים נישט ווי א‬ ‫צו פארשטיין די נקודה‪ ,‬לאמיר קודם טראכטן וויפיל א איד איז‬ ‫טריפ‪ .‬דו האסט אים געוויזן אז ער קען אויפשטיין‪ .‬אבער דו‬ ‫גרייט אוועקצוגעבן פאר א מצוה‪.‬‬ ‫ווילסט דאך אז ער זאל קומען אין ישיבה אזוי ווי ער קומט צו‬ ‫אמאל‪ ,‬ווען ס'איז נישט געווען קיין אתרוגים צו באקומען‪ ,‬האבן‬ ‫א טריפ! אוודאי האט א מענטש גרויסע כוחות‪ ,‬אבער ער דארף‬ ‫אידן געצאלט הון תועפות (אסאך געלט) פאר אן אתרוג‪ .‬פאר‬ ‫האבן דעם געפיל דערצו‪ .‬ער דארף שפירן די חשיבות פון דער‬ ‫תפילין‪ ,‬פאר אנדערע מצוות‪ ,‬מענטשן לאזן זיך קאסטן! און‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫מ'דארף נישט גיין צו אמאליגע צייטן‪ .‬אפילו היינט‪ ,‬ווען א‬ ‫מענטש קען נישט לייגן קיין תפילין נאר אויב ער צאלט א ים מיט‬ ‫עמוד ד‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫האט ער צוגעלייגט הארץ צוריקצוגיין‪ ,‬און ס'איז געווען קפיצת‬ ‫הדרך‪ .‬דער אייבערשטער האט געוואלט אז דער צדיק זאל דארט‬ ‫און באמת‪ ,‬דא איז איינע פון די פלעצער פון ירידת הדורות‪.‬‬ ‫איבערשלאפן‪ ,‬האט ער געמאכט אז די זון זאל אונטערגיין פריער‪,‬‬ ‫מ'זאגט די דורות ווערן שוואכער‪ .‬אין וואס שוואכער? מ'קען‬ ‫שלא בעונתה (נישט אין איר געווענליכער צייט)‪.‬‬ ‫היינט נישט באווייזן וואס מ'האט אמאל באוויזן? אסאך זאכן‬ ‫לאמיר ארויסברענגען דעם חשבון מיט א פשוט'ן משל‪ .‬אן קפיצת‬ ‫קען מען יא!‬ ‫הדרך וואלט ער אנגעקומען ביינאכט‪ ,‬געדאוונט און דארט‬ ‫פארוואס האט מיין זיידע געהאט אן אנדערן געפיל צו דער זאך?‬ ‫איבערגעשלאפן‪.‬‬ ‫אסאך מאל זעט מען דאס אפילו ביי דעם זעלבן מענטש‪ ,‬ער‬ ‫אבער דורך קפיצת הדרך איז ער שוין דארט אינמיטן טאג‪ .‬ער‬ ‫אליינס פאר צוואנציג יאר צוריק‪ .‬וואס איז געווארן שוואכער?‬ ‫ענדיגט דאווענען‪ ,‬ס'איז נאך ליכטיג‪ ,‬און דער אייבערשטער וויל‬ ‫נישט נאר די שאלה צי מ'קען טון‪ .‬די שאלה איז וואס איז מיטן‬ ‫אז ער זאל דארט איבערשלאפן‪ .‬דארף מען מאכן נאך א נס‪ ,‬אז‬ ‫רצון‪ ,‬מיטן געפיל‪ ,‬מיט דער חשיבות‪.‬‬ ‫די זון זאל אונטערגיין פריער!‬ ‫ווען מ'פארשטייט וואו די ירידה ליגט‪ ,‬ווייסט מען וואו די עיקר‬ ‫פארוואס דארף מען צוויי ניסים? לאז אים גיין אויפן וועג‪ ,‬ער‬ ‫ארבעט און דער פאקוס דארפן זיין‪ .‬סיי ביי זיך אליינס‪ ,‬סיי אין‬ ‫וועט אנקומען ביינאכט‪ .‬און אויב דער וועג איז צו לאנג‪ ,‬לאז‬ ‫חינוך הבנים‪ ,‬סיי ווען מ'גיט איבער עפעס מדור לדור‪.‬‬ ‫אים גיין א פאר שעה‪ ,‬און ערשט דערנאך זאל זיין קפיצת הדרך‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬אויב מ'פארשטייט נישט וואו ס'שטעקט‪ ,‬קען מען זיך נישט‬ ‫ער וועט אנקומען אין צייט צו דאווענען און דארט איבערשלאפן‪.‬‬ ‫עכט העלפן‪ .‬דו פארלאנגסט פון דער נעקסטער דור‪ ,‬פון דיינע‬ ‫פארוואס ברענגט מען אים אהין פרי‪ ,‬און נאכדעם דארף מען‬ ‫קינדער‪ ,‬געוויסע זאכן‪ .‬אבער דו פארשטייסט נאך נישט וואו‬ ‫מאכן נאך א נס?‬ ‫דער פראבלעם איז‪.‬‬ ‫און באמת איז די קשיא נאך שווערער‪ .‬רש"י פרעגט‪ :‬יעקב אבינו‬ ‫פארוואס טאקע איז דאס ביי מיר פשוט און ביי אים נישט? וואס‬ ‫איז דאך פריער דורכגעגאנגען דעם פלאץ‪ .‬פארוואס האט מען‬ ‫איז דער חילוק צווישן מיין געפיל צו דער זאך און זיין געפיל?‬ ‫אים דעמאלט נישט אפגעשטעלט?‬ ‫וואו ליגט די ירידה אויף וואס מ'דארף ארבעטן? דאס דארף‬ ‫דו גייסט איבערדרייען שמים וארץ‪ ,‬קפיצת הדרך‪ ,‬די זון זאל‬ ‫מען קודם כאפן‪.‬‬ ‫אונטערגיין פריער‪ .‬נו‪ ,‬מאך ער זאל זיך דערמאנען בשעת ער גייט‬ ‫איז די נקודה איז אזוי‪ :‬די ירידה פון וואס מיר רעדן איז נישט אין‬ ‫דורך! ס'איז דאך א סאך קלענערער נס!‬ ‫די פיזישע מעגליכקייטן‪ .‬פארקערט‪ ,‬אין פראקטיק איז אין אסאך‬ ‫זאגט רש"י‪ :‬ער האט נישט צוגעלייגט הארץ זיך אפצושטעלן‪ ,‬און‬ ‫זאכן דא א שטארקע עליית הדורות‪ .‬די גרינגקייט אנצוקומען צו‬ ‫מן השמים זאל מען אים אפהאלטן? מ'טוט נישט אזא זאך!‬ ‫מצוות‪ ,‬דער הידור מצוה וואס מ'קען האבן!‬ ‫מיר האבן נישט קיין השגה אין יעקב אבינו'ס מדרגות‪ .‬ס'מיינט‬ ‫ווען איינער וויל שוין יא‪ ,‬זענען אסאך פון די פריערדיגע מניעות‬ ‫נישט אז ער איז געווען ביזי מיט גשמיות‪ .‬אבער לפי ערכו (לויט‬ ‫(שטערונגען) נישט דא‪ .‬אבער ווען ער וויל נישט‪ ,‬איז דא גאר‬ ‫זיין מדרגה) האט ער דעמאלט נישט צוגעלייגט הארץ צו דער‬ ‫אסאך מניעות‪ .‬די ארבעט איז נישט נאר אים ווייזן וואס ער קען‬ ‫נקודה‪.‬‬ ‫טון‪ .‬מ'דארף ארבעטן אויפן רצון עס צו טון‪.‬‬ ‫זעט מען וואס א רצון פון א איד מיינט! ער האט נישט צוגעלייגט‬ ‫יעצט‪ ,‬פארוואס זאל א מענטש וועלן? פארוואס זאל ער נישט‬ ‫הארץ? האט מען אים נישט אפגעשטעלט‪ .‬אבער ער וויל‬ ‫וועלן? ווענדט זיך וואס ער גייט פארדינען דערפון‪ .‬נישט נאר‬ ‫צוריקגיין? העלפט מען אים מיט קפיצת הדרך! איי‪ ,‬ס'איז נאך‬ ‫געלט‪ .‬ווי טייער איז ביי אים די זאך‪ ,‬וואספאר א חשיבות האט‬ ‫פרי? וועט מען אויך מאכן אז די זון זאל אונטערגיין פריער! דעם‬ ‫עס ביי אים?‬ ‫רצון דארף דער מענטש ברענגען‪.‬‬ ‫דא כאפט מען די נפקא מינה (א פראקטישער חילוק)‪ .‬די‬ ‫מעגליכקייט קען זיין די זעלבע‪ ,‬אבער דער רצון איז נישט דער‬ ‫דער חובות הלבבות‪ ,‬שער הבטחון פרק ד‪ ,‬שמועסט אויס‪ :‬דער‬ ‫זעלבער‪ .‬ווי מער חשיבות די זאך האט ביי אים‪ ,‬אלץ מער וויל ער‬ ‫עיקר בחירה איז דער רצון און די השתדלות וואס דער מענטש‬ ‫זיך דערפאר אנשטרענגען‪.‬‬ ‫קען טון‪ .‬צי ס'וועט זיך אויספירן‪ ,‬איז נישט אין זיינע הענט‪.‬‬ ‫דו ווילסט טון א מצוה‪ ,‬דו טוסט אלעס וואס דו קענסט‪ ,‬און‬ ‫די גרויסקייט פון רצון זעט מען די וואך אין רש"י‪ ,‬אין בראשית‬ ‫למעשה איז עס נישט געלונגען‪ .‬אבער דיין חלק הבחירה האסטו‬ ‫כח‪ ,‬יז‪ ,‬ביים פסוק "מה נורא המקום הזה"‪ .‬יעקב אבינו קומט‬ ‫געטון!‬ ‫אן קיין חרן און לייגט צו הארץ‪ :‬בין איך דען אריבער דעם מקום‬ ‫שהתפללו אבותי (דער פלאץ וואו מיינע אבות האבן געדאוונט)‬ ‫און נישט געדאוונט דארט?‬ ‫עמוד ה‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫אזוי אמת'דיג‬ ‫די זעלבע זאך ווען איינער וויל דיר טון שלעכטס‪ .‬ער האט בחירה‬ ‫צו וועלן און צו פרובירן‪ .‬אבער צי ס'וועט אים געלינגען? דאס‬ ‫מ'זאגט נאך א ווערטל פונעם הייליגן ראפשיצער רב‪ :‬וויי איז צו‬ ‫איז נישט אין זיינע הענט‪.‬‬ ‫דעם איד וואס שטייט אויף פארטאגס און וויל נישט קיינער זאל‬ ‫לאמיר נעמען א ביישפיל‪ .‬א מענטש שפרינגט אראפ פון אכציג‬ ‫זען‪ .‬גייט ער ארויס פון הינטן‪ ,‬דורכן בעק פון די הייזער‪ ,‬ביז אין‬ ‫שטאק הויך‪ ,‬יעדער פארשטייט דאך וואס ס'דארף געשען!‬ ‫בית המדרש‪ .‬קיינער האט אים נישט געזען‪ ,‬קיינער ווייסט אפילו‬ ‫און דאך‪ ,‬אין יאר תש"מ איז געווען א מעשה ביי דער עמפייער‬ ‫נישט אז ער איז אן עניו!‬ ‫סטעיט בילדינג‪ .‬לויטן דעמאלטיקן באריכט האט א פרוי‬ ‫פארוואס איז וויי צו דעם איד? ער וויל דאך מענטשן זאלן וויסן‬ ‫פרובירט זיך צו נעמען דאס לעבן מיט א שפרונג פונעם זעקס און‬ ‫אז ער איז אן עניו‪...‬‬ ‫אכציגסטן שטאק‪ .‬זי איז אבער געפאלן אויף א שמאל שטיקל‬ ‫וויפיל סיפוק‬ ‫וואס שטעקט ארויס פון דער וואנט א שטאק נידעריגער‪ ,‬און‬ ‫מ'האט זי פון דארט געראטעוועט‪ .‬זי איז געבליבן לעבן!‬ ‫א מענטש איז מוותר פאר א צווייטן‪ ,‬ער טוט א גוטע זאך‪ .‬וויפיל‬ ‫זי האט געוואלט‪ ,‬זי האט פרובירט‪ ,‬און דאך איז עס נישט‬ ‫סיפוק האט ער פון דעם ווייל ס'איז גוט‪ ,‬און וויפיל פון דעם וואס‬ ‫געלונגען‪ .‬אפילו ווען ס'זעט אויס בדרך הטבע זיכער‪ ,‬איז דער גמר‬ ‫מענטשן רעדן דערפון?‬ ‫המעשה (וואס פירט זיך אויס למעשה) נישט אין דעם מענטשנס‬ ‫ס'מיינט נישט אז אלעס איז פאלש‪ .‬אבער מ'דארף זיין אפן מיט‬ ‫הענט‪ .‬דער אייבערשטער באשטימט וואס ס'וועט זיך אויספירן‪.‬‬ ‫זיך‪ :‬א גרויס חלק פונעם סיפוק קומט פון דער עטענשען‪.‬‬ ‫א מענטש שיסט א פייל צו הרג'ענען א צווייטן‪ ,‬און ער האט נישט‬ ‫יעצט‪ ,‬אויב דאס העלפט דיר אין עבודת השם‪ ,‬וואס וויל דער‬ ‫געטראפן‪ .‬למעשה האט ער נישט געהרג'עט‪ .‬אבער וואס האט‬ ‫אייבערשטער? זאלסט טון א גוטע זאך מיט אביסל כבוד און‬ ‫ער בוחר געווען? צו הרג'ענען! דאס וואס ס'איז נישט געלונגען‪,‬‬ ‫עטענשען? אדער זאלסטו גארנישט טון ווייל דו ביסט אן אמת'ער‬ ‫טוישט נישט זיין בחירה‪ .‬דער רצון און דאס פרובירן זענען געווען‬ ‫מענטש‪ ,‬דו טוסט נאר לשמה (נאר פארן אייבערשטן)?‬ ‫זיינע; דער גמר המעשה איז נישט אין זיינע הענט‪.‬‬ ‫ניין‪ ,‬זיי נישט אזוי אמת'דיג‪ ,‬און טו עס! ווייס אז די עטענשען גיט‬ ‫במילא‪ ,‬וואספאר א געוואלדיגע זאך א רצון איז! א איד וויל‬ ‫דיר יעצט דעם חיזוק צו טון די גוטע זאך‪.‬‬ ‫דינען דעם אייבערשטן‪ ,‬ער טוט וואס ער קען‪ .‬ס'איז נישט אלעס‬ ‫דער הייליגער ייטב לב ברענגט אין פרשת צו א מעשה פון זיין‬ ‫געלונגען? אבער זיין חלק הבחירה האט ער געטון‪.‬‬ ‫זיידן‪ ,‬דער הייליגער ישמח משה‪ .‬ער האט זיך געזעצט לערנען‪,‬‬ ‫דער הייליגער שם משמואל ברענגט אין פרשת קרח תרע"ז פון‬ ‫און ס'האט זיך אריינגעמישט א מחשבה שלא לשמה (מיט אן‬ ‫זיין גרויסן טאטן‪ ,‬דער אבני נזר‪ ,‬אז א מענטש וואס זיין תשוקה‬ ‫אייגענער כוונה)‪ .‬האט ער געטראכט‪ :‬אויב אזוי וועל איך יעצט‬ ‫איז תורה ומצוות קען נישט אראפגיין אין גיהנם‪ .‬און אפילו אויב‬ ‫נישט לערנען‪.‬‬ ‫ער גייט יא אראפ‪ ,‬זאגט דער אבני נזר‪ :‬הנני ערב בעדו (איך בין‬ ‫אבער ער האט זיך צוריק געפרעגט‪ :‬מעג איך דען גיין ליידיג?‬ ‫ערב פאר אים)‪ ,‬די תשוקה וועט אים ארויסשלעפען‪ ,‬און ער וועט‬ ‫דער אייבערשטער הייסט מיך דאך לערנען! אויב איך לערן ווייל‬ ‫ארויספליען כחץ מקשת‪ ,‬ווי א פייל פון א בויגן!‬ ‫איך בין מחויב מקיים צו זיין זיין רצון‪ ,‬איז דאך אין דעם אליינס‬ ‫א כוונה לשמה‪ .‬דאס וואס ס'מישט זיך אריין א נישט‪-‬ריכטיגע‬ ‫און דא איז די נקודה פון ירידת הדורות‪ .‬אין ענגליש הייסט עס‬ ‫כוונה‪ ,‬מיינט נישט אז איך זאל נישט לערנען‪.‬‬ ‫‪ value.‬די ווערד פון זאכן האט זיך געטוישט‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך ביי אונז‪ .‬איך האב נישט קיין נערוון אויפצושטיין‬ ‫אמאל האט אטענטישקייט‪ ,‬אן אמת'ער מענטש‪ ,‬געהאט א‬ ‫פרי‪ ,‬איך וויל נישט מוותר זיין‪ .‬איי‪ ,‬מענטשן גייען זאגן? איך וויל‬ ‫מורא'דיגע ווערד‪ .‬ס'האט נישט אויסגעמאכט צי ער קען זיך‬ ‫עס נישט טון ווייל מענטשן זאגן! זאלסטו דערפאר גארנישט טון?‬ ‫שטארק ארויסווייזן פון דרויסן‪ .‬היינט רעכנט מען אסאך וויפיל‬ ‫דער אייבערשטער וויל אז דו זאלסט יא טון די גוטע זאך‪ .‬נוץ דעם‬ ‫קאנפידענס ער האט‪ ,‬ווי שטארק ער ווייזט זיך ארויס פון דרויסן‪.‬‬ ‫חיזוק‪ ,‬און טו עס ווייל דער אייבערשטער וויל‪.‬‬ ‫אן עכט דאווענען‪ ,‬אן עכט לערנען‪ .‬מ'האט נישט געקוקט אזוי‬ ‫מ'דערציילט א ווערטל‪ .‬א איד האט געטראכט אז ער גייט לערנען‬ ‫סאך אויף די חיצוניות‪ .‬א מענטש שטייט אויף אינדערפרי‪ ,‬ער‬ ‫א גאנצע נאכט‪ .‬אין שוהל? ניין‪ ,‬יעדער וועט רעדן אז ער האט‬ ‫טוט א גוטע זאך למען האמת‪ .‬זיין שמחה איז אין דעם וואס ער‬ ‫געלערנט א גאנצע נאכט‪ .‬ער וויל נישט קיין גאוה‪ .‬וועט ער‬ ‫האט געטון א גוטע זאך‪ ,‬נישט ווייל איינער גייט זאגן‪.‬‬ ‫לערנען אינדערהיים‪ ,‬אין דיינינג רום‪.‬‬ ‫ער פארשטייט‪ :‬דאס איז וויכטיג‪ ,‬דאס איז ריכטיג‪ ,‬דאס איז‬ ‫הייליג‪ .‬דאס איז פארוואס איך בין דא‪ .‬דאס איז מיין ציל‪ ,‬מיין‬ ‫‪ goal.‬אזא חשיבות האט די אמת'קייט ביי אים‪.‬‬ ‫עמוד ו‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫ביים זיידן קומט עס נישט אין באטראכט‪ .‬פאר טויזנט דאלער‬ ‫נאכדעם האט ער געטראכט‪ :‬ניין‪ ,‬די קינדער וועלן זען! וועט ער‬ ‫וואלט ער נישט געגעסן אויפן גאס! ער וואלט געזוכט א בעקיארד‪,‬‬ ‫זיצן אין בעט און לערנען‪ .‬אבער זיין ווייב וועט זען! ער וויל דאך‬ ‫נאר נישט אויפן גאס‪ .‬דער בחור האט אפילו וואו צו גיין‪ ,‬אבער‬ ‫זיין ריין פון א משהו גאוה‪ .‬וועט ער ליגן אין בעט‪ .‬אבער זי וועט‬ ‫יעצט שמעקט אים עסן דא‪ .‬ביי אים איז עס נישט אזא פראבלעם‪.‬‬ ‫זען אז זיינע אויגן זענען אפן!‬ ‫דער זיידע פרעגט‪ :‬קענסט נישט אריינגיין ערגעץ? דער בחור‬ ‫האט ער צוגעמאכט די אויגן‪ ,‬אזוי וועט ער לערנען אויסנווייניג א‬ ‫פארשטייט נישט וואס דו ווילסט פון אים‪ .‬ביי דיר האט עס א‬ ‫גאנצע נאכט‪ .‬און אזוי איז ער איינגעשלאפן‪...‬‬ ‫חשיבות‪ ,‬ביי אים נישט‪ .‬וויאזוי זאלן זיי זיך פארשטיין?‬ ‫ער איז ביזי אז יענער זאל נישט וויסן און דער זאל נישט זען‪ ,‬און‬ ‫דער מגיד שיעור פרעגט דעם בחור‪ :‬וואס לערנסטו נישט? די‬ ‫דערווייל לערנט ער נישט! אויף אזא מדרגה קען מען נישט זיין‬ ‫צייט איז דאך אזוי טייער!‬ ‫פארנומען א גאנצן טאג פארוואס מ'טוט עס‪ .‬טו עס!‬ ‫ביים מגיד שיעור איז זי טייער‪ ,‬ביים בחור נישט‪ .‬דער מגיד שיעור‬ ‫ווי דיימאנטן‬ ‫זאגט‪ :‬ווען איך וואלט יעצט צוריק געווארן א בחור‪ ,‬וואלט איך‬ ‫זיך צוריק אריינגעזעצט לערנען!‬ ‫אבער די עבודה איז אויפבויען די חשיבות‪ .‬א מענטש וואס‬ ‫יא‪ ,‬ווייל ביי דיר האט עס א חשיבות‪ .‬דו ביסט שוין דורכגעגאנגען‬ ‫פארשטייט צו דיימאנטן קומט אן ערגעץ מיט זיין חבר און זעט‬ ‫צוואנציג יאר‪.‬‬ ‫דיימאנטן איבעראל‪ .‬ער לויפט אנפאקן‪ ,‬ער שלעפט‪ ,‬ער ארבעט‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך מיטן טאטן‪ .‬היינט פלאגט ער זיך ביז ער טרעפט‬ ‫ער ווייסט וואס דאס איז ווערד!‬ ‫צייט צו לערנען‪ .‬וויבאלד ס'איז אים אזוי שווער אנצוקומען‬ ‫זיין חבר האט נישט קיין אנונג אין דיימאנטן‪ .‬ער וועט העלפן צען‬ ‫דערצו‪ ,‬האט דאס לערנען באקומען ביי אים א חשיבות‪.‬‬ ‫מינוט‪ ,‬פופצן מינוט‪ .‬די רגע ס'ווערט שווער‪ ,‬גייט ער זיך ווייטער‪.‬‬ ‫זיין זון שפירט עס נישט אזוי‪ .‬דו גייסט אים יעצט אנשרייען?‬ ‫ער האט נישט קיין אנונג וואס דו ווילסט פון אים‪ .‬פארוואס זאל‬ ‫עטס זענטס אויף צוויי אנדערע פעידזשעס! ביי דיר איז עס ווערד‬ ‫ער זיך מוסר נפש זיין אויף דעם?‬ ‫טויזנט דאלער‪ ,‬ביי אים נישט‪ .‬וואס ווילסטו יעצט?‬ ‫מ'זאגט אייביג‪ :‬די וועלט איז פול מיט דיימאנטן‪ ,‬יעדע רגע קען‬ ‫מען אריינכאפן מצוות‪ .‬אבער אויב ס'פילט זיך נישט ביי מיר ווי‬ ‫טויזנט דאלער‬ ‫דיימאנטן‪ ,‬וויפיל צייט און כח וועל איך אוועקגעבן דערפאר?‬ ‫פאר טויזנט דאלער וואלסטו נישט געדאוונט שחרית צוועלף‬ ‫א בחור שטייט אויף פאר א טריפ‪ ,‬ווייל א טריפ איז אים ווערד‪.‬‬ ‫אזייגער‪ .‬דיין זון וואלט פאר פרי געדאוונט צוועלף אזייגער! ער‬ ‫קומען אין ישיבה איז אים נישט אזוי אינטערעסאנט‪.‬‬ ‫וואלט נאך געצאלט געלט דערפאר!‬ ‫יעצט זאגסטו אים‪ :‬ווען דו וואלסט פארלוירן די תפילין‪ ,‬וואלסטו‬ ‫און דו גייסט אים זאגן‪ :‬היתכן! מ'שטייט נישט אויף אזוי שפעט!‬ ‫געצאלט צען טויזנט דאלער צו האבן תפילין‪ .‬זיי פרייליך‪ ,‬דו‬ ‫וואס? איר זענט נישט אויף דער זעלבער פעידזש‪ .‬דא איז די‬ ‫פארדינסט יעדן טאג צען אלפים!‬ ‫נקודה פון חינוך‪.‬‬ ‫כ'בין רייך‬ ‫נאמבער איינס‪ ,‬איבערגעבן די חשיבות פון מצוות‪ ,‬די שמחה‪,‬‬ ‫איך הער‪ .‬אבער כ'האב זיי נישט פארלוירן‪ ,‬כ'פיל נישט אזוי‬ ‫די ‪value.‬‬ ‫יעצט‪ .‬דו זאגסט אז כ'בין רייך‪ ,‬אבער כ'קען דאך גארנישט קויפן‬ ‫מיט דעם! וואס ווילסטו יעצט?‬ ‫אין פריערדיגן דור איז מען אויפגעוואקסן אין א געוויסן אוויר‪ .‬אין‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬מ'דארף וויסן וואו די עבודה ליגט‪ .‬ווי דער‬ ‫יענער סביבה איז מענטשן נישט איינגעפאלן צו בלייבן שלאפן‬ ‫הייליגער תניא זאגט‪ ,‬דער כח פון מסירות נפש איז דא אין יעדן‬ ‫ביז צען אזייגער‪ .‬דיין זון איז נישט אויפגעוואקסן אין אזא דור‪ .‬ער‬ ‫איד‪ ,‬אפילו ביי די שוואכסטע אידן‪ ,‬ביי א מומר‪ ,‬ביי אן אוכל‬ ‫זעט מענטשן וואס שטייען אויף יעדן טאג צען אזייגער‪ .‬דו ווילסט‬ ‫נבילות וטריפות‪ .‬מ'דארף נאר וויסן וויאזוי מ'וועקט עס אויף‪.‬‬ ‫אים יעצט איבערגעבן וואס דו האסט מיטבאקומען‪.‬‬ ‫וויאזוי זאל עס אריבערגיין? קודם רעדסטו דערפון‪ ,‬דו ברענגסט‬ ‫די זעלבע זאך‪ ,‬יעדע מצוה האט א ווערד ביי א איד‪ .‬די עבודה איז‬ ‫ארויס די חשיבות‪.‬‬ ‫אויפצובויען די חשיבות‪.‬‬ ‫אבער אויב דו גייסט עס לייגן שווער אויף אים בשעת ער‬ ‫א מענטש פונעם פריערדיגן דור רעדט מיט א מענטש פונעם‬ ‫פארשטייט נאך נישט די חשיבות‪ ,‬גייט ער עס פיינט האבן‪:‬‬ ‫היינטיגן דור‪ ,‬און זיי פארשטייען זיך נישט‪ .‬לאמיר נעמען עסן‬ ‫מ'צווינגט מיך אויפצושטיין פרי!‬ ‫אויפן גאס‪ .‬לאמיר נישט רעדן פונעם חלק האיסור‪ ,‬נאר פון דער‬ ‫חשיבות‪.‬‬ ‫עמוד ז‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫הגיון ליבי‬ ‫בס"ד‬ ‫אבער דער וואס דערציילט דארף קענען אראפקומען מן ההר אל‬ ‫אויפשטיין פרי איז דאך א גוטע זאך! אבער ער איז נישט‬ ‫העם (אראפגיין צו יענעמס מדרגה)‪ .‬ער דארף פארשטיין אז ביי‬ ‫אויפגעוואקסן אין דיין דור‪ .‬דארפסטו עס איבערגעבן אויפן‬ ‫יענעם האט עס נאך נישט די זעלבע חשיבות‪ .‬אנדערש קען ער‬ ‫ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫עס נישט איבערגעבן‪.‬‬ ‫די שמחה‪ ,‬די הנהגה פונעם טאטן‪ ,‬דאס איז דער גרעסטער חינוך‪.‬‬ ‫דאס קינד זעט אז דו טוסט די מצוה‪ ,‬דו אפרישיעיטסט עס‪ ,‬ביי‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז מ'זאל בויען די ריכטיגע‬ ‫דיר האט עס א חשיבות‪.‬‬ ‫חשיבות‪ .‬דאס מאכט פרייליך א מענטש‪" .‬ישמח לב מבקשי ה'"‬ ‫די גמרא אין ברכות ט ע"ב דערציילט אויף רב ברונא‪ ,‬ער האט‬ ‫(דאס הארץ פון די וואס זוכן דעם אייבערשטן זאל זיך פרייען)‪.‬‬ ‫איין טאג סומך געווען גאולה לתפילה (געדאוונט שמונה עשרה‬ ‫ווען א מענטש זוכט עפעס‪ ,‬פרייט ער זיך ווען ער טרעפט עס‪ .‬זוכט‬ ‫גלייך נאך גאל ישראל)‪ ,‬און א גאנצן טאג איז ער געווען בשמחה‪.‬‬ ‫ער עס נישט‪ ,‬פרייט ער זיך נישט דערמיט‪.‬‬ ‫תוספות דארט‪ ,‬ד"ה כל הסומך‪ ,‬איז מסביר אז ער האט געדאוונט‬ ‫ווען מ'זוכט בתשוקה צו טון א גוטע זאך‪ ,‬מ'ווארט דערויף‪ ,‬דאס‬ ‫כותיקין (שמונה עשרה ביים זון אויפגאנג)‪.‬‬ ‫בויט די חביבות און די חשיבות פון א מצוה‪ .‬און דאס גיט מען‬ ‫דער זון זעט‪ :‬מיין טאטע איז פרייליך א גאנצן טאג‪ .‬וואס איז? ער‬ ‫איבער פאר די קינדער‪.‬‬ ‫האט געדאוונט כותיקין! באקומט ער די ‪ .value‬ער איז טאקע‬ ‫אויך ביי זיך אליינס לאזט עס איבער א רשימו דקדושה (א רושם‬ ‫נישט אויפגעוואקסן אין יענעם דור‪ ,‬אבער ער איז אויפגעוואקסן‬ ‫פון קדושה)‪ .‬דו גיבסט אוועק צייט זיך צו גרייטן צום דאווענען‪,‬‬ ‫מיט אזא טאטע‪.‬‬ ‫באקומט דאס דאווענען א חשיבות‪ .‬שפעטער קוקסטו צוריק‪:‬‬ ‫אבער דער טאטע זעט דעם זון אויפשטיין שפעט‪ ,‬און ביים טאטן‬ ‫וואס האב איך דעמאלטס געטון? כ'האב אוועקגעגעבן צייט‬ ‫איז עס ווי דער זון פארברענט טויזנט דאלער‪ .‬איך פארשטיי זייער‬ ‫דערפאר! דאס לאזט איבער א רושם אז די זאך איז חשוב ביי מיר‪.‬‬ ‫גוט פון וואו דער טאטע קומט‪ .‬אבער דער זון פילט נישט אזוי!‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל זוכה זיין צו "קיימו מה‬ ‫מ'דארף בויען די חשיבות פון א מצוה‪ ,‬רעדן פון איר ווערט‪ ,‬איר‬ ‫שקבלו כבר"‪ ,‬נאכאמאל ריכטיג מקיים זיין וואס מ'האט שוין‬ ‫גרויסקייט‪ ,‬איר קדושה‪.‬‬ ‫לאנג מקבל געווען‪ .‬ס'איז די זעלבע תורה פון מתן תורה‪ .‬ס'איז‬ ‫מ'ליינט פון פריערדיגע צדיקים‪ ,‬פון גוטע אידן‪ ,‬אפילו פון אידן‬ ‫וויאזוי מ'איז עס מקיים‪ ,‬די חשיבות וואס מ'האט צו דעם‪.‬‬ ‫וואס זענען לעצטנס נפטר געווארן‪ .‬ווי טייער איז א מצוה געווען‬ ‫ביי זיי‪ ,‬וויפיל האבן זיי אוועקגעגעבן דערפאר! דאס בויט השגות‪.‬‬ ‫מעשיות בויען אסאך‪ ,‬אסאך‪.‬‬ ‫שירו לו שיר חדש על קו הגיון ליבי‬ ‫שבת שלום ומבורך‬ ‫לתגובות והערות או לקבל כל שבוע‪hegyuinlebei@gmail.com :‬‬ ‫צו הערן דעם שיעור אדער איבערלאזן א וואויסמעיל‪,‬‬ ‫רופט די "קול הגיון ליבי" האטליין‪:‬‬ ‫‪(605) 468-4356‬‬ ‫עמוד ח‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫הגיון ליבי‬